Tam Rekabet Piyasası

132 soru

Soru 81Soru

Tam rekabet piyasasında faaliyet gösteren bir firmanın toplam maliyet fonksiyonu TC=Q36Q2+15Q+50TC = Q^3 - 6Q^2 + 15Q + 50 olarak verilmiştir. Piyasa fiyatının 66 birim olduğu kısa dönemde, bu firma için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Firma kapanma (üretimi durdurma) noktasındadır.

Cevap

Firma kapanma (üretimi durdurma) noktasındadır.
Verilen maliyet fonksiyonundan hesaplanan denge üretim miktarı Q=3Q=3 için ortalama değişken maliyet (AVC) 66 birimdir. Piyasa fiyatı (P=6P=6) tam olarak bu seviyeye eşit olduğundan firma kapanma noktasındadır. Bu noktada firma üretimi sürdürse de durdursa da toplam zararı sabit maliyetleri olan 5050 birime eşit olacaktır.

Adım Adım Çözüm

1
Marjinal maliyet (MC) fonksiyonunu türetin ve fiyat ile eşitleyin.
MC=d(TC)dQ=3Q212Q+15MC = \frac{d(TC)}{dQ} = 3Q^2 - 12Q + 15. Fiyat P=6P = 6 olduğuna göre: 3Q212Q+15=63Q212Q+9=0Q24Q+3=03Q^2 - 12Q + 15 = 6 \Rightarrow 3Q^2 - 12Q + 9 = 0 \Rightarrow Q^2 - 4Q + 3 = 0.
Tam rekabette kâr maksimizasyonu için ilk koşul P=MCP = MC olmasıdır.
2
Elde edilen denklemin köklerini bulun ve ikinci derece koşulu kontrol edin.
(Q3)(Q1)=0Q1=3,Q2=1(Q-3)(Q-1) = 0 \Rightarrow Q_1 = 3, Q_2 = 1. İkinci derece koşul (MC eğimi pozitif olmalı): d(MC)dQ=6Q12\frac{d(MC)}{dQ} = 6Q - 12. Q=3Q=3 için 6(3)12=6>06(3)-12 = 6 > 0 (Denge noktası). Q=1Q=1 için 6(1)12=6<06(1)-12 = -6 < 0 (Zarar noktası).
Kâr maksimizasyonu için marjinal maliyet eğrisi yükselen bir eğime sahip olmalıdır.
3
Ortalama değişken maliyeti (AVC) hesaplayın ve fiyatla karşılaştırın.
AVC=VCQ=Q36Q2+15QQ=Q26Q+15AVC = \frac{VC}{Q} = \frac{Q^3 - 6Q^2 + 15Q}{Q} = Q^2 - 6Q + 15. Q=3Q = 3 için AVC=326(3)+15=918+15=6AVC = 3^2 - 6(3) + 15 = 9 - 18 + 15 = 6.
Kısa dönemde üretimin sürdürülebilmesi için fiyatın AVC'den büyük veya eşit olması gerekir.
4
Kapanma koşuluna göre durumu değerlendirin.
P=6P = 6 ve AVC=6AVC = 6 olduğundan P=AVCP = AVC eşitliği sağlanmıştır.
Fiyatın AVC'ye eşit olduğu ve MC'nin AVC'yi kestiği minimum noktası 'Kapanma Noktası' olarak tanımlanır.

Anahtar Kavram

Kapanma Noktası (Shutdown Point)
Soru 82Soru

Tam rekabetçi bir endüstride, endüstri ölçeğinin genişlemesiyle birlikte girdi fiyatlarının düşmesi veya teknolojik dışsallıklar nedeniyle birim maliyetlerin azalması (dışsal ekonomiler) durumunda, bu endüstrinin uzun dönem arz eğrisi (LSLS) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Negatif eğimlidir.

Cevap

Dışsal ekonomilerin (maliyet azaltıcı unsurların) baskın olduğu bir tam rekabet endüstrisinde, uzun dönem endüstri arz eğrisi negatif eğimlidir.
Dışsal ekonomilerin var olduğu bir endüstride, endüstrinin genişlemesi girdi fiyatlarını düşürerek firmaların maliyet eğrilerini aşağı çeker. Bu durum, uzun dönemde artan üretim miktarına karşılık piyasa denge fiyatının düşmesine neden olur. Fiyat ve miktar arasındaki bu ters yönlü ilişki, uzun dönem endüstri arz eğrisinin negatif eğimli olmasına yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Dışsal ekonomilerin etkisini analiz etme
Endüstri ölçeği genişledikçe girdi fiyatları düşer veya verimlilik artar.
Yeni firmaların girişiyle artan girdi talebine rağmen maliyetlerin düşmesi, 'azalan maliyetli endüstri' tanımını oluşturur.
2
Firma maliyet eğrilerinin değişimini inceleme
Firmanın ortalama (ACAC) ve marjinal (MCMC) maliyet eğrileri aşağı yöne kayar.
Girdi fiyatlarındaki düşüş, tüm firmaların maliyet yapısını aşağı çeker.
3
Uzun dönem denge fiyatını belirleme
Yeni uzun dönem denge fiyatı (P2P_2), başlangıçtaki denge fiyatından (P1P_1) daha düşüktür.
Tam rekabette uzun dönemde fiyat, ortalama maliyetin minimumuna eşit olduğu için maliyet düşüşü fiyatı da düşürür.
4
Uzun dönem arz eğrisini (LSLS) türetme
Düşük fiyat ve yüksek miktar noktaları birleştirildiğinde negatif eğimli bir doğru/eğri elde edilir.
Üretim arttıkça fiyatın düşmesi, arzın fiyatla ters yönlü hareket ettiğini (negatif eğim) gösterir.

Anahtar Kavram

Azalan Maliyetli Endüstri ve Dışsal Ekonomiler

İpuçları

1
Girdi fiyatlarının düşmesi (dışsal ekonomiler), maliyetlerin ve dolayısıyla uzun dönem fiyatının nasıl değişeceğini düşünün.
2
Azalan maliyetli bir endüstride, üretim miktarı (QQ) artarken denge fiyatı (PP) azalır. Bu noktaları birleştiren eğrinin eğimi ne olur?

Daha Fazla Pratik

Aynı endüstri için 'dışsal noksanlıklar' (artan girdi fiyatları) durumunda LSLS eğrisinin nasıl değişeceğini analiz edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 83Soru

Tam rekabet piyasasında faaliyet gösteren bir endüstride, piyasa talebinin artması sonucunda üretim kapasitesinin genişlemesi sürecinde kullanılan girdilerin kıtlaşması nedeniyle girdi fiyatlarının yükselmesi ve buna bağlı olarak firmaların ortalama maliyet eğrilerinin yukarıya kayması durumu söz konusudur. Bu tür bir maliyet yapısına sahip endüstrinin uzun dönem arz eğrisi (LSLS) ve yeni ulaşılan denge fiyatı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Endüstri arz eğrisi yukarıya doğru yükselen bir eğime sahiptir ve yeni denge fiyatı ilk fiyat düzeyinin üzerinde oluşur.

Cevap

Endüstri arz eğrisinin yukarıya doğru yükselen bir eğime sahip olduğu ve yeni denge fiyatının ilk fiyat düzeyinin üzerinde oluştuğu seçenek doğrudur.
Artan maliyetli bir endüstride, endüstri ölçeği genişledikçe dışsal noksanlıklar ortaya çıkar. Bu durum, girdi fiyatlarının yükselmesine ve dolayısıyla firmaların ortalama maliyet eğrilerinin yukarı kaymasına neden olur. Yeni uzun dönem dengesi, kârların sıfırlandığı (P=minATCP = min ATC) noktada, ancak başlangıç fiyatından daha yüksek bir fiyat seviyesinde kurulabilir. Bu nedenle denge noktalarını birleştiren uzun dönem endüstri arz eğrisi (LSLS) yukarıya doğru yükselen (pozitif eğimli) bir yapı sergiler.

Adım Adım Çözüm

1
Talep artışının piyasaya etkisini analiz etme
Talep eğrisi sağa kayar, kısa dönemde fiyat yükselir ve firmalar aşırı kâr elde eder.
Artan tüketici talebi piyasa denge fiyatını yukarı çeker.
2
Uzun dönemli piyasa girişlerini değerlendirme
Aşırı kâr gören yeni firmalar piyasaya girer ve endüstri toplam üretimi (ölçeği) genişler.
Tam rekabette uzun dönemde giriş engeli yoktur ve kâr güdüsü girişi tetikler.
3
Girdi fiyatlarındaki değişimi (maliyet yapısını) saptama
Endüstri genişledikçe üretim faktörlerine olan talep artar; faktörler kıt olduğundan fiyatları yükselir (Dışsal Noksanlıklar).
Soru metninde girdi fiyatlarının yükseldiği ve maliyetlerin yukarı kaydığı belirtilmiştir.
4
Yeni uzun dönem dengesini belirleme
Firmaların ortalama maliyetleri (ATCATC) yükseldiği için yeni uzun dönem dengesi (P=min ATC), başlangıçtaki fiyatın üzerinde bir seviyede oluşur.
Maliyetlerdeki artış, piyasanın ancak daha yüksek bir fiyat düzeyinde yeniden dengeye gelmesine izin verir.
5
Endüstri arz eğrisinin (LSLS) şeklini belirleme
Başlangıç ve yeni denge noktaları birleştirildiğinde yukarı yönlü yükselen (pozitif eğimli) bir LSLS eğrisi elde edilir.
Artan maliyetli endüstrilerde uzun dönem arz eğrisi her zaman pozitif eğimlidir.

Anahtar Kavram

Artan Maliyetli Endüstride Uzun Dönem Arz Eğrisi

Daha Fazla Pratik

Sabit ve azalan maliyetli endüstrilerin LSLS eğrilerinin neden farklılaştığını grafik üzerinde karşılaştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 84Soru

Kısa dönem toplam maliyet fonksiyonu TC=2Q2+10Q+50TC = 2Q^2 + 10Q + 50 olan tam rekabetçi bir firma, piyasa denge fiyatının 2626 TL olduğu bir konjonktürde üretim yapmaktadır. Bu verilere göre, firmanın kısa dönem dengesi ve kâr-zarar durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Firma 1818 TL zarar eder ancak değişken maliyetlerini karşıladığı için üretime devam eder.

Cevap

Firma 1818 TL zarar eder ancak değişken maliyetlerini karşıladığı için üretime devam eder.
Denge miktarını bulmak için fiyat marjinal maliyete eşitlenir (26=4Q+1026 = 4Q + 10) ve Q=4Q=4 bulunur. Bu miktarda toplam maliyet 122122 TL iken toplam hasılat 104104 TL'dir, yani firma 1818 TL zarar eder. Ancak firmanın değişken maliyetleri 7272 TL (AVC=18AVC=18) olup, hasılat bu miktarı fazlasıyla karşılamaktadır (104>72104 > 72). Bu nedenle firma, üretimi durdurursa 5050 TL (sabit maliyet kadar) zarar edecekken, üretime devam ederek zararını 1818 TL'ye düşürmüş olur.

Adım Adım Çözüm

1
Kâr maksimizasyonunu (veya zarar minimizasyonunu) sağlayan üretim miktarını belirle.
P=MC26=4Q+104Q=16Q=4P = MC \Rightarrow 26 = 4Q + 10 \Rightarrow 4Q = 16 \Rightarrow Q = 4.
Tam rekabette firma piyasada belirlenen fiyata marjinal maliyetini eşitleyerek denge miktarını bulur.
2
Toplam maliyet ve toplam hasılat değerlerini hesapla.
TC=2(4)2+10(4)+50=32+40+50=122TC = 2(4)^2 + 10(4) + 50 = 32 + 40 + 50 = 122 TL. TR=P×Q=26×4=104TR = P \times Q = 26 \times 4 = 104 TL.
Toplam kâr veya zarar, toplam hasılat ile toplam maliyet arasındaki farktır.
3
Ekonomik kâr/zarar durumunu ve üretim kararını analiz et.
Kâr/Zarar = 104122=18104 - 122 = -18 TL (Zarar). TVC=2Q2+10Q=2(4)2+10(4)=72TVC = 2Q^2 + 10Q = 2(4)^2 + 10(4) = 72 TL.
Firma zarar etmektedir (TR<TCTR < TC). Ancak TR(104)>TVC(72)TR (104) > TVC (72) olduğu için (veya P>AVCP > AVC), firma sabit maliyetlerinin bir kısmını karşılayabilmektedir ve üretime devam eder.

Anahtar Kavram

Tam Rekabette Kısa Dönem Üretim Kararı ve Kapanma Koşulu

İpuçları

1
Önce P=MCP = MC eşitliğini kullanarak dengedeki üretim miktarını (QQ) hesaplamalısınız.
2
Bulduğunuz QQ değeri için ortalama maliyeti (ACAC) ve ortalama değişken maliyeti (AVCAVC) hesaplayıp fiyatla karşılaştırın.
3
Eğer AC>P>AVCAC > P > AVC ise firma zarar eder ancak üretime devam eder. Zararı Q×(ACP)Q \times (AC - P) formülüyle bulabilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

Fiyatın 1818 TL'nin altına düşmesi durumunda firmanın kararının nasıl değişeceğini analiz edebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 85Soru

Kısa dönemde üretim yapan tam rekabetçi bir firmanın arz eğrisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Marjinal maliyet (MCMC) eğrisinin, ortalama değişken maliyet (AVCAVC) eğrisinin minimum noktası üzerinde kalan kısmıdır.

Cevap

Tam rekabetçi bir firmanın kısa dönem arz eğrisi, marjinal maliyet (MCMC) eğrisinin ortalama değişken maliyet (AVCAVC) eğrisinin minimum noktasından (kapanma noktası) itibaren yükselen kısmıdır.
Kısa dönemde tam rekabetçi bir firma için arz eğrisi, P=MCP = MC dengesinin sağlandığı ve firmanın değişken maliyetlerini karşılayabildiği bölgedir. Bu bölge, marjinal maliyet eğrisinin ortalama değişken maliyet (AVCAVC) eğrisini kestiği minimum noktadan itibaren başlayan yükselen kısımdır. Bu noktanın altında firma üretim yapmayacağı için arz sıfırdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kapanma koşulunu belirle.
Zarar eden bir firma, eğer fiyat (PP) ortalama değişken maliyeti (AVCAVC) karşılayamıyorsa (P<AVCP < AVC) üretimini durdurur.
Sabit maliyetler her durumda ödeneceği için firma en azından değişken maliyetlerini karşılayabilmelidir.
2
Kâr maksimizasyonu kuralını uygula.
Firmanın üretim yapmaya devam ettiği bölgede üretim miktarı P=MCP = MC kuralına göre belirlenir.
Tam rekabette P=MRP = MR olduğu için marjinal hasılatın marjinal maliyete eşitliği firmanın arzını belirler.
3
Arz eğrisinin sınırını çiz.
Firmanın arzı, fiyatın AVCminAVC_{min} seviyesine eşit veya büyük olduğu bölgedeki MCMC değerlerinden oluşur.
AVCminAVC_{min} noktasının altındaki fiyatlarda firma sıfır miktar arz eder (kapanır).

Anahtar Kavram

Kapanma Noktası ve Kısa Dönem Arz Eğrisi

İpuçları

1
Firma her birim üretimde en azından işçilik ve hammadde gibi değişken giderlerini karşılayabiliyorsa üretime devam eder.
2
Kapanma noktası, fiyatın ortalama değişken maliyete (AVCAVC) eşit olduğu noktadır.
3
Tam rekabette firmanın her fiyat düzeyinde ne kadar üreteceği P=MCP = MC eşitliğiyle bulunur; ancak bu sadece PAVCP \geq AVC olduğunda geçerlidir.

Daha Fazla Pratik

Firmanın uzun dönem arz eğrisinin neden sadece ACAC'nin üzerinde kalan MCMC olduğunu araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 86Soru

Tam rekabet piyasasında faaliyet gösteren bir firmanın kısa dönem kâr maksimizasyonunu sağladığı üretim düzeyinde piyasa fiyatı 4040 TL'dir. Bu üretim düzeyinde firmanın ortalama toplam maliyeti (ATCATC) 3535 TL, ortalama değişken maliyeti (AVCAVC) ise 2525 TL olarak hesaplanmıştır. Firmanın denge üretim miktarı 100100 birim olduğuna göre, firmanın kısa dönemdeki ekonomik durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Firma 500500 TL aşırı kâr elde etmektedir.

Cevap

Firma 500500 TL aşırı kâr elde etmektedir.
Tam rekabetçi bir firmanın ekonomik kârı, piyasa fiyatı ile ortalama toplam maliyet arasındaki farkın üretim miktarı ile çarpılmasıyla bulunur. Soruda verilen değerlere göre P=40P = 40 ve ATC=35ATC = 35 olduğundan, birim başına 55 TL kâr elde edilmektedir. 100100 birim üretim yapıldığına göre toplam kâr 500500 TL olur ve bu durum 'aşırı kâr' olarak adlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen değerleri tanımlayın ve denge koşulunu kontrol edin.
P=40P = 40 TL, ATC=35ATC = 35 TL, AVC=25AVC = 25 TL, Q=100Q = 100 birim. Tam rekabette denge P=MCP = MC noktasında gerçekleşir.
Firmanın kâr mı yoksa zarar mı ettiğini belirlemek için fiyat ile maliyet yapılarını karşılaştırmak gerekir.
2
Fiyat (PP) ile Ortalama Toplam Maliyet (ATCATC) arasındaki ilişkiyi analiz edin.
40>3540 > 35 olduğu için firma birim başına 55 TL (403540 - 35) iktisadi kâr elde etmektedir.
Eğer P>ATCP > ATC ise firma aşırı (pozitif ekonomik) kâr elde ediyor demektir.
3
Toplam kâr miktarını hesaplayın.
π=(PATC)×Q(4035)×100=5×100=500π = (P - ATC) \times Q \Rightarrow (40 - 35) \times 100 = 5 \times 100 = 500 TL.
Toplam kâr, birim başına kârın üretim miktarı ile çarpılmasıyla bulunur.

Anahtar Kavram

Tam rekabette kısa dönem kâr analizi (PP ve ATCATC karşılaştırması)

Daha Fazla Pratik

Fiyatın 25 TL'nin altına düştüğü bir senaryoda firmanın üretim kararını analiz eden soruları inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Alternatif olarak toplam hasılat (TRTR) ve toplam maliyet (TCTC) üzerinden gidilebilir: TR=P×Q=40×100=4.000TR = P \times Q = 40 \times 100 = 4.000 TL. TC=ATC×Q=35×100=3.500TC = ATC \times Q = 35 \times 100 = 3.500 TL. Kâr = TRTC=4.0003.500=500TR - TC = 4.000 - 3.500 = 500 TL.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 87Soru

Tam rekabet piyasasında kaynakların etkin dağılımını ifade eden 'tahsis etkinliği' (allocative efficiency), piyasa dengesinde toplumsal refahın maksimize edilmesini sağlar. Buna göre, tam rekabetçi bir piyasada tahsis etkinliğinin sağlanmasının temel koşulu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üretilen son birimin tüketiciye sağladığı marjinal faydanın (fiyatın), o birimi üretmenin topluma yüklediği marjinal maliyete eşit olması

Cevap

Tam rekabet piyasasında tahsis etkinliği, üretilen son birimin tüketiciye sağladığı faydanın (fiyatın), o birimin üretim maliyetine (marjinal maliyete) eşit olduğu noktada sağlanır.
Tam rekabette firmalar fiyat kabullenicidir ve kâr maksimizasyonu için marjinal hasılatın (MRMR) marjinal maliyete (MCMC) eşit olduğu noktada üretim yaparlar. Tam rekabette P=MRP = MR olduğu için denge noktasında P=MCP = MC gerçekleşir. Fiyat (PP) tüketicinin son birime verdiği değeri, marjinal maliyet (MCMC) ise o birimin üretim maliyetini gösterdiğinden, bu eşitlik kaynakların toplum için en değerli şekilde kullanıldığını (tahsis etkinliğini) kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Tahsis Etkinliği Kavramını Tanımlama
Kaynakların toplumun isteklerine en uygun şekilde dağıtılması durumu.
Toplumun bir mal için ödemeye razı olduğu fiyat (PP), o malın marjinal faydasını gösterir.
2
Marjinal Maliyet İlişkisini Kurma
MCMC eğrisi, üretimin fırsat maliyetini temsil eder.
Etkin bir dağılımda, son birimin topluma sağladığı ek fayda, ek maliyete eşit olmalıdır.
3
Denge Koşulunu Belirleme
P=MCP = MC eşitliği.
Eğer P>MCP > MC ise üretim artırılarak, P<MCP < MC ise üretim azaltılarak toplumsal refah artırılabilir. Sadece P=MCP = MC noktasında toplam refah (Tüketici Artığı + Üretici Artığı) maksimize edilir.

Anahtar Kavram

Tahsis Etkinliği (Allocative Efficiency) ve P = MC Koşulu

İpuçları

1
Kaynakların doğru dağıtımı için toplumun bir mala verdiği değerin, o malın üretim maliyetine eşit olması gerektiğini düşünün.
2
Mikro iktisatta fiyat (PP) marjinal faydayı, marjinal maliyet (MCMC) ise üretim maliyetini temsil eder. Etkinlik bu ikisinin ilişkisinde gizlidir.
3
Eğer fiyat marjinal maliyetten büyükse (P>MCP > MC), toplum o maldan daha fazla üretilmesini ister. Denge ve etkinlik nerede sağlanır?

Daha Fazla Pratik

Monopol piyasasında neden tahsis etkinliğinin sağlanamadığını ve 'dara kaybı' oluştuğunu bu P=MCP = MC koşulu üzerinden analiz edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 88Soru

Tam rekabet piyasasında faaliyet gösteren bir firmanın kısa dönem kâr maksimizasyonu noktasında; piyasa fiyatı 8080 TL, ortalama toplam maliyeti (ATCATC) 9090 TL ve ortalama değişken maliyeti (AVCAVC) 7070 TL olarak belirlenmiştir. Firmanın dengedeki üretim miktarı 100100 birim olduğuna göre, firmanın kısa dönemdeki durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1.0001.000 TL zarar eder ancak üretime devam eder.

Cevap

Firma kısa dönemde 1.0001.000 TL zarar eder ancak fiyat değişken maliyetleri karşıladığı için üretime devam eder.
Tam rekabetçi bir firma için kâr/zarar durumu PP ve ATCATC kıyaslamasıyla bulunur. Burada P(80)<ATC(90)P (80) < ATC (90) olduğu için firma birim başına 1010 TL, toplamda ise 1.0001.000 TL zarar etmektedir. Ancak firmanın kısa dönemde üretimine devam edip etmeyeceği PP ve AVCAVC ilişkisine bağlıdır. Fiyat (8080 TL), ortalama değişken maliyetten (7070 TL) büyük olduğu için firma üretime devam ederek toplam sabit maliyetlerinin bir kısmını karşılayabilir ve zararını azaltmış olur.

Adım Adım Çözüm

1
Birim başına kâr veya zarar durumunun hesaplanması
8090=1080 - 90 = -10 TL
Fiyat (PP) ile Ortalama Toplam Maliyet (ATCATC) arasındaki fark birim başına kârı veya zararı verir.
2
Toplam kâr veya zarar miktarının bulunması
10×100=1.000-10 \times 100 = -1.000 TL (Zarar)
Birim başına zarar ile toplam üretim miktarı çarpılarak toplam zarar bulunur.
3
Kapanma noktası analizi (Üretime devam kararı)
P(80)>AVC(70)P (80) > AVC (70)
Fiyat, Ortalama Değişken Maliyetten (AVCAVC) büyük olduğu sürece firma kısa dönemde zarar etse bile sabit maliyetlerin bir kısmını karşılayabilmek için üretime devam eder.

Anahtar Kavram

Tam Rekabet Piyasasında Kısa Dönem Zarar Analizi ve Üretime Devam Koşulu

Daha Fazla Pratik

Fiyatın 6565 TL'ye düştüğü bir senaryoda firmanın kapanma kararı verip vermeyeceğini analiz ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 89Soru

Kısa dönem toplam maliyet fonksiyonu TC=0,5Q2+40Q+100TC = 0,5Q^2 + 40Q + 100 olan tam rekabetçi bir firma, malın piyasa fiyatının 100100 TL olduğu bir konjonktürde kârını maksimize etmeyi amaçlamaktadır. Bu bilgilere göre, firmanın kârını maksimize eden üretim düzeyi (QQ) ve bu düzeyde elde edeceği toplam kâr miktarı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Q=60Q = 60 birim; kâr = 17001700 TL

Cevap

Firmanın kâr maksimizasyonunu sağlayan üretim düzeyi 60 birim, elde edilen toplam kâr ise 1700 TL'dir.
Kâr maksimizasyonu için firmanın marjinal maliyeti (MC=Q+40MC = Q + 40) ile piyasa fiyatı (100100) eşitlendiğinde üretim miktarı 6060 birim olarak bulunur. Bu üretim düzeyinde toplam hasılat 60006000 TL, toplam maliyet ise 43004300 TL (TVC=4200,TFC=100TVC=4200, TFC=100) olup net kâr 17001700 TL'dir.

Adım Adım Çözüm

1
Marjinal maliyet (MCMC) fonksiyonunu türetin.
MC=dTCdQ=Q+40MC = \frac{dTC}{dQ} = Q + 40
Tam rekabetçi bir firmanın kâr maksimizasyonu için marjinal maliyetini bilmesi gerekir.
2
Kâr maksimizasyonu koşulunu (P=MCP = MC) uygulayarak denge üretim miktarını bulun.
100=Q+40Q=60100 = Q + 40 \Rightarrow Q = 60 birim
Tam rekabet piyasasında marjinal hasılat fiyata eşittir ve firma P=MCP=MC noktasında dengelenir.
3
Belirlenen üretim düzeyindeki toplam hasılatı (TRTR) hesaplayın.
TR=P×Q=100×60=6000TR = P \times Q = 100 \times 60 = 6000 TL
Firmanın eline geçen toplam para miktarı, satış fiyatı ile miktarın çarpımıdır.
4
Belirlenen üretim düzeyindeki toplam maliyeti (TCTC) hesaplayın.
TC=0,5(60)2+40(60)+100=1800+2400+100=4300TC = 0,5(60)^2 + 40(60) + 100 = 1800 + 2400 + 100 = 4300 TL
Kârı bulmak için hasılattan çıkarılması gereken tüm açık maliyetlerin toplamı hesaplanmalıdır.
5
Toplam kârı (pi\\pi) hasılattan maliyeti çıkararak hesaplayın.
π=TRTC=60004300=1700\pi = TR - TC = 6000 - 4300 = 1700 TL
Ekonomik kâr, toplam hasılat ile toplam maliyet arasındaki farktır.

Anahtar Kavram

Tam rekabet piyasasında kısa dönem firma dengesi, marjinal maliyetin piyasa fiyatına eşit olduğu (P=MCP=MC) ve fiyata göre firmanın üretim kararı verdiği (P > AVC) noktada gerçekleşir.

İpuçları

1
Tam rekabetçi firma için P=MRP = MR olduğunu ve kâr maksimizasyonunun MR=MCMR = MC noktasında sağlandığını hatırlayın.
2
MCMC fonksiyonunu bulmak için toplam maliyet fonksiyonunun QQ'ya göre türevini alın ve bunu 100100'e eşitleyin.
3
Q=60Q = 60 bulduktan sonra, toplam kârı hesaplarken hem 0,5Q2+40Q0,5Q^2 + 40Q kısmını hem de sabit olan 100100 değerini hesaba katmayı unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Aynı maliyet fonksiyonuyla piyasa fiyatının 5050 TL'ye düşmesi durumunda firmanın kapanma kararı alıp almayacağını analiz edin.

Alternatif Yöntem

Marjinal kârın sıfır olduğu noktayı bulmak için toplam kâr fonksiyonunu π=100Q(0,5Q2+40Q+100)\pi = 100Q - (0,5Q^2 + 40Q + 100) şeklinde yazıp türevini alarak sıfıra eşitleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 90Soru

Tam rekabet piyasasında faaliyet gösteren bir firmanın marjinal hasılatı (MRMR) 4040 TL olarak belirlenmiştir. Firmanın kısa dönem marjinal maliyet fonksiyonu ise MC=4Q+8MC = 4Q + 8 şeklindedir. Buna göre, kârını maksimize etmek isteyen bu firmanın üretmesi gereken çıktı miktarı (QQ) kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 8

Cevap

Firmanın kârını maksimize eden üretim miktarı 8 birimdir.
Kâr maksimizasyonu yapan tam rekabetçi bir firma için temel kural, marjinal hasılatın (MRMR) marjinal maliyete (MCMC) eşit olmasıdır. Soruda MR=40MR = 40 ve MC=4Q+8MC = 4Q + 8 olarak verildiğinden, 40=4Q+840 = 4Q + 8 eşitliği kurulur. Buradan 4Q=324Q = 32 ve sonuç olarak Q=8Q = 8 birim elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Denge koşulunu belirle
MR=MCMR = MC
Tam rekabet piyasasında faaliyet gösteren bir firma için kâr maksimizasyonu koşulu, marjinal hasılatın marjinal maliyete eşit olduğu noktada gerçekleşir.
2
Değerleri denklemde yerine koy
40=4Q+840 = 4Q + 8
Soruda verilen MR=40MR = 40 ve MC=4Q+8MC = 4Q + 8 değerleri denge formülüne yerleştirilir.
3
Üretim miktarını (QQ) hesapla
4Q=32Q=84Q = 32 \Rightarrow Q = 8
Denklem sadeleştirilerek bilinmeyen QQ değeri bulunur.

Anahtar Kavram

Tam Rekabet Piyasasında Kısa Dönem Firma Dengesi (P=MR=MCP = MR = MC)

İpuçları

1
Tam rekabetçi firma için MRMR (marjinal hasılat) her zaman piyasa fiyatına eşittir ve denge noktasında MR=MCMR = MC olmalıdır.
2
Soruda verilen 4040 değerini 4Q+84Q + 8 ifadesine eşitleyin ve QQ değerini yalnız bırakın.

Daha Fazla Pratik

Eğer bu firmanın piyasa fiyatı 40 TL yerine 60 TL olsaydı, kârı maksimize eden üretim miktarı nasıl değişirdi? Hesaplayınız.
Tahmini Süre:45s
Soru 91Soru

Tam rekabet piyasasında faaliyet gösteren sabit maliyetli (constant-cost) bir endüstride, piyasa uzun dönem dengesindeyken malın talebi artarsa; yeni uzun dönem dengesinde piyasa fiyatı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başlangıçtaki denge fiyatı düzeyine geri döner.

Cevap

Sabit maliyetli bir endüstride, uzun dönemde piyasa fiyatı başlangıçtaki denge fiyatı düzeyine geri döner.
Sabit maliyetli endüstrilerde, endüstriye yeni firmaların girmesi girdi fiyatlarını (maliyetleri) değiştirmez. Talep artışı nedeniyle kısa dönemde yükselen fiyat, yeni firmaların piyasaya girmesiyle birlikte arzın artması sonucu tekrar başlangıçtaki minimum ortalama maliyet seviyesine, yani orijinal fiyata geri döner. Bu nedenle uzun dönem endüstri arz eğrisi (LSLS) yataydır.

Adım Adım Çözüm

1
Endüstri türünü ve uzun dönem arz eğrisinin (LSLS) yapısını belirlemek.
LSLS eğrisi miktar eksenine paralel (yatay) bir doğrudur.
Sabit maliyetli endüstrilerde üretim faktörlerinin fiyatları endüstri ölçeği genişlese de değişmez.
2
Talep artışının piyasa üzerindeki etkisini analiz etmek.
Kısa dönemde fiyat (PP) artar, firmalar aşırı kâr elde eder ve piyasaya yeni firmalar girer.
Talep eğrisinin sağa kayması fiyatı LACminLAC_{min} seviyesinin üzerine çıkarır.
3
Uzun dönem uyum sürecini tamamlamak.
Yeni girişler arzı artırır ve fiyat tekrar başlangıçtaki P=LACminP = LAC_{min} seviyesine iner.
Girdi fiyatları sabit olduğu için maliyet eğrileri kaymaz ve kârın sıfırlanması için fiyatın aynı noktaya dönmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Sabit Maliyetli Endüstride Uzun Dönem Arz Esnekliği

Daha Fazla Pratik

Artan maliyetli bir endüstride piyasa arz eğrisinin neden pozitif eğimli olduğunu araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 92Soru

Sabit maliyetli bir tam rekabet endüstrisinde faaliyet gösteren özdeş firmalardan her birinin uzun dönem ortalama maliyet fonksiyonu LAC=q210q+45LAC = q^2 - 10q + 45 şeklindedir. Buna göre, bu endüstride uzun dönem dengesi sağlandığında oluşacak piyasa denge fiyatı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 20

Cevap

Piyasa denge fiyatı 20 TL'dir.
Piyasa fiyatının 20 TL olduğu seçenek doğrudur; çünkü tam rekabet piyasasında uzun dönem dengesi sağlandığında firmalar minimum ortalama maliyet seviyesinde üretim yaparlar. Verilen LAC=q210q+45LAC = q^2 - 10q + 45 fonksiyonunun türevi alınarak (2q10=02q - 10 = 0) minimum maliyetin gerçekleştiği miktar q=5q=5 olarak bulunur. Bu miktar fonksiyonda yerine yazıldığında (2550+4525 - 50 + 45) elde edilen 20 TL değeri, piyasadaki uzun dönem denge fiyatını verir.

Adım Adım Çözüm

1
Uzun dönem ortalama maliyetin (LACLAC) minimum olduğu miktar seviyesini (qq) bulmak için fonksiyonun türevini alıp sıfıra eşitleyin.
d(LAC)/dq=2q10=0q=5d(LAC)/dq = 2q - 10 = 0 \Rightarrow q = 5
Tam rekabet piyasasında uzun dönem dengesi, ortalama maliyet eğrisinin en alt noktasında (minimum) gerçekleşir.
2
Bulunan q=5q = 5 miktarını LACLAC fonksiyonunda yerine yazarak minimum ortalama maliyet değerini hesaplayın.
LAC=(5)210(5)+45=2550+45=20LAC = (5)^2 - 10(5) + 45 = 25 - 50 + 45 = 20
Fiyatın ortalama maliyete eşit olduğu bu değer, firmanın normal kâr elde ettiği denge noktasıdır.
3
Tam rekabet piyasası uzun dönem denge koşulunu (P=LMC=LACminP = LMC = LAC_{min}) uygulayarak fiyatı belirleyin.
P=20P = 20 TL
Sabit maliyetli endüstride uzun dönem arz eğrisi yataydır ve fiyat her zaman minimum ortalama maliyete eşittir.

Anahtar Kavram

Tam rekabet piyasasında uzun dönem dengesi, serbest giriş-çıkışlar nedeniyle ekonomik kârın sıfırlandığı (P=LACminP = LAC_{min}) noktada oluşur.

İpuçları

1
Tam rekabet piyasasında uzun dönemde firmalar ne aşırı kâr ne de zarar ederler; yani ekonomik kâr sıfırdır.
2
Ekonomik kârın sıfır olması, piyasa fiyatının (PP) uzun dönem ortalama maliyetin (LACLAC) en düşük olduğu noktaya eşit olması demektir.
3
LACLAC fonksiyonunun minimum noktasını bulmak için türevini alıp sıfıra eşitleyin ve bulduğunuz qq değerini fiyata ulaşmak için fonksiyonda yerine yazın.

Daha Fazla Pratik

Maliyet yapısının değiştiği 'artan maliyetli endüstri' durumunda uzun dönem arz eğrisinin eğimini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 93Soru

Tam rekabetçi bir piyasada kısa dönemde faaliyet gösteren bir firmanın marjinal maliyet fonksiyonu MC=10Q+50MC = 10Q + 50 ve ortalama değişken maliyet fonksiyonu AVC=5Q+50AVC = 5Q + 50 şeklinde tanımlanmıştır. Piyasa fiyatının 100100 TL olduğu bir dengede, firmanın elde ettiği toplam kâr 7575 TL olarak hesaplandığına göre, bu firmanın toplam sabit maliyeti (TFCTFC) kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 50

Cevap

Firmanın toplam sabit maliyeti 50 TL'dir.
Tam rekabetçi firmanın kâr maksimizasyonu P=MCP = MC koşulunda gerçekleşir. Verilen fonksiyonlara göre 100=10Q+50100 = 10Q + 50 eşitliğinden denge üretim miktarı Q=5Q = 5 olarak bulunur. Bu üretim düzeyinde toplam hasılat 500500 TL ve toplam değişken maliyet 375375 TL'dir (75×575 \times 5). Firmanın toplam kârı 7575 TL olduğuna göre, 500375TFC=75500 - 375 - TFC = 75 denkleminden toplam sabit maliyet 5050 TL olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Kâr maksimizasyonu için gerekli üretim miktarının belirlenmesi
P=MC100=10Q+5010Q=50Q=5P = MC \Rightarrow 100 = 10Q + 50 \Rightarrow 10Q = 50 \Rightarrow Q = 5 birim
Tam rekabet piyasasında firma kârını marjinal hasılatın (fiyatın) marjinal maliyete eşit olduğu noktada maksimize eder.
2
Toplam hasılatın (TRTR) hesaplanması
TR=P×Q=100×5=500TR = P \times Q = 100 \times 5 = 500 TL
Toplam hasılat, birim fiyat ile satılan miktarın çarpımıdır.
3
Toplam değişken maliyetin (TVCTVC) hesaplanması
TVC=AVC×Q=(5×5+50)×5=75×5=375TVC = AVC \times Q = (5 \times 5 + 50) \times 5 = 75 \times 5 = 375 TL
Toplam değişken maliyet, ortalama değişken maliyet ile üretim miktarının çarpılmasıyla bulunur.
4
Toplam sabit maliyetin (TFCTFC) kâr formülü yardımıyla bulunması
π=TRTVCTFC75=500375TFC75=125TFCTFC=50\pi = TR - TVC - TFC \Rightarrow 75 = 500 - 375 - TFC \Rightarrow 75 = 125 - TFC \Rightarrow TFC = 50 TL
Ekonomik kâr; toplam hasılattan toplam değişken ve sabit maliyetlerin çıkarılmasıyla elde edilir.

Anahtar Kavram

Kısa Dönem Firma Dengesi ve Maliyet Yapısı

İpuçları

1
Öncelikle kâr maksimizasyonu için P=MCP = MC eşitliğini kullanarak denge üretim miktarını bulun.
2
QQ değerini bulduktan sonra toplam hasılat (TR=P×QTR = P \times Q) ve toplam değişken maliyet (TVC=AVC×QTVC = AVC \times Q) değerlerini hesaplayın.
3
Toplam kâr formülünü (π=TRTVCTFC\pi = TR - TVC - TFC) kullanarak bilinmeyen TFCTFC değerini çekin.

Daha Fazla Pratik

Aynı fonksiyonlar için firmanın başabaş noktasına (normal kâr) ulaşması için fiyatın kaç TL olması gerektiğini hesaplayınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 94Soru

Tam rekabet piyasasında faaliyet gösteren ve dışsal ekonomisizlerin (external diseconomies) geçerli olduğu bir endüstride, piyasa başlangıçta uzun dönem dengesindedir. Tüketici tercihlerinin bu endüstrinin ürettiği mala doğru kayması sonucunda piyasa talebinde kalıcı bir artış meydana gelmiştir. Buna göre, yeni uzun dönem dengesinin oluşum süreci ve sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Piyasa fiyatı başlangıç dengesine göre artar ve tipik bir firmanın uzun dönem ortalama maliyet (LACLAC) eğrisi yukarıya kayar.

Cevap

Piyasa fiyatının başlangıç dengesine göre artması ve tipik bir firmanın uzun dönem ortalama maliyet eğrisinin yukarıya kayması doğrudur.
Dışsal ekonomisizlerin (artan maliyetli endüstri) varlığı, endüstriye yeni firmalar girdikçe girdi fiyatlarının artacağı anlamına gelir. Talep artışı sonrası oluşan ekonomik kâr yeni firmaları çeker. Girişler arttıkça girdi talebi yükselir ve maliyetler yukarı kayar. Yeni denge, artan maliyetler nedeniyle başlangıç fiyatından daha yüksek bir fiyat düzeyinde sağlanır. Bu durumda uzun dönem endüstri arz eğrisi pozitif eğimli olur.

Adım Adım Çözüm

1
Piyasa talebindeki artışın kısa dönem etkisini analiz et
Talep eğrisi (DD) sağa kayar, piyasa fiyatı (PP) yükselir ve mevcut firmalar ekonomik kâr elde eder.
Denge fiyatı kısa dönem marjinal maliyetin üzerine çıkar.
2
Uzun dönem giriş mekanizmasını değerlendir
Ekonomik kârı gören yeni firmalar endüstriye giriş yapar.
Tam rekabette giriş engeli yoktur ve kâr sinyali yeni kapasite yaratır.
3
Dışsal ekonomisizlerin (artan maliyetli endüstri) etkisini belirle
Yeni firmaların girişiyle girdi talebi artar, bu da girdi fiyatlarının ve dolayısıyla firmaların maliyetlerinin (LACLAC, LMCLMC) yükselmesine neden olur.
Dışsal ekonomisizler, endüstri ölçeği büyüdükçe üretim faktörlerinin pahalılaşması anlamına gelir.
4
Yeni uzun dönem denge noktasını tespit et
Girişler, fiyat yeni (yükselmiş) minimum LACLAC seviyesine eşitlenene kadar sürer; sonuçta Pyeni>PeskiP_{yeni} > P_{eski} olur.
Uzun dönem denge şartı olan P=min(LAC)P = min(LAC) artık daha yüksek bir maliyet seviyesinde gerçekleşir.

Anahtar Kavram

Artan Maliyetli Endüstride Uzun Dönem Denge Mekanizması

İpuçları

1
Dışsal ekonomisizler teriminin 'artan maliyetli endüstri' ile aynı anlama geldiğini hatırlayın.
2
Artan maliyetli bir endüstride, endüstri genişledikçe girdi fiyatları nasıl değişir ve bu durum firmanın maliyet eğrilerini hangi yöne kaydırır?
3
Tam rekabette uzun dönem dengesi P=min(LAC)P = min(LAC) noktasında sağlanır. Eğer LACLAC eğrisi girdi fiyatları nedeniyle yukarı kaymışsa, yeni PP değeri eski PP değerine göre nerede oluşur?

Daha Fazla Pratik

Azalan maliyetli endüstrilerde (dışsal ekonomiler) uzun dönem endüstri arz eğrisinin eğimini ve denge fiyatının değişimini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 95Soru

Tam rekabet piyasasında faaliyet gösteren bir firmanın hasılat yapısı analiz edildiğinde; firmanın toplam hasılat (TRTR) eğrisi üzerindeki herhangi bir noktada, o noktayı orijine birleştiren doğrunun eğimi ile aynı noktadaki teğetin eğimi arasındaki ilişki hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Orijinden çizilen doğrunun eğimi her zaman teğetin eğimine eşittir ve bu değer piyasa fiyatına (PP) tekabül eder.

Cevap

Tam rekabetçi bir firma için orijinden çizilen doğrunun eğimi (ortalama hasılat) ile teğetin eğimi (marjinal hasılat) her zaman birbirine ve piyasa fiyatına eşittir.
Doğru yanıt, tam rekabetçi bir firmanın fiyat kabullenici olması nedeniyle piyasa fiyatının sabit kaldığını ve bu durumun hasılat eğrileri arasındaki geometrik özdeşliği sağladığını ifade eder. TR=P×QTR = P \times Q fonksiyonunda PP sabit olduğundan, eğrinin eğimi (MRMR) her zaman PP'ye eşittir ve aynı zamanda ortalama hasılat (ARAR) da her zaman PP'ye eşittir.

Adım Adım Çözüm

1
Geometrik tanımları belirle.
Toplam hasılat (TRTR) eğrisi üzerinde orijinden bir noktaya çizilen doğrunun eğimi ortalama hasılatı (AR=TR/QAR = TR/Q); o noktadaki teğetin eğimi ise marjinal hasılatı (MR=ΔTR/ΔQMR = \Delta TR / \Delta Q) temsil eder.
Hasılat kavramlarının geometrik karşılıklarını anlamak için gereklidir.
2
Piyasa yapısını analiz et.
Tam rekabet piyasasında firma fiyat kabullenicidir; yani piyasa fiyatı (PP) üretim miktarından bağımsız olarak sabittir.
Fiyatın sabit olması hasılat fonksiyonunun doğrusal olmasını sağlar.
3
Fonksiyonel ilişkiyi kur.
TR=P×QTR = P \times Q olduğundan, AR=(P×Q)/Q=PAR = (P \times Q) / Q = P ve MR=d(P×Q)/dQ=PMR = d(P \times Q) / dQ = P bulunur.
Tam rekabette P=AR=MRP = AR = MR eşitliğinin matematiksel ispatıdır.
4
Geometrik sonucu açıkla.
AR=MR=PAR = MR = P olduğu için, orijinden çıkan ışının eğimi ile teğetin eğimi her noktada aynıdır ve bu da TRTR eğrisinin orijinden çıkan bir doğru (ışın) olduğunu gösterir.
Matematiksel eşitliğin geometrik yorumudur.

Anahtar Kavram

Tam rekabette fiyatın sabit olması nedeniyle toplam hasılat eğrisinin eğimi (MR) ve ortalama hasılat (AR) birbirine eşittir.

İpuçları

1
Orijinden çizilen doğrunun eğimi ortalama hasılatı, teğetin eğimi marjinal hasılatı temsil eder.
2
Tam rekabet piyasasında firmanın karşı karşıya olduğu talep eğrisi yatay bir doğrudur, yani fiyat (PP) veridir.
3
PP sabitken TR=P×QTR = P \times Q fonksiyonu orijinden çıkan bir doğrudur; bir doğrunun eğimi her noktada aynıdır ve ortalama değerine eşittir.

Daha Fazla Pratik

Monopolcü bir firma için aynı geometrik ilişkiyi analiz ederek MR<ARMR < AR farkının nedenini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 96Soru

Tam rekabet piyasasında faaliyet gösteren ve kısa dönemde kâr maksimizasyonunu hedefleyen bir firma, marjinal hasılatın (MRMR) marjinal maliyetten (MCMC) daha yüksek olduğu (MR>MCMR > MC) bir üretim düzeyinde bulunmaktadır. Buna göre, firmanın kârını maksimize edebilmesi için izlemesi gereken strateji aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üretim miktarını artırmalıdır.

Cevap

Firma, marjinal hasılatın marjinal maliyete eşitlendiği (MR=MCMR = MC) denge noktasına ulaşana kadar üretim miktarını artırmalıdır.
Kârın maksimum olduğu noktada son birimin maliyeti ile geliri birbirine eşittir (MR=MCMR=MC). Eğer gelir maliyetten yüksekse (MR>MCMR>MC), üretimi artırmak toplam kârı yükseltir.

Adım Adım Çözüm

1
Piyasa yapısının ve firmanın kâr maksimizasyonu koşulunun belirlenmesi
Tam rekabet piyasasında kâr maksimizasyonu P=MR=MCP = MR = MC koşulunda gerçekleşir.
Tam rekabetçi firma fiyat kabullenicidir; bu nedenle her ek birim satıştan elde edilen gelir (MR) fiyata (P) eşittir.
2
Mevcut durumun (MR>MCMR > MC) analiz edilmesi
Üretilen son birimin maliyeti, o birimden elde edilen gelirden düşüktür.
Marjinal hasılatın marjinal maliyetten yüksek olması, toplam kârın henüz zirve noktasına ulaşmadığını gösterir.
3
Optimal stratejinin belirlenmesi
Üretim artırılmalıdır.
MRMR ve MCMC birbirine eşitlenene kadar yapılan her üretim artışı toplam kârı büyütecektir.

Anahtar Kavram

Tam Rekabette Kâr Maksimizasyonu Koşulu (P=MR=MCP = MR = MC)

İpuçları

1
Tam rekabetçi bir firmanın fiyat belirleme gücü olup olmadığını düşünün.
2
Kâr maksimizasyonu için marjinal hasılat (MRMR) ve marjinal maliyet (MCMC) arasındaki ilişkiye bakın.
3
Eğer bir işi yapmak size maliyetinden daha fazla gelir getiriyorsa, o işi daha fazla mı yaparsınız yoksa daha az mı?

Daha Fazla Pratik

Fiyatın marjinal maliyetten düşük olduğu (P<MCP < MC) durumdaki stratejiyi analiz ediniz.
Tahmini Süre:40s
Soru 97Soru

Tam rekabet piyasasında faaliyet gösteren sabit maliyetli (constantconstant-costcost) bir endüstride, piyasa uzun dönem dengesindeyken malın talebinin artması durumunda, yeni uzun dönem dengesinde piyasa fiyatı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fiyat başlangıçtaki denge seviyesine geri döner.

Cevap

Sabit maliyetli endüstrilerde, uzun dönem denge fiyatı başlangıçtaki seviyesine geri döner.
Sabit maliyetli bir endüstride, endüstri ölçeği genişlese bile üretim faktörlerinin fiyatları değişmez. Bu durum, firmaların maliyet eğrilerinin yer değiştirmemesine neden olur. Talebin artmasıyla yükselen fiyatlar, piyasaya yeni firmaların girmesini tetikler. Yeni firmalar piyasaya girdikçe toplam arz artar ve fiyat, tam olarak başlangıçtaki minimum uzun dönem ortalama maliyet seviyesine (eski denge fiyatına) geri dönene kadar düşer. Bu nedenle uzun dönem endüstri arz eğrisi yatay bir doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Endüstri türünü belirle
Sabit maliyetli endüstri
Soruda endüstrinin sabit maliyetli olduğu açıkça belirtilmiştir.
2
Talep artışının uzun dönem etkisini analiz et
Yeni firmaların girişi ve arzın artması
Talep artışı kısa dönemde fiyatı ve kârı artırır, bu da piyasaya yeni firmaların girmesine neden olur.
3
Maliyet yapısının fiyata etkisini değerlendir
LAC minimum noktasının değişmemesi
Sabit maliyetli endüstrilerde girdi fiyatları değişmediği için firmaların uzun dönem ortalama maliyet (LAC) eğrileri kaymaz; dolayısıyla denge fiyatı (P=minLACP = min LAC) eski seviyesine döner.

Anahtar Kavram

Sabit maliyetli endüstride uzun dönem endüstri arz eğrisi (LRSLRS) tam esnektir (yataydır).

Daha Fazla Pratik

Aynı senaryoyu artan maliyetli endüstri için düşünerek uzun dönem arz eğrisinin eğimini karşılaştırın.
Tahmini Süre:45s
Soru 98Soru

Tam rekabet piyasasının temel varsayımlarından biri olan 'homojenlik' varsayımı, piyasada üretilen tüm malların niteliksel ve fiziksel olarak birbirinin tamamen aynısı (özdeş) olmasını ifade eder.

Buna göre, homojenlik varsayımının bir sonucu olarak tam rekabetçi bir firmanın aşağıdaki davranışlardan hangisini sergilemesi beklenmez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ürün tasarımı, paketleme veya reklam yoluyla marka sadakati oluşturmaya çalışmak

Cevap

Tam rekabetçi bir firmanın ürün tasarımı veya reklam yoluyla marka sadakati oluşturmaya çalışması beklenmez.
Homojenlik varsayımı, ürünlerin niteliksel olarak birbirinden ayırt edilemez olması anlamına gelir. Bu durumda tüketiciler için satıcılar arasında bir tercih nedeni oluşmaz. Dolayısıyla reklam, paketleme veya marka oluşturma gibi 'fiyat dışı rekabet' stratejileri tam rekabet piyasasında işlevsizdir ve uygulanmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Varsayımın Analizi
Homojenlik varsayımı, tüm firmaların sunduğu ürünlerin tüketiciler tarafından 'birbirinin tam ikamesi' olarak görüldüğü anlamına gelir.
Piyasadaki her bir birim malın diğeriyle özdeş olması, alıcıların hangi satıcıdan alım yapacakları konusunda fiyattan başka bir kriterlerinin olmamasını sağlar.
2
Rekabet Türünün Belirlenmesi
Piyasada fiyat dışı rekabet (reklam, kalite farkı, marka vb.) mümkün değildir.
Ürünler özdeş olduğu için bir firmanın reklam yapması veya paketlemeyi değiştirmesi, tüketicinin algısını değiştirmeyecek ve ek bir talep yaratmayacaktır.
3
Sonucun Değerlendirilmesi
Firma sadece miktar üzerinde karar verebilir, ürünün niteliği üzerinde rekabet edemez.
Homojenlik varsayımı, her firmanın karşılaştığı talep eğrisinin sonsuz esnek olmasına katkıda bulunarak firmanın 'fiyat kabullenici' kalmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Fiyat Dışı Rekabetin Yokluğu

İpuçları

1
Homojen ürünlerin olduğu bir piyasada tüketiciler için hangi markayı aldıklarının bir önemi var mıdır?
2
Reklam ve pazarlama gibi araçlar, ürünün 'farklı' olduğunu kanıtlamak için kullanılır. Tam rekabette ürünler farklı mıdır?
3
Fiyat dışı rekabet stratejileri (reklam, tasarım vb.) genellikle monopolcü rekabet piyasasının özelliğidir; tam rekabette ise ürünler birbirinin tıpatıp aynısıdır.

Daha Fazla Pratik

Ürün farklılaştırmasının (homojenlik ihlalinin) gerçekleştiği 'Monopolcü Rekabet Piyasası' özelliklerini inceleyerek aradaki farkı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 99Soru

Tam rekabet piyasasında kısa dönemde faaliyet gösteren bir firmanın marjinal maliyet (MCMC) fonksiyonu MC=4Q+20MC = 4Q + 20 ve ortalama maliyet (ACAC) fonksiyonu AC=2Q+20+180QAC = 2Q + 20 + \frac{180}{Q} olarak belirlenmiştir. Piyasa fiyatının 8080 TL olduğu bir durumda, kârını maksimize eden bu firmanın elde edeceği toplam kâr kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 270

Cevap

Firmanın elde edeceği toplam kâr 270 TL'dir.
Denge noktasında (P=MCP=MC) üretim miktarı 15 birim olarak bulunur. Bu üretim düzeyinde ortalama maliyet (ACAC) 62 TL'dir. Fiyat (80 TL) ortalama maliyetten (62 TL) yüksek olduğu için firma birim başına 18 TL, toplamda ise 18×15=27018 \times 15 = 270 TL kâr elde eder.

Adım Adım Çözüm

1
Denge üretim miktarını belirlemek için fiyatı marjinal maliyete eşitleyin (P=MCP = MC)
80=4Q+2060=4QQ=1580 = 4Q + 20 \Rightarrow 60 = 4Q \Rightarrow Q = 15
Tam rekabetçi bir firma için kâr maksimizasyonu marjinal hasılatın (fiyatın) marjinal maliyete eşit olduğu noktada gerçekleşir.
2
Denge üretim miktarındaki (Q=15Q = 15) ortalama maliyeti hesaplayın
AC=2(15)+20+18015=30+20+12=62AC = 2(15) + 20 + \frac{180}{15} = 30 + 20 + 12 = 62 TL
Toplam maliyeti veya birim kârı bulabilmek için o üretim düzeyindeki ortalama maliyetin bilinmesi gerekir.
3
Toplam kâr formülünü uygulayın: π=(PAC)×Q\pi = (P - AC) \times Q
π=(8062)×15=18×15=270\pi = (80 - 62) \times 15 = 18 \times 15 = 270 TL
Toplam kâr, birim kâr ile üretim miktarının çarpımına eşittir.

Anahtar Kavram

Tam Rekabette Kısa Dönem Firma Dengesi ve Kâr Maksimizasyonu (P=MCP=MC)

İpuçları

1
Firmanın kârını maksimize ettiği noktada fiyat marjinal maliyete (MCMC) eşit olmalıdır.
2
P=MCP = MC eşitliğinden önce denge üretim miktarını (QQ) bulun, ardından bu QQ değerini ACAC fonksiyonunda yerine yazarak ortalama maliyeti hesaplayın.
3
Toplam kâr, birim kâr (Fiyat - Ortalama Maliyet) ile toplam miktarın çarpımıdır. Q=15Q=15 için işlemleri tamamlayın.

Daha Fazla Pratik

Aynı fonksiyonlar için piyasa fiyatı 40 TL'ye düşerse firmanın zarar durumunu ve üretim kararı (kapanma noktası) analizini yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 100Soru

Tam rekabet piyasasında kısa dönem dengesinde bulunan bir firmanın satış fiyatı 3030 TL, üretim miktarı 200200 birimdir. Firmanın bu üretim düzeyindeki ortalama toplam maliyeti (ATCATC) 3535 TL ve ortalama değişken maliyeti (AVCAVC) 2525 TL olarak hesaplanmıştır. Buna göre, firmanın kâr/zarar durumu ve kısa dönem üretim kararı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Firma 1.0001.000 TL zarar etmektedir ancak üretime devam etmelidir.

Cevap

Firma 1.0001.000 TL zarar etmektedir ancak üretime devam etmelidir.
Verilen değerlere göre firmanın toplam hasılatı 6.0006.000 TL iken toplam maliyeti 7.0007.000 TL'dir, bu da 1.0001.000 TL zarar anlamına gelir. Ancak kısa dönemde üretim kararı için fiyat ile ortalama değişken maliyet karşılaştırılır. Fiyat (3030 TL), ortalama değişken maliyetten (2525 TL) büyük olduğu için firma üretimi durdurmak yerine devam ederek sabit maliyetlerinin bir kısmını çıkarmayı tercih eder.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam Hasılatın (TRTR) hesaplanması
TR=P×Q=30×200=6.000TR = P \times Q = 30 \times 200 = 6.000 TL
Firmanın satışlardan elde ettiği toplam geliri bulmak için fiyat ve miktar çarpılır.
2
Toplam Maliyetin (TCTC) hesaplanması
TC=ATC×Q=35×200=7.000TC = ATC \times Q = 35 \times 200 = 7.000 TL
Firmanın toplam maliyetini bulmak için birim başına ortalama toplam maliyet ile miktar çarpılır.
3
Kâr veya Zararın hesaplanması
Ka^r/Zarar=TRTC=6.0007.000=1.000Kâr/Zarar = TR - TC = 6.000 - 7.000 = -1.000 TL (Zarar)
Toplam hasılat toplam maliyetten çıkarılarak ekonomik sonuç belirlenir.
4
Üretime devam kararının analizi
P(30)>AVC(25)P (30) > AVC (25) olduğu için üretime devam edilir.
Kısa dönemde fiyat, ortalama değişken maliyetin üzerinde olduğu sürece firma toplam değişken maliyetlerin tamamını ve sabit maliyetlerin bir kısmını karşılayabildiği için üretimi sürdürür.

Anahtar Kavram

Kısa Dönem Zarar Analizi ve Kapanma Kararı

İpuçları

1
Öncelikle toplam hasılat (P×QP \times Q) ve toplam maliyeti (ATC×QATC \times Q) bularak kâr/zarar durumunu netleştirin.
2
Zarar durumunda firmanın üretime devam edip etmeyeceğini anlamak için fiyat (PP) ile ortalama değişken maliyeti (AVCAVC) karşılaştırın.

Daha Fazla Pratik

Fiyatın 25 TL'nin altına düştüğü bir senaryoda firmanın kararının nasıl değişeceğini analiz edin.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 5 / 7Sonraki
Tam Rekabet Piyasası Alıştırma Soruları — KPSS İktisat — Sayfa 5 | Examkin