Tam Rekabet Piyasası

132 soru

Soru 61Soru

Bir endüstride çok sayıda alıcı ve satıcının bulunması ile üretilen malların birbirinin tam ikamesi (özdeş) olması durumunda, bireysel bir üreticinin piyasa fiyatını veri olarak kabul ederek "fiyat alıcı" (price taker) konumunda kalması, tam rekabet piyasasının aşağıdaki varsayımlarından hangilerinin birleşik bir sonucudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Atomisite ve homojenlik

Cevap

Atomisite ve homojenlik varsayımlarının birleşimi, firmanın fiyat alıcı (price taker) olmasını sağlar.
Tam rekabet piyasasında bir firmanın "fiyat alıcı" olmasının iki temel dayanağı vardır: Birincisi, piyasada çok sayıda küçük ölçekli üreticinin bulunması (atomisite), böylece hiçbir firmanın arz miktarını değiştirerek fiyatı etkileyememesidir. İkincisi, malların birbiriyle tıpatıp aynı olmasıdır (homojenlik), böylece firmanın ürününü rakiplerinden farklılaştırarak yüksek fiyat talep etme şansının kalmamasıdır. Bu iki varsayım birleştiğinde firma yatay bir talep eğrisiyle karşılaşır.

Adım Adım Çözüm

1
Atomisite varsayımını analiz etme
Piyasada çok sayıda alıcı ve satıcı olduğu için hiçbir aktör piyasa fiyatını tek başına etkileyemez.
Her bir firmanın üretim miktarının toplam piyasa arzı içindeki payı ihmal edilecek kadar küçüktür.
2
Homojenlik varsayımını analiz etme
Üretilen mallar tamamen aynı olduğu için tüketiciler açısından satıcılar arasında bir fark kalmaz.
Ürünlerin özdeş olması, mallar arasındaki ikame esnekliğini sonsuz yapar.
3
Birleşik etkiyi değerlendirme
Firma, piyasa fiyatı üzerinden istediği kadar mal satabilirken, fiyatı bir birim bile artırırsa tüm müşterilerini kaybeder.
Çok sayıda satıcı ve özdeş ürün kombinasyonu, firmanın karşılaştığı talep eğrisini tam esnek (d=P=AR=MRd = P = AR = MR) hale getirir.

Anahtar Kavram

Fiyat Alıcı (Price Taker) Olmanın Temelleri
Tahmini Süre:45s
Soru 62Soru

Tam rekabet piyasasında faaliyet gösteren bir firmanın ortalama değişken maliyet (AVCAVC) fonksiyonu AVC=2Q212Q+40AVC = 2Q^2 - 12Q + 40 olarak verilmiştir. Buna göre, firmanın kısa dönemde üretim yapmaya devam edebileceği en düşük piyasa fiyatı (kapanma fiyatı) kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 22

Cevap

Firmanın kısa dönemde üretim yapmaya devam edebileceği en düşük fiyat 22 TL'dir.
Kısa dönemde tam rekabetçi bir firma için üretim kararı piyasa fiyatının ortalama değişken maliyetin (AVCAVC) üzerinde olmasına bağlıdır. AVCAVC fonksiyonunun minimum noktası (P=min(AVC)P = \min(AVC)) kapanma noktasıdır. Fonksiyonun türevi alınıp sıfıra eşitlendiğinde Q=3Q=3 elde edilir ve bu değer fonksiyona yazıldığında en düşük fiyat 22 TL olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Kapanma koşulunun belirlenmesi
P=min(AVC)P = \min(AVC)
Tam rekabetçi bir firma için kısa dönem kapanma noktası, piyasa fiyatının ortalama değişken maliyetin minimumuna eşit olduğu noktadır.
2
AVCAVC fonksiyonunun minimum noktasının (miktar) bulunması
Q=3Q = 3
Bir fonksiyonun minimumunu bulmak için türevi alınır ve sıfıra eşitlenir: d(AVC)dQ=4Q12=0Q=3\frac{d(AVC)}{dQ} = 4Q - 12 = 0 \Rightarrow Q = 3.
3
Kapanma fiyatının hesaplanması
2222 TL
Bulunan Q=3Q = 3 değeri AVCAVC fonksiyonunda yerine yazılır: AVC=2(3)212(3)+40=1836+40=22AVC = 2(3)^2 - 12(3) + 40 = 18 - 36 + 40 = 22.

Anahtar Kavram

Kapanma Noktası ve P = min(AVC) İlişkisi

İpuçları

1
Firmanın kapanma noktası, ortalama değişken maliyet eğrisinin (AVCAVC) minimum olduğu noktadır.
2
AVCAVC fonksiyonunun türevini alıp sıfıra eşitleyerek maliyeti minimum yapan üretim miktarını (QQ) bulun.
3
Bulduğunuz QQ değerini 2Q212Q+402Q^2 - 12Q + 40 denkleminde yerine yazarak sonucu bulun.

Daha Fazla Pratik

Eğer toplam sabit maliyetler (TFCTFC) verilmiş olsaydı, başabaş noktası (normal kâr noktası) nasıl hesaplanırdı?

Alternatif Yöntem

Marjinal maliyet (MCMC) fonksiyonu bulunur (MC=6Q224Q+40MC = 6Q^2 - 24Q + 40) ve MC=AVCMC = AVC eşitliği çözülerek de aynı miktar ve fiyat değerine ulaşılabilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 63Soru

Tam rekabetçi bir piyasada faaliyet gösteren bir firmanın kısa dönem toplam maliyet fonksiyonu TC=Q2+10Q+64TC = Q^2 + 10Q + 64 olarak verilmiştir. Piyasa fiyatının 3030 TL olduğu bir durumda, firmanın kârını maksimize eden üretim düzeyi ve bu düzeydeki kâr/zarar durumu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Q=10Q = 10 birim; Kâr = 3636 TL

Cevap

Firmanın kâr maksimizasyonu için üretim miktarı 1010 birim ve elde edilen ekonomik kâr 3636 TL'dir.
Kâr maksimizasyonu yapan tam rekabetçi bir firma için temel kural marjinal maliyetin piyasa fiyatına eşitlenmesidir (P=MCP=MC). Verilen maliyet fonksiyonunun türevi alındığında MC=2Q+10MC = 2Q + 10 elde edilir. Bu değer 3030 TL'ye eşitlendiğinde Q=10Q = 10 birim olarak bulunur. Bu üretim düzeyinde toplam hasılat 300300 TL (30×1030 \times 10), toplam maliyet ise 264264 TL (100+100+64100 + 100 + 64) olmaktadır. Aradaki fark olan 3636 TL firmanın pozitif ekonomik kârıdır. Ayrıca bu noktada ortalama değişken maliyet (AVC=20AVC = 20), fiyatın (3030) altında olduğu için firma üretim kararında rasyoneldir.

Adım Adım Çözüm

1
Marjinal maliyet (MC) fonksiyonunu türetin.
MC=d(TC)dQ=2Q+10MC = \frac{d(TC)}{dQ} = 2Q + 10
Tam rekabette kâr maksimizasyonu için marjinal maliyetin fiyata eşit olması gerekir.
2
Denge koşulunu (P=MCP = MC) kullanarak üretim miktarını bulun.
30=2Q+1020=2QQ=1030 = 2Q + 10 \Rightarrow 20 = 2Q \Rightarrow Q = 10
Firmanın kârını maksimize eden çıktı düzeyini belirlemek için.
3
Kapanma noktasını kontrol etmek için Ortalama Değişken Maliyeti (AVC) hesaplayın.
TVC=Q2+10QAVC=Q+10TVC = Q^2 + 10Q \Rightarrow AVC = Q + 10. Q=10Q=10 için AVC=20AVC = 20.
Fiyatın AVCAVC'den büyük olup olmadığını teyit ederek üretimin devamlılığını kontrol etmek için (30>2030 > 20 olduğu için üretime devam edilir).
4
Toplam Hasılat (TR) ve Toplam Maliyeti (TC) hesaplayarak kârı bulun.
TR=P×Q=30×10=300TR = P \times Q = 30 \times 10 = 300. TC=102+10(10)+64=264TC = 10^2 + 10(10) + 64 = 264. Kâr = 300264=36300 - 264 = 36 TL.
Firmanın nihai ekonomik sonucunu belirlemek için.

Anahtar Kavram

Tam Rekabette Kısa Dönem Firma Dengesi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 64Soru

Tam rekabetçi bir endüstride başlangıçta uzun dönem dengesinde olan piyasada, tüketici tercihlerinin değişmesi sonucu toplam piyasa talebi artmıştır. Yeni uzun dönem dengesi sağlandığında, piyasa fiyatının başlangıçtaki fiyat seviyesinden daha yüksek bir noktada oluştuğu ve endüstri üretim miktarının arttığı gözlemlenmiştir. Bu gözleme dayanarak, söz konusu endüstrinin maliyet yapısı hakkında yapılabilecek en doğru çıkarım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Endüstri artan maliyetli bir yapıya sahiptir.

Cevap

Yeni denge fiyatının başlangıç fiyatından yüksek olması, endüstrinin artan maliyetli bir yapıya sahip olduğunu kanıtlar.
Artan maliyetli bir endüstride, endüstrinin genişlemesi (yeni firma girişleri) girdi fiyatlarının artmasına neden olur. Bu durum, firmaların maliyet eğrilerini yukarı doğru kaydırır. Sonuç olarak, uzun dönemde piyasaya girişler durduğunda (ekonomik kâr sıfırlandığında), denge fiyatı başlangıçtaki seviyesinden daha yukarıda sabitlenir. Bu tip endüstrilerin uzun dönem arz eğrisi pozitif eğimlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Talep artışının kısa dönem etkisini analiz etme
Piyasa talep eğrisi sağa kayar, fiyat yükselir ve mevcut firmalar aşırı kâr elde eder.
Talep artışı arz sabitken fiyatı yukarı çeker.
2
Uzun dönem firma girişlerini değerlendirme
Aşırı kâr gören yeni firmalar piyasaya girer, bu da girdi talebini artırır.
Tam rekabette piyasaya giriş engeli yoktur; kâr sinyali yeni kapasite çeker.
3
Girdi fiyatları ve maliyet eğrilerinin değişimini inceleme
Girdi fiyatları yükselir, firmanın ortalama maliyet (ACAC) ve marjinal maliyet (MCMC) eğrileri yukarı kayar.
Artan maliyetli endüstride genişleme, dışsal dezekonomilere (pahalılaşan girdiler) yol açar.
4
Yeni denge noktasını belirleme
Yeni denge P=minACP = \min AC noktasında oluşur; ancak ACAC yukarı kaydığı için bu yeni fiyat eskisine göre yüksektir.
Uzun dönem arz eğrisi (LS) pozitif eğimlidir.

Anahtar Kavram

Artan Maliyetli Endüstri Dinamiği

Daha Fazla Pratik

Azalan maliyetli bir endüstri senaryosunda uzun dönem arz eğrisinin eğimini ve teknolojik gelişmenin etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 65Soru

Tam rekabetçi bir firmanın kısa dönem üretim sürecinde marjinal maliyeti MC=3Q220Q+40MC = 3Q^2 - 20Q + 40 ve ortalama değişken maliyeti AVC=Q210Q+40AVC = Q^2 - 10Q + 40 olarak belirlenmiştir. Piyasa fiyatının 2828 TL olduğu bir dengede, kârını maksimize etmek isteyen bu firmanın kısa dönem arz edeceği mal miktarı kaç birimdir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 6

Cevap

Firmanın kâr maksimizasyonunu sağlayan kısa dönem arz miktarı 6 birimdir.
Doğru cevap olan 6 birimlik miktar, piyasa fiyatı olan 2828 TL'nin kapanma fiyatı olan 1515 TL'nin üzerinde olması nedeniyle firmanın üretim yapacağı ve P=MCP = MC dengesini marjinal maliyetin artan kısmında sağladığı noktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Kapanma noktası fiyatını (PminP_{min}) belirlemek için AVCAVC fonksiyonunun minimum değerini bulun.
AVCAVC türevi: 2Q10=0Q=52Q - 10 = 0 \Rightarrow Q = 5. Kapanma fiyatı: AVC(5)=5210(5)+40=15AVC(5) = 5^2 - 10(5) + 40 = 15 TL.
Tam rekabetçi firma, fiyat ortalama değişken maliyetin altına düştüğünde (P<AVCP < AVC) üretimini durdurur.
2
Piyasa fiyatını kapanma fiyatı ile karşılaştırarak üretim kararını analiz edin.
P=28P = 28 TL ve Pmin=15P_{min} = 15 TL. 28>1528 > 15 olduğu için firma üretim yapar.
Fiyat kapanma noktasının üzerinde olduğu sürece firma P=MCP = MC koşuluna göre arz yapar.
3
Piyasa fiyatını marjinal maliyete eşitleyerek denge miktarını bulun.
28=3Q220Q+403Q220Q+12=028 = 3Q^2 - 20Q + 40 \Rightarrow 3Q^2 - 20Q + 12 = 0. Çarpanlara ayırma: (3Q2)(Q6)=0(3Q - 2)(Q - 6) = 0. Kökler: Q1=2/3Q_1 = 2/3 ve Q2=6Q_2 = 6.
Kâr maksimizasyonu için marjinal hasılatın (fiyatın) marjinal maliyete eşit olması gerekir.
4
Arz eğrisinin tanımına uygun olan kökü seçin.
MCMC eğrisinin yükselen kısmı min(MC)min(MC) noktasından sonra başlar (6Q20=0Q=3.336Q - 20 = 0 \Rightarrow Q = 3.33). Bu nedenle Q=6Q = 6 arz miktarıdır.
Firmanın kısa dönem arz eğrisi, marjinal maliyet eğrisinin ortalama değişken maliyet eğrisi üzerinde kalan ve yükselen kısmıdır.

Anahtar Kavram

Tam rekabetçi firmanın kısa dönem arz eğrisi, marjinal maliyet eğrisinin (MCMC) ortalama değişken maliyetin (AVCAVC) minimum noktasının üzerinde kalan kısmıdır.

İpuçları

1
Firmanın üretim yapıp yapmayacağını anlamak için önce fiyatın AVCAVC'nin minimum değerinden büyük olup olmadığını kontrol edin.
2
Kapanma fiyatını bulmak için AVCAVC fonksiyonunun türevini alıp sıfıra eşitleyin ve bulduğunuz miktarı AVCAVC denkleminde yerine koyun.
3
P=MCP = MC eşitliğini çözdüğünüzde karşınıza çıkan iki kökten büyük olanı seçin; çünkü arz eğrisi marjinal maliyetin sadece yükselen kısmıdır.

Daha Fazla Pratik

Firma ortalama toplam maliyetin (ACAC) altında ama AVCAVC'nin üstünde bir fiyatla karşılaştığında zarar etmesine rağmen neden üretime devam eder? Bu soruyu düşünerek 'zarar minimizasyonu' kavramını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 66Soru

Tam rekabet koşullarının geçerli olduğu bir piyasada talep fonksiyonu P=1402QP = 140 - 2Q ve arz fonksiyonu P=20+4QP = 20 + 4Q olarak verilmiştir. Hükümetin bu piyasada denge fiyatının altında bir tavan fiyat (Ptavan=60P_{tavan} = 60) uygulaması sonucunda ortaya çıkan dara kaybı (refah kaybı) miktarı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 300

Cevap

Piyasa müdahalesi sonucu oluşan dara kaybı 300 birimdir.
Denge fiyatı 100100 iken uygulanan 6060 birimlik tavan fiyat, arz edilen miktarı 1010 birime düşürür. Üretimin 2020 birimden 1010 birime inmesiyle, tüketicilerin marjinal faydası (120120) ile üreticilerin marjinal maliyeti (6060) arasındaki farkın oluşturduğu refah kaybı üçgeni (12060)×(2010)2=300\frac{(120-60) \times (20-10)}{2} = 300 olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Piyasa denge fiyatını ve miktarını belirlemek.
1402Q=20+4Q120=6QQ=20140 - 2Q = 20 + 4Q \Rightarrow 120 = 6Q \Rightarrow Q^* = 20 ve P=100P^* = 100
Müdahale öncesi başlangıç refah düzeyini ve miktarını bilmek gerekir.
2
Tavan fiyat müdahalesi sonrası piyasada arz edilen miktarı bulmak.
60=20+4Q40=4QQs=1060 = 20 + 4Q \Rightarrow 40 = 4Q \Rightarrow Q_s = 10
Tavan fiyat denge fiyatının altında olduğunda işlem miktarı arz edilen miktar tarafından kısıtlanır.
3
Q=10Q = 10 seviyesinde tüketicilerin ödemeye razı olduğu fiyatı (marjinal faydayı) hesaplamak.
Pd=1402(10)=120P_d = 140 - 2(10) = 120
Dara kaybı üçgeninin yüksekliğini bulmak için işlem yapılan son birimin talep fiyatı gereklidir.
4
Dara kaybı üçgeninin alanını hesaplamak.
Alan =(PtalepParz)×(QQs)2=(12060)×(2010)2=60×102=300= \frac{(P_{talep} - P_{arz}) \times (Q^* - Q_s)}{2} = \frac{(120 - 60) \times (20 - 10)}{2} = \frac{60 \times 10}{2} = 300
Tam rekabetten uzaklaşılması sonucu kaybedilen toplam refah artığı bu üçgenin alanına eşittir.

Anahtar Kavram

Tam Rekabette Refah Analizi ve Dara Kaybı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 67Soru

Tam rekabetçi bir piyasada faaliyet gösteren bir firmanın marjinal maliyet (MCMC) fonksiyonu MC=4Q+20MC = 4Q + 20 ve ortalama değişken maliyet (AVCAVC) fonksiyonu AVC=2Q+20AVC = 2Q + 20 olarak verilmiştir. Firmanın toplam sabit maliyetlerinin (TFCTFC) 4040 TL ve ürünün piyasa fiyatının 6060 TL olduğu kısa dönemde; kârını maksimize eden firmanın dengedeki üretim miktarı ve elde edeceği toplam kâr aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1010 birim; 160160 TL

Cevap

Denge üretim miktarı 1010 birim ve toplam kâr 160160 TL'dir.
Firmanın kâr maksimizasyonu sağladığı nokta marjinal hasılatın (tam rekabette fiyata eşittir) marjinal maliyete eşitlendiği P=MCP=MC noktasıdır. Yapılan hesaplamalar sonucunda Q=10Q=10 birim bulunmuş ve bu üretim düzeyinde toplam hasılat (600600) ile toplam maliyet (440440) arasındaki farkın 160160 TL olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca fiyat (6060), ortalama değişken maliyetin (4040) üzerinde olduğundan firma faaliyetini sürdürür.

Adım Adım Çözüm

1
Kâr maksimizasyonu koşulunun uygulanması
P=MC60=4Q+204Q=40Q=10P = MC \Rightarrow 60 = 4Q + 20 \Rightarrow 4Q = 40 \Rightarrow Q = 10 birim.
Tam rekabetçi bir firma marjinal hasılatın (MR=PMR=P) marjinal maliyete (MCMC) eşit olduğu noktada kârını maksimize eder.
2
Üretimin devamlılık (kapanma) şartının kontrolü
Q=10Q = 10 için AVC=2(10)+20=40AVC = 2(10) + 20 = 40 TL. P(60)>AVC(40)P (60) > AVC (40) olduğu için firma üretime devam eder.
Kısa dönemde fiyatın ortalama değişken maliyetten büyük veya eşit olması durumunda firma zarar etse bile üretime devam eder.
3
Toplam hasılat (TRTR) ve toplam maliyet (TCTC) hesaplaması
TR=P×Q=60×10=600TR = P \times Q = 60 \times 10 = 600 TL. TVC=AVC×Q=40×10=400TVC = AVC \times Q = 40 \times 10 = 400 TL. TC=TVC+TFC=400+40=440TC = TVC + TFC = 400 + 40 = 440 TL.
Kâr hesabı için toplam gelir ve tüm maliyetlerin (sabit + değişken) bilinmesi gerekir.
4
Toplam kârın (π\pi) bulunması
π=TRTC=600440=160\pi = TR - TC = 600 - 440 = 160 TL.
Ekonomik kâr, toplam hasılat ile toplam maliyet arasındaki farktır.

Anahtar Kavram

Tam Rekabette Kısa Dönem Kar Maksimizasyonu (P=MCP = MC Koşulu)

Daha Fazla Pratik

Fiyat 4040 TL'nin altına düşseydi firmanın ne karar vermesi gerektiğini (kapanma noktası analizi) inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Toplam kârı, marjinal kâr (PACP - AC) üzerinden de bulabilirsiniz: AC=TC/Q=440/10=44AC = TC/Q = 440/10 = 44. Buradan π=(PAC)×Q=(6044)×10=160\pi = (P - AC) \times Q = (60 - 44) \times 10 = 160 TL sonucuna ulaşılır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 68Soru

Kısa dönem dengesinde bulunan tam rekabetçi bir işletmenin toplam hasılatı 20.00020.000 TL, toplam değişken maliyeti 16.00016.000 TL ve toplam sabit maliyeti 7.0007.000 TL'dir. Bu verilere göre, söz konusu işletmenin kâr-zarar durumu ve üretim kararı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3.0003.000 TL zarar etmektedir ancak kısa dönemde üretime devam etmelidir.

Cevap

3.0003.000 TL zarar etmektedir ancak kısa dönemde üretime devam etmelidir.
İşletmenin toplam maliyeti 23.00023.000 TL'dir ve toplam hasılatı 20.00020.000 TL olduğu için 3.0003.000 TL zarar etmektedir. Ancak toplam hasılat (20.00020.000 TL), değişken maliyetlerin (16.00016.000 TL) üzerindedir. Bu durum, firmanın tüm değişken maliyetlerini karşıladığını ve sabit maliyetlerinin 4.0004.000 TL'lik kısmını da finanse edebildiğini gösterir. Firma üretimi durdurursa 7.0007.000 TL (toplam sabit maliyet kadar) zarar edecekken, üretime devam ederek zararını 3.0003.000 TL'de tutmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam Maliyetin (TCTC) hesaplanması
TC=TVC+TFC16.000+7.000=23.000TC = TVC + TFC \Rightarrow 16.000 + 7.000 = 23.000 TL
İşletmenin kâr veya zarar durumunu belirlemek için toplam değişken ve sabit maliyetlerin toplamına ihtiyaç vardır.
2
Kâr-Zarar durumunun belirlenmesi
Zarar=TRTC20.00023.000=3.000Zarar = TR - TC \Rightarrow 20.000 - 23.000 = -3.000 TL
Toplam hasılat toplam maliyetten düşük olduğu için firma ekonomik zarar etmektedir.
3
Kısa dönem üretim kararının analizi
TR(20.000)>TVC(16.000)TR (20.000) > TVC (16.000)
Tam rekabetçi bir firma, kısa dönemde toplam hasılatı toplam değişken maliyetlerini karşılıyorsa (PAVCP \geq AVC veya TRTVCTR \geq TVC), zarar etse dahi üretime devam eder. Çünkü üretime devam ederek sabit maliyetlerinin bir kısmını karşılayabilir.

Anahtar Kavram

Tam Rekabette Kısa Dönem Zarar Durumunda Üretime Devam Koşulu (P>AVCP > AVC veya TR>TVCTR > TVC)

İpuçları

1
Öncelikle firmanın toplam maliyetini (sabit + değişken) hesaplayarak kâr mı yoksa zarar mı ettiğini bulun.
2
Zarar durumunda üretime devam kararı için toplam hasılatın toplam değişken maliyeti karşılayıp karşılamadığına bakın.

Daha Fazla Pratik

Firmanın hangi fiyat düzeyinde 'kapanma noktası'nda olacağını değişken maliyetleri kullanarak analiz edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 69Soru

Tam rekabet piyasasında faaliyet gösteren ve kâr maksimizasyonunu amaçlayan bir firmanın piyasa fiyatını veri kabul etmesi (fiyat kabullenici olması) durumu dikkate alındığında, firmanın hasılat ve talep eğrileri arasındaki ilişkiye dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Piyasa fiyatı her satış düzeyi için sabit olduğundan; fiyat, marjinal hasılat ve ortalama hasılat değerleri birbirine eşittir (P=MR=ARP = MR = AR).

Cevap

Tam rekabet piyasasında firmanın karşılaştığı talep eğrisi yatay eksene paralel olduğundan, piyasa fiyatı, marjinal hasılat ve ortalama hasılat birbirine eşittir (P=MR=ARP = MR = AR).
Tam rekabet piyasasında firma, piyasada oluşan denge fiyatını veri olarak kabul eder. Bu nedenle firmanın sattığı her ek birim mal için elde edeceği hasılat (MRMR), piyasa fiyatına (PP) eşittir. Aynı zamanda, toplam hasılatın miktara bölünmesiyle elde edilen ortalama hasılat da (ARAR) fiyata eşit olacağından, firmanın yatay eksene paralel olan talep eğrisi üzerinde P=MR=ARP = MR = AR eşitliği sağlanır. Bu durumda toplam hasılat (TRTR) eğrisi, orijinden başlayan ve eğimi fiyata eşit olan pozitif eğimli bir doğru olur.

Adım Adım Çözüm

1
Piyasa yapısını analiz etme
Tam rekabet piyasasında firma 'fiyat kabullenicidir'.
Firma piyasadaki toplam arz içinde çok küçük bir paya sahip olduğundan fiyatı etkileyemez.
2
Hasılat formüllerini uygulama
TR=P×QTR = P \times Q formülünde PP sabittir.
Her üretim düzeyinde fiyat değişmediği için toplam hasılat üretim miktarı ile doğru orantılı artar.
3
Ortalama ve Marjinal Hasılatı türetme
AR=TRQ=PAR = \frac{TR}{Q} = P ve MR=ΔTRΔQ=PMR = \frac{\Delta TR}{\Delta Q} = P.
Hasılatın miktara bölümü ve miktardaki değişime oranı, sabit olan fiyat değerini verir.
4
Eğriler arasındaki ilişkiyi kurma
P=MR=AR=dP = MR = AR = d.
Firmanın karşılaştığı talep eğrisi (dd) aynı zamanda hasılat eğrilerini temsil eder.

Anahtar Kavram

Tam Rekabetçi Firmanın Hasılat Özdeşliği
Soru 70Soru

Tam rekabet piyasasında faaliyet gösteren bir firmanın marjinal maliyet (MCMC) fonksiyonu MC=6Q+30MC = 6Q + 30 ve ortalama toplam maliyet (ATCATC) fonksiyonu ATC=3Q+30+150QATC = 3Q + 30 + \frac{150}{Q} olarak verilmiştir. Piyasa denge fiyatının 150150 TL olduğu kısa dönemde, bu firmanın kârını maksimize eden üretim miktarı ve elde edeceği toplam kâr aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Q=20Q = 20 birim; Toplam Kâr = 10501050 TL

Cevap

Firmanın kâr maksimizasyonunu sağlayan üretim miktarı 2020 birim ve toplam kârı 10501050 TL'dir.
Tam rekabet piyasasında faaliyet gösteren bir firma için kısa dönem dengesi, piyasa fiyatının marjinal maliyete eşitlendiği (P=MCP = MC) noktada sağlanır. Verilen fonksiyonlara göre 150=6Q+30150 = 6Q + 30 eşitliğinden üretim miktarı 2020 birim olarak bulunur. Bu üretim düzeyinde ortalama toplam maliyet (ATCATC) 97,597,5 TL olup, birim başına kâr 52,552,5 TL'dir. Toplam kâr ise 52,5×20=105052,5 \times 20 = 1050 TL olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Kâr maksimizasyonu koşulunu (P=MCP = MC) uygula.
150=6Q+306Q=120Q=20150 = 6Q + 30 \Rightarrow 6Q = 120 \Rightarrow Q = 20
Tam rekabetçi bir firma için marjinal hasılat fiyata eşittir ve denge P=MCP = MC noktasında oluşur.
2
Denge üretim miktarında (Q=20Q=20) ortalama toplam maliyeti (ATCATC) hesapla.
ATC=3(20)+30+15020=60+30+7,5=97,5ATC = 3(20) + 30 + \frac{150}{20} = 60 + 30 + 7,5 = 97,5
Birim başına maliyeti bularak kâr marjını hesaplamak gerekir.
3
Toplam kârı (π\pi) hesapla.
π=(PATC)×Q=(15097,5)×20=52,5×20=1050\pi = (P - ATC) \times Q = (150 - 97,5) \times 20 = 52,5 \times 20 = 1050
Toplam kâr, birim başına kâr ile üretim miktarının çarpımıdır.

Anahtar Kavram

Tam Rekabette Kısa Dönem Firma Dengesi (P = MC)

İpuçları

1
Tam rekabetçi bir firma için denge miktarını bulmak amacıyla piyasa fiyatını marjinal maliyet (MCMC) fonksiyonuna eşitleyiniz.
2
Bulduğunuz QQ değerini ATCATC fonksiyonunda yerine koyarak birim başına maliyeti bulunuz.
3
Kârı hesaplamak için (FiyatOrtalama Maliyet)×Miktar(Fiyat - Ortalama\ Maliyet) \times Miktar formülünü kullanınız.

Daha Fazla Pratik

Fiyatın 6060 TL'ye düştüğü bir durumda firmanın üretim kararı ve zarar durumunu analiz ederek kapanma noktası konseptini pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Önce toplam maliyet fonksiyonunu (TC=ATC×QTC = ATC \times Q) oluşturup, ardından toplam kâr fonksiyonunu (π=TRTC\pi = TR - TC) yazarak bu fonksiyonun türevini alıp sıfıra eşitlemek de aynı sonucu verecektir: TC=3Q2+30Q+150TC = 3Q^2 + 30Q + 150, π=150Q(3Q2+30Q+150)=3Q2+120Q150\pi = 150Q - (3Q^2 + 30Q + 150) = -3Q^2 + 120Q - 150. Türev: 6Q+120=0Q=20-6Q + 120 = 0 \Rightarrow Q = 20.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 71Soru

Tam rekabet piyasasının temel varsayımlarından biri olan 'şeffaflık' (tam bilgi) varsayımı; piyasadaki tüm alıcı ve satıcıların fiyatlar, malın kalitesi ve üretim teknolojileri hakkında eksiksiz bilgiye sahip olduğunu öngörür. Buna göre, şeffaflık varsayımının piyasa işleyişi üzerindeki temel sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Piyasada aynı nitelikteki mallar için tek bir fiyatın oluşmasını sağlayarak fiyat farklılaştırmasını imkansız kılması

Cevap

Piyasada aynı nitelikteki mallar için tek bir fiyatın oluşmasını sağlayarak fiyat farklılaştırmasını imkansız kılması
Şeffaflık (tam bilgi) varsayımı, piyasadaki tüm aktörlerin malın fiyatı ve niteliği hakkında kusursuz bilgiye sahip olmasını sağlar. Bu durumda, bir firma malını piyasa fiyatının üzerinde bir fiyattan satmaya çalışırsa, tüketiciler tam bilgiye sahip oldukları için o firmadan alışveriş yapmayı bırakıp piyasa fiyatından satan diğer firmalara yönelecektir. Bu durum, piyasada aynı mal için birden fazla fiyatın oluşmasını engeller ve 'tek fiyat kanunu'nun (Law of One Price) işlemesini sağlayarak fiyat farklılaştırmasını imkansız kılar.

Adım Adım Çözüm

1
Şeffaflık varsayımının içeriğini analiz etme
Alıcıların tüm satıcıların fiyatlarından haberdar olduğu tespit edilir.
Şeffaflık, bilgi asimetrisinin olmadığını ve herkesin tam bilgiye sahip olduğunu varsayar.
2
Tüketici davranışını değerlendirme
Tüketiciler, aynı kalitedeki malı daha pahalıya satan firmadan almayı reddederler.
Rasyonel tüketiciler tam bilgi altında en düşük fiyatı tercih ederler.
3
Piyasa fiyatının oluşumunu belirleme
Arbitraj imkanının ortadan kalkmasıyla piyasada 'tek fiyat' (Law of One Price) geçerli olur.
Bilgi tam olduğunda aynı mal için farklı fiyatların varlığı sürdürülemez.

Anahtar Kavram

Şeffaflık (Tam Bilgi) ve Tek Fiyat Kanunu

İpuçları

1
Tüm tüketicilerin her satıcının fiyatını bildiği bir ortamda, bir satıcı malını diğerlerinden daha pahalıya satabilir mi?
2
Şeffaflık, arbitraj (fiyat farkından yararlanma) imkanlarını ortadan kaldırarak piyasa dengesinin nasıl oluştuğunu açıklar.

Daha Fazla Pratik

Tam rekabetin diğer varsayımları olan atomisite ve homojenliğin, firmanın 'fiyat alıcı' olması üzerindeki etkilerini inceleyen bir soru çözülebilir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 72Soru

Bir firmanın gelir yapısına ilişkin yapılan analizde; firmanın marjinal hasılatının (MRMR) her satış düzeyinde cari piyasa fiyatına (PP) eşit olduğu ve toplam hasılat (TRTR) eğrisinin orijinden başlayan sabit eğimli bir doğru olduğu saptanmıştır. Bu bulgular ışığında, firmanın karşı karşıya olduğu piyasa yapısı ve talep eğrisi hakkında yapılabilecek aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Firma fiyat kabullenici bir konumdadır ve firmanın karşı karşıya olduğu talep eğrisi üzerinde P=MR=AR=dP = MR = AR = d özdeşliği her noktada geçerlidir.

Cevap

Firmanın fiyat kabullenici olduğu ve P=MR=AR=dP = MR = AR = d özdeşliğinin her noktada geçerli olduğu seçenek doğrudur.
Soruda verilen MR=PMR = P ve doğrusal TRTR yapısı, firmanın 'fiyat kabullenici' (price taker) olduğunu açıkça göstermektedir. Tam rekabet piyasasında faaliyet gösteren bu tür bir firma için piyasa fiyatı veri olduğundan, satılan her birimden elde edilen ek gelir (MRMR) ve birim başına ortalama gelir (ARAR) piyasa fiyatına eşittir. Bu durum grafiksel olarak yatay eksene paralel, tam esnek bir talep eğrisi (dd) ile temsil edilir ve P=MR=AR=dP = MR = AR = d özdeşliği korunur.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen MR=PMR = P bilgisini analiz etme
Marjinal hasılatın fiyata eşit olması, firmanın satışlarını artırmak için fiyatı düşürmek zorunda olmadığını gösterir.
Eğer firma fiyat üzerinde etkili olsaydı (negatif eğimli talep), daha fazla satmak için fiyatı düşürmesi gerekecek ve MR<PMR < P olacaktı.
2
TRTR eğrisinin şeklini yorumlama
TRTR eğrisinin orijinden başlayan sabit eğimli bir doğru olması, her ek birimin aynı fiyattan satıldığını teyit eder.
TR=P×QTR = P \times Q formülünde PP sabit ise TRTR miktar ile doğru orantılı artan bir doğrudur ve eğimi (MRMR) sabittir.
3
Talep ve hasılat özdeşliklerini kurma
P=AR=MR=dP = AR = MR = d özdeşliği ortaya çıkar.
Tam rekabetçi firma fiyatı veri kabul ettiği için (PP), her birimin getirisi (MRMR) ve birim başına düşen hasılat (ARAR) fiyata eşittir. Bu da firmanın karşılaştığı tam esnek talep eğrisini (dd) oluşturur.

Anahtar Kavram

Tam Rekabetçi Firmanın Hasılat Özdeşliği
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 73Soru

Tam rekabet piyasasında kısa dönemde faaliyet gösteren bir firmanın toplam maliyet (TCTC) fonksiyonu TC=3Q2+10Q+50TC = 3Q^2 + 10Q + 50 olarak verilmiştir. Bu firmanın üretim yaptığı piyasada denge fiyatı 7070 TL ise, firmanın kârını maksimize eden üretim düzeyi (QQ) ve bu düzeyde elde edeceği toplam kâr (π\pi) aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Q=10Q = 10 birim; π=250\pi = 250 TL

Cevap

Firmanın kârını maksimize eden üretim düzeyi Q=10Q = 10 birim ve bu düzeydeki toplam kârı 250250 TL'dir.
Tam rekabetçi bir firmanın kısa dönemde kârını maksimize ettiği nokta, fiyatın marjinal maliyete eşit olduğu (P=MCP = MC) düzeydir. Bu fonksiyona göre MC=6Q+10MC = 6Q + 10 olup, 70=6Q+1070 = 6Q + 10 eşitliğinden üretim miktarı 1010 birim olarak bulunur. Bu miktardaki toplam hasılat (700700 TL) ile toplam maliyet (450450 TL) arasındaki fark olan 250250 TL firmanın elde edebileceği maksimum ekonomik kârı temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1
Marjinal maliyet (MCMC) fonksiyonunu bulun.
MC=dTCdQ=6Q+10MC = \frac{dTC}{dQ} = 6Q + 10
Tam rekabet piyasasında kâr maksimizasyonu için marjinal maliyetin fiyat ile karşılaştırılması gerekir.
2
Kâr maksimizasyonu koşulunu (P=MCP = MC) uygulayarak üretim miktarını bulun.
70=6Q+106Q=60Q=1070 = 6Q + 10 \Rightarrow 6Q = 60 \Rightarrow Q = 10 birim
Tam rekabetçi firma, fiyatın marjinal maliyete eşit olduğu noktada kârını maksimize eder.
3
Denge üretim miktarında toplam hasılatı (TRTR) hesaplayın.
TR=P×Q=70×10=700TR = P \times Q = 70 \times 10 = 700 TL
Toplam hasılat, birim fiyat ile satılan miktarın çarpımıdır.
4
Denge üretim miktarında toplam maliyeti (TCTC) hesaplayın.
TC=3(10)2+10(10)+50=300+100+50=450TC = 3(10)^2 + 10(10) + 50 = 300 + 100 + 50 = 450 TL
Toplam kârı bulmak için hasılattan düşülecek olan toplam maliyet yükünün belirlenmesi gerekir.
5
Toplam kârı (π\pi) hesaplayın.
π=TRTC=700450=250\pi = TR - TC = 700 - 450 = 250 TL
Kâr, toplam hasılat ile toplam maliyet arasındaki pozitif farktır.

Anahtar Kavram

Tam Rekabet Piyasasında Kısa Dönem Firma Dengesi ve Kâr Maksimizasyonu

İpuçları

1
Tam rekabet piyasasında kârın maksimize edilmesi için piyasa fiyatının marjinal maliyete eşit olması (P=MCP = MC) gerektiğini unutmayın.
2
Marjinal maliyeti (MCMC) bulmak için toplam maliyet (TCTC) fonksiyonunun miktar (QQ) değişkenine göre türevini almalısınız.
3
Üretim miktarını bulduktan sonra toplam kârı, 'Toplam Hasılat (P×QP \times Q) - Toplam Maliyet (TCTC)' formülünü kullanarak hesaplayın.

Daha Fazla Pratik

Firma fiyatın 70 TL değil de 30 TL olduğu bir durumda üretime devam etmeli midir? Kapanma noktasını (P=AVCminP = AVC_{min}) hesaplayarak analiz ediniz.

Alternatif Yöntem

Alternatif olarak, önce Ortalama Toplam Maliyet (ATCATC) fonksiyonu bulunabilir: ATC=3Q+10+50/QATC = 3Q + 10 + 50/Q. Q=10Q=10 için ATC=30+10+5=45ATC = 30 + 10 + 5 = 45 TL olur. Birim başı kâr PATC=7045=25P - ATC = 70 - 45 = 25 TL'dir. Toplam kâr ise 25×10=25025 \times 10 = 250 TL olarak hesaplanır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 74Soru

Tam rekabet piyasasında faaliyet gösteren bir firmanın ortalama değişken maliyet (AVCAVC) fonksiyonu AVC=Q24Q+12AVC = Q^2 - 4Q + 12 ve marjinal maliyet (MCMC) fonksiyonu MC=3Q28Q+12MC = 3Q^2 - 8Q + 12 olarak belirlenmiştir. Buna göre, bu firmanın kısa dönem arz eğrisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: P=3Q28Q+12P = 3Q^2 - 8Q + 12 ve P8P \geq 8

Cevap

Firmanın kısa dönem arz eğrisi P=3Q28Q+12P = 3Q^2 - 8Q + 12 ve P8P \geq 8 şeklinde tanımlanır.
Tam rekabet piyasasında bir firmanın kısa dönem arz eğrisi, marjinal maliyet (MCMC) eğrisinin ortalama değişken maliyet (AVCAVC) eğrisini kestiği minimum noktadan (kapanma noktası) itibaren başlayan kısmıdır. Verilen AVCAVC fonksiyonunun minimum noktası türev yardımıyla Q=2Q=2 olarak bulunur. Bu noktadaki fiyat P=8P=8 TL'dir. Dolayısıyla arz eğrisi, P=3Q28Q+12P=3Q^2 - 8Q + 12 fonksiyonunun 8 TL ve üzerindeki değerleri için geçerlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Kapanma noktasını bulmak için ortalama değişken maliyet (AVCAVC) fonksiyonunun minimum olduğu üretim miktarını belirleyin.
AVC=Q24Q+12d(AVC)dQ=2Q4=0Q=2AVC = Q^2 - 4Q + 12 \Rightarrow \frac{d(AVC)}{dQ} = 2Q - 4 = 0 \Rightarrow Q = 2
Tam rekabetçi bir firma için kapanma noktası, ortalama değişken maliyetin minimum olduğu noktadır.
2
Bulunan üretim miktarını (Q=2Q = 2) fonksiyonlardan birine yerleştirerek kapanma fiyatını (PP) hesaplayın.
P=224(2)+12=48+12=8P = 2^2 - 4(2) + 12 = 4 - 8 + 12 = 8 TL veya MC=3(2)28(2)+12=1216+12=8MC = 3(2)^2 - 8(2) + 12 = 12 - 16 + 12 = 8 TL
Kapanma noktasında fiyat, marjinal maliyet ve minimum ortalama değişken maliyete eşittir (P=MC=minAVCP = MC = min AVC).
3
Kısa dönem arz eğrisini tanımlayın.
P=MCP = MC olduğu için P=3Q28Q+12P = 3Q^2 - 8Q + 12 (ancak P8P \geq 8 koşuluyla).
Firmanın arz eğrisi, marjinal maliyet eğrisinin kapanma noktası ve üzerindeki kısmıdır. Fiyat 8 TL'nin altına düşerse firma üretimi durdurur.

Anahtar Kavram

Tam Rekabette Kapanma Noktası ve Arz Eğrisi

İpuçları

1
Kısa dönem arz eğrisi her zaman marjinal maliyet (MCMC) eğrisinin belirli bir kısmıdır.
2
Arz eğrisinin başladığı noktayı bulmak için AVCAVC fonksiyonunun minimum noktasını (türevini sıfıra eşitleyerek) bulmalısınız.

Daha Fazla Pratik

Eğer ortalama toplam maliyet (ACAC) fonksiyonu verilseydi, firmanın kâr/zarar durumunu nasıl analiz ederdiniz?
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 75Soru

Tam rekabet piyasasında faaliyet gösteren bir firmanın toplam değişken maliyet (TVCTVC) fonksiyonu TVC=2Q312Q2+30QTVC = 2Q^3 - 12Q^2 + 30Q şeklinde belirlenmiştir. Buna göre, firmanın kısa dönem arz eğrisinin başladığı kapanma noktasına ait üretim düzeyi (QQ) ve bu düzeydeki piyasa fiyatı (PP) aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Q=3Q = 3 ve P=12P = 12

Cevap

Firmanın kapanma noktası Q=3Q = 3 üretim düzeyinde ve P=12P = 12 fiyat seviyesinde gerçekleşir.
Kapanma noktası, ortalama değişken maliyetin (AVCAVC) en düşük olduğu seviyedir. TVC=2Q312Q2+30QTVC = 2Q^3 - 12Q^2 + 30Q fonksiyonundan AVC=2Q212Q+30AVC = 2Q^2 - 12Q + 30 elde edilir. Bu fonksiyonun türevi alınıp sıfıra eşitlendiğinde (4Q12=04Q - 12 = 0) üretim miktarının 33 olduğu bulunur. Bu miktar AVCAVC denkleminde yerine konulduğunda ise minimum AVCAVC (yani kapanma fiyatı) 1212 olarak hesaplanır. Dolayısıyla doğru yanıt üretim düzeyinin 33 ve fiyatın 1212 olduğu seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
Ortalama değişken maliyet (AVCAVC) fonksiyonunun elde edilmesi
AVC=TVC/Q=2Q212Q+30AVC = TVC / Q = 2Q^2 - 12Q + 30
Kapanma noktası AVCAVC eğrisi üzerinden analiz edilir.
2
AVCAVC eğrisinin minimum olduğu üretim miktarının bulunması
d(AVC)/dQ=4Q12=0Q=3d(AVC) / dQ = 4Q - 12 = 0 \Rightarrow Q = 3
Bir fonksiyonun minimum noktasında birinci türevi sıfıra eşittir.
3
Bulunan üretim miktarının AVCAVC fonksiyonunda yerine yazılarak kapanma fiyatının belirlenmesi
P=2(3)212(3)+30=1836+30=12P = 2(3)^2 - 12(3) + 30 = 18 - 36 + 30 = 12
Tam rekabetçi bir firmanın kapanma noktasında piyasa fiyatı minimum AVCAVC değerine eşittir.

Anahtar Kavram

Tam rekabetçi bir firma için kısa dönem arz eğrisi, marjinal maliyet (MCMC) eğrisinin ortalama değişken maliyet (AVCAVC) eğrisinin üzerinde kalan kısmıdır. Kapanma noktası ise P=min(AVC)P = min(AVC) şartının sağlandığı noktadır.

İpuçları

1
Kapanma noktası, firmanın ortalama değişken maliyetlerinin (AVCAVC) minimuma ulaştığı üretim düzeyidir.
2
AVCAVC fonksiyonunu bulmak için toplam değişken maliyeti (TVCTVC) üretim miktarına (QQ) bölün. Ardından minimum noktayı bulmak için bu fonksiyonun türevini alıp sıfıra eşitleyin.
3
AVC=2Q212Q+30AVC = 2Q^2 - 12Q + 30 fonksiyonunun türevi olan 4Q12=04Q - 12 = 0 denkleminden QQ değerini bulun ve fiyata ulaşmak için fonksiyonda yerine yazın.

Daha Fazla Pratik

Bu firmanın kısa dönem arz eğrisi denklemini, P12P \geq 12 koşulu altında P=6Q224Q+30P = 6Q^2 - 24Q + 30 şeklinde tanımlayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kapanma noktasında MC=AVCMC = AVC eşitliği de geçerlidir. MC=6Q224Q+30MC = 6Q^2 - 24Q + 30 ve AVC=2Q212Q+30AVC = 2Q^2 - 12Q + 30 denklemlerini birbirine eşitleyerek (6Q224Q+30=2Q212Q+306Q^2 - 24Q + 30 = 2Q^2 - 12Q + 30) doğrudan QQ değerine (3) ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 76Soru

Tam rekabet piyasasının temel varsayımlarından biri olan 'homojenlik', piyasadaki her bir firmanın ürettiği malın diğer firmaların ürünleriyle hem fiziksel hem de imaj açısından tamamen aynı olduğunu ifade eder.

Buna göre, homojenlik varsayımının piyasa üzerindeki doğrudan sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tüketicilerin satıcılar arasında bir ayrım yapmaması sonucunda piyasada 'Tek Fiyat Kanunu'nun işlemesi

Cevap

Tüketicilerin satıcılar arasında bir ayrım yapmaması sonucunda piyasada 'Tek Fiyat Kanunu'nun işlemesi
Homojenlik varsayımı, malların her bakımdan aynı olmasını ifade eder. Bu durumun doğrudan sonucu olarak, tüketiciler satıcılar arasında hiçbir kalite veya nitelik farkı görmezler. Sonuç olarak, piyasada aynı nitelikteki mal için tek bir fiyatın geçerli olduğu 'Tek Fiyat Kanunu' işler ve bireysel firma fiyata etki edemeyen bir 'fiyat alıcı' konumuna gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Varsayımın Tanımlanması
Homojenlik varsayımı, piyasada satılan malların her bakımdan özdeş (birbirinin tam ikamesi) olduğunu belirtir.
Bu varsayım, tüketicinin gözünde bir firmanın ürününün diğerininkinden hiçbir farkı olmadığını garanti eder.
2
Tüketici Davranışının Analizi
Mallar özdeş olduğu için tüketiciler belirli bir firmaya karşı sadakat beslemezler ve sadece fiyata duyarlı hale gelirler.
Ürünler arasında kalite veya imaj farkı yoksa rasyonel tüketiciler en düşük fiyatlı olanı tercih edecektir.
3
Piyasa Sonucunun Belirlenmesi
Tüm firmalar aynı fiyatı (PP) uygulamak zorunda kalır ve piyasada 'Tek Fiyat Kanunu' (Law of One Price) geçerli olur.
Herhangi bir firma fiyatını piyasa fiyatının üzerine çıkarırsa, homojenlik ve tam bilgi varsayımları gereği tüm müşterilerini kaybeder.

Anahtar Kavram

Homojenlik varsayımı, ürünlerin özdeşliği nedeniyle tüketicilerin farksız kalmasını ve dolayısıyla Tek Fiyat Kanunu'nun oluşmasını sağlar.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 77Soru

Tam rekabet piyasasında faaliyet gösteren bir firmanın toplam hasılat (TRTR) eğrisinin orijinden çıkan pozitif eğimli bir doğru şeklinde olması, bu firmanın karşılaştığı piyasa koşulları ve hasılat dengesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisini kesin olarak gösterir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Firmanın marjinal hasılatının (MRMR), her satış düzeyinde piyasa fiyatına (PP) ve ortalama hasılata (ARAR) eşit olduğunu

Cevap

Tam rekabetçi bir firma için her satış düzeyinde marjinal hasılat (MRMR), piyasa fiyatına (PP) ve ortalama hasılata (ARAR) eşittir.
Tam rekabet piyasasında faaliyet gösteren bir firma fiyat kabullenicidir. Bu durum, piyasa fiyatının (PP) her satış düzeyi için sabit kalması anlamına gelir. Toplam hasılat (TR=P×QTR = P \times Q) fonksiyonunda PP sabit bir katsayı olduğundan, TRTR eğrisi orijinden başlayan ve eğimi piyasa fiyatına eşit olan doğrusal bir ışın halini alır. Bu geometrik yapıda ortalama hasılat (AR=TR/Q=PAR = TR/Q = P) ve marjinal hasılat (MR=ΔTR/ΔQ=PMR = \Delta TR / \Delta Q = P) her zaman birbirine ve piyasa fiyatına eşittir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam hasılat fonksiyonunu analiz etme
TR=P×QTR = P \times Q
Toplam hasılat, birim fiyat ile miktarın çarpımına eşittir.
2
Tam rekabet piyasası varsayımını uygulama
P=SabitP = \text{Sabit}
Tam rekabette firmalar 'fiyat kabullenici' oldukları için piyasa fiyatını değiştiremezler.
3
Marjinal ve ortalama hasılatı hesaplama
AR=TRQ=PAR = \frac{TR}{Q} = P ve MR=d(TR)dQ=PMR = \frac{d(TR)}{dQ} = P
TRTR orijinden çıkan bir doğru olduğunda eğimi (MRMR) sabittir ve fiyata eşittir.

Anahtar Kavram

Tam Rekabette Hasılat Özdeşliği

İpuçları

1
Tam rekabet piyasasında firmanın 'fiyat kabullenici' olduğunu hatırlayın.
2
Doğrusal bir fonksiyonun türevi (marjinal değeri) her zaman sabittir ve o doğrunun eğimine eşittir.
3
Eğer TR=10QTR = 10Q ise, PP, ARAR ve MRMR değerlerinin her birinin 10 olup olmadığını kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Piyasa fiyatı değiştiğinde toplam hasılat doğrusunun eğiminin nasıl değişeceğini analiz eden bir soruya göz atabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Geometrik olarak, orijinden çıkan bir doğrunun herhangi bir noktasındaki marjinal değeri (eğimi) ile o noktanın ortalama değeri (ordinat/apsis) birbirine eşittir. Bu matematiksel gerçek iktisatta MR=ARMR = AR özdeşliğine karşılık gelir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 78Soru

Tam rekabet piyasasında faaliyet gösteren bir firmanın kısa dönem toplam maliyet fonksiyonu TC=Q310Q2+40Q+150TC = Q^3 - 10Q^2 + 40Q + 150 olarak tanımlanmıştır. Piyasa fiyatının 2828 TL olduğu bir ortamda, kârını maksimize etmeyi (veya zararını minimize etmeyi) hedefleyen firmanın dengesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Firma 66 birim üretim yapar ve 7878 TL zarar eder.

Cevap

Firma 6 birim üretim yaparak 78 TL zarar eder ve bu durumda zararını minimize etmiş olur.
Denge miktarı P=MCP=MC eşitliğinden Q=6Q=6 olarak hesaplanmıştır (MCMC'nin artan olduğu nokta). Bu noktada ortalama değişken maliyet (AVC=16AVC=16), piyasa fiyatından (P=28P=28) küçük olduğu için firma üretime devam eder. Yapılan hesaplamada toplam hasılat 168168 TL, toplam maliyet 246246 TL bulunmuş ve sonuçta firmanın 7878 TL zarar ederek bu zararı minimize ettiği saptanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Marjinal maliyet (MC) fonksiyonunu türetin.
MC=d(TC)dQ=3Q220Q+40MC = \frac{d(TC)}{dQ} = 3Q^2 - 20Q + 40
Tam rekabetçi firma için kâr maksimizasyonu (veya zarar minimizasyonu) P=MCP = MC noktasında gerçekleşir.
2
Piyasa fiyatını marjinal maliyete eşitleyerek denge miktarını bulun.
28=3Q220Q+403Q220Q+12=028 = 3Q^2 - 20Q + 40 \Rightarrow 3Q^2 - 20Q + 12 = 0. Çarpanlara ayırıldığında (3Q2)(Q6)=0(3Q - 2)(Q - 6) = 0 elde edilir. Kökler Q1=23Q_1 = \frac{2}{3} ve Q2=6Q_2 = 6'dır.
Denge miktarının belirlenmesi için birinci derece koşul uygulanır.
3
İkinci derece koşulu (MC eğrisinin yükselen olması) kontrol edin.
MC=6Q20MC' = 6Q - 20. Q=6Q=6 için MC=3620=16>0MC' = 36 - 20 = 16 > 0 (Yükselen). Q=23Q=\frac{2}{3} için MC=420=16<0MC' = 4 - 20 = -16 < 0 (Azalan).
Kâr maksimizasyonu için marjinal maliyetin artan olduğu bölge seçilmelidir.
4
Kapanma noktası kontrolü yapın (P > AVC mi?).
AVC=Q210Q+40AVC = Q^2 - 10Q + 40. Q=6Q=6 için AVC=6210(6)+40=3660+40=16AVC = 6^2 - 10(6) + 40 = 36 - 60 + 40 = 16. Fiyat P=28P=28 olduğuna göre P>AVCP > AVC (28 > 16) şartı sağlanır.
Firma kısa dönemde değişken maliyetlerini karşılayabildiği sürece üretim yapmaya devam eder.
5
Toplam kâr veya zararı hesaplayın.
TR=P×Q=28×6=168TR = P \times Q = 28 \times 6 = 168 TL. TC=6310(62)+40(6)+150=216360+240+150=246TC = 6^3 - 10(6^2) + 40(6) + 150 = 216 - 360 + 240 + 150 = 246 TL. Kaˆr/Zarar=168246=78\text{Kâr/Zarar} = 168 - 246 = -78 TL.
Ekonomik kâr, toplam hasılattan toplam maliyetin çıkarılmasıyla bulunur.

Anahtar Kavram

Tam rekabette kısa dönem firma dengesi, marjinal maliyetin artan olduğu bölgede P=MC eşitliği ile belirlenir. Zarar durumunda üretimin devam etmesi için fiyatın ortalama değişken maliyetten (AVC) yüksek olması gerekir.

Alternatif Yöntem

Zararı birim başına maliyet üzerinden de bulabilirsiniz: Birim başına zarar = AC - P. AC(6) = TC/Q = 246/6 = 41 TL. Zarar = (41 - 28) * 6 = 13 * 6 = 78 TL.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 79Soru

Dışsal ekonomisizliklerin (artan maliyetli endüstri) hakim olduğu tam rekabetçi bir piyasada, başlangıçta uzun dönem dengesinde olan endüstride piyasa talebinin kalıcı olarak artması durumunda; yeni uzun dönem dengesinde başlangıç durumuna göre piyasa fiyatı (PP) ve endüstri üretim miktarındaki (QQ) değişim aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni denge fiyatı (PP) artar, endüstri üretim miktarı (QQ) artar.

Cevap

Yeni denge fiyatının (PP) artması ve endüstri üretim miktarının (QQ) artması
Yeni denge fiyatının ve endüstri üretim miktarının artacağı ifadesi doğrudur. Dışsal ekonomisizliklerin (artan maliyetli endüstri) mevcut olduğu durumda, endüstriye yeni firmaların girmesi girdi fiyatlarını yükseltir. Bu durum firmaların maliyet eğrilerini yukarı kaydırdığı için, yeni uzun dönem dengesi başlangıçtaki fiyat seviyesinden daha yüksek bir fiyatta gerçekleşir. Endüstri arzı toplamda arttığı için denge miktarı da başlangıç miktarından fazladır.

Adım Adım Çözüm

1
Talep artışının kısa dönemli etkisini analiz etme
Piyasa talep eğrisi sağa kayar, denge fiyatı yükselir ve mevcut firmalar aşırı kâr elde eder.
Talep artışı sabit arz koşullarında fiyatı yukarı çeker.
2
Uzun dönemli uyumu ve piyasaya girişleri değerlendirme
Aşırı kârı gören yeni firmalar piyasaya girer, bu da üretim faktörlerine olan talebi artırır.
Tam rekabette kâr, uzun dönemde girişlere neden olur.
3
Dışsal ekonomisizliklerin (maliyet yapısının) etkisini belirleme
Girdi fiyatları yükselir, firmanın ortalama maliyet (ACAC) ve marjinal maliyet (MCMC) eğrileri yukarı kayar.
Artan maliyetli endüstride genişleme, faktör fiyatlarını yukarı iterek maliyetleri artırır.
4
Yeni uzun dönem denge noktasını tespit etme
Piyasa fiyatı, başlangıçtaki seviyesinden daha yüksek bir noktada (ancak kısa dönemli zirveden daha düşük) dengelenir ve toplam miktar artar.
Uzun dönem endüstri arz eğrisi (LRSLRS) pozitif eğimli olduğu için yeni denge daha yüksek fiyat ve miktar kombinasyonunda gerçekleşir.

Anahtar Kavram

Artan Maliyetli Endüstrilerde Uzun Dönem Arz Eğrisi (LRSLRS)

Daha Fazla Pratik

Farklı maliyet yapılarına (sabit ve azalan maliyetli endüstriler) sahip piyasalarda vergi uygulamasının uzun dönem fiyat üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 80Soru

Tam rekabet piyasasında faaliyet gösteren bir firmanın toplam maliyet fonksiyonu TC=Q2+10Q+100TC = Q^2 + 10Q + 100 olarak verilmiştir. Piyasa denge fiyatının 5050 TL olduğu bir durumda, kârını maksimize eden bu firmanın kısa dönem dengesi ve kâr analiziyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Firma kısa dönemde 300300 TL tutarında aşırı kâr elde eder.

Cevap

Firma kısa dönemde 300300 TL tutarında aşırı kâr elde eder.
Yapılan hesaplamalar sonucunda kârı maksimize eden üretim miktarının 2020 birim olduğu görülmüştür. Bu üretim düzeyinde ortalama maliyet 3535 TL'dir. Piyasa fiyatı (5050 TL) ortalama maliyetten yüksek olduğu için birim başına 1515 TL kâr elde edilmektedir. Toplamda ise 15×20=30015 \times 20 = 300 TL aşırı kâr oluşmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Marjinal maliyet (MCMC) fonksiyonunu türetin ve kâr maksimizasyonu koşulunu (P=MCP = MC) uygulayın.
MC=dTCdQ=2Q+10MC = \frac{dTC}{dQ} = 2Q + 10. Denge koşulu: 50=2Q+102Q=40Q=2050 = 2Q + 10 \Rightarrow 2Q = 40 \Rightarrow Q = 20.
Tam rekabetçi firma için kâr maksimizasyonu fiyatın marjinal maliyete eşit olduğu üretim düzeyinde gerçekleşir.
2
Q=20Q = 20 üretim düzeyinde ortalama maliyeti (ATCATC) hesaplayın.
ATC=TCQ=Q+10+100QATC = \frac{TC}{Q} = Q + 10 + \frac{100}{Q}. ATC(20)=20+10+10020=35ATC(20) = 20 + 10 + \frac{100}{20} = 35 TL.
Birim başına kârı veya zararı belirlemek için fiyat ile ortalama maliyet kıyaslanmalıdır.
3
Toplam kârı hesaplayın ve kâr türünü belirleyin.
Toplam Kâr (π)=(PATC)×Q=(5035)×20=15×20=300(\pi) = (P - ATC) \times Q = (50 - 35) \times 20 = 15 \times 20 = 300 TL.
P>ATCP > ATC (50>3550 > 35) olduğu için firma iktisadi kâr (aşırı kâr) elde etmektedir.

Anahtar Kavram

Tam Rekabette Kısa Dönem Kâr Maksimizasyonu ve Aşırı Kâr

Daha Fazla Pratik

Aynı maliyet fonksiyonuyla piyasa fiyatının 3535 TL ve 2525 TL olduğu durumlar için kâr ve kapanma analizlerini tekrarlayınız.
Tahmini Süre:2m 30s
ÖncekiSayfa 4 / 7Sonraki
Tam Rekabet Piyasası Alıştırma Soruları — KPSS İktisat — Sayfa 4 | Examkin