Examkin

Finansal Sistem ve Bankacılık

122 soru

Soru 41Soru →

Türkiye'de bankacılık sisteminde mevduatların belirli bir limite kadar Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) güvencesi altında olması; mudilerin bankaları izleme ve denetleme isteğini azaltabilmekte, bu durum da banka yönetimlerinin daha riskli alanlara yönelmesine zemin hazırlayabilmektedir.

Bankacılık literatüründe mevduat sigortası sisteminin yol açtığı bu asimetrik bilgi sorunu aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ahlaki tehlike (Moral hazard)

Cevap

Mevduat sigortasının varlığı nedeniyle bankaların daha fazla risk alması 'Ahlaki tehlike' (Moral hazard) olarak adlandırılır.
Doğru cevap olan ifade, mevduat sigortasının mudilerde yarattığı 'sahte güvenlik algısı' sonucu bankaların denetlenmemesi ve banka yönetimlerinin bu boşluktan yararlanarak riskli alanlara yönelmesini tam olarak tanımlayan literatür terimidir. Mevduat sigortası, piyasa disiplinini zayıflatarak bu asimetrik bilgi sorununun en yaygın nedenlerinden biri haline gelmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Durum analizi yapılması
Mevduat sigortası, mudilerin risk denetimini bırakmasına ve bankanın riskli yatırımlara yönelmesine neden olmaktadır.
Bu durum, mevduatın bankaya yatırılmasından (işlemden) sonra ortaya çıkan bir davranış değişikliğidir.
2
Asimetrik bilgi türleri ile eşleştirme yapılması
İşlem sonrası (post-transaction) ortaya çıkan risk alma eğilimi 'Ahlaki Tehlike' kavramı ile tanımlanır.
Eğer sorun işlemden önce (pre-transaction) olsaydı 'Ters Seçim' olurdu; ancak sigorta varlığına dayalı davranış değişikliği her zaman ahlaki tehlikedir.

Anahtar Kavram

Ahlaki Tehlike (Moral Hazard)

Daha Fazla Pratik

'Batmak için çok büyük' (Too Big to Fail) doktrininin bankacılık sistemindeki ahlaki tehlike sorununu nasıl derinleştirdiğini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Zamanlama kuralını kullanabilirsiniz: Sorun işlemden önce mi (banka seçimi mi) yoksa işlemden sonra mı (bankanın kredileri dağıtması mı) ortaya çıkıyor? İşlemden sonra ise cevap ahlaki tehlikedir.
Tahmini Süre:45s
Soru 42Soru →

Bir ekonomide para arzı ve bankacılık sistemine ilişkin aşağıdaki veriler saptanmıştır:

ParametreDeğer
Nakit Tercih Oranı (cc)%25\%25
Zorunlu Karşılık Oranı (rr)%10\%10
Serbest Rezerv Oranı (ee)%15\%15

Merkez Bankası'nın piyasadan 8080 milyon TL tutarında hazine tahvili satın alması (açık piyasa alımı) durumunda, bankacılık sisteminin yaratabileceği toplam kredi hacmindeki net değişim kaç milyon TL olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120120

Cevap

Bankacılık sisteminin yaratabileceği toplam kredi hacmindeki değişim 120120 milyon TL'dir.
Kredi çarpanı, parasal tabandaki bir artışın bankacılık sisteminde ne kadarlık bir net kredi genişlemesi yaratacağını gösterir. Formülümüz kk=(1−r−e)/(c+r+e)k_k = (1 - r - e) / (c + r + e) şeklindedir. Verilen oranlara göre kk=075/050=15k_k = 0{}75 / 0{}50 = 1{}5 olarak bulunur. Merkez Bankası'nın piyasadan 8080 milyon TL'lik tahvil alması (ekonomiye rezerv enjekte etmesi) sonucunda ΔK=15×80=120\Delta K = 1{}5 \times 80 = 120 milyon TL'lik bir kredi artışı gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen oranları ve sızıntı katsayılarını tanımlayın.
c=025c = 0{}25, r=010r = 0{}10, e=015e = 0{}15 ve ΔH=+80\Delta H = +80 milyon TL.
Çarpan formülünde kullanılacak parametrelerin netleştirilmesi gerekir.
2
Kredi çarpanı (kkk_k) formülünü belirleyin ve değerleri yerine koyun.
kk=1−r−ec+r+e=1−010−015025+010+015=075050=15k_k = \frac{1 - r - e}{c + r + e} = \frac{1 - 0{}10 - 0{}15}{0{}25 + 0{}10 + 0{}15} = \frac{0{}75}{0{}50} = 1{}5
Kredi hacmindeki değişimi bulmak için parasal tabandaki bir birimlik değişimin kredi miktarını ne kadar etkileyeceği hesaplanmalıdır.
3
Toplam kredi hacmindeki değişimi hesaplayın.
ΔK=kk×ΔH=15×80=120\Delta K = k_k \times \Delta H = 1{}5 \times 80 = 120 milyon TL.
Parasal tabandaki artış (APİ alımı), kredi çarpanı oranında kredi genişlemesine yol açar.

Anahtar Kavram

Kredi Çarpanı ve Sızıntılar

Daha Fazla Pratik

Nakit tercih oranının (cc) artması durumunda para ve kredi çarpanlarının nasıl değişeceğini analiz ediniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 43Soru →

Merkez Bankası'nın açık piyasa işlemleri kapsamında ticari bankalardan 50.00050.000 TL tutarında devlet tahvili satın aldığı bir ekonomide, bankacılık sistemine ilişkin bazı rasyolar aşağıdaki tabloda verilmiştir:

DeğişkenOran
Zorunlu Karşılık Oranı (rrrr)%12\%12
Nakit Tercih Oranı (cc)%5\%5
Atıl Rezerv Oranı (ee)%3\%3

Bu veriler doğrultusunda, kaydi para yaratma süreci tamamlandığında ekonomideki toplam kredi hacminde meydana gelecek değişim aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 212.500212.500 TL artar

Cevap

Ekonomideki toplam kredi hacmi 212.500212.500 TL artar.
Merkez Bankası'nın tahvil alımı rezervleri 50.00050.000 TL artırmıştır. Toplam sızıntı oranı (0,12+0,05+0,03=0,200,12 + 0,05 + 0,03 = 0,20) olduğundan genişletilmiş mevduat çarpanı 1/0,20=51 / 0,20 = 5 olur. Bu durumda toplam mevduat artışı 250.000250.000 TL'dir. Bankalar bu mevduatın %15\%15'ini (zorunlu ve atıl rezervler) sistemde tutmak zorunda olduğundan, kalan %85\%85'lik kısım olan 212.500212.500 TL kredi olarak ekonomiye döner.

Adım Adım Çözüm

1
Parasal tabandaki (rezervlerdeki) değişimi belirle.
ΔH=50.000\Delta H = 50.000 TL
Merkez Bankası'nın tahvil alımı, bankaların rezervlerini doğrudan artırarak parasal tabanı genişletir.
2
Toplam mevduat genişlemesini (mevduat çarpanı ile) hesapla.
ΔD=1rr+c+e×ΔH=10,12+0,05+0,03×50.000=5×50.000=250.000\Delta D = \frac{1}{rr + c + e} \times \Delta H = \frac{1}{0,12 + 0,05 + 0,03} \times 50.000 = 5 \times 50.000 = 250.000 TL
Sistemdeki toplam mevduat artışı, tüm sızıntı oranlarının (zorunlu, nakit ve atıl) toplamına bölünerek bulunur.
3
Toplam kredi hacmindeki artışı hesapla.
ΔK=(1−rr−e)×ΔD=(1−0,12−0,03)×250.000=0,85×250.000=212.500\Delta K = (1 - rr - e) \times \Delta D = (1 - 0,12 - 0,03) \times 250.000 = 0,85 \times 250.000 = 212.500 TL
Bankalar topladıkları mevduatın ancak zorunlu ve atıl rezervlerden arta kalan kısmını kredi olarak verebilirler.

Anahtar Kavram

Kredi Çarpanı ve Kaydi Para Süreci
Soru 44Soru →

Ticari bankalar, tasarruf sahiplerinden topladıkları fonları ve kendi sermayelerini çeşitli maliyet ve risk analizleri yaparak farklı varlık alanlarında değerlendirirler. Buna göre, bir ticari bankanın bilançosunda aşağıdakilerden hangisi bir "Pasif" (Kaynaklar) kalemi olarak yer almaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Özkaynaklar

Cevap

Özkaynaklar, bankanın kendi sermayesini ve birikmiş kârlarını temsil eden bir fon kaynağı olduğu için bilançonun pasif tarafında yer alır.
Özkaynaklar kalemi, bankanın kurucuları tarafından konulan sermaye ve bankanın faaliyetleri sonucunda elde edilen kârları içerir. Bu kalemler bankanın dışarıya veya ortaklarına olan yükümlülüğünü (kaynağını) temsil ettiği için bilançonun sağ tarafında, yani pasif kısmında yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
Bilanço yapısını analiz etme
Bilanço; Aktif (Varlıklar) ve Pasif (Kaynaklar/Yükümlülükler) olmak üzere iki ana kısımdan oluşur.
Kalemlerin bilançodaki yerini doğru belirlemek için temel muhasebe eşitliğini anlamak gerekir.
2
Seçeneklerdeki kalemleri sınıflandırma
Kasa, Menkul Değerler ve Krediler bankanın 'kullandığı' fonlardır (Aktif). Mevduat, Alınan Krediler ve Özkaynaklar bankanın 'bulduğu' fonlardır (Pasif).
Her bir kalemin banka için bir hak (varlık) mı yoksa bir borç/kaynak (yükümlülük) mı olduğunu belirlemek cevaba götürür.

Anahtar Kavram

Ticari banka bilançosunda kaynaklar (Pasif) ile varlıklar (Aktif) ayrımı.

İpuçları

1
Banka için 'varlık' (aktif) olanlar ile 'kaynak' (pasif) olanları ayırın.

Daha Fazla Pratik

Banka bilançosunda aktif kalemlerin likidite derecesine göre, pasif kalemlerin ise vadelerine göre sıralandığını hatırlayınız.
Tahmini Süre:45s
Soru 45Soru →

Türk bankacılık sisteminde faaliyet gösteren bir mevduat bankasının mali bünyesinin, finansal sistemin bütünlüğünü ve istikrarını ciddi şekilde tehlikeye düşürecek (sistemik risk) ölçüde bozulması durumunda uygulanacak olağanüstü finansman ve çözümleme tedbirlerine dair 54115411 sayılı Bankacılık Kanunu hükümleri uyarınca doğru olan uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sistemik riskin mevcudiyeti hâlinde, çözümleme maliyetlerinin karşılanması için Fon tarafından ihtiyaç duyulan kaynak, Hazine ve Maliye Bakanının teklifi ve Cumhurbaşkanı kararı ile Hazine tarafından sağlanabilir.

Cevap

Sistemik risk durumunda çözümleme maliyetleri için gerekli kaynağın Hazine ve Maliye Bakanlığı teklifi ve Cumhurbaşkanı kararıyla Hazine'den sağlanması doğru uygulamadır.
Doğru olan seçenek, 54115411 sayılı Bankacılık Kanunu uyarınca sistemik risk durumunda ortaya çıkacak yüksek çözümleme maliyetlerinin karşılanması için öngörülen idari ve mali süreci (Hazine Bakanı teklifi ve Cumhurbaşkanı onayı ile Hazine desteği) tam olarak yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yasal dayanağın analizi
54115411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 107107. ve 130130. maddeleri incelenmiştir.
Sistemik risk ve çözümleme (resolution) süreçleri bu maddelerde düzenlenmiştir.
2
Sistemik risk tespit sürecinin belirlenmesi
Tespitin Hazine Müsteşarlığı (Bakanlık) ve TCMB görüşü alınarak BDDK tarafından yapılacağı teyit edilmiştir.
Kurumlar arası eşgüdümün nasıl işlediğini anlamak için gereklidir.
3
Finansman kaynağının tespiti
Kaynağın Hazine ve Maliye Bakanı teklifi ve Cumhurbaşkanı kararı ile Hazine'den sağlanabileceği sonucuna varılmıştır.
Olağanüstü durumlarda bütçe disiplini ve yürütme yetkisinin kullanımını belirlemek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Bankacılıkta Sistemik Risk ve Olağanüstü Finansman Mekanizması
Soru 46Soru →

Türk bankacılık mevzuatı çerçevesinde, finansal sistemin bütününe sirayet edebilecek ve ekonomik istikrarı ciddi şekilde tehdit edebilecek bir kriz (sistemik risk) ortamında uygulanacak prosedürler ve kurumların yetki sınırları dikkate alındığında, 54115411 sayılı Bankacılık Kanunu uyarınca aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sistemik riskin mevcudiyetine; Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın müşterek görüşü üzerine Cumhurbaşkanınca karar verilir ve bu durumda Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu olağanüstü tedbirleri uygulamaya yetkili kılınır.

Cevap

Sistemik riskin mevcudiyetine; Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın müşterek görüşü üzerine Cumhurbaşkanınca karar verilmesi süreci doğrudur.
Doğru ifade, 54115411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 130130. maddesinde açıkça belirtilen prosedürü yansıtmaktadır. Yasaya göre, finansal sistemin bütününe sirayet edebilecek bir riskin (sistemik risk) varlığına BDDK ve TCMB'nin ortak görüşü alınarak Cumhurbaşkanı tarafından karar verilir. Bu karar alındıktan sonra TMSF, bankaların sermaye yapılarının güçlendirilmesi dahil her türlü olağanüstü tedbiri almaya yetkili hale gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Yasal dayanağın tespit edilmesi
54115411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 130130. maddesi (Sistemik Risk ve Olağanüstü Tedbirler) temel referanstır.
Sistemik risk ve çözümleme süreçleri bu madde altında özel olarak düzenlenmiştir.
2
Karar alma hiyerarşisinin analizi
Karar mekanizması: BDDK (Kurul) + TCMB (Ortak Görüş) →\rightarrow Cumhurbaşkanı (Karar).
Finansal istikrarı ilgilendiren bu denli kritik bir kararın en üst düzeyde ve ilgili tüm kurumların mutabakatıyla alınması hukuki bir gerekliliktir.
3
Kurumların rollerinin ayrıştırılması
TCMB likidite desteği sağlar, BDDK denetim ve tedbir alır, TMSF ise çözümleme ve mali destek (sermaye takviyesi vb.) süreçlerini yürütür.
Sistemik risk durumunda yetki paylaşımı, kurumların asli fonksiyonları (para politikası vs. mikro denetim) ile uyumlu olmalıdır.

Anahtar Kavram

Sistemik Risk Yönetimi ve Kurumsal Yetki Dağılımı

Daha Fazla Pratik

BDDK'nın 5411 sayılı Kanun 71. madde kapsamındaki 'önleyici tedbirler' ile 130. madde kapsamındaki 'sistemik risk tedbirleri' arasındaki farkları inceleyiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 47Soru →

Ticari bankalar, finansal aracılık faaliyetlerini yürütürken fon kaynaklarını ve bu fonların kullanım alanlarını gösteren bir bilanço düzenlerler. Banka bilançosunda 'Aktif' taraf fonların kullanımını (varlıkları), 'Pasif' taraf ise fonların kaynaklarını (yükümlülükler ve özkaynaklar) temsil eder. Buna göre, bir ticari bankanın bilanço kalemleri ve yer aldıkları taraflar ile ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Özkaynaklar - Aktif

Cevap

Özkaynaklar kaleminin aktif olarak eşleştirildiği seçenek yanlıştır; çünkü özkaynaklar bilançonun pasif tarafında yer alan bir fon kaynağıdır.
Özkaynaklar, bankanın sermayesi, yedekleri ve dönem kârı gibi unsurları içerir. Bu kalemler bankanın varlıklarını finanse etmek için kullandığı 'iç kaynakları' temsil eder. Muhasebe mantığı gereği tüm kaynaklar (borçlar ve sermaye) bilançonun pasif tarafında yer alır. Bu nedenle özkaynakların aktifte gösterilmesi hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Bilanço yapısını analiz etme
Aktif taraf varlıkları (fon kullanımı), Pasif taraf kaynakları (yükümlülükler ve özkaynaklar) gösterir.
Bilanço kalemlerinin hangi tarafta yer alacağını belirlemek için temel muhasebe eşitliği (Aktif=PasifAktif = Pasif) dikkate alınmalıdır.
2
Seçeneklerdeki kalemleri sınıflandırma
Kasa, Merkez Bankasındaki Karşılıklar ve Menkul Değerler Cüzdanı varlıktır (Aktif). Vadesiz Mevduat ve Özkaynaklar ise kaynaktır (Pasif).
Bankanın sahip olduğu değerler aktif, borçları ve sermayesi pasif kalemleridir.
3
Hatalı eşleştirmeyi tespit etme
Özkaynaklar kalemi bir fon kaynağı olmasına rağmen 'Aktif' olarak sınıflandırılmıştır.
Özkaynaklar, işletme sahiplerinin (ortakların) haklarını temsil eder ve bilançonun pasifinde (kaynaklar) yer alır.

Anahtar Kavram

Ticari banka bilançosunda aktif kalemler varlıkları (likidite ve yatırım), pasif kalemler ise yabancı kaynakları (mevduat, alınan krediler) ve özkaynakları temsil eder.

Daha Fazla Pratik

Bankanın aktif kalemleri arasında likidite derecesine göre yapılan 'birincil' ve 'ikincil' rezerv ayrımını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 48Soru →

Bankacılık sisteminde risk yönetimini güçlendirmek amacıyla geliştirilen Basel III çerçevesinde, risk ağırlıklı sermaye yeterlilik rasyolarını tamamlayıcı bir unsur olarak "Kaldıraç Oranı" (Leverage Ratio) düzenlemesi getirilmiştir.

Buna göre, risk duyarlılığı olmayan (non-risk based) bir ölçüt olarak tanımlanan Kaldıraç Oranı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kaldıraç oranı, Ana Sermayenin (Tier 1) bankanın bilanço içi varlıkları ve bilanço dışı risk maruziyetlerinin toplamına oranlanmasıyla hesaplanır ve asgari sınırı %3 olarak belirlenmiştir.

Cevap

Kaldıraç oranı, bankanın Ana Sermayesinin (Tier 1) toplam risk maruziyetine oranını temsil eder ve Basel III uyarınca bu oranın en az %3 olması gerekmektedir.
Kaldıraç oranı, Basel III ile getirilen ve bankaların sermayesini riskten bağımsız bir şekilde toplam varlıklarına oranlayan bir rasyodur. Bu rasyo, bankaların içsel modellerini kullanarak risk ağırlıklarını düşük göstermesi riskine karşı bir güvenlik ağı (backstop) işlevi görür. Formülünde pay kısmında Ana Sermaye (Tier 1), payda kısmında ise bilanço içi varlıklar ile bilanço dışı kalemlerin risk eşdeğerleri toplamı yer alır ve bu oranın %3'ün altına düşmemesi zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Kaldıraç oranının temel amacını belirle.
Risk ağırlıklı sermaye rasyolarındaki (SYR) model risklerini sınırlamak ve aşırı borçlanmayı engellemek.
Risk ağırlıklarıyla oynanması riskini bertaraf etmek için riskten bağımsız bir denetim mekanizmasına ihtiyaç duyulur.
2
Oranın hesaplama formülünü analiz et.
textKaldırac\cOranı=fractextAnaSermaye(Tier1)textToplamRiskMaruziyeti(Bilanc\coic\ci+Bilanc\codıs\cı)\\text{Kaldıraç Oranı} = \\frac{\\text{Ana Sermaye (Tier 1)}}{\\text{Toplam Risk Maruziyeti (Bilanço içi + Bilanço dışı)}}
Rasyonun payda kısmında varlıkların risk dereceleri (0, 20, 50, 100) dikkate alınmaz; varlıkların brüt tutarları kullanılır.
3
Basel III standartlarına göre asgari yasal sınırı teyit et.
Asgari oran %3 olarak uygulanmaktadır.
Küresel düzeyde finansal istikrarı sağlamak için belirlenen ortak eşik değerdir.

Anahtar Kavram

Basel III Kaldıraç Oranı (Leverage Ratio)

İpuçları

1
Kaldıraç oranı, varlıkların risk derecesine bakmaksızın bankanın ne kadar borçlandığını kontrol eder.
2
Bu oran, risk ağırlıklı varlıkları esas alan Sermaye Yeterlilik Rasyosu'na (SYR) bir alternatif değil, bir tamamlayıcıdır.
3
Formülde pay kısmında Tier 1 sermaye yer alırken, asgari yasal sınır %3'tür.

Daha Fazla Pratik

Basel III ile getirilen diğer yenilikler olan Sermaye Koruma Tamponu ve Likidite Karşılama Oranı arasındaki farkları inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 49Soru →

Ticari bankalar, fon arz edenlerden topladıkları kaynakları ve kendi özkaynaklarını (pasif), kârlılık ve likidite prensipleri doğrultusunda çeşitli finansal varlıklara (aktif) dönüştürerek finansal aracılık işlevini yerine getirirler.

Buna göre, bir ticari bankanın bilançosunda fonların kullanım alanlarını gösteren aşağıdaki kalemlerden hangisi "Aktif" (Varlıklar) tarafında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bankalararası Para Piyasasından Sağlanan Fonlar

Cevap

Bankalararası Para Piyasasından Sağlanan Fonlar, bankanın bir borçlanma (fon kaynağı) kalemidir ve bilançonun Pasif tarafında yer alır.
Doğru cevap olan ifade, bir bankanın likidite ihtiyacını karşılamak için diğer finansal kuruluşlardan borç aldığı fonları temsil eder. Bu durum banka için bir yükümlülük (borç) doğurduğundan, fonların kullanımını (aktif) değil, fonların kaynağını (pasif) gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Bilanço yapısını analiz etme
Aktif (Varlıklar) fonların nerede kullanıldığını, Pasif (Kaynaklar) ise fonların nereden geldiğini gösterir.
Ticari banka bilançosunda kalemlerin niteliğini belirlemek için temel muhasebe mantığı gereklidir.
2
Seçeneklerdeki kalemleri sınıflandırma
Kasa, Menkul Değerler, Zorunlu Karşılıklar ve Krediler bankanın 'kullandığı' varlıklardır (Aktif). Ancak 'Sağlanan Fonlar' ifadesi bir borçlanmayı işaret eder.
Kimin kime borçlu olduğunu belirlemek kalemlerin yönünü netleştirir.
3
Pasif kalemi belirleme
Bankalararası piyasadan fon sağlanması, bankanın dış kaynak kullanımını gösterdiği için bilançonun Pasif tarafında 'Bankalara Borçlar' veya benzeri bir başlık altında izlenir.
Soru kökü 'Aktif' tarafında yer almayan (yani Pasif olan) kalemi sormaktadır.

Anahtar Kavram

Ticari Banka Bilançosunda Aktif ve Pasif Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Banka bilançosundaki 'Özkaynaklar' kaleminin alt bileşenlerini ve sermaye yeterlilik rasyosu (Basel) ile ilişkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 50Soru →

Bir ticari bankaya 40.00040.000 TL tutarında yeni bir nakit mevduat yatırılmıştır. Zorunlu karşılık oranının %10\%10 olduğu ve bankaların ihtiyat amacıyla mevduatlarının %10\%10'u oranında atıl (fazla) rezerv tutmaya karar verdiği bir ortamda, nakit sızıntısının olmadığı varsayımıyla, bankacılık sistemi tarafından yaratılabilecek toplam kaydi para miktarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 160.000160.000

Cevap

Bankacılık sistemi tarafından yaratılan toplam kaydi para miktarı 160.000160.000 TL'dir.
Doğru cevap olan 160.000160.000 TL, ekonomideki toplam sızıntı oranı olan %20\%20 (zorunlu %10\%10 + atıl %10\%10) baz alınarak hesaplanan 55 katlık mevduat genişlemesinden, sisteme dışarıdan giren 40.00040.000 TL'lik ilk nakit tutarın çıkarılmasıyla elde edilir. Formülsel olarak: ΔD=Mevduat×[(1r+e)−1]\Delta D = \text{Mevduat} \times [(\frac{1}{r+e}) - 1] şeklinde de hesaplanabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam sızıntı oranını (rezerv oranları toplamını) hesaplayın.
r+e=0,10+0,10=0,20r + e = 0,10 + 0,10 = 0,20 (%20\%20)
Kaydi para yaratma sürecinde hem zorunlu karşılıklar hem de bankaların kendi isteğiyle tuttuğu atıl rezervler sistemden çıkan sızıntı niteliğindedir.
2
Basit mevduat çoğaltanını bulun.
k=1r+e=10,20=5k = \frac{1}{r + e} = \frac{1}{0,20} = 5
Mevduat çoğaltanı, sisteme giren her 11 birimlik yeni rezervin toplamda kaç birim mevduat yaratacağını gösterir.
3
Sistemde oluşacak toplam mevduat miktarını hesaplayın.
Dtoplam=I˙lk Mevduat×k=40.000×5=200.000D_{toplam} = \text{İlk Mevduat} \times k = 40.000 \times 5 = 200.000 TL
Sistemin ulaştığı nihai büyüklüğü bulmak için başlangıç tutarı çoğaltan ile çarpılır.
4
Yaratılan kaydi para miktarını belirleyin.
ΔD=200.000−40.000=160.000\Delta D = 200.000 - 40.000 = 160.000 TL
Kaydi para, sistemin sıfırdan ürettiği paradır; dolayısıyla sisteme nakit olarak giren ilk mevduat tutarı toplamdan düşülmelidir.

Anahtar Kavram

Kaydi para yaratma sürecinde mevduat genişlemesi, rezerv oranlarına (zorunlu + atıl) ters orantılı olarak gerçekleşir.
Soru 51Soru →

Ticari bankalar, mevduat sahiplerinin nakit taleplerini karşılamak ve likidite riskini yönetmek amacıyla bilançolarının aktif tarafında farklı likidite derecelerine sahip varlıklar bulundururlar. Bu bağlamda, bankanın hem likidite ihtiyacını karşılamaya yardımcı olan hem de düşük bir faiz geliri sağlayan, gerektiğinde hızla nakde dönüştürülebilen varlıkları ifade eden "ikincil rezervler" (secondary reserves) içerisinde aşağıdakilerden hangisinin yer alması beklenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Likiditesi yüksek kısa vadeli hazine bonoları

Cevap

Likiditesi yüksek kısa vadeli hazine bonoları, ticari bankaların bilançosunda hem likidite sağlayan hem de getiri getiren 'ikincil rezerv' kalemidir.
Ticari banka bilançosunda 'ikincil rezervler', bankanın nakit ihtiyacını karşılamak üzere tuttuğu, güvenli ve likiditesi yüksek olan getiri getirici varlıkları (özellikle kısa vadeli devlet tahvilleri ve hazine bonoları) ifade eder. Bu kalemler, kasa mevcudu gibi getirisiz değildir, ancak krediler kadar da düşük likiditeye sahip değildirler.

Adım Adım Çözüm

1
Bilanço tarafının tespiti
Aktif (Varlıklar)
İkincil rezervler, bankanın sahip olduğu varlıkları ifade ettiği için bilançonun aktif tarafında aranmalıdır.
2
Birincil ve ikincil rezerv ayrımının yapılması
İkincil Rezerv = Likidite + Getiri
Birincil rezervler (kasa, serbest rezervler) getiri sağlamazken, ikincil rezervlerin temel farkı faiz getirisi sunan finansal araçlar olmasıdır.
3
Uygun bilanço kaleminin seçilmesi
Hazine Bonosu / Devlet İç Borçlanma Senetleri
Kısa vadeli hazine bonoları, ikincil piyasada çok hızlı nakde çevrilebildiği ve faiz kazandırdığı için ikincil rezerv tanımına tam olarak uymaktadır.

Anahtar Kavram

Banka Rezerv Yönetimi (Birincil ve İkincil Rezervler)

İpuçları

1
İkincil rezervlerin, birincil rezervlerden (nakit gibi) farkı, bankaya faiz geliri sağlamasıdır.
2
Seçeneklerde bilançonun pasif tarafında yer alan kalemleri (borçlar ve sermaye) eleyerek başlayın.
3
Bankanın menkul kıymetler cüzdanında bulunan ve piyasada hızla nakde dönebilen devlet kağıtlarını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Banka bilançosundaki aktif kalemlerin likidite derecelerine göre sıralanışını incelemek bu kavramı pekiştirecektir.

Alternatif Yöntem

Bilanço T-cetveli mantığını kullanarak; Aktif (Varlık Kullanımı) ve Pasif (Kaynak Eldesi) ayrımı yapıldıktan sonra, Aktif içindeki 'Menkul Değerler' kaleminin likidite amacına odaklanılabilir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 52Soru →

Bir ekonomide para arzı ve bankacılık sistemine ilişkin aşağıdaki veriler saptanmıştır:

ParametreDeğer
Zorunlu Karşılık Oranı (rr)%10\%10
Nakit Tercih Oranı (cc)%20\%20
Fazla Rezerv Oranı (ee)%10\%10

Bu verilere göre, parasal tabanda (HH) meydana gelen 100100 birimlik bir artışın, bankacılık sistemindeki toplam kredi hacminde yaratacağı maksimum artış kaç birimdir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 200

Cevap

Bankacılık sistemindeki toplam kredi hacminde meydana gelecek artış 200 birimdir.
Doğru seçenek olan 200 değeri, kredi çarpanı (kLk_L) kullanılarak hesaplanır. Kredi çarpanı, bankacılık sistemine giren kaynakların sızıntılar (nakit, zorunlu karşılık ve fazla rezerv) düşüldükten sonra ne kadar kredi yaratabileceğini gösterir. Formül kL=(1−r−e)/(c+r+e)k_L = (1-r-e)/(c+r+e) olup, değerler yerleştirildiğinde kL=0,80/0,40=2k_L = 0,80 / 0,40 = 2 bulunur. Parasal tabandaki 100100 birimlik artış bu çarpanla çarpıldığında toplam kredi hacminin 200200 birim artacağı saptanır.

Adım Adım Çözüm

1
Kredi çarpanı formülünü belirlemek.
kL=1−r−ec+r+ek_L = \frac{1 - r - e}{c + r + e}
Parasal tabandaki değişimin kredi hacmi üzerindeki toplam etkisini ölçmek için genişletilmiş kredi çarpanı kullanılmalıdır.
2
Verilen oranları formülde yerine koyarak çarpanı hesaplamak.
kL=1−0,10−0,100,20+0,10+0,10=0,800,40=2k_L = \frac{1 - 0,10 - 0,10}{0,20 + 0,10 + 0,10} = \frac{0,80}{0,40} = 2
Sistemdeki sızıntılar (nakit, zorunlu karşılık ve fazla rezerv) çarpanın değerini belirler.
3
Parasal tabandaki artışı kredi çarpanı ile çarparak toplam etkiyi bulmak.
ΔL=ΔH×kL=100×2=200\Delta L = \Delta H \times k_L = 100 \times 2 = 200
Çarpan mekanizması, başlangıçtaki parasal genişlemenin kredi yaratımı yoluyla katlanarak artmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Kredi Çarpanı (Genişletilmiş)

İpuçları

1
Kredi çarpanı ile para çarpanı arasındaki farkı hatırlayın; pay kısmında nakit (cc) yer almaz.
2
Formül: (1−r−e)/(c+r+e)(1 - r - e) / (c + r + e). Pay kısmı krediye dönüşen oranı, payda ise toplam sızıntıları temsil eder.

Daha Fazla Pratik

Zorunlu karşılık oranı artırıldığında kredi çarpanının ve para çarpanının nasıl etkileneceğini analiz eden soruları çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Toplam mevduat artışını (ΔD=ΔH/(c+r+e)ΔD = ΔH / (c+r+e)) bulduktan sonra, bu tutardan nakit ve toplam rezerv sızıntılarını düşerek de kredilere ulaşabilirsiniz: ΔL=ΔD×(1−r−e)ΔL = ΔD \times (1-r-e).
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 53Soru →

54115411 sayılı Bankacılık Kanunu ve 12111211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu çerçevesinde; finansal piyasalarda güven ve istikrarın korunması amacıyla Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'na (TCMB) verilen "nihai kredi mercii" (lender of last resort) fonksiyonu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu yetki kapsamında sağlanacak krediler, bankaların geçici likidite sıkışıklıklarını gidermek amacıyla ve uygun görülecek teminatlar karşılığında kullandırılır.

Cevap

Nihai kredi mercii kapsamında sağlanan kredilerin bankaların geçici likidite sıkışıklıklarını gidermek amacıyla ve teminat karşılığında kullandırıldığı ifadesi doğrudur.
Nihai kredi mercii fonksiyonu, bankaların ödeme güçlüğü çekmediği ancak varlıklarını nakde çeviremedikleri geçici durumlarda (likidite riski), finansal istikrarı korumak için TCMB tarafından teminat karşılığında sağlanan acil nakit desteğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Nihai kredi mercii kavramının amacını belirle.
Amacın, ödeme gücü yerinde olan ancak geçici nakit (likidite) sıkıntısı yaşayan bankalara destek olarak sistemik riski önlemek olduğu anlaşılır.
Bu fonksiyon, bankacılık sisteminin bütününe yayılabilecek bir paniği önlemek için Merkez Bankası'na verilmiştir.
2
Kredinin kullandırım şartlarını analiz et.
Kredilerin geçici süreli olduğu ve karşılığında mutlaka teminat (hazine bonosu, devlet tahvili vb.) alınması gerektiği görülür.
Merkez Bankası'nın riskini minimize etmek ve piyasa disiplinini korumak için teminat şartı esastır.
3
Kurumlar arası yetki dağılımını kontrol et.
Para politikası ve likidite yönetimi TCMB'nin yetkisindedir, denetim ise BDDK'nın alanıdır.
Kredi şartlarını belirleme yetkisinin BDDK'da değil, kredi veren kurum olan TCMB'de olduğu teyit edilir.

Anahtar Kavram

Nihai Kredi Mercii (Lender of Last Resort)

Daha Fazla Pratik

BDDK'nın bankalara el koyma (müdahale) yetkileri ile TCMB'nin likidite desteği arasındaki farkı çalışınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 54Soru →

Basel III düzenlemeleri, bankaların sadece bireysel risklerini değil, finansal sistemin bütününe yönelik sistemik riskleri de yönetmeyi amaçlayan makroihtiyati araçlar içermektedir. Bu bağlamda, kredi hacmindeki aşırı genişlemenin (aşırı ısınma) sistemik bir kırılganlık yaratmasını engellemek için, ülke otoriteleri tarafından kredi hacminin Gayrisafi Yurt İçi Hasılaya (GSYHGSYH) oranındaki sapmalara bağlı olarak %0\%0 ile %2,5\%2,5 arasında belirlenen ek sermaye yükümlülüğü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Döngüsel Sermaye Tamponu

Cevap

Döngüsel Sermaye Tamponu
Döngüsel sermaye tamponu, kredi/GSYH rasyosundaki aşırı artışın bankacılık sistemi üzerinde yarattığı sistemik riskleri azaltmak amacıyla, ekonomik genişleme dönemlerinde bankaların ek sermaye tutmasını zorunlu kılan, daralma dönemlerinde ise bu sermayenin kullanılmasına izin veren değişken bir rasyodur.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen anahtar kavramları belirle.
Kredi/GSYH rasyosundaki sapma, %0\%0 - %2,5\%2,5 arası değişken oran ve sistemik risk yönetimi.
Bu özellikler Basel III ile getirilen makroihtiyati sermaye araçlarından birine işaret eder.
2
Basel III sermaye tamponlarını karşılaştır.
Sermaye Koruma Tamponu sabittir (%2,5\%2,5), ancak Döngüsel Sermaye Tamponu kredi büyümesine göre değişkenlik gösterir.
Soruda belirtilen oransal değişkenlik ve kredi hacmi vurgusu doğru cevaba ulaşmamızı sağlar.

Anahtar Kavram

Basel III Döngüsel Sermaye Tamponu (Countercyclical Capital Buffer)

Daha Fazla Pratik

Basel III ile getirilen sermaye bileşenlerini (Çekirdek Ana Sermaye, İlave Ana Sermaye, Katkı Sermaye) ve bunların asgari oranlarını tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 55Soru →

Ticari bankaların yönetim ilkeleri çerçevesinde, 19601960’lı yıllardan itibaren önem kazanan ve likidite ihtiyacının karşılanmasında bankanın pasif (kaynak) yapısını aktif olarak kullanmasını öngören "Yükümlülük Yönetimi" (Liability Management) yaklaşımını benimseyen bir bankanın, fon açığını kapatmak için yöneldiği temel uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bankalararası (Interbank) piyasadan borçlanmak veya mevduat sertifikası ihraç ederek yeni fon sağlamak

Cevap

Bankalararası piyasadan borçlanmak veya mevduat sertifikası ihraç ederek yeni fon sağlamak yükümlülük yönetimi yaklaşımının temel uygulamasıdır.
Doğru yanıt olan bankalararası piyasadan borçlanma ve mevduat sertifikası ihracı, bankanın bilançosunun pasif (yükümlülük) tarafında bir artış yaratarak likidite sağlar. Yükümlülük yönetimi yaklaşımının özü, varlıkları satarak küçülmek yerine, borçlanarak likidite ihtiyacını yönetmektir.

Adım Adım Çözüm

1
Yükümlülük Yönetimi (Liability Management) kavramını tanımlayın.
Bankaların likidite ihtiyaçlarını karşılamak için aktif kalemleri satmak yerine, pasif kalemleri (borçlar ve özkaynaklar) artırarak fon sağlamasıdır.
Sorunun kökenindeki yönetim ilkesinin hangi bilanço tarafına odaklandığını belirlemek gerekir.
2
Seçeneklerdeki yöntemleri bilanço tarafına (Aktif/Pasif) göre sınıflandırın.
Menkul kıymet satışı (Aktif), Kredi daraltma (Aktif), Borçlanma/Sertifika ihracı (Pasif).
Doğru yöntemin pasif kalemlerde artış yaratan bir işlem olması şarttır.
3
Yükümlülük yönetimine en uygun pasif işlemi seçin.
Bankalararası piyasadan borçlanmak pasif tarafı genişleten ve yükümlülük yönetimiyle özdeşleşen bir işlemdir.
Pasif tarafın aktif yönetimi, piyasadan borçlanabilme yeteneğine dayanır.

Anahtar Kavram

Yükümlülük Yönetimi (Liability Management)

İpuçları

1
Bankanın likidite bulmak için bilançosunun 'kaynaklar' (pasif) tarafını mı yoksa 'varlıklar' (aktif) tarafını mı kullandığına odaklanın.
2
Yükümlülük yönetimi, bankanın piyasadan 'fon satın alması' olarak da tanımlanır. Hangi seçenek bir borçlanma işlemidir?

Daha Fazla Pratik

Varlık ve yükümlülük yönetiminin kârlılık ve risk üzerindeki etkilerini karşılaştıran soruları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 56Soru →

Finansal güvenlik ağının temel bileşenleri olan Merkez Bankasının (TCMB) "son başvuru mercisi" (lender of last resort) fonksiyonu ile Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun (TMSF) sağladığı mevduat güvencesi, sistemde "bankaya hücum" (bank run) ve "bulaşıcılık" (contagion) etkisini önlemeyi amaçlar. Ancak bu mekanizmalar ve büyük ölçekli bankalar için geçerli olan "batamayacak kadar büyük" (too big to fail) doktrini, bankaların risk alma eğilimlerini de etkilemektedir. Mevduat sigortası ve kurtarma beklentisi nedeniyle mudilerin banka yönetimlerini denetleme motivasyonunun azalması sonucunda, bankaların daha riskli kredi ve yatırım faaliyetlerine yönelmesi durumu aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ahlaki tehlike (Moral hazard)

Cevap

Bankaların koruma kalkanları nedeniyle daha riskli faaliyetlere yönelmesi 'ahlaki tehlike' (moral hazard) kavramıyla açıklanır.
Doğru seçenek bankaların işlem sonrası riskli davranmasını ifade eden ahlaki tehlikedir. Mevduat sigortası ve 'batamayacak kadar büyük' doktrini, bankaların iflas maliyetini toplumsallaştırdığı için banka yönetimleri kârı maksimize etmek amacıyla daha riskli kredilere yönelir. Bu durum, piyasa disiplininin bozulmasına yol açan tipik bir asimetrik bilgi (ahlaki tehlike) sorunudur.

Adım Adım Çözüm

1
Asimetrik bilgi türlerini zamanlama açısından analiz etmek
İşlem öncesi sorunlar ters seçim, işlem sonrası davranış değişiklikleri ahlaki tehlike olarak ayrıştırılır.
Mevduat sigortası veya batamayacak kadar büyük olma durumu, sigorta ilişkisi kurulduktan sonra bankanın davranışını değiştirdiği için kronolojik olarak işlem sonrasına denk gelir.
2
Finansal güvenlik ağının yan etkilerini değerlendirmek
Güvenlik ağı finansal istikrarı sağlarken, piyasa disiplinini zayıflatır ve bankaları risk almaya teşvik eder.
Mevduat sahipleri paralarının TMSF güvencesinde olduğunu veya TCMB'nin likidite sağlayacağını bildiklerinde bankayı denetleme ihtiyacı duymazlar, bu da bankaya risk alma alanı açar.

Anahtar Kavram

Ahlaki Tehlike (Moral Hazard) ve Finansal Güvenlik Ağı
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 57Soru →

Finansal sistemde asimetrik bilgi sorunları, fon akışının etkinliğini azaltan önemli bir engeldir. Bu bağlamda, borç alan tarafın kredi sözleşmesi imzalandıktan sonra borç veren tarafın aleyhine olacak şekilde riskli faaliyetlere girişme veya fonları amacı dışında kullanma eğilimi "ahlaki tehlike" (moral hazard) olarak adlandırılır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bankaların kredi piyasalarında karşılaştıkları ahlaki tehlike sorununu en aza indirmek amacıyla başvurdukları yöntemlerden biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kredi başvurusunda bulunanların risk profillerini belirlemek amacıyla geçmiş ödeme performanslarının analiz edilmesi

Cevap

Kredi başvurusunda bulunanların risk profillerini belirlemek amacıyla geçmiş ödeme performanslarının analiz edilmesi
Doğru olan seçenekte belirtilen geçmiş ödeme performanslarının analiz edilmesi yöntemi, kredi sözleşmesi imzalanmadan önce gerçekleştirilen bir 'eleme' (screening) faaliyetidir. Bu faaliyet, finansal piyasalarda fon talep edenler arasından riskli olanları ayıklamayı amaçladığı için 'ters seçim' (adverse selection) problemini çözmeye yöneliktir. Ahlaki tehlike ise sözleşme sonrası davranış değişikliğini ifade eder ve bu yöntemin doğrudan hedefi değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Asimetrik bilgi sorunlarının zamanlamasını belirlemek
Ters seçim (adverse selection) sözleşme öncesinde, ahlaki tehlike (moral hazard) ise sözleşme sonrasında ortaya çıkar.
Soruda ahlaki tehlikeye (sözleşme sonrası) yönelik olmayan yöntemi bulmamız istenmektedir.
2
Seçeneklerdeki yöntemlerin uygulama aşamasını analiz etmek
Kısıtlayıcı hükümler, teminat, net değer şartı ve izleme faaliyetleri sözleşme anında veya sonrasında borçlunun davranışlarını kontrol etmeye yöneliktir. Geçmiş ödeme performansı analizi ise sözleşme imzalanmadan önce yapılır.
Yöntemlerin amacını doğru sınıflandırmak asimetrik bilgi türünü belirlemek için kritiktir.
3
Ters seçim çözümünü ayırt etmek
Geçmiş ödeme performanslarının analizi, potansiyel borçlular arasından 'kötü riskleri' elemek (screening) için kullanılan bir yöntemdir.
Sözleşme öncesi yapılan bu işlem, ahlaki tehlikeyi değil, ters seçim sorununu azaltmaya yöneliktir.

Anahtar Kavram

Asimetrik Bilgi Sorunları: Ters Seçim ve Ahlaki Tehlike Ayrımı

İpuçları

1
Soruda 'ahlaki tehlike' ve 'ters seçim' arasındaki zamanlama farkına odaklanın.
2
Kredi Kayıt Bürosu (KKB) gibi kurumlardan alınan verilerin hangi aşamada kullanıldığını düşünün.
3
Eleme (screening) faaliyetleri sözleşme öncesidir, denetleme ve izleme (monitoring) faaliyetleri ise sözleşme sonrasıdır.

Daha Fazla Pratik

Finansal aracılık kurumlarının 'bedavacılık' (free-rider) sorununu nasıl çözdüğünü ve bu sorunun asimetrik bilgi üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 58Soru →

Bir şirketin mülkiyetine sahip olan hissedarlar ile şirketin kontrolünü elinde bulunduran profesyonel yöneticiler arasındaki bilgi farklılığı; yöneticilerin, hissedarların çıkarları yerine kendi kişisel menfaatlerini (prestij, lüks harcamalar veya aşırı risk alma gibi) önceleyen kararlar almasına zemin hazırlayabilmektedir. Literatürde 'asil-vekil sorunu' (principal-agent problem) olarak adlandırılan bu durum, asimetrik bilgi kapsamında aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ahlaki tehlike

Cevap

Asil-vekil sorunu, asimetrik bilgi literatüründe bir 'ahlaki tehlike' türü olarak kabul edilir.
Doğru cevap ahlaki tehlikedir. Finansal piyasalarda asimetrik bilgi, işlemin gerçekleştiği ana göre ikiye ayrılır. İşlem yapıldıktan sonra ortaya çıkan, taraflardan birinin diğer tarafın denetleyemeyeceği şekilde kendi lehine ve karşı tarafın aleyhine riskli eylemlerde bulunması 'ahlaki tehlike' (moral hazard) olarak tanımlanır. Şirket yöneticilerinin, hissedarların çıkarları yerine kendi prestij veya menfaatleri doğrultusunda hareket etmesi (asil-vekil sorunu), bu kavramın en temel örneklerinden biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Problemin zamanlamasını analiz etmek
Problem, yöneticiler işe alındıktan ve yönetim yetkisini devraldıktan sonra ortaya çıkmaktadır.
Asimetrik bilgi sorunlarında zamanlama (işlem öncesi vs. işlem sonrası) kategorizasyon için kritiktir.
2
Davranışsal boyutu değerlendirmek
Yöneticilerin (vekil), hissedarların (asil) gözlemleyemediği veya denetleyemediği gizli eylemlere ve riskli faaliyetlere yönelmesi söz konusudur.
Yönetim sürecindeki gizli eylemler ve davranış değişiklikleri ahlaki tehlike tanımına girer.
3
Kavramsal eşleştirmeyi tamamlamak
Asil-vekil sorunu, bir tarafın (vekil) diğer taraf (asil) adına hareket ederken kendi çıkarlarını gözetmesi durumudur ve bu tipik bir ahlaki tehlike örneğidir.
Sözleşme sonrası ortaya çıkan davranış bozuklukları ahlaki tehlike başlığı altında incelenir.

Anahtar Kavram

Asil-Vekil Sorunu ve Ahlaki Tehlike İlişkisi

İpuçları

1
Sorunun cevabını bulmak için olayın 'sözleşme öncesi' mi yoksa 'sözleşme sonrası' mı gerçekleştiğine dikkat edin.
2
Yöneticilerin, hissedarlar tarafından işe alındıktan sonra sergilediği davranışlar 'gizli eylem' (hidden action) kategorisine girer.
3
İşlem sonrası (post-transaction) ortaya çıkan davranış değişikliklerini ifade eden kavramı seçmelisiniz.

Daha Fazla Pratik

Borç-öz kaynak finansmanı ayrımında asil-vekil sorununun öz kaynak (hisse senedi) kullanımında neden daha şiddetli olduğunu araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 59Soru →

Bir ekonomide para arzı ve bankacılık sistemine ilişkin aşağıdaki veriler saptanmıştır:

DeğişkenDeğer
Zorunlu Karşılık Oranı (rr)%10\%10
Nakit Tercih Oranı (cc)%10\%10
Fazla Rezerv Oranı (ee)%5\%5

Bu verilere göre, ekonomideki para çarpanı (mm) değeri kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4,44,4

Cevap

Ekonomideki para çarpanı 4,44,4 olarak hesaplanmıştır.
Para çarpanı, ekonomideki sızıntılar (zorunlu karşılıklar, nakit dış sızıntı ve fazla rezervler) dikkate alınarak hesaplanır. m=1+cr+c+em = \frac{1+c}{r+c+e} formülünde değerler yerine konulduğunda 1,10,25=4,4\frac{1,1}{0,25} = 4,4 sonucu elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen oranların ondalık sisteme dönüştürülmesi
r=0,10r = 0,10, c=0,10c = 0,10, e=0,05e = 0,05
Matematiksel işlemlerde yüzdelik oranların ondalık karşılıkları kullanılır.
2
Para çarpanı (mm) formülünün yazılması
m=1+cr+c+em = \frac{1+c}{r+c+e}
Para çarpanı, parasal tabandaki bir birimlik değişimin para arzı üzerindeki etkisini gösterir.
3
Değerlerin formülde yerine konulması
m=1+0,100,10+0,10+0,05=1,100,25m = \frac{1 + 0,10}{0,10 + 0,10 + 0,05} = \frac{1,10}{0,25}
Sızıntıların (nakit ve rezerv) toplam paydaya eklenmesi ve nakit tercihinin paya eklenmesi gerekir.
4
Bölme işleminin tamamlanması
4,44,4
1,101,10 değerinin 0,250,25 değerine bölünmesiyle çarpan katsayısına ulaşılır.

Anahtar Kavram

Para Çarpanı (m)
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 60Soru →

Finansal piyasalarda işlem yapan taraflar arasındaki bilgi eksikliği çeşitli sorunlara yol açmaktadır. Bir bankadan yatırım projesi için kredi kullanan bir borçlunun, kredi sözleşmesi imzalandıktan sonra bankanın denetimindeki zorluklardan yararlanarak fonları başlangıçta beyan ettiği güvenli alan yerine çok daha riskli ve spekülatif bir faaliyette kullanması durumu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ahlaki tehlike

Cevap

Ahlaki tehlike (moral hazard), finansal sözleşme imzalandıktan sonra borçlunun bankanın aleyhine olacak şekilde riskli faaliyetlere yönelmesini ifade eder.
Doğru cevap, asimetrik bilgi sorunları literatüründe 'işlem sonrası' (post-contractual) ortaya çıkan ve taraflardan birinin diğerinin aleyhine olacak şekilde riskli kararlar almasını ifade eden kavramdır. Sorudaki senaryoda kredi imzalandıktan sonra fonun kullanım amacının değiştirilmesi tipik bir örnektir.

Adım Adım Çözüm

1
Olayın zamanlamasını belirleme
İşlem sonrası (Kredi sözleşmesi imzalandıktan sonra)
Asimetrik bilgi sorunlarını ayırmak için temel kriter işlemin ne zaman gerçekleştiğidir.
2
Sorunun niteliğini analiz etme
Borçlunun beyan edilenin dışında riskli davranış sergilemesi
İşlem sonrası ortaya çıkan riskli davranış değişikliği ahlaki tehlike kavramının tanımıdır.

Anahtar Kavram

İşlem sonrası asimetrik bilgi sorunu: Ahlaki Tehlike

İpuçları

1
Sorunun 'kredi sözleşmesi imzalandıktan sonra' vurgusuna dikkat ediniz.

Daha Fazla Pratik

Ters seçim sorununu azaltmak için kullanılan 'eleme' (screening) ve ahlaki tehlikeyi azaltmak için kullanılan 'izleme' (monitoring) mekanizmalarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:50s
ÖncekiSayfa 3 / 7Sonraki
Finansal Sistem ve Bankacılık Alıştırma Soruları — KPSS İktisat — Sayfa 3 | Examkin