Soru

Zorluk: OrtaKlasik Yönetim: Bürokrasi Yaklaşımı (Weber)

Bir büyükşehir belediyesine bağlı su ve kanalizasyon idaresinin yeniden yapılanma sürecinde, kurumun genel müdürü organizasyon yapısı için şu ilkeleri benimsemiştir:

I. Yöneticilerin astları üzerindeki nüfuzu; atadan kalma adetlere veya üstün kişisel vasıflara değil, yalnızca işgal ettikleri makama özgülenmiş olan biçimsel kurallara ve yasalara dayanmalıdır.
II. Kurum içindeki iletişim, terfi ve karar alma süreçleri; idarecilerin sübjektif duygu ve yargılarından arındırılarak bütünüyle nesnel ve yazılı kurallara göre yürütülmelidir.

Max Weber’in otorite tipleri ve ideal bürokrasi yaklaşımı dikkate alındığında, genel müdürün vurguladığı otorite türü ve bürokratik özellik aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

  1. Rasyonel-yasal otorite – GayrişahsilikCevap
  2. B
    Rasyonel-yasal otorite – Bilimsel personel seçimi
  3. C
    Rasyonel-yasal otorite – Kumanda birliği
  4. D
    Geleneksel otorite – Disiplin ve hiyerarşi
  5. E
    Karizmatik otorite – İş bölümü ve uzmanlaşma

Cevap

Rasyonel-yasal otorite ve Gayrişahsilik
Doğru seçenekte verilen 'rasyonel-yasal otorite', Weber'in ideal bürokrasisinde gücün kaynağının yasa, kural ve makamın meşruiyeti olduğunu ifade eder. İkinci kısımda yer alan 'gayrişahsilik' ise kurumun işleyişinde, yöneticilerin sübjektif yargılarının ve kişisel duygularının yerini nesnel, objektif kuralların almasını tanımlar. Soru kökünde verilen iki öncül bu kavramlarla birebir örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci öncüldeki otorite kaynağını analiz et
Otoritenin atadan kalma adetlere (geleneksel otorite) veya kişisel vasıflara (karizmatik otorite) değil, biçimsel yasalara dayandığı tespit edilmiştir.
Max Weber'e göre gücünü yasalardan ve biçimsel kurallardan alan yapı 'rasyonel-yasal (hukuki) otorite'dir.
2
İkinci öncüldeki örgüt içi işleyiş prensibini analiz et
Süreçlerin idarecilerin sübjektif duygularından arındırılarak nesnel kurallara bağlanması gerektiği tespit edilmiştir.
Bürokraside işlerin kişisel hislerden, kayırmacılıktan ve keyfilikten uzak bir şekilde nesnel yürütülmesine 'gayrişahsilik' (impersonality) denir.
3
Seçenekleri klasik yönetim kuramları bağlamında ele
Bilimsel personel seçimi (Taylor) ve Kumanda birliği (Fayol) gibi Weber dışı kavramlar içeren seçenekler elenmiştir.
Soruda açıkça Weber'in ideal bürokrasi modeli sorulmaktadır.

Anahtar Kavram

Max Weber'in otorite tipleri ve ideal bürokrasi modelinin temel özellikleri (Gayrişahsilik, Hiyerarşi, Rasyonel-Yasal Otorite)
Bu soruyu puanla