Soru

Zorluk: ZorNakit Bütçesi Hazırlama ve Analizi

Endüstriyel otomasyon sistemleri üreten Lodos İleri Malzeme A.Ş., 20262026 yılı son çeyreği için nakit bütçesi hazırlamaktadır. İşletmenin aylara ilişkin brüt satış verileri/tahminleri aşağıda sunulmuştur:

AySatış Tutarı (TL)
Eylül (Gerçekleşen)500.000500.000
Ekim (Gerçekleşen)600.000600.000
Kasım (Gerçekleşen/Beklenen)800.000800.000
Aralık (Beklenen)1.000.0001.000.000

İşletmenin tahsilat politikasına göre satış bedellerinin %40\%40'ı satışın yapıldığı ay içinde, %50\%50'si satıştan bir ay sonra, kalan %10\%10'luk kısmı ise satıştan iki ay sonra tahsil edilmektedir. Alacakların tamamının tahsil edileceği varsayılmaktadır.

Aralık ayına ilişkin planlanan ödemeler (nakit çıkışları) ve diğer gider kalemleri şöyledir:

KalemTutar (TL)
Hammadde ve İşçilik Ödemeleri750.000750.000
Genel Yönetim ve Satış Giderleri*150.000150.000
Temettü Ödemesi100.000100.000
Kurumlar Vergisi Taksidi50.00050.000

*Belirtilen genel yönetim ve satış giderlerinin içinde 40.000 TL40.000 \text{ TL} tutarında amortisman gideri bulunmaktadır.*

İşletmenin Kasım ayı sonu itibarıyla (Aralık ayı başı) nakit mevcudu 120.000 TL120.000 \text{ TL}'dir ve yönetim, likidite riskiyle karşılaşmamak için her ay sonunda kasasında en az 80.000 TL80.000 \text{ TL} asgari nakit bakiyesi bulundurmayı zorunlu bir politika olarak benimsemiştir.

Buna göre, Lodos İleri Malzeme A.Ş.'nin Aralık ayındaki dış finansman (kredi) ihtiyacı veya nakit fazlası durumu aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Aralık ayı sonu itibarıyla 110.000 TL110.000 \text{ TL} ek finansman ihtiyacı bulunmaktadır.Cevap
  2. B
    Aralık ayı sonu itibarıyla 150.000 TL150.000 \text{ TL} ek finansman ihtiyacı bulunmaktadır.
  3. C
    Aralık ayı sonu itibarıyla 230.000 TL230.000 \text{ TL} ek finansman ihtiyacı bulunmaktadır.
  4. D
    Aralık ayı sonu itibarıyla 30.000 TL30.000 \text{ TL} ek finansman ihtiyacı bulunmaktadır.
  5. E
    Aralık ayı sonu itibarıyla 30.000 TL30.000 \text{ TL} serbest nakit fazlası bulunmaktadır.

Cevap

Doğru yanıt, Aralık ayı sonu itibarıyla 110.000 TL110.000 \text{ TL} ek finansman ihtiyacı bulunduğunu belirten seçenektir.
Nakit bütçesi oluşturulurken tahakkuk eden satış tutarları değil, geçmiş aylardan gelen vadeli alacakların o aya denk düşen tahsilatları dikkate alınmalıdır. Aralık ayında, Ekim, Kasım ve Aralık aylarının ilgili tahsilat oranlarıyla elde edilen nakit girişi 860.000 TL860.000 \text{ TL}'dir. Ödemeler tarafında ise amortismanlar nakit çıkışı gerektirmediği için düşülür ve toplam fiili nakit çıkışı 1.010.000 TL1.010.000 \text{ TL} olarak bulunur. İşletmenin elindeki başlangıç tutarı olan 120.000 TL120.000 \text{ TL} ile birlikte değerlendirildiğinde düzeltilmemiş bakiye 30.000 TL-30.000 \text{ TL}'ye gerilemektedir. Firmanın belirlediği asgari 80.000 TL80.000 \text{ TL} hedefine ulaşabilmesi için kasaya, açık olan tutar ve hedef tutarın toplamı kadar (110.000 TL110.000 \text{ TL}) nakit girişi sağlanması (finanse edilmesi) gerekmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Aralık ayında gerçekleşecek nakit girişlerinin hesaplanması.
Ekim satışlarının %10\%10'u: 600.000×0,10=60.000 TL600.000 \times 0,10 = 60.000 \text{ TL}. Kasım satışlarının %50\%50'si: 800.000×0,50=400.000 TL800.000 \times 0,50 = 400.000 \text{ TL}. Aralık satışlarının %40\%40'ı: 1.000.000×0,40=400.000 TL1.000.000 \times 0,40 = 400.000 \text{ TL}. Toplam Nakit Girişi = 860.000 TL860.000 \text{ TL}.
Nakit bütçesinde satışların yapıldığı tarih değil, işletmenin tahsilat politikasına bağlı olarak paranın fiilen kasaya girdiği aylar dikkate alınır.
2
Aralık ayında gerçekleşecek nakit çıkışlarının hesaplanması.
Hammadde/işçilik: 750.000 TL750.000 \text{ TL}. Nakit Genel Yönetim Gideri: 150.00040.000 (Amortisman)=110.000 TL150.000 - 40.000 \text{ (Amortisman)} = 110.000 \text{ TL}. Temettü: 100.000 TL100.000 \text{ TL}. Vergi: 50.000 TL50.000 \text{ TL}. Toplam Nakit Çıkışı = 750.000+110.000+100.000+50.000=1.010.000 TL750.000 + 110.000 + 100.000 + 50.000 = 1.010.000 \text{ TL}.
Amortismanlar fon çıkışı gerektirmeyen (gayrinakdi) giderler olduğundan nakit bütçesinden düşülmelidir.
3
Aralık ayı sonu düzeltilmemiş nakit bakiyesinin bulunması.
Dönem Başı Bakiyesi + (Toplam Giriş - Toplam Çıkış) = 120.000+(860.0001.010.000)=120.000150.000=30.000 TL120.000 + (860.000 - 1.010.000) = 120.000 - 150.000 = -30.000 \text{ TL}.
İşletmenin dışarıdan finansman almadan önceki fiili nakit pozisyonunun (açığının) belirlenmesi gerekir.
4
Dış finansman (kredi) ihtiyacının hesaplanması.
Hedef Kasa Bakiyesi - Düzeltilmemiş Bakiye = 80.000(30.000)=110.000 TL80.000 - (-30.000) = 110.000 \text{ TL} ek finansman ihtiyacı.
Kasayı eksi bakiyeden kurtarıp, hedeflenen güvenli limit olan asgari düzeye ulaştırmak için işletmenin tedarik etmesi gereken fon tutarıdır.

Anahtar Kavram

Nakit bütçesi hazırlama, tahakkuk esasına karşı tahsilat esası prensibi ve minimum bakiye politikası kapsamında fon ihtiyacının belirlenmesi.
Bu soruyu puanla