Soru

Zorluk: Çok zorÖrgüt Kültürü

Köklü bir geçmişe sahip olan ve enerji sektöründe faaliyet gösteren bir Kamu İktisadi Teşebbüsü (KİT), piyasa koşullarına daha hızlı uyum sağlayabilmek amacıyla kapsamlı bir dönüşüm projesi başlatmıştır. Yeni atanan genel müdür; unvana dayalı özel otopark ve yönetici yemekhanesi ayrıcalıklarını kaldırmış, tüm birimleri şeffaf camlı açık ofis düzenine geçirmiş ve kurumun her köşesine "Çeviklik, İnovasyon ve İnisiyatif" temalı yeni kurumsal değer bildirgeleri astırmıştır. Ancak aylar sonra karşılaşılan ani bir hammadde tedarik krizinde, orta kademe yöneticilerin inisiyatif almaktan tamamen kaçındığı, "hata yapıp idari soruşturma geçirme" endişesiyle en acil stratejik kararları bile hiyerarşik silsiledeki en üst makamın yazılı ve ıslak imzalı onayına bıraktığı görülmüştür. Bu hantal işleyiş, kurumun krize zamanında müdahale edememesine ve büyük bir mali zarara uğramasına yol açmıştır.

Edgar Schein'ın örgüt kültürü modeline göre, bu KİT'te planlanan kültürel dönüşümün başarısızlıkla sonuçlanmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisiyle en doğru şekilde açıklanabilir?

  1. A
    Kurumda oluşturulan yeni fiziki semboller ile yayınlanan vizyon bildirgeleri arasında, çalışanların algısal uyumsuzluk yaşamasına neden olan stratejik bir çelişkinin bulunması
  2. Görünür yapay unsurlar ve savunulan değerler düzeyindeki değişimlerin, personelin riskten kaçınmaya odaklı sorgulanmayan temel varsayımlarını dönüştürememesiCevap
  3. C
    Yenilikçilik ve çeviklik yönündeki örtük temel varsayımların, kurumun süregelen hiyerarşik yapısı ve bürokratik eserleri tarafından sistem dışına itilmesi
  4. D
    Yöneticilerin uzmanlık ve karizmatik güç kaynaklarını benimsemek yerine, yalnızca yasal güce dayanarak kültürel bir entegrasyon sağlamaya çalışması
  5. E
    Kurumun sahip olduğu rekabetçi piyasa kültürünün, kamu sektörünün doğasından kaynaklanan klan (aile) kültürü özellikleriyle yapısal bir çatışma içine girmesi

Cevap

Başarısızlığın temel nedeni, görünür yapay unsurlar ve savunulan değerler düzeyindeki değişimlerin, personelin riskten kaçınmaya odaklı sorgulanmayan temel varsayımlarını dönüştürememesidir.
Edgar Schein'a göre örgüt kültürü, dıştan içe doğru üç temel seviyeden oluşur: Görünür eserler/yapay unsurlar (fiziksel ortam, semboller), savunulan değerler (stratejiler, hedefler, felsefeler) ve temel varsayımlar (bilinçdışı, sorgulanmayan inançlar, algılar ve duygular). Senaryoda genel müdürün yaptığı ofis düzenlemeleri ve astırdığı vizyon bildirgeleri ilk iki yüzeyel katmana yönelik müdahalelerdir. Ancak personelin kriz anında sergilediği 'soruşturma geçirme korkusuyla yazılı onay bekleme' davranışı, kurumun genlerine işlemiş ve sorgulanmayan 'risk alırsan cezalandırılırsın' şeklindeki 'temel varsayımı' yansıtmaktadır. Kültürel dönüşümün başarısızlığı, dış katmanlardaki yeniliklerin kültürün asıl belirleyicisi olan bu en derin katmana nüfuz edememesinden kaynaklanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryodaki değişen kültürel unsurları Edgar Schein'ın modeline göre sınıflandır.
Otoparkın kaldırılması ve açık ofis 'Görünür Eserler/Yapay Unsurlar'dır. Vizyon bildirgeleri ise 'Savunulan Değerler'dir.
Schein'ın kültür düzeyleri analizinin ilk aşaması görünür unsurları tespit etmektir.
2
Senaryoda değişime direnen ve krize neden olan davranışı tespit et ve sınıflandır.
Çalışanların soruşturma korkusuyla inisiyatif almaması ve yazılı onay beklemesi, bilinçaltına yerleşmiş, tartışılmaz nitelikteki 'Temel Varsayımlar' katmanına aittir.
Görünürdeki değişimlere rağmen asıl davranışı belirleyen unsurun hangi kültürel katmanda yer aldığını belirlemek gerekir.
3
Değişen unsurlar ile değişmeyen unsurlar arasındaki ilişkiyi analiz et.
Yüzeysel katmanlar (eserler ve değerler) değiştirilmiş olsa da, kültürün çekirdeğini oluşturan derin inançlar (temel varsayımlar) değişmediği için kültürel dönüşüm yüzeysel kalmış ve başarısız olmuştur.
Kültürel değişimin önündeki asıl engelin doğru isimlendirilmesi teşhis için zorunludur.

Anahtar Kavram

Edgar Schein'ın Örgüt Kültürü Düzeyleri (Eserler, Değerler, Temel Varsayımlar)
Bu soruyu puanla