Stok Yönetimi

233 soru

Bir endüstriyel mutfak ekipmanları üreticisi, montajında kullandığı özel bir valf için stokastik sürekli gözden geçirme (Q) modelini uygulamaktadır. Bu valfin haftalık ( $5$ iş günü) ortalama talebi $150$ adet olarak hesaplanmıştır. Valfin tedarikçiden işletmeye ulaşma süresi (tedarik süresi) $10$ iş günüdür. İşletme, tedarik süresi içindeki talep dalgalanmalarına karşı hazırlıklı olmak ve stoksuz kalma riskini önlemek için $80$ adet güvenlik stoğu bulundurmaktadır.

Buna göre, işletmenin bu valf için yeniden sipariş noktası (ROP) kaç adettir?

230

300

380

1100

1580

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $380$

Cevap

İşletmenin bu valf için yeniden sipariş noktası

380

adettir.

Yeniden sipariş noktası (ROP), siparişin verilip teslim alınmasına kadar geçen süredeki beklenen talep ile olası dalgalanmalara karşı tutulan güvenlik stoğunun toplamıdır. Öncelikle

150

adetlik haftalık (

5

iş günü) talep, günlük

30

adet olarak bulunur.

10

günlük tedarik süresinde beklenen talep

30 \times 10 = 300

adettir. Buna

80

adetlik güvenlik stoğu eklendiğinde ROP

380

adet olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

Günlük ortalama talebi hesaplama

\text{Günlük Talep} = \frac{150}{5} = 30 \text{ adet/gün}

Tedarik süresi gün cinsinden verildiği için talebin de günlük değere dönüştürülmesi gerekir.

Tedarik süresi içindeki beklenen talebi (kullanımı) bulma

\text{Beklenen Talep} = 30 \times 10 = 300 \text{ adet}

Sipariş verilip gelene kadar geçecek olan

10

günlük sürede ihtiyaç duyulacak ortalama valf miktarını belirlemek için.

Yeniden sipariş noktasını (ROP) hesaplama

ROP = 300 + 80 = 380 \text{ adet}

Olasılıklı stok modellerinde yeniden sipariş noktası, tedarik süresindeki beklenen talep ile güvenlik stoğunun toplamına eşittir.

Anahtar Kavram

Olasılıklı (Stokastik) Modellerde Yeniden Sipariş Noktası (ROP) ve Güvenlik Stoğu

Soru 222Soru →

Bir petrokimya tesisinde, ham petrolün ayrıştırıldığı distilasyon kulesi teknik zorunluluklar gereği kesintisiz (7/24) çalışmak zorundadır. Ancak bu üniteden çıkan ara ürünleri işleyerek nihai ürüne dönüştüren polimerizasyon reaktörleri, farklı ürün formüllerine geçiş yapabilmek için her üretim partisinden sonra 6 saatlik bir temizlik ve hazırlık (setup) sürecine girmektedir.

Distilasyon kulesinin bu duruşlardan etkilenip yavaşlamaması ve polimerizasyon ünitesinin de hazırlık aşaması bittiğinde derhal işleyecek materyal bulabilmesi için iki ünite arasındaki büyük depolama tanklarında sürekli olarak belirli bir miktar ara ürün bekletilmektedir.

Bu senaryoda, üretim sistemindeki farklı çalışma hızları ve yapısal özelliklerin birbirini olumsuz etkilemesini engellemek amacıyla tutulan bu stok türü, işlevine göre aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

Bağımsızlaştırma (Ayırma) stoku

Emniyet (Güvenlik) stoku

Çevrim stoku

Beklenti stoku

Bağımlı talep stoku

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bağımsızlaştırma (Ayırma) stoku

Cevap

Doğru cevap, ardışık operasyonları birbirinden yalıtarak kendi optimum hızlarında çalışmalarını sağlayan 'Bağımsızlaştırma (Ayırma) stoku' seçeneğidir.

Üretim hattındaki ardışık operasyonların (biri sürekli, diğeri kesikli/parti tipi) farklı hızlarda veya vardiyalarda çalışmasından kaynaklanan uyumsuzluğu gidermek amacıyla tutulan stoklara bağımsızlaştırma (ayırma) stoku denir. Bu stok, iki operasyonu birbirinden bağımsız hale getirerek, bir aşamadaki planlı duruşun (setup) veya hız farkının diğer aşamayı durdurmasını engeller ve sistemin genel verimliliğini korur.

Adım Adım Çözüm

Senaryodaki temel üretim problemini tanımla.

Sürekli üretim yapan bir ünite (distilasyon kulesi) ile kesikli/parti üretimi yapan bir ünite (polimerizasyon) arasında senkronizasyon (çalışma hızı ve süresi) farkı bulunmaktadır.

Sorunun kök nedenini belirlemek, stokun hangi amaca hizmet ettiğini bulmanın ilk aşamasıdır.

Stokun tutulma amacını analiz et.

Stok, beklenmedik bir riske karşı değil, 6 saatlik 'planlı' hazırlık süreçlerinin ardışık istasyonları durdurmasını (darboğaz yaratmasını) önlemek için tutulmaktadır.

Amacın risk yönetimi mi yoksa sistem yalıtımı mı olduğunu ayırt etmek çeldiricileri elemeyi sağlar.

Kavramsal eşleştirmeyi yap.

Farklı hızlarda çalışan ardışık iş istasyonlarının birbirini beklemesini engelleyen ve süreçleri birbirinden yalıtan stok işlevi 'bağımsızlaştırma (ayırma) stoku' olarak adlandırılır.

Teorik tanımlar ile vaka senaryosunun birleştirilmesidir.

Anahtar Kavram

Stok İşlevleri ve Bağımsızlaştırma (Decoupling) Stoku

Soru 223Soru →

Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD) Taşımacılık A.Ş., bakım onarım merkezlerindeki binlerce kalem yedek parça için Pareto Prensibi'ni (80/20 kuralı) temel alan ABC stok sınıflandırma yöntemini devreye almıştır. Sistemde; dizel motor enjektörleri ve özel tekerlek setleri A sınıfı, standart rulmanlar B sınıfı, bağlantı elemanları (somun, cıvata, pul) ise C sınıfı olarak tanımlanmıştır. İşletme yönetimi, tedarik zinciri maliyetlerini optimize etmek amacıyla bu üç grup için farklı stok kontrol ve satın alma politikaları geliştirmeyi hedeflemektedir.

Bu sınıflandırma sisteminin temel yönetim felsefesi dikkate alındığında, TCDD'nin uygulaması gereken stok kontrol politikalarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A sınıfı kalemlerde elde bulundurma maliyetlerini minimize etmek için düşük emniyet stoku ve sıkı fiziksel denetim uygulanırken, C sınıfı kalemlerde sipariş verme maliyetlerinden tasarruf etmek amacıyla büyük partiler halinde alım yapılarak esnek bir kontrol izlenmelidir.

A sınıfı kalemlerin fiziksel miktar oranı %80 civarında olduğundan stok takibi dönemsel sayımlarla yapılmalı, toplam değerin küçük bir kısmını oluşturan C sınıfı kalemler ise sürekli gözden geçirme modeline tabi tutulmalıdır.

Sınıflar arası ayrım yapılmaksızın elde bulundurma ve sipariş verme maliyetleri eşit kabul edilmeli; A sınıfı parçaların tedarik süreci bağımlı talep yapısına, C sınıfı parçaların süreci ise bağımsız talep yapısına göre planlanmalıdır.

C sınıfı kalemlerin birim maliyetleri düşük olsa da toplam stok maliyeti içindeki payları en yüksek olduğu için, bu gruptaki malzemeler üst yönetimin onayıyla ve tam zamanında üretim (JIT) prensibiyle sıfır stok hedefiyle tedarik edilmelidir.

Pareto analizine göre A sınıfı kalemlerde tedarikçi sayısı maksimumda tutularak fiyat rekabeti yaratılmalı, C sınıfı kalemlerde ise tek tedarikçi ile stratejik ortaklıklar kurularak ürünlerin kalite güvencesi sağlanmalıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: A sınıfı kalemlerde elde bulundurma maliyetlerini minimize etmek için düşük emniyet stoku ve sıkı fiziksel denetim uygulanırken, C sınıfı kalemlerde sipariş verme maliyetlerinden tasarruf etmek amacıyla büyük partiler halinde alım yapılarak esnek bir kontrol izlenmelidir.

Cevap

Doğru politika, A sınıfı kalemlerde sıkı denetim ve düşük emniyet stoku; C sınıfı kalemlerde ise esnek kontrol ve büyük partilerle alım yapılmasıdır.

Doğru ifade, ABC analizinin yönetimsel temelini eksiksiz yansıtmaktadır. İşletmeler kaynaklarını verimli kullanmak için, bütçede büyük yer tutan A sınıfı kalemlere odaklanırlar (sıkı denetim, sürekli gözden geçirme, düşük emniyet stoku). C sınıfı kalemler ise değer olarak önemsiz ancak sayıca çok olduklarından, tedarik sürecindeki idari maliyetleri (sipariş verme maliyeti) kısmak adına esnek yöntemlerle ve büyük partiler halinde yönetilirler.

Adım Adım Çözüm

TCDD senaryosundaki stok sınıflarının temel özelliklerini Pareto Prensibi'ne göre belirle.

A sınıfı (motor enjektörü vb.) yüksek değer/düşük miktar, C sınıfı (cıvata vb.) düşük değer/yüksek miktar yapısındadır.

Pareto Prensibi (%80/%20 kuralı) gereği stokların kümülatif değeri ile miktar yüzdeleri ters orantılı bir dağılım sergiler.

A sınıfı kalemler için finansal etkiye dayalı yönetim stratejisini analiz et.

Sermaye bağlamamak ve elde bulundurma maliyetini düşürmek için siparişler sık verilir, stoklar sıkı kontrol edilir ve emniyet stoku düşük tutulur.

Değeri çok yüksek olan kalemlerdeki küçük bir stok fazlalığı bile işletmeye büyük finansal yük getirir.

C sınıfı kalemler için idari etkiye dayalı yönetim stratejisini analiz et.

Sipariş verme maliyetini (idari işlemler, lojistik vb.) düşürmek için büyük partiler halinde, uzun aralıklarla sipariş verilir ve esnek (iki kutu sistemi vb.) kontrol yapılır.

Değeri çok düşük olan kalemler için harcanan idari kontrol ve sipariş eforu, malzemenin kendi değerini aşmamalıdır.

Anahtar Kavram

ABC Analizinde Sınıflara Göre Stok Kontrol Politikaları

Soru 224Soru →

Yenilenebilir enerji sektöründe rüzgar türbini kanatları üreten bir tesis, üretim sürecinde kritik öneme sahip olan özel epoksi reçinenin stok kontrolünü sürekli gözden geçirme (Q) modeline göre yapmaktadır.

Tesisin yıllık epoksi reçine talebi $14.400$ tondur. Tesis, yılda $48$ hafta ve haftada $5$ gün tam kapasiteyle çalışmaktadır. Yurt dışındaki tedarikçiden verilen siparişlerin işletmeye ulaşma süresi (tedarik süresi) tam $3$ hafta sürmektedir.

İşletme yönetimi, tedarik sürecindeki olası aksamalar ve talep dalgalanmalarına karşı üretim hattının durmamasını sağlamak amacıyla $500$ ton güvenlik stoğu bulundurma kararı almıştır.

Buna göre, bu işletmenin epoksi reçine için belirlemesi gereken "Yeniden Sipariş Noktası (ROP)" kaç tondur?

680

900

1.260

1.400

1.760

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1.400

Cevap

İşletmenin belirlemesi gereken Yeniden Sipariş Noktası (ROP) 1.400 tondur.

Doğru hesaplamada, talebin ve teslim süresinin birimlerinin birbiriyle tutarlı olması temel kuraldır. İşletme yılda toplam 240 gün (48 hafta * 5 gün) çalışmaktadır. Günlük talep 14.400 / 240 = 60 tondur. 3 haftalık teslim süresi, işletmenin fiili tüketim yaptığı iş günü sayısına (3 * 5 = 15 gün) dönüştürülmelidir. Teslimat süresince gerçekleşecek normal tüketim 60 * 15 = 900 tondur. Sistemde bulunması gereken ekstra güvenlik stoğu da dikkate alındığında ROP = 900 + 500 = 1.400 ton olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

Yıllık toplam iş gününü ve günlük talebi hesaplayın.

Yıllık iş günü = 48 hafta * 5 gün = 240 gün. Günlük talep (d) = 14.400 / 240 = 60 ton/gün.

ROP hesaplamasında kullanılacak olan teslim süresi günlük olarak ifade edileceği için talebin de günlük değere dönüştürülmesi gerekir.

Tedarik süresini (hafta) işletmenin çalışma düzenine göre gün cinsine çevirin.

Tedarik süresi (L) = 3 hafta * 5 iş günü/hafta = 15 iş günü.

Günlük talep iş günleri üzerinden hesaplandığı için, teslim süresi takvim günü (21 gün) değil, fiili üretim yapılan iş günü (15 gün) olarak alınmalıdır.

Tedarik süresi boyunca beklenen talebi hesaplayın.

Beklenen Talep = d * L = 60 ton/gün * 15 gün = 900 ton.

Sipariş verildikten sonra mallar gelene kadar üretimde tüketilecek olan stok miktarını bulmak için gereklidir.

Yeniden Sipariş Noktası (ROP) formülünü uygulayın.

ROP = Beklenen Talep + Güvenlik Stoğu (SS) = 900 + 500 = 1.400 ton.

İşletme güvenlik stoğu tutma politikası benimsediği için, sipariş noktası belirlenirken teslim süresindeki talebe bu güvenlik marjı da eklenmelidir.

Anahtar Kavram

Yeniden Sipariş Noktası (ROP) Hesaplamalarında Zaman Birimi Uyumu ve Güvenlik Stoğu Entegrasyonu

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 225Soru →

Elektrik Üretim A.Ş. (EÜAŞ) bünyesinde faaliyet gösteren bir termik santralin malzeme ikmal birimi, yurt dışından ithal edilen ve tedarik süresi (lead time) uzun olan kritik A grubu türbin yedek parçalarının stok kontrolünde Periyodik (P) Gözden Geçirme sisteminden Sürekli (Q) Gözden Geçirme sistemine geçiş yapma kararı almıştır. Geçiş sürecinin operasyonel etkilerini değerlendiren bir endüstri mühendisi, santral yönetimine bir fizibilite raporu sunmuştur.

Buna göre, hazırlanan raporda Q sistemine geçişin yaratacağı etkilere ilişkin aşağıdakilerden hangisinin yer alması doğrudur?

Stoksuz kalma risk süresi (korunma aralığı) kısalacağı için, aynı hizmet düzeyi hedeflendiğinde sistemde tutulması gereken emniyet stoku miktarı azalacaktır.

Siparişler önceden belirlenmiş sabit zaman aralıklarında verileceğinden, tedarikçi ile olan nakliye ve lojistik süreçlerinin planlanması kolaylaşacaktır.

Tüketim hızındaki dalgalanmalara bağlı olarak, tedarikçiye iletilecek olan sipariş miktarı her siparişte değişkenlik gösterecektir.

Hedef (maksimum) stok seviyesi mantığıyla çalışılacağı için, deponun fiziki kapasite kullanım sınırı daha net bir şekilde kontrol edilecektir.

Bağımlı talebe tabi olan bu kritik parçalar için brüt ihtiyaçlar, doğrudan Ana Üretim Programı (MPS) verileri üzerinden hesaplanarak süreç otomatikleştirilecektir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Stoksuz kalma risk süresi (korunma aralığı) kısalacağı için, aynı hizmet düzeyi hedeflendiğinde sistemde tutulması gereken emniyet stoku miktarı azalacaktır.

Cevap

Stoksuz kalma risk süresinin kısalmasına bağlı olarak, aynı hizmet düzeyini sağlamak için sistemde tutulması gereken emniyet stoku miktarının azalacağını belirten ifade doğrudur.

Doğru olan ifade, Sürekli (Q) gözden geçirme sistemine geçişin emniyet stoku ihtiyacını azaltacağını savunan yargıdır. Bunun temel teorik nedeni 'Risk Süresi' (Korunma Aralığı) kavramıdır. Periyodik sistemde stoklar sadece gözden geçirme dönemlerinde kontrol edildiğinden, olası bir ani talep artışına karşı işletme hem 'Gözden Geçirme Periyodu' hem de 'Tedarik Süresi' boyunca savunmasızdır (Risk Süresi = T + L). Sürekli sistemde ise stok sürekli izlendiği için, risk sadece sipariş verildikten sonra malların depoya ulaşmasına kadar geçen 'Tedarik Süresi' ile sınırlıdır (Risk Süresi = L). Daha kısa bir risk aralığını güvence altına almak için, istatistiksel olarak çok daha düşük miktarda emniyet stoku tutmak yeterlidir. Bu yüzden A grubu (pahalı ve kritik) stoklar için genellikle Q sistemi tercih edilir.

Adım Adım Çözüm

Periyodik (P) gözden geçirme sistemindeki risk süresini analiz et.

P sisteminde stok seviyesi sadece belirli periyotlarda (T) kontrol edildiğinden, işletme hem periyot süresi boyunca hem de siparişin gelmesi için geçen tedarik süresi (L) boyunca stoksuzluk riski altındadır. Korunma aralığı = T + L'dir.

Sistemin yapısal zafiyetini belirlemek için.

Sürekli (Q) gözden geçirme sistemindeki risk süresini analiz et.

Q sisteminde stoklar sürekli izlenir ve stok seviyesi Yeniden Sipariş Noktasına (ROP) düştüğü an sipariş verilir. Bu nedenle stoksuzluk riski sadece siparişin gelmesinin beklendiği tedarik süresi (L) boyunca geçerlidir. Korunma aralığı = L'dir.

Yeni geçilen sistemin avantajını tespit etmek için.

İki sistemin emniyet stoku gereksinimini karşılaştır.

Emniyet stoku, korunma aralığı boyunca talepte yaşanabilecek dalgalanmaları karşılamak için tutulur. Q sisteminde korunma aralığı (L), P sistemine göre (T+L) çok daha kısa olduğu için, aynı müşteri hizmet düzeyini sağlamak adına Q sisteminde daha az emniyet stoku bulundurmak yeterlidir.

Doğru yargıya ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Q ve P Sistemlerinde Emniyet Stoku ve Korunma Aralığı İlişkisi

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 226Soru →

Uluslararası bir otomotiv yedek parça distribütörü, deposunda bulunan binlerce farklı ürün kaleminin stok kontrolünü optimize etmek amacıyla Sürekli (Q) ve Periyodik (P) gözden geçirme sistemlerini değerlendirmektedir. İşletme, A sınıfı (yüksek değerli ve kritik) parçalar ile C sınıfı (düşük değerli ve standart) parçalar için uygun sistemleri seçmek ve emniyet stoku maliyetlerini minimize etmek istemektedir.

Bu değerlendirme sürecinde Sürekli (Q) ve Periyodik (P) sistemlerin karşılaştırmalı özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

P sisteminde tedarik süresi (L) boyunca talep sabit varsayıldığından, yeniden sipariş noktası (ROP) hesaplamalarında Q sistemine kıyasla daha düşük bir emniyet stokuna ihtiyaç duyulur ve bu durum onu A sınıfı parçalar için ideal kılar.

Q sisteminde sipariş miktarı sabit, sipariş zamanı değişken olup stoksuzluk riski yalnızca tedarik süresi (L) boyunca mevcut olduğundan; aynı hizmet düzeyinde P sistemine göre daha az emniyet stoku gerektirir ve yüksek değerli parçalar için daha uygundur.

Q sistemi üretim sürecindeki bağımlı talepli ara mamullerin stok kontrolünde zorunlu iken, P sistemi tamamen müşteriden gelen bağımsız talepli ürünlerin yönetiminde kullanılarak stok maliyetlerini dengeler.

P sisteminde her gözden geçirme döneminin sonunda Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) formülüyle belirlenen sabit miktarda sipariş verildiğinden, Q sistemine göre elde bulundurma maliyetleri önemli ölçüde azalır.

Her iki sistemde de sipariş noktası (ROP) stok seviyesi üzerinden belirlenir; ancak Q sisteminde siparişler arası süre sabit olduğu için bekçilik maliyetleri P sistemine göre daha yüksektir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Q sisteminde sipariş miktarı sabit, sipariş zamanı değişken olup stoksuzluk riski yalnızca tedarik süresi (L) boyunca mevcut olduğundan; aynı hizmet düzeyinde P sistemine göre daha az emniyet stoku gerektirir ve yüksek değerli parçalar için daha uygundur.

Cevap

Q sisteminde stok seviyesi sürekli izlenir ve önceden belirlenen sipariş noktasına (ROP) düştüğünde sabit miktarda (genellikle ESM kadar) sipariş verilir. Bu sistemde stoksuz kalma riski sadece sipariş verildikten sonra malların depoya gelmesine kadar geçen 'tedarik süresi (L)' boyunca geçerlidir. P sisteminde ise stoklar sabit aralıklarla (P) kontrol edilir, bu nedenle risk süresi 'gözden geçirme periyodu + tedarik süresi (P+L)' kadardır. Risk süresinin kısalığı nedeniyle Q sistemi daha düşük emniyet stoku gerektirir. Emniyet stoku maliyetinin düşük olması ve sistemi sürekli izlemenin getirdiği maliyetin yüksek değerli ürünlerce tolere edilebilmesi, onu A sınıfı parçalar için en uygun seçenek haline getirir.

Adım Adım Çözüm

Q ve P sistemlerinin temel çalışma prensiplerini tanımlama.

Q sisteminde sipariş miktarı sabittir (genellikle ESM), sipariş zamanı talebe göre değişir. P sisteminde ise sipariş zamanı (gözden geçirme periyodu) sabittir, ancak verilen sipariş miktarı değişkendir.

Seçeneklerdeki sistem özelliklerinin doğruluğunu test etmek için.

Sistemlerin stoksuzluk risk sürelerini (korunma aralıklarını) karşılaştırma.

Q sisteminde stoksuz kalma tehlikesi sadece sipariş verildikten sonra malın gelmesini beklerken geçen 'tedarik süresi (L)' kadardır. P sisteminde ise risk süresi, iki gözden geçirme arasındaki süre ile tedarik süresinin toplamı kadardır (P + L).

Emniyet stoku gereksinimini belirleyen asıl unsur bu risk süresinin uzunluğudur.

ABC analizi bağlamında uygun sistemi belirleme.

Q sistemi sürekli izleme gerektirir ancak düşük emniyet stoku avantajı sağlar, bu nedenle yüksek sermaye bağlanan A sınıfı parçalarda kullanılır. P sistemi ise daha yüksek emniyet stoku gerektirmesine rağmen çoklu sipariş kolaylığı sağladığından C sınıfı parçalar için idealdir.

Vakadaki yüksek değerli (A sınıfı) ve standart (C sınıfı) parçalarla sistem eşleştirmesini yapmak için.

Elde edilen sonuçlara göre doğru ifadeyi seçme.

Q sisteminin risk süresinin sadece L kadar olduğunu, daha düşük emniyet stoku gerektirdiğini ve yüksek değerli parçalar için uygun olduğunu belirten ifade kesinlikle doğrudur.

Tüm analiz adımlarını kapsayan geçerli şıkkı bulmak için.

Anahtar Kavram

Sürekli (Q) ve Periyodik (P) Gözden Geçirme Sistemlerinin Karşılaştırmalı Analizi

Soru 227Soru →

Büyük ölçekli bir petrokimya tesisi, bakım-onarım faaliyetlerinde kullandığı malzemelerin stok yönetimini optimize etmek amacıyla kapsamlı bir analize gitmiştir. Bu kapsamda, birim maliyeti çok yüksek, temini zor olan ve tesisin duruşunu doğrudan etkileyebilecek özel alaşımlı vanalar (A grubu) için "Sürekli Gözden Geçirme (Q)" sisteminin kullanılmasına; birim maliyeti düşük ve aynı tedarikçiden toplu olarak alınabilen standart sızdırmazlık contaları (C grubu) için ise "Periyodik Gözden Geçirme (P)" sistemine geçilmesine karar verilmiştir.

Söz konusu stratejik tercihin temelindeki stok kontrol dinamiği, korunma aralığı (risk süresi) ve maliyet optimizasyonu ilişkisi dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi bu uygulamanın gerekçesini en doğru şekilde açıklamaktadır?

Q sisteminde stoksuz kalma riski yalnızca tedarik süresi boyunca geçerlidir ve bu durum A grubu için daha düşük emniyet stoku gerektirir; P sisteminde ise risk süresi gözden geçirme aralığı ile tedarik süresinin toplamıdır ve C grubunun yüksek emniyet stoku maliyeti, düşük birim fiyatı nedeniyle tolere edilebilir.

C grubu standart contalar üretime doğrudan bağlı talep yapısına sahip olduğu için P sistemiyle kontrol edilirken; A grubu vanalar bağımsız talep özelliği gösterdiğinden Malzeme İhtiyaç Planlaması (MRP) mantığıyla çalışan Q sistemine entegre edilmiştir.

P sisteminde her gözden geçirme döneminde sabit miktarda sipariş verilerek elde bulundurma maliyetleri asgariye indirilirken; Q sisteminde sipariş miktarı ihtiyaca göre sürekli değiştiği için yüksek maliyetli A grubu malzemelerin sipariş maliyetleri optimize edilir.

Q sisteminde yeniden sipariş noktasına (ROP) gelindiğinde, tedarik süresinin (L) yanı sıra gözden geçirme periyodu (P) da formüle dahil edilerek yüksek bir emniyet stoku hesaplanır ki bu durum A grubu vanaların stoksuz kalma riskini sıfırlar.

P sisteminde envanter seviyesi anlık olarak izlenip stok seviyesi belirli bir hedefe düştüğünde sipariş verildiğinden yönetimsel çaba fazladır; Q sisteminde ise belirli ve sabit zaman aralıklarında kontrol yapıldığı için A grubu ürünlerde personel zamanından tasarruf sağlanır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Q sisteminde stoksuz kalma riski yalnızca tedarik süresi boyunca geçerlidir ve bu durum A grubu için daha düşük emniyet stoku gerektirir; P sisteminde ise risk süresi gözden geçirme aralığı ile tedarik süresinin toplamıdır ve C grubunun yüksek emniyet stoku maliyeti, düşük birim fiyatı nedeniyle tolere edilebilir.

Cevap

Q sisteminin risk süresinin sadece tedarik süresi (L) olması nedeniyle daha düşük emniyet stoku gerektirmesi ve P sisteminin risk süresinin gözden geçirme aralığı ve tedarik süresi (P+L) toplamı olması nedeniyle daha yüksek emniyet stoku gerektirmesi mantığına dayanan ifadedir.

Doğru ifade, sistemlerin stoksuz kalma risk sürelerini (korunma aralığı) ve emniyet stoku gereksinimlerini kusursuz biçimde analiz etmektedir. Q sisteminde envanter sürekli izlendiğinden, tehlikeli dönem sadece siparişin yolda olduğu tedarik süresidir (L). Bu durum, maliyeti yüksek A grubu malzemelerde sermayenin stoka bağlanmasını önler. P sisteminde ise envanter sadece periyot sonlarında incelendiğinden, hem periyot boyunca hem de tedarik süresince (P+L) gelebilecek taleplere karşı korunmak gerekir. Bu nedenle oluşan yüksek emniyet stoku ihtiyacı, ancak birim maliyeti düşük C grubu ürünlerde ekonomik olarak tolere edilebilir.

Adım Adım Çözüm

Q (Sürekli Gözden Geçirme) sisteminin dinamiklerini analiz et.

Stok sürekli izlenir, sipariş ROP seviyesinde verilir. Stoksuz kalma riski (korunma aralığı) sadece tedarik süresi (L) kadardır. Bu sayede emniyet stoku düşük tutulabilir.

Maliyeti yüksek (A grubu) malzemelerde stok elde bulundurma maliyetlerini asgariye indirmek için.

P (Periyodik Gözden Geçirme) sisteminin dinamiklerini analiz et.

Stoklar sabit P aralıklarıyla kontrol edilir. Yeni sipariş gelene kadar geçen süre P + L'dir. Stoksuzluk riski bu tüm dönemi kapsadığı için daha yüksek emniyet stoku gerektirir.

Maliyeti düşük (C grubu) malzemelerde envanter yönetim ve takip maliyetlerinden tasarruf sağlamak için.

ABC analizi ile sistemleri eşleştir.

A grubu yüksek maliyetlidir, Q sistemiyle düşük emniyet stoku tutularak sermaye korunur. C grubu düşük maliyetlidir, P sisteminin gerektirdiği fazladan emniyet stoku finansal bir yük yaratmaz.

İşletmenin toplam stok yönetimi ve elde bulundurma maliyetlerini optimize eden en mantıklı stratejik karar budur.

Anahtar Kavram

Sürekli (Q) ve Periyodik (P) Gözden Geçirme Sistemlerinde Korunma Aralığı (Risk Süresi) ve Emniyet Stoku Dinamikleri

Soru 228Soru →

Ulusal hava sahasının yönetiminden sorumlu bir kamu otoritesi, hava trafik kontrol sistemlerinin kesintisiz çalışması için kritik öneme sahip olan ve tedarik süresi ( $L$ ) sabit olan radar modüllerinin stok kontrolünde 'Sürekli Gözden Geçirme (Q)' sistemini kullanmaktadır. Kurumun yeni lojistik yöneticisi, farklı siparişleri birleştirerek idari iş yükünü azaltmak amacıyla bu yüksek maliyetli modüllerin yönetimini 'Periyodik Gözden Geçirme (P)' sistemine kaydırmayı önermektedir. Modüllerin günlük kullanım (talep) oranında ise rassal dalgalanmalar yaşandığı bilinmektedir.

Bu sistem değişikliğinin, radar modüllerinin stok yönetimi üzerindeki teorik etkisi ve bu etkinin temel nedeni aşağıdakilerin hangisinde en doğru şekilde açıklanmıştır?

Emniyet stoku ihtiyacı artacaktır; çünkü stoksuz kalma riski taşıyan süre, yalnızca tedarik süresi (

L

) iken tedarik süresi ile gözden geçirme periyodunun toplamına (

P+L

) yükselecektir.

Her siparişte verilecek miktar sabitleneceği için stok kontrolü kolaylaşacak, ancak sistemin talep dalgalanmalarına karşı esnekliği azalacaktır.

Ortalama stok düzeyi ve buna bağlı olarak elde bulundurma maliyetleri azalacaktır; çünkü sadece eksilen miktar kadar periyodik sipariş verilecek ve emniyet marjı daralacaktır.

Yeniden sipariş noktası (ROP) seviyesi düşecektir; çünkü periyodik modelde stok seviyesi sürekli izlenmediğinden, teslim süresi (

L

) içindeki talep belirsizliği göz ardı edilebilir.

Radar modüllerinin kullanımı dışsal faktörlere bağlı bir yapı gösterdiğinden, bu geçiş bağımlı talep mantığıyla çalışan Malzeme İhtiyaç Planlaması (MRP) ile çelişerek stoksuzluk maliyetlerini artıracaktır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Emniyet stoku ihtiyacı artacaktır; çünkü stoksuz kalma riski taşıyan süre, yalnızca tedarik süresi ( $L$ ) iken tedarik süresi ile gözden geçirme periyodunun toplamına ( $P+L$ ) yükselecektir.

Cevap

Sistem P modeline geçtiğinde emniyet stoku ihtiyacı artacaktır; çünkü stoksuz kalma riskini barındıran süre, Q modelindeki tedarik süresinin (

L

) üzerine gözden geçirme periyodunun (

P

) da eklenmesiyle (

P+L

) uzamaktadır.

Sürekli (Q) sistemde stok düzeyi sürekli izlenir. Kritik seviyeye (Yeniden Sipariş Noktası) ulaşıldığında sipariş verilir. Bu yüzden işletmenin stoksuz kalma riski sadece siparişin yolda olduğu 'Tedarik Süresi' (

L

) boyunca vardır ve emniyet stoku sadece bu süreyi kapsayacak şekilde belirlenir. Ancak Periyodik (P) sistemde stoklar sadece belirlenen

P

aralıklarında kontrol edilir. Sipariş verildikten sonra, hem o siparişin teslim edilmesi için geçen tedarik süresi (

L

) hem de bir sonraki kontrol anına kadar geçen süre (

P

) boyunca stok düzeyine müdahale edilemez. Bu nedenle risk süresi (korunma aralığı)

P+L

olur. Bu aralığın uzaması, değişken talep yapısında stoksuzluğu önlemek için emniyet stokunun artırılmasını zorunlu kılar.

Adım Adım Çözüm

Q ve P sistemlerinin çalışma mekanizmalarını karşılaştırmak.

Q sisteminde sipariş miktarı sabit ve zaman değişkenken, P sisteminde gözden geçirme zamanı sabit ve sipariş miktarı değişkendir.

Sistem değişikliğinin stok seviyelerine etkisini belirlemek için temel kuralları tanımlamak gerekir.

Her iki sistem için 'stoksuz kalma risk süresini' (korunma aralığını) analiz etmek.

Q sisteminde stoklar sürekli izlendiği için tehlike sadece sipariş verildikten teslimata kadar geçen tedarik süresi (

L

) içindedir. P sisteminde ise stoklar sadece periyodik olarak izlendiği için, bir önceki kontrolde verilen sipariş gelene kadar hem tedarik süresi (

L

) hem de iki kontrol arasındaki süre (

P

) boyunca talebi karşılayacak stok bulunmalıdır.

Emniyet stoku miktarını belirleyen ana faktör, risk süresinin (korunma aralığının) uzunluğudur.

Risk süresindeki değişimin emniyet stokuna ve maliyetlere etkisini değerlendirmek.

Risk süresinin

L

'den

P+L

'ye çıkması, aynı müşteri hizmet seviyesini korumak için çok daha fazla emniyet stoku tutulmasını zorunlu kılar. Bu da yüksek maliyetli radar modüllerinde elde bulundurma maliyetlerini ciddi şekilde artırır.

Soru metninde istenen 'teorik etki ve temel neden' ilişkisini kurmak.

Anahtar Kavram

Sürekli (Q) ve Periyodik (P) Sistemlerde Korunma Aralığı ve Emniyet Stoku İlişkisi

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 229Soru →

Yenilenebilir enerji sektöründe faaliyet gösteren Güneş-Tek Enerji A.Ş., fotovoltaik panellerin montajında kullandığı özel alüminyum çerçeve profillerini dışarıdan satın almak yerine kendi ekstrüzyon tesisinde üretmektedir. Tesisin üretim ve talep verilerine ilişkin bilgiler aşağıda verilmiştir:

- Yıllık çerçeve profili talebi ( $D$ ): $18.000$ adet
- Tesisin yıllık çalışma süresi: $200$ gün
- Günlük üretim kapasitesi ( $p$ ): $250$ adet
- Üretime hazırlık (set-up) maliyeti ( $S$ ): $400$ TL/parti
- Birim profili elde bulundurma maliyeti ( $H$ ): $10$ TL/adet-yıl

Buna göre, işletmenin stok maliyetlerini (hazırlık ve elde bulundurma) minimize etmesi için belirlemesi gereken Ekonomik Üretim Miktarı (EÜM) kaç adettir?

720

960

1.200

1.500

2.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1.500

Cevap

İşletmenin stok maliyetlerini minimize eden Ekonomik Üretim Miktarı (EÜM) 1.500 adettir.

Ekonomik Üretim Miktarı (EÜM) modeli, işletmenin kendi içinde ürettiği parçalar için optimum parti büyüklüğünü hesaplar. Bu modelin temel formülü

EÜM = \sqrt{ \frac{2DS}{H(1-d/p)} }

şeklindedir. İlk olarak yıllık

18.000

adet talebi

200

çalışma gününe bölerek günlük talebi (

d=90

) buluruz. Ardından verileri formüle yerleştirdiğimizde:

\sqrt{ \frac{2 \times 18.000 \times 400}{10 \times (1 - 90/250)} } = \sqrt{ \frac{14.400.000}{10 \times 0,64} } = \sqrt{ \frac{14.400.000}{6,4} } = \sqrt{2.250.000} = 1.500

adet sonucuna ulaşılır. Doğru üretim stratejisi parti başına 1.500 adet üretmektir.

Adım Adım Çözüm

Günlük talebin (

d

) hesaplanması.

d = \frac{18.000}{200} = 90

adet/gün

EÜM modelinde, üretim sürerken bir yandan da tüketim gerçekleştiği için günlük tüketim (talep) hızının bulunması formülün temeli için gereklidir.

EÜM formülündeki üretim/tüketim düzeltme faktörünün

(1 - d/p)

hesaplanması.

1 - \frac{90}{250} = 1 - 0,36 = 0,64

Üretim hızı (

p

) ile tüketim hızı (

d

) arasındaki ilişki, net stok artış hızını belirler. Bu oran, standart ESM'den farklı olarak EÜM modelini oluşturan temel etkendir.

Ekonomik Üretim Miktarı (EÜM) formülünün uygulanması.

EÜM = \sqrt{ \frac{2 \times 18.000 \times 400}{10 \times 0,64} }

Minimize edilmiş toplam maliyeti veren EÜM,

EÜM = \sqrt{ \frac{2DS}{H(1-d/p)} }

denklemiyle ifade edilir.

Karekök içindeki işlemin tamamlanması ve sonucun bulunması.

EÜM = \sqrt{ \frac{14.400.000}{6,4} } = \sqrt{2.250.000} = 1.500

adet

Matematiksel işlemin sonlandırılarak nihai optimum üretim parti büyüklüğünün tespit edilmesidir.

Anahtar Kavram

Ekonomik Üretim Miktarı (EÜM) Modeli

Soru 230Soru →

Modern tarım teknolojileri geliştiren Optimum Tarım A.Ş., akıllı sulama sistemlerinde kullandığı "hassas debi ölçer sensörleri" dışarıdan satın almak yerine kendi entegre tesislerinde üretmektedir. İşletmenin söz konusu sensörlere olan yıllık talebi ( $D$ ) $36.000$ adettir ve üretim hattının bu sensörler için yıllık maksimum üretim kapasitesi ( $P$ ) $100.000$ adet olarak belirlenmiştir.

Sensörlerin üretim bandında her bir üretim partisi için yapılan hazırlık (setup) maliyeti ( $S$ ) $2.000 \text{ TL}$ , bir adet sensörün yıllık elde bulundurma maliyeti ( $H$ ) ise $100 \text{ TL}$ 'dir.

Buna göre, Optimum Tarım A.Ş.'nin toplam stok maliyetlerini (hazırlık ve elde bulundurma) minimize edebilmesi için bir defada üretmesi gereken Ekonomik Üretim Miktarı (EÜM) kaç adettir?

75

960

1.200

1.500

2.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1.500$

Cevap

Optimum Tarım A.Ş.'nin toplam stok maliyetlerini minimize edebilmesi için bir defada üretmesi gereken Ekonomik Üretim Miktarı (EÜM)

1.500

adettir.

Doğru cevap, işletmenin kendi üretimini yaptığı durumlar için geçerli olan Ekonomik Üretim Miktarı (EÜM) modeli kullanılarak bulunur. Bu modelde, üretim devam ederken bir yandan da tüketim olduğu için maksimum stok düzeyi üretim partisinden daha düşük olur. Formül:

E\text{Ü}M = \sqrt{\frac{2DS}{H(1-D/P)}}

şeklindedir. Değerler yerine konulduğunda

\sqrt{\frac{2 \cdot 36.000 \cdot 2.000}{100 \cdot (1 - 0,36)}}

işleminden

\sqrt{\frac{144.000.000}{64}} = \sqrt{2.250.000} = 1.500

adet sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

Soruda verilen parametrelerin tanımlanması

Yıllık talep (

D

) =

36.000

, Yıllık üretim kapasitesi (

P

) =

100.000

, Hazırlık maliyeti (

S

) =

2.000 \text{ TL}

, Elde bulundurma maliyeti (

H

) =

100 \text{ TL}

EÜM formülünde kullanılacak girdilerin doğru tespit edilmesi, hesaplama hatasını önler.

Düzeltme faktörünün (

1 - \frac{D}{P}

) hesaplanması

1 - (36.000 / 100.000) = 1 - 0,36 = 0,64

İşletme kendi üretimini yaptığı için, üretim devam ederken tüketim de sürmektedir. Bu durum stokların daha yavaş birikmesine neden olur ve paydadaki elde bulundurma maliyeti bu oranda revize edilmelidir.

EÜM formülünün matematiksel olarak uygulanması

E\text{Ü}M = \sqrt{\frac{2 \cdot D \cdot S}{H \cdot (1 - \frac{D}{P})}} = \sqrt{\frac{2 \cdot 36.000 \cdot 2.000}{100 \cdot 0,64}}

Modelin matematiksel altyapısının kurularak değerlerin yerleştirilmesi sağlanır.

İşlemlerin tamamlanarak karekökün alınması

\sqrt{\frac{144.000.000}{64}} = \sqrt{2.250.000} = 1.500

Matematiksel sadeleştirme sonucu nihai ideal üretim miktarına ulaşılır.

Anahtar Kavram

Ekonomik Üretim Miktarı (EÜM) Modeli

Soru 231Soru →

Bir tedarik zinciri yöneticisi, halihazırda stoksuzluğa izin verilmeyen temel Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) modelini kullandıkları bir A sınıfı malzeme için stok yönetim politikasını değiştirmeyi ve stoksuzluğa izin veren ESM modeline geçiş yapmayı planlamaktadır.

İşletmenin mevcut temel ESM modeline göre hesaplanan verileri şu şekildedir:
- Optimum sipariş miktarı ( $Q^*$ ): $400$ birim
- Minimum toplam yıllık stok maliyeti: $12.000$ TL

İlgili malzeme için birim başına yıllık elde bulundurma maliyeti ( $h$ ) $30$ TL ve birim başına yıllık stoksuzluk maliyeti ( $b$ ) $10$ TL olarak belirlenmiştir.

Buna göre, işletme stoksuzluğa izin veren ESM modelini uyguladığında yeni optimum sipariş miktarı ve yeni minimum toplam yıllık stok maliyeti sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

800 \text{ birim} / 6.000 \text{ TL}

200 \text{ birim} / 6.000 \text{ TL}

800 \text{ birim} / 24.000 \text{ TL}

400 \text{ birim} / 12.000 \text{ TL}

1.600 \text{ birim} / 3.000 \text{ TL}

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $800 \text{ birim} / 6.000 \text{ TL}$

Cevap

Yeni optimum sipariş miktarı 800 birim, yeni minimum toplam yıllık stok maliyeti ise 6.000 TL olmalıdır.

Stoksuzluğa izin veren ESM modelinde, yeni optimum sipariş miktarı temel modele göre

\sqrt{\frac{h+b}{b}}

çarpanı kadar artarken, minimum toplam maliyet

\sqrt{\frac{b}{h+b}}

çarpanı kadar azalır. Verilen maliyet değerleri formülde yerine konulduğunda miktar çarpanı

\sqrt{\frac{30+10}{10}} = \sqrt{4} = 2

olarak bulunur. Dolayısıyla yeni sipariş miktarı

400 \times 2 = 800

birim olur. Maliyet çarpanı ise

\sqrt{\frac{10}{40}} = 0,5

'tir. Yeni minimum toplam maliyet

12.000 \times 0,5 = 6.000

TL olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

Stoksuzluğa izin veren ESM modeline geçişte sipariş miktarındaki değişim çarpanını hesaplamak.

Değişim çarpanı:

\sqrt{\frac{h+b}{b}} = \sqrt{\frac{30+10}{10}} = \sqrt{4} = 2

. Yeni

Q_b^* = 400 \times 2 = 800

birim.

Stoksuzluk durumunda her sipariş çevrim süresi uzar ve optimum sipariş miktarı, elde bulundurma maliyeti ile stoksuzluk maliyetinin oranına bağlı olarak karesel oranda artar.

Stoksuzluğa izin veren ESM modeline geçişte toplam stok maliyetindeki değişim çarpanını hesaplamak.

Değişim çarpanı:

\sqrt{\frac{b}{h+b}} = \sqrt{\frac{10}{30+10}} = \sqrt{0,25} = 0,5

. Yeni

TC_b = 12.000 \times 0,5 = 6.000

TL.

Stoksuzluğa izin vermek, ortalama stok düzeyini düşürdüğü için toplam stok maliyetini aynı oranın tersinin karekökü kadar azaltır.

Hesaplanan yeni değerleri birleştirmek.

Yeni sipariş miktarı

800

birim, yeni toplam maliyet ise

6.000

TL olarak bulunur.

Soruda istenilen iki farklı parametrenin aynı şıkta doğru eşleşmesini sağlamak.

Anahtar Kavram

Stoksuzluğa İzin Veren ESM Modellerinde Sipariş Miktarı ve Toplam Maliyet Değişimi

Soru 232Soru →

Çok uluslu bir kahve zinciri, çiğ kahve çekirdeklerini Güney Amerika'daki üreticilerden deniz yoluyla tedarik etmektedir. Lojistik süreci standartlaştırılmış olup, siparişin verilmesinden limana ulaşmasına kadar geçen süre tam olarak 28 gün sürmektedir. İşletmenin dünya genelindeki tesisleri günde tam 50 ton çiğ kahve işlemektedir. Tüketici talebinde hiçbir dalgalanma yaşanmadığı ve gemi seferlerinde hiçbir gecikme ihtimali bulunmadığı (tam kesinlik ortamı) varsayılsa dahi, işletmenin tedarik ağında sürekli olarak hareket hâlinde olan ve mülkiyeti işletmeye ait 1.400 tonluk bir kahve çekirdeği mevcudu bulunmaktadır.

Buna göre, yalnızca teslim süresi ve günlük tüketim hızının bir fonksiyonu olarak sistemde zorunlu şekilde var olan bu stok türü aşağıdakilerden hangisidir?

Taşıma (Boru hattı) stoku

Emniyet (Güvenlik) stoku

Çevrim (Parti) stoku

Beklenti stoku

Ayırma (Bağımsızlaştırma) stoku

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taşıma (Boru hattı) stoku

Cevap

Doğru yanıt Taşıma (Boru hattı) stokudur.

Taşıma (boru hattı - transit) stoku, malzemelerin bir tedarik noktasından kullanım noktasına nakliyesi sırasında, sadece yolda geçen fiziksel süre nedeniyle mecburen var olan stoktur. Formül olarak 'Günlük Talep x Teslim Süresi' (

D \times L

) şeklinde ifade edilir. Hiçbir belirsizlik veya fiyat beklentisi olmasa dahi lojistik süre sıfırlanamadığı için bu stok her zaman sistemin içinde hareket hâlinde var olmak zorundadır.

Adım Adım Çözüm

Metindeki 'tam kesinlik ortamı' (dalgalanma ve gecikme yok) vurgusunu analiz etmek.

Belirsizlik olmadığı için korunma amaçlı tutulan stok türleri (Emniyet Stoku) elenir.

Sistemdeki stokun dalgalanmalardan değil, lojistik sistemin doğasından kaynaklandığını saptamak için.

Metindeki 1.400 ton miktarının kaynağını hesaplamak.

Günlük Tüketim (50 ton) ile Teslim Süresinin (28 gün) çarpımı (50 x 28 = 1.400 ton) olduğu tespit edilir.

Stok miktarının hangi parametrelerin fonksiyonu olduğunu doğrulamak için.

Yalnızca yolda geçen zaman ve günlük kullanım hızına bağlı olan stok tanımını eşleştirmek.

Bir noktadan diğerine transfer sırasında araçlar/gemiler üzerinde bulunan ve mülkiyeti işletmeye ait olan bu stokun Taşıma (Boru hattı) stoku olduğu sonucuna ulaşılır.

Teorik stok türlerinin temel var oluş nedenlerini (fonksiyonlarını) doğru tanımlamak için.

Anahtar Kavram

Stok Türlerinin Fonksiyonel Sınıflandırması (Taşıma Stoku Kavramı)

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 233Soru →

Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğüne bağlı baraj ve hidroelektrik santrallerinde (HES) kullanılan binlerce çeşit yedek parça ve sarf malzemesinin stok kontrolünde, maliyetleri optimize etmek amacıyla ABC analizi yaklaşımı uygulanmaktadır.

Bu sınıflandırma sisteminde kalemlerin yıllık kullanım değerleri ve fiziksel miktarları dikkate alındığında, uygulanacak stok yönetim politikaları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A sınıfı kalemlere bağlanan sermayenin fırsat maliyeti yüksek olduğundan, bu gruptaki malzemeler için emniyet stoku seviyeleri düşük tutularak sürekli gözden geçirme (Q) sistemi uygulanmalıdır.

C sınıfı kalemler ambarlardaki stok çeşitliliğinin en büyük bölümünü oluşturduğu için, depolama alanından tasarruf etmek amacıyla bu kalemler küçük partiler halinde ve sık aralıklarla sipariş edilmelidir.

Üretim sürekliliğini garanti altına almak adına, toplam yıllık kullanım değeri açısından en üst dilimde yer alan A sınıfı kalemler için işletmedeki en geniş kapsamlı ve yüksek miktarlı emniyet stokları bulundurulmalıdır.

Pareto Prensibi'ne (

80/20

kuralı) göre, stok kalemlerinin sayıca yaklaşık

\%80

'ini temsil eden C sınıfı malzemeler, stok yatırım bütçesinin de

\%80

'lik kısmını kapsadığından işletmedeki en sıkı kontrol bu gruba uygulanmalıdır.

B sınıfı kalemler için detaylı envanter kayıtları tutmanın getireceği idari maliyetlerden kaçınmak amacıyla, bu kalemlerin stok takibi yalnızca çift kutu (two-bin) gibi basit görsel yöntemlerle yapılmalıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: A sınıfı kalemlere bağlanan sermayenin fırsat maliyeti yüksek olduğundan, bu gruptaki malzemeler için emniyet stoku seviyeleri düşük tutularak sürekli gözden geçirme (Q) sistemi uygulanmalıdır.

Cevap

A sınıfı kalemler için emniyet stoku seviyelerinin düşük tutularak sürekli gözden geçirme (Q) sisteminin uygulanması gerektiğini belirten ifade doğrudur.

ABC analizinin temel mantığı doğrultusunda, A sınıfı kalemler işletmenin toplam stok değerinin büyük bir kısmını (yaklaşık

\%70-80

) oluşturur. Bu yüksek değer, ciddi bir sermayenin stoka bağlanması (fırsat maliyeti) anlamına gelir. Maliyetleri optimize etmek için işletmeler, bu kalemlerde güvenlik stoklarını en alt seviyede tutarlar. Düşük stokla çalışırken üretimde aksama yaşamamak için ise sürekli gözden geçirme sistemini kullanır ve tedarik sürecini en sıkı şekilde (sıkı tedarikçi ilişkileriyle) yönetirler. Bu nedenle, bu ifade ABC yönteminin kuramsal temeliyle tamamen örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

Seçeneklerde sunulan stok kontrol politikaları ile ABC analizi ilkelerinin uyumluluğunu kontrol et.

Sermaye bağlama maliyetleri (elde bulundurma) ile sipariş verme maliyetleri arasındaki denge her bir stok sınıfı için ayrıştırılır.

ABC analizinde değerli (A) kalemlere sıkı kontrol ve düşük emniyet stoku, değersiz (C) kalemlere ise gevşek kontrol ve yüksek stok uygulanır.

Seçeneklerde A ve C sınıfı özelliklerinin yer değiştirip değiştirmediğini tespit et.

Sık ve küçük sipariş vermenin C sınıfına (yanlış), yüksek emniyet stokunun A sınıfına (yanlış) ve çift kutu sisteminin B sınıfına (yanlış) önerildiği görülür.

Özelliklerin kasıtlı olarak farklı sınıflara atfedilmesi (swapping), en yaygın çeldirici yöntemidir.

Doğru yönetim politikasını onaylayaarak nihai kararı ver.

A sınıfı kalemlere yüksek sermaye bağlandığı için fırsat maliyetinden kaçınmak adına emniyet stokunun düşük tutulması ve sürekli gözden geçirme (Q) modelinin kullanılması gerektiği doğrulanır.

Değeri yüksek ürünlerde stok bulundurma maliyeti kritik seviyede olduğu için miktar yerine bilgiye ve sisteme (sürekli takip) yatırım yapılır.

Anahtar Kavram

ABC Analizinde Stok Sınıflarına Özgü Yönetim Politikaları (Sıkı/Gevşek Kontrol, Sipariş Sıklığı ve Emniyet Stoku)

ÖncekiSayfa 12 / 12

Stok Yönetimi

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar