Examkin

Soru

Zorluk: OrtaDunnett Testi

Bir çevre mühendisi, atık su arıtma tesisinde sudaki ağır metal oranını düşürmek amacıyla geliştirdiği 3 farklı yeni arıtma formülünün etkinliğini, hâlihazırda kullanılmakta olan standart arıtma formülü (kontrol grubu) ile karşılaştırmak üzere tamamen rastgele tasarıma dayalı bir deney yürütmüştür. Tek yönlü varyans analizi (ANOVA) sonucunda, %5 anlamlılık düzeyinde formüller arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmuştur.

Mühendis, yeni formüllerin kendi aralarındaki farklarıyla ilgilenmemekte; sadece her bir yeni formülün standart formüle (kontrol grubuna) kıyasla anlamlı bir fark yaratıp yaratmadığını test etmek istemektedir. Ayrıca bu çoklu karşılaştırma sürecinde deney genelindeki I. tip hata oranını (family-wise error rate) istenen düzeyde tutmayı ve bu spesifik duruma uygun en yüksek istatistiksel gücü elde etmeyi amaçlamaktadır.

Buna göre, çevre mühendisinin bu araştırmadaki amacına en uygun çoklu karşılaştırma (post-hoc) testi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Dunnett TestiCevap
  2. B
    Tukey HSD Testi
  3. C
    Scheffé Testi
  4. D
    Bonferroni Düzeltmesi
  5. E
    Fisher'ın LSD Testi

Cevap

Araştırmacının amacı diğer formüllerin birbirleriyle olan farkı değil, yalnızca her birinin kontrol grubu ile olan farkı olduğu için seçilmesi gereken test Dunnett Testi'dir.
Araştırmacı, yeni formüllerin kendi aralarındaki farkıyla ilgilenmemektedir. Çalışmanın temel amacı, her yeni muamelenin 'standart formül' (kontrol grubu) ile birebir karşılaştırılmasıdır. Muamele gruplarının tek bir kontrol grubuyla karşılaştırılması için istatistik literatüründe özel olarak geliştirilmiş olan test Dunnett testidir. Dunnett testi, bu özel tasarımda deney genelindeki hata oranını (FWER) etkin bir şekilde korurken, gereksiz karşılaştırmalar yapmadığı için Tukey, Scheffé veya Bonferroni'ye kıyasla daha yüksek bir istatistiksel güç (power) sunar.

Adım Adım Çözüm

1
Araştırmanın hipotezini ve karşılaştırma yapısını analiz etmek
Araştırmacı tüm grupları birbiriyle (olası tüm ikili eşleşmelerle) değil, sadece 3 yeni formülü (muamele gruplarını) 1 standart formül (kontrol grubu) ile karşılaştırmayı hedeflemektedir.
Post-hoc testinin seçimi, deneme gruplarının kaç tane olduğu ve hangi kombinasyonlarda karşılaştırma yapılacağına bağlıdır.
2
I. tip hata kontrolü ve istatistiksel test gücü gereksinimlerini değerlendirmek
Yalnızca kontrol grubuna karşı yapılan (many-to-one) karşılaştırmalarda deney genelindeki hata oranını koruyan ve diğer testlere göre en yüksek gücü sağlayan yöntem belirlenmelidir.
Tüm karşılaştırmalar yapılmayacağı için, bütün kombinasyonlara göre hata düzeltmesi yapan testler (örneğin Tukey) gereksiz yere muhafazakâr kalacak ve Tip II hata olasılığını artıracaktır. Bu durumda en uygun test Dunnett testidir.

Anahtar Kavram

Sadece kontrol grubuna karşı yapılan çoklu karşılaştırmalarda (Many-to-one comparisons) test gücü yüksek olan Dunnett testinin kullanımı
Tahmini Süre:1m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Dunnett Testi

Bu konudan daha fazla soru