Soru

Zorluk: OrtaDüzeltme ve Arındırma Yöntemleri (Hareketli Ortalamalar, Üstel Düzeltme)

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yürütülen sertifikalı tohum desteği programına yapılan aylık başvuru sayıları basit üstel düzeltme (simple exponential smoothing) yöntemi ile takip edilmektedir. Düzeltme katsayısının (α\alpha) 0,2 olduğu bu modelde, Nisan ayı için yapılan öngörü (FNisanF_{\text{Nisan}}) 1500 adet, gerçekleşen başvuru sayısı (ANisanA_{\text{Nisan}}) ise 1700 adet olarak kaydedilmiştir.

Veriler aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:

AyGerçekleşen (AtA_t)Öngörü (FtF_t)
Nisan17001500
Mayıs1600?
Haziran-?

Buna göre, modelin Haziran ayı için üreteceği öngörü değeri (FHaziranF_{\text{Haziran}}) aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    1528
  2. B
    1540
  3. 1552Cevap
  4. D
    1580
  5. E
    1600

Cevap

Haziran ayı için öngörülen değer 1552 adettir.
Basit üstel düzeltme yöntemi, Ft+1=Ft+α(AtFt)F_{t+1} = F_t + \alpha(A_t - F_t) formülü ile çalışır. Nisan ayı verileriyle Mayıs ayı tahmini 1500+0,2(17001500)=15401500 + 0,2(1700 - 1500) = 1540 olarak bulunur. Ardından bu değer ve Mayıs ayı gerçekleşen değeri (16001600) kullanılarak Haziran tahmini 1540+0,2(16001540)=15521540 + 0,2(1600 - 1540) = 1552 olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Mayıs ayı öngörü değerini (FMayısF_{\text{Mayıs}}) hesaplamak için Nisan verilerini formüle yerleştirin.
FMayıs=1500+0,2×(17001500)=1540F_{\text{Mayıs}} = 1500 + 0,2 \times (1700 - 1500) = 1540
Basit üstel düzeltmede bir sonraki dönemin öngörüsü, mevcut dönemin öngörüsü ile gerçekleşen değer arasındaki hatanın düzeltme katsayısı ile ağırlıklandırılmasıyla bulunur.
2
Haziran ayı öngörü değerini (FHaziranF_{\text{Haziran}}) hesaplamak için Mayıs ayı öngörüsü ve Mayıs ayı gerçekleşen değerini kullanın.
FHaziran=1540+0,2×(16001540)=1540+12=1552F_{\text{Haziran}} = 1540 + 0,2 \times (1600 - 1540) = 1540 + 12 = 1552
Haziran tahmini, Mayıs ayında gerçekleşen 1600 değeri ve Mayıs ayı için daha önce hesaplanan 1540 öngörüsü kullanılarak güncellenir.

Anahtar Kavram

Basit Üstel Düzeltme (Simple Exponential Smoothing)
Bu soruyu puanla