Yönetmelikler ve Diğer Düzenleyici İşlemler

21 soru

Soru 1Soru

1982 Anayasası'nın 124. maddesinde düzenlenen yönetmelik çıkarma yetkisi ve 2017 Anayasa değişiklikleri sonrası oluşan yeni hukuki durum dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İçişleri Bakanlığına bağlı bir merkez teşkilatı birimi olan Emniyet Genel Müdürlüğü, kendi görev alanına giren konularda anayasal düzeyde yönetmelik çıkarma yetkisine sahiptir.

Cevap

Emniyet Genel Müdürlüğü gibi kamu tüzel kişiliği bulunmayan birimlerin yönetmelik çıkarma yetkisinin olduğunu savunan ifade yanlıştır.
Anayasa'nın 124. maddesine göre yönetmelik çıkarma yetkisi münhasıran Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerine verilmiştir. Emniyet Genel Müdürlüğü, İçişleri Bakanlığı teşkilat yapısı içerisinde yer alan ve ayrı bir kamu tüzel kişiliği (KTK) bulunmayan bir birimdir. Bu nedenle anayasal anlamda yönetmelik çıkarma yetkisi yoktur. Bir kurumun yönetmelik çıkarabilmesi için ya Anayasa'da açıkça sayılması (Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar) ya da ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip olması gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 124. maddesinde sayılan yetkili mercileri belirleme
Yönetmelik çıkarma yetkisi; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerine aittir.
Anayasal yetki devri sadece bu üç kategori için öngörülmüştür.
2
Emniyet Genel Müdürlüğü'nün hukuki statüsünü analiz etme
Emniyet Genel Müdürlüğü, İçişleri Bakanlığı bünyesinde yer alan, ayrı bir kamu tüzel kişiliği bulunmayan bir devlet organıdır.
İdarenin bütünlüğü ilkesi gereği, bakanlık içindeki birimler bakanlığın tüzel kişiliğini kullanır, kendi başlarına yönetmelik çıkaramazlar.
3
2017 sonrası normlar hiyerarşisini kontrol etme
Yönetmelikler kanunlara ve CBK'lara aykırı olamaz; Başbakanlık yetkisi ise kaldırılmıştır.
2017 anayasa değişikliği ile yürütme yapısı monist hale getirilmiştir.

Anahtar Kavram

Yönetmelik Çıkarma Yetkisi ve Kamu Tüzel Kişiliği Şartı
Soru 2Soru

19821982 Anayasası’nda 20172017 yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile yürütme organının düzenleme yetkileri yeniden tanımlanmış ve mülga Başbakanlığın yetkileri sisteme uygun hale getirilmiştir. Bu doğrultuda, kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere kendi görev alanlarını ilgilendiren yönetmelikleri çıkarma yetkisine sahip merciler düşünüldüğünde, aşağıdakilerden hangisi bu yetkiyi kullanamaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Emniyet Genel Müdürlüğü

Cevap

Emniyet Genel Müdürlüğü, ayrı bir kamu tüzel kişiliği bulunmadığı ve bir bakanlığa bağlı alt birim olduğu için yönetmelik çıkarma yetkisine sahip değildir.
Anayasa'nın 124124. maddesi uyarınca yönetmelik çıkarma yetkisi yalnızca Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerine tanınmıştır. Emniyet Genel Müdürlüğü, İçişleri Bakanlığı bünyesinde yer alan bir merkezi idare birimidir ve ayrı bir kamu tüzel kişiliği bulunmamaktadır. Dolayısıyla kendi adına yönetmelik çıkarma yetkisi yoktur; onun alanındaki düzenlemeler İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılan yönetmeliklerle yapılır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasal dayanağı belirleme
19821982 Anayasası'nın 124124. maddesine göre yönetmelik çıkarabilenler; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileridir.
Yönetmelik çıkarma yetkisi sınırlı bir yetki olup sadece Anayasa'da sayılan merciler tarafından kullanılabilir.
2
Seçeneklerdeki kurumların hukuki statüsünü analiz etme
Cumhurbaşkanı ve bakanlıklar zaten Anayasa'da açıkça sayılmıştır. TRT ve Karayolları Genel Müdürlüğü ayrı kamu tüzel kişilikleridir; ancak Emniyet Genel Müdürlüğü İçişleri Bakanlığı teşkilatı içerisinde bir birimdir.
Bir kurumun yönetmelik çıkarabilmesi için ya makam olarak (CB/Bakanlık) ya da tüzel kişilik olarak (Kamu Tüzel Kişisi) yetkilendirilmiş olması gerekir.
3
Sonuca ulaşma
Kamu tüzel kişiliği bulunmayan 'Emniyet Genel Müdürlüğü' yönetmelik çıkaramaz.
Genel müdürlükler eğer kanunla ayrı bir kamu tüzel kişiliği verilmemişse (KGM örneğinde olduğu gibi) bağımsız yönetmelik çıkaramazlar; düzenlemeleri bağlı oldukları bakanlık aracılığıyla yaparlar.

Anahtar Kavram

Yönetmelik Çıkarma Yetkisi

İpuçları

1
Anayasa'nın ilgili maddesi sadece üç grubu (CB, Bakanlıklar, Kamu Tüzel Kişileri) yetkili kılar.
2
Seçeneklerdeki kurumun ayrı bir mal varlığı ve karar organı olup olmadığını (yani kamu tüzel kişiliği) sorgulayın.

Daha Fazla Pratik

Yönetmeliklerin Resmi Gazete'de yayımlanma zorunluluğunun hangi kriterlere göre belirlendiğini (ülke çapında uygulanma vb.) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 3Soru

1982 Anayasası'na göre; kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, aşağıdakilerden hangisinin yönetmelik çıkarma yetkisi bulunmaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı

Cevap

Cumhurbaşkanı, 1982 Anayasası'nın 124. maddesi uyarınca yönetmelik çıkarma yetkisine sahip makamlardan biridir.
1982 Anayasası'nın 124. maddesine göre; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarabilirler. Cumhurbaşkanı bu listede açıkça yer alan yetkili makamdır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın ilgili maddesini hatırla.
Anayasa m. 124'e göre yönetmelik çıkarabilecekler: Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileridir.
Yönetmelik çıkarma yetkisi anayasal olarak sınırlandırılmış ve belirli makamlara verilmiştir.
2
Seçeneklerdeki kurumların hukuki statüsünü değerlendir.
Cumhurbaşkanı ve bakanlıklar zaten listededir. Diğer seçeneklerin (Emniyet, Valilik vb.) ayrı bir kamu tüzel kişiliği yoktur; bunlar devlet tüzel kişiliği içindedir.
Bir kurumun yönetmelik çıkarabilmesi için ya anayasada açıkça sayılması (Cumhurbaşkanı/Bakanlık) ya da kamu tüzel kişiliğine sahip olması gerekir.
3
2017 anayasa değişikliğini göz önünde bulundur.
2017 değişikliği ile Başbakanlık kaldırılmış ve Cumhurbaşkanı'na yönetmelik çıkarma yetkisi açıkça verilmiştir.
Güncel hukuk kurallarına göre yetkili makamı belirlemek.

Anahtar Kavram

Yönetmelik Çıkarma Yetkisi

Daha Fazla Pratik

Kamu tüzel kişiliği olan ve olmayan kurumların ayrımını çalışmak, yönetmelik sorularını çözmeyi kolaylaştıracaktır.
Tahmini Süre:45s
Soru 4Soru

Türkiye Cumhuriyeti idari teşkilat yapısında yönetmelik çıkarma yetkisi ve bu işlemlerin hukuki statüsüne ilişkin 19821982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeler dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İçişleri Bakanlığı bünyesinde yer alan Emniyet Genel Müdürlüğü, kolluk hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin konularda ülke genelinde uygulanacak yönetmelikler çıkarma yetkisine sahiptir.

Cevap

Emniyet Genel Müdürlüğü gibi ayrı bir kamu tüzel kişiliği bulunmayan idari birimlerin kendi adlarına yönetmelik çıkarma yetkisi yoktur; bu yetki sadece Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerine tanınmıştır.
Doğru cevap, Emniyet Genel Müdürlüğü'nün yönetmelik çıkarma yetkisine sahip olduğunu iddia eden seçenektir. Çünkü anayasanın 124124. maddesine göre yönetmelik çıkarma yetkisi sadece Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve 'kamu tüzel kişilerine' verilmiştir. Emniyet Genel Müdürlüğü, İçişleri Bakanlığı içerisinde yer alan bir merkez teşkilatı birimi olup ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip değildir; dolayısıyla kendi adına yönetmelik çıkaramaz.

Adım Adım Çözüm

1
Yönetmelik çıkarma yetkisine sahip makamların tespit edilmesi
19821982 Anayasası m. 124124 uyarınca; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri yönetmelik çıkarabilir.
Anayasal yetki sınırlarını belirlemek.
2
Seçeneklerdeki kurumun tüzel kişilik yapısının incelenmesi
Emniyet Genel Müdürlüğü (EGM), devlet tüzel kişiliği içinde yer alan, İçişleri Bakanlığına bağlı bir birimdir; ayrı bir kamu tüzel kişiliği yoktur.
Yönetmelik çıkarabilmek için gerekli olan 'kamu tüzel kişiliği' şartının varlığını kontrol etmek.
3
Normlar hiyerarşisi ve yayımlanma usulünün değerlendirilmesi
Yönetmelikler kanun ve CBK'lara aykırı olamaz ve yayımlanma zorunluluğu kanunla belirlenir.
Diğer teknik şartların anayasaya uygunluğunu teyit etmek.

Anahtar Kavram

Yönetmelik Çıkarma Yetkisi ve Kamu Tüzel Kişiliği İlişkisi
Soru 5Soru

19821982 Anayasası'nın 124124. maddesine göre; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarabilirler.

İdari teşkilat yapısı ve kamu tüzel kişiliği ilkeleri dikkate alındığında, aşağıda belirtilen idari birimlerden hangisinin anayasal olarak "yönetmelik" çıkarma yetkisi bulunmamaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Emniyet Genel Müdürlüğü

Cevap

Emniyet Genel Müdürlüğü, İçişleri Bakanlığı bünyesinde yer alan ve ayrı bir kamu tüzel kişiliği olmayan bir birim olduğu için yönetmelik çıkaramaz.
Anayasanın 124124. maddesi uyarınca yönetmelik çıkarabilmek için ya Cumhurbaşkanı/Bakanlık olmak ya da ayrı bir "kamu tüzel kişiliğine" sahip olmak gerekir. Emniyet Genel Müdürlüğü, İçişleri Bakanlığı'na bağlı bir genel müdürlük olup ayrı bir kamu tüzel kişiliği yoktur. Bu nedenle yaptığı düzenlemeler anayasal anlamda yönetmelik değil, yönerge veya genelge hükmündedir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasal Dayanağı Belirleme
19821982 Anayasası Madde 124124 uyarınca yönetmelik çıkarma yetkisi sadece Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve Kamu Tüzel Kişilerine verilmiştir.
Yönetmelik çıkarma yetkisinin sınırlarını ve kimlere ait olduğunu anlamak için temel normun tespiti gerekir.
2
Kurumsal Yapı Analizi
Seçeneklerdeki kurumların kamu tüzel kişiliğine sahip olup olmadığı kontrol edilir.
Yönetmelik çıkarabilmenin temel şartı olan kamu tüzel kişiliği veya bakanlık/cumhurbaşkanlığı statüsü kontrol edilmelidir.
3
İstisnai Birimi Belirleme
Emniyet Genel Müdürlüğü'nün genel bütçeli bir idare olduğu ve Devlet Tüzel Kişiliği içerisinde yer aldığı, dolayısıyla kendi başına yönetmelik çıkaramayacağı saptanır.
Emniyet Genel Müdürlüğü, İçişleri Bakanlığı'na hiyerarşik olarak bağlıdır; yapacağı düzenleyici işlemler ancak genelge veya yönerge niteliğinde olabilir.

Anahtar Kavram

Yönetmelik Çıkarma Yetkisi ve Kamu Tüzel Kişiliği İlişkisi

Alternatif Yöntem

Hiyerarşi ve Vesayet Ayrımı: Eğer bir kurum başka bir bakanlığın hiyerarşisi altındaysa ve ayrı bir bütçesi/tüzel kişiliği yoksa yönetmelik çıkaramaz. Eğer kurum üzerinde sadece idari vesayet denetimi varsa (bağımsız kamu tüzel kişisiyse) yönetmelik çıkarabilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 6Soru

19821982 Anayasası'nın 124124. maddesine göre; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarabilirler. Hangi yönetmeliklerin Resmî Gazete'de yayımlanacağı ise kanunla belirlenir.

Buna göre, 20172017 yılı Anayasa değişikliği ile hükümet sisteminde yapılan değişiklikler sonucunda yukarıdaki listeden çıkarılan ve artık yönetmelik çıkarma yetkisi bulunmayan makam aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başbakanlık

Cevap

Başbakanlık makamı, 2017 Anayasa değişikliği ile yürütme organının tek yapılı hale gelmesi sonucu kaldırılmış ve yönetmelik çıkarma yetkisi elinden alınmıştır.
Anayasa'nın 124. maddesinde yapılan 2017 değişikliği ile Başbakanlık makamı kaldırılmıştır. Bu değişikliğe bağlı olarak yönetmelik çıkarma yetkisi sadece Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerine bırakılmıştır. Dolayısıyla günümüzde Başbakanlığın böyle bir yetkisi bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yönetmelik çıkarabilen güncel makamları belirle.
Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve Kamu Tüzel Kişileri.
Anayasa'nın 124. maddesi yönetmelik çıkarma yetkisini bu üç gruba hasretmiştir.
2
2017 Anayasa değişikliklerinin yürütme üzerindeki etkisini analiz et.
Başbakanlık makamı kaldırılarak monist (tekçi) yürütme yapısına geçilmiştir.
Parlamenter sistemden Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçişle birlikte Başbakanlık kurumu hukuk sisteminden çıkarılmıştır.
3
Seçenekler arasında kaldırılan veya yetkisi olmayan birimi tespit et.
Başbakanlık seçeneği anayasal metinden çıkarılan birimdir.
Başbakanlık artık mevcut olmadığı için anayasal bir yetki kullanması mümkün değildir.

Anahtar Kavram

Yönetmelik çıkarma yetkisi olan merciler ve 2017 Anayasa değişikliklerinin etkileri.

Alternatif Yöntem

Yürütme organının 'monist' (tekçi) yapıda olduğu hatırlanırsa, Başbakanlık gibi düalist yapıya ait unsurların elendiği kolayca fark edilebilir.
Tahmini Süre:45s
Soru 7Soru

19821982 Anayasası'nın 20172017 yılındaki anayasa değişiklikleri ile düzenlenen yürütme mimarisi ve idari teşkilat yapısı dikkate alındığında; yönetmelik çıkarma yetkisinin kullanımı, kapsamı ve hukuki geçerlilik şartları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi isabetli bir hukuki değerlendirmedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir idari birimin yönetmelik çıkarabilmesi için ya devlet tüzel kişiliğini temsil eden bir anayasal organ (Cumhurbaşkanı, Bakanlık) olması ya da devletten ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip olması zorunludur; bu statüye sahip olmayan birimlerin yaptığı düzenlemeler anayasal anlamda 'yönetmelik' hükmünde değildir.

Cevap

İdari birimlerin yönetmelik çıkarabilmesi için ya devlet tüzel kişiliği içinde müstakil otorite (Cumhurbaşkanı, Bakanlık) olmaları ya da ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip olmaları zorunludur.
Anayasa'nın 124124. maddesi uyarınca yönetmelik çıkarma yetkisi sadece Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve Kamu Tüzel Kişilerine verilmiştir. Bu nedenle, bir idari birimin bağımsız bir yönetmelik çıkarabilmesi için ya merkezi idarenin en üst karar organlarından biri (Cumhurbaşkanı, Bakanlık) olması ya da yerinden yönetim kuruluşları gibi devletten ayrı bir 'Kamu Tüzel Kişiliği'ne sahip olması (Belediye, Üniversite, TRT vb.) zorunludur. Kamu tüzel kişiliği bulunmayan birimlerin düzenleyici işlemleri teknik olarak yönetmelik değil, iç düzenleyici işlemdir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 124124. maddesindeki yetkili makam listesini analiz etme.
Yönetmelik çıkarabilenler: Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve Kamu Tüzel Kişileri (PTK).
Anayasal yetki sınırı bu üç kategori ile sınırlandırılmıştır.
2
İdari birimlerin tüzel kişilik statüsünü değerlendirme.
Genel müdürlükler, başkanlıklar ve valilikler ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip değildir; devlet tüzel kişiliği içindedirler ancak müstakil anayasal otorite (Bakanlık/CB) değildirler.
Yönetmelik çıkarma yetkisi tüzel kişiliğe veya anayasal müstakil makama bağlı bir yetkidir.
3
Normlar hiyerarşisi ve dayanak kontrolü yapma.
Yönetmelikler kanunlara ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine aykırı olamaz ve her ikisinin de uygulanmasını sağlayabilir.
20172017 reformu ile CBK'lar da yönetmeliklere hukuki dayanak haline getirilmiştir.

Anahtar Kavram

Yönetmelik Çıkarma Yetkisinin Subjeleri ve Hukuki Statüsü

Daha Fazla Pratik

Yönetmeliklerin yargısal denetiminde 'ülke çapında uygulanma' ile 'mahalli düzeyde kalma' ayrımını ve Danıştay ile İdare Mahkemesi görev ayrımını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 8Soru

Türkiye Cumhuriyeti idari teşkilat yapısı içerisinde normlar hiyerarşisinin önemli bir parçası olan yönetmelikler, 19821982 Anayasası'nın 124124. maddesinde özel olarak düzenlenmiştir. Buna göre, yönetmelik çıkarma yetkisi ve usulü ile ilgili aşağıda yer alan bilgilerden hangisi anayasal hükümlerle bağdaşmamaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu tüzel kişiliği bulunmayan ancak merkezi idare teşkilatı içinde yer alan Emniyet Genel Müdürlüğü gibi birimler, hizmetin gereği olarak doğrudan kendi adlarına yönetmelik ihdas edebilirler.

Cevap

Kamu tüzel kişiliği bulunmayan birimlerin yönetmelik çıkarma yetkisi olduğunu savunan ifade yanlıştır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 19821982 Anayasası'nın 124124. maddesine göre yönetmelik çıkarma yetkisi münhasıran Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerine tanınmıştır. Emniyet Genel Müdürlüğü veya fakülteler gibi kamu tüzel kişiliği bulunmayan idari birimler, hukuken kendi adlarına yönetmelik çıkarma yetkisine sahip değildirler; bu birimler ancak bağlı oldukları bakanlığın veya üniversite tüzel kişiliğinin yetkisini kullanabilirler.

Adım Adım Çözüm

1
Yetkili makamları belirle
Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve Kamu Tüzel Kişileri
Anayasa madde 124 açıkça bu üç kategoriyi saymaktadır.
2
Tüzel kişilik şartını kontrol et
Tüzel kişiliği olmayan birimler (EGM, Strateji ve Bütçe Başkanlığı vb.) yönetmelik çıkaramaz.
Yönetmelik çıkarma yetkisi tüzel kişilikten kaynaklanan bir idari yetkidir.
3
Yanlış önermeyi tespit et
Emniyet Genel Müdürlüğü'nün doğrudan yönetmelik çıkarma yetkisi yoktur.
EGM bir kamu tüzel kişisi değil, İçişleri Bakanlığı'na bağlı bir genel müdürlüktür.

Anahtar Kavram

Yönetmelik Çıkarma Yetkisi ve Kamu Tüzel Kişiliği Şartı
Soru 9Soru

1982 Anayasası'nın 124. maddesinde düzenlenen yönetmelik çıkarma yetkisine ve 2017 Anayasa değişiklikleri sonrası oluşan hukuki duruma ilişkin aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yönetmeliklerin tamamının yürürlüğe girmesi için Resmi Gazete'de yayımlanması anayasal bir zorunluluktur.

Cevap

Yönetmeliklerin tamamının Resmi Gazete'de yayımlanması zorunlu değildir; hangi yönetmeliklerin yayımlanacağı kanunla belirlenir.
1982 Anayasası'nın 124. maddesine göre, yönetmeliklerin hangilerinin Resmi Gazete'de yayımlanacağı kanunla belirtilir. Dolayısıyla tüm yönetmeliklerin Resmi Gazete'de yayımlanması bir anayasal zorunluluk değil, yasal bir düzenleme meselesidir. Uygulamada, tüm ülkeyi ilgilendiren yönetmelikler yayımlanırken, yerel veya kurum içi yönetmelikler farklı usullerle ilan edilebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 124. maddesi incelenmelidir.
Yönetmelik çıkarma yetkisi; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerine verilmiştir.
Yetkili makamların tespiti için temel anayasal dayanağa bakılır.
2
Yayımlanma usulü kontrol edilmelidir.
Anayasa metninde 'Hangi yönetmeliklerin Resmî Gazetede yayımlanacağı kanunla belirtilir' ifadesi yer almaktadır.
Resmi Gazete zorunluluğunun kapsamını anlamak için anayasal hükmün lafzı önemlidir.
3
2017 değişikliklerinin etkisi değerlendirilmelidir.
Başbakanlık kaldırılmış, Cumhurbaşkanına doğrudan yönetmelik çıkarma yetkisi verilmiştir.
Güncel hukuki durumun analizi için anayasa değişiklikleri göz önünde bulundurulmalıdır.

Anahtar Kavram

Yönetmeliklerin Hukuki Rejimi ve Yayın Usulü
Soru 10Soru

20172017 yılında yapılan Anayasa değişiklikleri ve Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçişle birlikte "yönetmeliklerin" hukuki rejimi ve çıkarma yetkisine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri; kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarabilirler.

Cevap

Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin hem kanunların hem de Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarabileceğini belirten ifade doğrudur.
Anayasa'nın 124124. maddesine göre; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler. Bu ifade hem yetkili mercileri hem de yönetmeliğin hukuki dayanağını tam ve doğru olarak yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yetkili makamları belirle
Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve Kamu Tüzel Kişileri.
Anayasa'nın 124124. maddesi bu yetkiyi sınırlı sayıda makama tanımıştır.
2
Hukuki dayanağı kontrol et
Kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri.
20172017 değişikliği ile yönetmeliklerin dayanak alanı genişletilmiştir.
3
Usul kurallarını analiz et
Resmî Gazete yayımı kanuna bağlıdır; her işlem için zorunlu değildir.
İdarenin her düzenlemesinin genel ilan usulüne tabi olmaması esnekliği korunmuştur.

Anahtar Kavram

Yönetmelik Çıkarma Yetkisi ve Dayanağı

Daha Fazla Pratik

Yönetmeliklerin yargısal denetiminde hangi mahkemelerin (Danıştay veya İdare Mahkemesi) görevli olduğunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 11Soru

19821982 Anayasası'nın 124124. maddesinde düzenlenen yönetmelik çıkarma yetkisi ve bu işlemlerin tabi olduğu hukuki rejim dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu tüzel kişiliği bulunmayan ancak bakanlık teşkilatı içerisinde yer alan Emniyet Genel Müdürlüğü veya Strateji ve Bütçe Başkanlığı gibi birimler, anayasal çerçevede müstakil yönetmelik çıkarma yetkisine sahiptir.

Cevap

Kamu tüzel kişiliği bulunmayan birimlerin müstakil yönetmelik çıkarma yetkisine sahip olduğu yönündeki ifade yanlıştır.
Anayasa'nın 124124. maddesine göre yönetmelik çıkarma yetkisi; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerine aittir. Emniyet Genel Müdürlüğü veya Strateji ve Bütçe Başkanlığı gibi birimler, devlet tüzel kişiliği çatısı altında yer alan idari birimler olup ayrı bir kamu tüzel kişilikleri bulunmadığı için bağımsız bir yönetmelik çıkarma yetkisine sahip değildirler. Bu tür birimlerin düzenlemeleri, hiyerarşik olarak bağlı oldukları bakanlık veya Cumhurbaşkanlığı makamı tarafından çıkarılacak yönetmeliklerle tesis edilir.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın 124124. maddesini analiz edin.
Yönetmelik çıkarabilecek makamların Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri olduğu görülür.
Yetkinin kaynağını ve sınırlarını belirlemek için temel hukuk normuna bakılmalıdır.
2
Seçeneklerde sunulan idari birimlerin tüzel kişilik yapılarını inceleyin.
Emniyet Genel Müdürlüğü ve Strateji ve Bütçe Başkanlığı, devlet tüzel kişiliği içinde yer alan ancak kendilerine ait ayrı bir kamu tüzel kişiliği bulunmayan birimlerdir.
Yönetmelik çıkarma yetkisi, tüzel kişilik sahibi olmaya bağlı bir yetkidir.
3
Yayımlanma ve yürürlük şartlarını kontrol edin.
Yönetmeliklerin yayımlanma kriterlerinin kanunla (3011 sayılı Kanun) belirlendiği teyit edilir.
Hiyerarşik ve şekli şartların doğruluğunu onaylamak gerekir.

Anahtar Kavram

Yönetmelik Çıkarma Yetkisi ve Kamu Tüzel Kişiliği İlişkisi

Daha Fazla Pratik

Yönetmeliklerin yargısal denetiminde Danıştay ve İdare Mahkemesi ayrımını (ülke çapı vs. yerel uygulama) gözden geçirmek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 12Soru

19821982 Anayasası'nda düzenlenen yönetmelik çıkarma yetkisinin kapsamı, usulü ve 20172017 anayasa değişiklikleri sonrası kazandığı hukuki nitelik göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yönetmelikler, hem kanunların hem de Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak amacıyla ihdas edilebilir ve bunların hangilerinin Resmî Gazete’de yayımlanacağı hususu kanunla belirlenir.

Cevap

Yönetmeliklerin hem kanunların hem de Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak amacıyla çıkarılabileceğini ve hangilerinin Resmî Gazete'de yayımlanacağının kanunla belirleneceğini ifade eden seçenek doğrudur.
Doğru ifade, 19821982 Anayasası'nın 124124. maddesindeki güncel düzenlemeyi tam olarak yansıtmaktadır. 20172017 değişikliği ile yönetmeliklerin dayanakları arasına 'Cumhurbaşkanlığı kararnameleri' eklenmiş ve yayımlanma zorunluluğu hususu 'kanunla belirlenir' denilerek yasa koyucuya bırakılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Madde 124 içeriğini analiz etme
Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin yönetmelik çıkarabileceği tespit edildi.
Yönetmelik çıkarma yetkisinin öznesi olan makamları belirlemek için gereklidir.
2
2017 değişikliklerinin etkisini değerlendirme
Başbakanlığın kaldırıldığı ve yönetmeliklerin artık sadece kanunların değil, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) uygulanması için de çıkarılabileceği anlaşıldı.
Yeni hükümet sistemindeki normlar hiyerarşisini ve yetki kapsamını anlamak için gereklidir.
3
Yayımlanma usulünü kontrol etme
Tüm yönetmeliklerin değil, sadece kanunun belirttiği yönetmeliklerin Resmî Gazete'de yayımlanacağı kuralı doğrulandı.
Geçerlilik ve yürürlük şartlarını ayırt etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Yönetmeliklerin Anayasal Rejimi ve 2017 Değişiklikleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 13Soru

1982 Anayasası’nın "Yönetmelikler" kenar başlıklı 124. maddesi ve 2017 anayasa değişiklikleri ile kurulan yeni hükümet sistemi dikkate alındığında, yönetmeliklerin hukuki rejimi ve çıkarma yetkisine ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri; kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarabilirler.

Cevap

Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin; kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak amacıyla, bunlara aykırı olmamak kaydıyla yönetmelik çıkarabileceği hükmü doğrudur.
1982 Anayasası'nın 124. maddesinin güncel haline göre; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarabilirler. Bu ifade hem yetkili makamları hem de yönetmeliklerin hukuki dayanağını (Kanun + CBK) tam ve doğru olarak yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Madde 124'teki yetkili makamları tespit etme
Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve Kamu Tüzel Kişileri (KTK).
Yönetmelik çıkarma yetkisi sadece anayasada sayılan bu üç kategoriye verilmiştir.
2
Yönetmeliklerin dayanağını analiz etme
Kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri (CBK).
2017 değişikliği ile CBK'lar da yönetmeliklere dayanak teşkil edebilir hale gelmiştir.
3
Kamu tüzel kişiliği ayrımını kontrol etme
Emniyet Genel Müdürlüğü gibi birimlerin KTK'sı yoktur, dolayısıyla yetkileri yoktur.
İdarenin bütünlüğü içinde devlet tüzel kişiliğine dahil olan ve ayrı kişiliği olmayan birimler yönetmelik çıkaramaz.

Anahtar Kavram

Yönetmelik Çıkarma Yetkisi ve 2017 Değişiklikleri
Soru 14Soru

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan değişikliklerle Başbakanlık makamının kaldırılması ve Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçilmesiyle birlikte yürütmenin düzenleyici işlem yapma yetkisi yeniden tanımlanmıştır. Anayasa'nın 124. maddesi uyarınca düzenlenen yönetmelik çıkarma yetkisi ve bu işlemlerin tabi olduğu hukuki rejim dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarabilirler.

Cevap

Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarabilirler.
Doğru olan seçenek, 1982 Anayasası'nın 124. maddesinin 2017 değişikliği sonrası halini tam olarak yansıtmaktadır. Bu maddeye göre; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarabilmektedirler.

Adım Adım Çözüm

1
Yönetmelik çıkarma yetkisine sahip makamları belirlemek
Anayasa m. 124 uyarınca Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri yetkilidir.
2017 değişikliği ile Başbakanlık kaldırılmış ve Cumhurbaşkanı'na doğrudan yönetmelik çıkarma yetkisi verilmiştir.
2
Yönetmeliklerin dayanağını kontrol etmek
Yönetmelikler hem kanunların hem de Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) uygulanmasını sağlamak amacıyla çıkarılır.
Yürütmenin düzenleme alanı kanun ve CBK'ları kapsayacak şekilde genişletilmiştir.
3
Yayımlanma ve yürürlük usullerini analiz etmek
Her yönetmelik Resmî Gazete'de yayımlanmak zorunda değildir ve yürürlük tarihi genelde yayımlanma günüdür.
Hangi yönetmeliklerin yayımlanacağı 3011 sayılı özel kanuna bırakılmıştır.

Anahtar Kavram

Yönetmelik Çıkarma Yetkisi ve Usulü
Soru 15Soru

1982 Anayasası’nın 124. maddesinde; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabileceği hükme bağlanmıştır.

Bu anayasal düzenleme dikkate alındığında, aşağıdaki idari birimlerden hangisinin müstakil bir yönetmelik çıkarma yetkisi bulunmamaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Emniyet Genel Müdürlüğü

Cevap

Emniyet Genel Müdürlüğü, kamu tüzel kişiliğine sahip olmadığı ve İçişleri Bakanlığı'nın merkez teşkilatı içinde yer aldığı için kendi adına yönetmelik çıkarma yetkisine sahip değildir.
Anayasa'nın 124. maddesi uyarınca yönetmelik çıkarma yetkisi; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerine verilmiştir. Emniyet Genel Müdürlüğü (EGM), İçişleri Bakanlığı'nın merkez teşkilatı içerisinde yer alan, ayrı bir kamu tüzel kişiliği bulunmayan bir birimdir. Bu nedenle EGM, İçişleri Bakanlığı'ndan bağımsız olarak müstakil bir yönetmelik çıkaramaz; bu alandaki düzenlemeler İçişleri Bakanlığı tarafından yapılır.

Adım Adım Çözüm

1
1982 Anayasası'nın 124. maddesine göre yönetmelik çıkarabilecek mercilerin (Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve Kamu Tüzel Kişileri) belirlenmesi.
Yönetmelik çıkarma yetkisinin sınırlı bir grup makama verildiği tespit edilir.
Anayasa, bu yetkiyi sadece idari bütünlük içerisinde tüzel kişiliği olan birimlere ve en üst yürütme makamlarına tanımıştır.
2
Seçeneklerdeki kurumların kamu tüzel kişiliğine sahip olup olmadığının kontrol edilmesi.
İstanbul Üniversitesi, RTÜK, Vakıflar Genel Müdürlüğü gibi kurumların tüzel kişiliği varken, Emniyet Genel Müdürlüğü'nün bakanlık bünyesinde bir birim olduğu saptanır.
Tüzel kişiliği olmayan birimlerin yaptığı düzenlemeler, bağlı bulundukları bakanlık veya Cumhurbaşkanlığı adına çıkarılır.

Anahtar Kavram

Yönetmelik Çıkarma Yetkisi ve Kamu Tüzel Kişiliği İlişkisi

Daha Fazla Pratik

Yönetmeliklerin Resmi Gazete'de yayımlanma zorunluluğu ve hangi yönetmeliklerin yargısal denetiminin Danıştay'da yapılacağını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 16Soru

1982 Anayasası’nın 124. maddesinde düzenlenen yönetmelik çıkarma yetkisi ve bu işlemlerin tabi olduğu hukuki rejim dikkate alındığında, yönetmeliklerin yayımlanması ve yetki kapsamı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa'nın ilgili hükmü uyarınca, idare tarafından çıkarılan tüm yönetmeliklerin Resmî Gazete'de yayımlanması anayasal bir zorunluluktur.

Cevap

Anayasa'ya göre tüm yönetmeliklerin Resmî Gazete'de yayımlanması zorunlu değildir; hangi yönetmeliklerin yayımlanacağı kanunla belirlenir.
1982 Anayasası'nın 124. maddesinin ikinci fıkrasına göre, 'Hangi yönetmeliklerin Resmî Gazete’de yayımlanacağı kanunla belirtilir.' ifadesi yer almaktadır. Bu durum, anayasal düzeyde her yönetmeliğin yayımlanma zorunluluğu olmadığını, bu kriterlerin kanun koyucu tarafından belirleneceğini gösterir. Dolayısıyla tüm yönetmeliklerin yayımlanmasının anayasal bir zorunluluk olduğu ifadesi hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Yönetmelik çıkarma yetkisi olan makamların kontrol edilmesi
Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin yetkili olduğu görüldü.
Anayasa m. 124 kapsamında yetkili makamlar sınırlı sayıda sayılmıştır.
2
Yayım usulünün incelenmesi
Hangi yönetmeliklerin Resmî Gazete'de yayımlanacağının kanuna bırakıldığı tespit edildi.
Anayasa metni 'Hangi yönetmeliklerin Resmî Gazete’de yayımlanacağı kanunla belirtilir' der, dolayısıyla tümü için zorunluluk yoktur.
3
2017 değişikliklerinin etkisinin değerlendirilmesi
Başbakanlığın yetkisi kaldırılmış, Cumhurbaşkanına bu yetki açıkça verilmiştir.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile yürütmedeki düalist yapı sona ermiştir.

Anahtar Kavram

Yönetmeliklerin Anayasal Rejimi ve Yayım Usulü

Daha Fazla Pratik

Yönetmeliklerin yargısal denetiminde Danıştay ile İdare Mahkemeleri arasındaki görev ayrımını tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 17Soru

19821982 Anayasası’nın 124124. maddesinde düzenlenen yönetmeliklerin hukuki rejimi ve 20172017 yılındaki Anayasa değişiklikleri ile şekillenen yeni yürütme yapısı dikkate alındığında, yönetmelikler hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ülke genelini ilgilendiren tüm yönetmeliklerin yürürlüğe girebilmesi için Resmî Gazete’de yayımlanması gerektiği Anayasa metninde açıkça belirtilmiştir.

Cevap

Ülke genelini ilgilendiren tüm yönetmeliklerin yayımlanmasının Anayasa metninde açıkça belirtildiği ifadesi yanlıştır; çünkü Anayasa bu kriteri kanuna bırakmıştır.
Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır; çünkü Anayasa'nın 124124. maddesinin 22. fıkrası uyarınca hangi yönetmeliklerin Resmî Gazete'de yayımlanacağı doğrudan Anayasa tarafından değil, çıkarılacak bir kanunla (30113011 sayılı Kanun) belirlenir. Anayasa tüm yönetmelikler için genel bir yayımlanma zorunluluğu öngörmemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 124124. maddesini analiz etme
Yönetmelik çıkarabilenler: Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri.
Yetki sahiplerini belirlemek sorunun temelidir.
2
Yayımlanma usulünü inceleme
Anayasa 124/2124/2: "Hangi yönetmeliklerin Resmî Gazetede yayımlanacağı kanunla belirtilir."
Yayımlanma zorunluluğunun kaynağının Anayasa mı yoksa kanun mu olduğunu tespit etmek gerekir.
3
Yanlış yargıyı tespit etme
Yönetmeliklerin hangilerinin yayımlanacağı Anayasa'da sayılmamış, bu konu 30113011 sayılı Kanun'a bırakılmıştır.
Anayasa'nın bizzat yayımlanma şartı koşmadığı, bu kriteri yasal düzenlemeye havale ettiği sonucuna varılır.

Anahtar Kavram

Yönetmeliklerin Hukuki Rejimi ve Yayımlanma Usulü

Daha Fazla Pratik

Kamu tüzel kişiliği olan ve olmayan kurumların listesini inceleyerek hangilerinin yönetmelik çıkarabileceğini pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 18Soru

19821982 Anayasası’nın 124124. maddesinde düzenlenen yönetmelik çıkarma yetkisi ve 20172017 yılı anayasa değişiklikleri ile şekillenen yeni yürütme yapısı dikkate alındığında, yönetmeliklerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Emniyet Genel Müdürlüğü gibi kamu tüzel kişiliği bulunmayan idari birimler, bağlı oldukları bakanlıktan bağımsız olarak yönetmelik çıkarabilirler.

Cevap

Emniyet Genel Müdürlüğü gibi kamu tüzel kişiliği bulunmayan birimlerin bağımsız yönetmelik çıkarma yetkisinin olduğunu savunan ifade yanlıştır.
Doğru yanıt olan ifade yanlıştır çünkü yönetmelik çıkarabilmek için temel şartlardan biri 'kamu tüzel kişiliğine' sahip olmaktır. Emniyet Genel Müdürlüğü, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, İletişim Başkanlığı gibi kurumlar devlet tüzel kişiliği içerisinde yer alan, ayrı bir kamu tüzel kişiliği olmayan birimlerdir. Bu nedenle, bu birimler kendi adlarına müstakil yönetmelik çıkaramazlar; ancak bağlı oldukları Bakanlık veya Cumhurbaşkanlığı makamı bu yetkiyi kullanabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 124124. maddesinde sayılan yönetmelik çıkarma yetkisine sahip mercileri belirle.
Merciler: Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve Kamu Tüzel Kişileridir.
Anayasal yetkinin sınırlarını ve sahiplerini tespit etmek gerekir.
2
Seçeneklerde sunulan kurumların hukuki statülerini analiz et.
Emniyet Genel Müdürlüğü, İçişleri Bakanlığı bünyesinde yer alan bir hizmet birimidir ve ayrı bir kamu tüzel kişiliği yoktur.
Yönetmelik çıkarabilmek için ya anayasada ismen sayılmak (CB, Bakanlık) ya da kamu tüzel kişiliğine sahip olmak zorunludur.
3
20172017 değişikliklerini ve yayım usulünü kontrol et.
Başbakanlık kaldırılmış, Cumhurbaşkanına yetki verilmiş ve yayım usulü kanuna bırakılmıştır.
Güncel anayasal düzenlemelere uygunluğu teyit etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Yönetmelik Çıkarma Yetkisi ve Kamu Tüzel Kişiliği İlişkisi

İpuçları

1
Anayasa'nın 124124. maddesinde yönetmelik çıkarabilecek merciler sınırlı sayıda sayılmıştır.
2
Bir kurumun yönetmelik çıkarabilmesi için ya anayasada ismen geçmesi ya da 'Kamu Tüzel Kişiliği' statüsünde olması gerekir.

Daha Fazla Pratik

İdari işlemlerin yargısal denetimi kapsamında, hangi yönetmeliklerin Danıştay'da hangilerinin İdare Mahkemelerinde dava konusu edilebileceğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 19Soru

Kamu idaresinin işleyişinde asli düzenleyici yetki yasama organına ait olmakla birlikte, yürütme ve idare makamları da üst normlara dayanarak kural koyabilmektedir. Güncel anayasal düzenlemeler ışığında, idarenin temel düzenleyici işlemlerinden biri olan yönetmeliklere ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken hatalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu idaresi hiyerarşisinde önemli görevler ifa eden Emniyet Genel Müdürlüğü ve Diyanet İşleri Başkanlığı gibi kurumlar, hizmet gerekleri doğrultusunda doğrudan kendi adlarına yönetmelik çıkarma yetkisine sahiptir.

Cevap

Emniyet Genel Müdürlüğü ve Diyanet İşleri Başkanlığı gibi birimlerin kendi adlarına yönetmelik çıkarabileceğini belirten ifade yanlıştır.
Doğru cevap olan hatalı ifade, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Diyanet İşleri Başkanlığının yönetmelik çıkarabileceğini öne süren seçenektir. Anayasa açıkça yönetmelik çıkarma yetkisini Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve 'kamu tüzel kişileri' ile sınırlandırmıştır. Kamu tüzel kişiliğine sahip olmayan hiçbir kurum, hizmetin niteliği ne olursa olsun kendi adına yönetmelik ihdas edemez.

Adım Adım Çözüm

1
Yönetmelik çıkarma yetkisine sahip anayasal makamları tespit et.
Anayasa'ya göre yönetmelikleri yalnızca Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri çıkarabilir.
Yetki kuralları dar yorumlanır ve Anayasa'da açıkça sayılmayan makamlar asli düzenleyici işlem yapamaz.
2
Seçeneklerde sayılan Emniyet Genel Müdürlüğü ve Diyanet İşleri Başkanlığının hukuki statülerini değerlendir.
Bu kurumlar, genel idare (Devlet tüzel kişiliği) içinde yer alan, kendilerine ait ayrı bir 'kamu tüzel kişiliği' bulunmayan kurumlardır.
Kamu tüzel kişiliği bulunmayan idari birimler Anayasal yetki tanımına uymadıkları için doğrudan yönetmelik çıkaramazlar; ilgili oldukları bakanlık üzerinden (İçişleri Bakanlığı vb.) düzenleme yapılması gerekir.
3
Yönetmeliklerin yayım kurallarını ve 2017 değişikliklerinin etkilerini doğrula.
Cumhurbaşkanına yetki verilmesi, Başbakanlığın yetkisinin kalkması ve tüm yönetmeliklerin Resmî Gazete'de yayımlanma zorunluluğunun olmaması ifadeleri anayasal olarak doğrudur.
Soru bizden hatalı olan bilgiyi istemektedir, bu nedenle idari birimlerin statülerini yanlış değerlendiren seçenek işaretlenmelidir.

Anahtar Kavram

Yönetmelik Çıkarma Yetkisi ve Kamu Tüzel Kişiliği Şartı
Soru 20Soru

Yönetmelikler, yürütme organı ve idarenin, kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak amacıyla çıkardığı, normlar hiyerarşisinde bu metinlerin altında yer alan düzenleyici işlemlerdir. Anayasa'nın 124. maddesinde çerçevesi çizilen bu işlemlerin hukuki rejimi ve yetki kuralları hakkında aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminin doğası gereği Cumhurbaşkanı, hangi idari birimlerin çıkardığı yönetmeliklerin Resmî Gazete'de yayımlanmasının zorunlu olduğunu ve yayım kriterlerini bizzat çıkaracağı Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle serbestçe belirler.

Cevap

Cumhurbaşkanının, yönetmeliklerin Resmî Gazete'de yayımlanma esaslarını Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile belirleyebileceğini iddia eden ifade yanlıştır.
Yanlış olan ifade sorulmaktadır. 1982 Anayasası'nın 124. maddesinin açık ve amir hükmüne göre 'Hangi yönetmeliklerin Resmî Gazete'de yayımlanacağı KANUNLA belirtilir.' 2017 anayasa değişiklikleri ile Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçilmiş ve yürütme yetkisi tek elde toplanmış olsa da, bu anayasal kural değişmemiştir. Anayasa'nın 104. maddesi uyarınca, Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Bu sebeple Cumhurbaşkanı yayım kriterlerini kararnameyle belirleyemez, bu husus kanun koyucunun (TBMM) yetkisindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki ifadelerin Anayasa'nın 124. maddesiyle uyumunu analiz et.
Yönetmeliklerin yayım kriterlerinin normatif dayanağını incele.
Soruda Anayasa'nın 124. maddesi kapsamındaki yetki kuralları ve yayım usulleri sorgulanmaktadır.
2
2017 değişikliklerinin yönetmelik yetkisine etkilerini değerlendir.
Başbakanlık kaldırıldığı için yetkisinin bittiği ve dayanak normlara Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin (CBK) eklendiği kuralı doğrulanır.
Yeni sistemin yürütme yapısındaki değişiklikleri tespit etmek gerekir.
3
Kamu tüzel kişiliği (KTK) olmayan idari birimlerin yetkisini kontrol et.
Emniyet Genel Müdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığı gibi kurumların devlet tüzel kişiliği içinde yer aldıkları ve KTK'ye sahip olmadıkları için yönetmelik çıkaramayacakları doğrulanır.
Yönetmelik çıkarma ehliyeti doğrudan anayasal bir statü olan kamu tüzel kişiliğine bağlıdır.
4
Resmî Gazete'de yayımlanma usulünün hangi normla belirlendiğini tespit et.
Anayasa m. 124 'Hangi yönetmeliklerin Resmî Gazete'de yayımlanacağı kanunla belirtilir' hükmünü amirdir. Cumhurbaşkanlığı kararnamesi bu alanı düzenleyemez.
Cumhurbaşkanının yürütme yetkisinin genişlemesi, anayasada 'münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen' alanlarda kararname çıkarabileceği anlamına gelmez.

Anahtar Kavram

Yönetmeliklerin Hukuki Rejimi, Yayım Usulü ve İdari Birimlerin Ehliyeti
Tahmini Süre:1m 30s
Sayfa 1 / 2Sonraki