Mahalli İdarelerin Mali Yapısı

130 soru

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 60. maddesinde belediye bütçesinden karşılanabilecek gider kalemleri tahdidi (sayılı) olarak belirlenmiştir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir belediyenin gider kalemleri arasında yer almaz?

Belediye hizmetlerinin yürütülmesi için kiralanan binaların kira ve bakım giderleri

Belediye adına açılan davaların takibi için ödenen mahkeme ve icra giderleri

Belediye sınırları içerisindeki taşınmaz sahiplerinden alınan harcamalara katılma payları

Belediyenin üyesi olduğu mahalli idare birliklerine ödenen katılım payları

Belediye hizmetlerinin tanıtımı ve resmi törenler için yapılan ağırlama giderleri

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Belediye sınırları içerisindeki taşınmaz sahiplerinden alınan harcamalara katılma payları

Cevap

Harcamalara katılma payları bir belediye gideri değil, belediyenin öz gelirleri arasında yer alan bir gelir kalemidir.

Doğru cevap olan 'harcamalara katılma payları', belediyelerin yol, su ve kanalizasyon gibi altyapı hizmetlerini gerçekleştirdikten sonra bu hizmetten faydalanan mülk sahiplerinden tahsil ettiği bir 'gelir' kalemidir. Bu kalem 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nda düzenlenmiş olup, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 60. maddesinde sayılan 'gider' listesinde yer almaz.

Adım Adım Çözüm

Seçeneklerdeki kalemleri 'Gelir' ve 'Gider' olarak sınıflandırın.

Kira, mahkeme harçları, birlik aidatları ve temsil giderleri harcama gerektiren kalemlerdir. Katılma payları ise belediye kasasına giren paradır.

Giderler belediye bütçesinden çıkan parayı, gelirler ise giren parayı temsil eder.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 60. maddesini inceleyin.

Kanun maddesi personel, kira, faiz, sosyal yardım ve temsil gibi kalemleri gider olarak sayar.

Harcamalara katılma payları (yol, su, kanalizasyon) 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nda bir 'gelir' olarak tanımlanmıştır.

Anahtar Kavram

Belediye Gider ve Gelir Kalemlerinin Ayrımı

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 62Soru →

Mahalli idarelere finansman sağlamak, kentsel projelerine teknik destek vermek ve danışmanlık yapmak amacıyla yapılandırılan İller Bankası Anonim Şirketi (İlbank) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Sermayesinin tamamı belediyeler ve il özel idarelerine aittir.

Halktan mevduat toplayarak ticari bankacılık faaliyetleri yürüten bir kurumdur.

Sermayesi doğrudan ve yalnızca Hazine ve Maliye Bakanlığı bütçesinden karşılanır.

Sadece büyükşehir belediyelerine kredi ve proje desteği sunmakla yükümlüdür.

Mahalli idareler üzerinde genel idari hiyerarşi yetkisine sahip bir bakanlık birimidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sermayesinin tamamı belediyeler ve il özel idarelerine aittir.

Cevap

İller Bankası Anonim Şirketi'nin sermayesinin tamamı belediyeler ve il özel idarelerine aittir.

İller Bankası Anonim Şirketi, mahalli idarelerin ortaklığıyla kurulmuş bir kuruluştur. 6107 sayılı Kanun uyarınca bankanın sermayesi, ortağı olan il özel idareleri ve belediyelerin paylarından oluşur. Bu durum, kurumun bir 'mahalli idareler bankası' olma özelliğini yansıtır.

Adım Adım Çözüm

İller Bankası'nın (İlbank) hukuki statüsünü belirlemek.

İlbank, 6107 sayılı Kanun ile kurulmuş, özel hukuk hükümlerine tabi, mahalli idarelerin ortağı olduğu bir kalkınma ve yatırım bankasıdır.

Bankanın görev ve yetkilerini anlamak için yasal statüsünün bilinmesi gerekir.

Bankanın sermaye yapısını ve ortaklık durumunu incelemek.

İlbank'ın sermayesi; belediyeler ve il özel idarelerinin genel bütçe vergi gelirleri paylarından ayrılan %2'lik kesintilerle oluşur.

Bankanın temel finansman kaynağını ve kime ait olduğunu doğrulamak için sermaye yapısına bakılır.

Anahtar Kavram

İlbank'ın Mahalli İdareler Bankası Olma Niteliği

Tahmini Süre:45s

Soru 63Soru →

442 sayılı Köy Kanunu hükümleri uyarınca, köy idaresinin mali yapısı içerisinde yer alan "salma" ve "imece" uygulamalarına dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Salma, köyün zorunlu işlerini karşılamak amacıyla hane reislerinin mali güçlerine göre köy ihtiyar meclisi tarafından belirlenen nakdi bir yükümlülüktür.

İmece, köy sınırları içerisinde yaşayan taşınmaz sahiplerinden belediyelerce tahsil edilen emlak vergisi ile aynı hukuki niteliğe sahip bir öz gelirdir.

Salma miktarı ve imece süresi, köydeki tüm seçmenlerden oluşan köy derneğinde yapılan oylama sonucunda salt çoğunlukla belirlenir.

İmece usulü, sadece köyün isteğe bağlı (ihtiyari) görevlerinin yerine getirilmesi amacıyla başvurulan ve gönüllülük esasına dayanan bir sistemdir.

Salma ve imece gelirleri, genel bütçe vergi gelirlerinden köylere aktarılan ve mülki idare amirince paylaştırılan merkezi yönetim yardımlarıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Salma, köyün zorunlu işlerini karşılamak amacıyla hane reislerinin mali güçlerine göre köy ihtiyar meclisi tarafından belirlenen nakdi bir yükümlülüktür.

Cevap

Salma, köyün zorunlu giderlerini karşılamak üzere ihtiyar meclisince hane reislerinin mali durumuna göre belirlenen nakdi katkıdır.

442 sayılı Köy Kanunu'nun 16. maddesine göre salma; köyün mecburi işlerini görmek için ihtiyar meclisi tarafından hane reislerinin mali gücüne (hali ve vaktine) göre belirlenen paradır.

Adım Adım Çözüm

Köy gelirlerinin hukuki dayanağını tespit etme.

442 sayılı Köy Kanunu'nun 16. maddesi incelenmiştir.

Salma ve imecenin tanımı ve kapsamı bu kanun maddesinde düzenlenmiştir.

Salma ve imece kavramlarının niteliğini ayrıştırma.

Salma nakdi/ayni bir ödeme, imece ise bedeni bir çalışma olarak tanımlanmıştır.

Uygulama biçimlerini doğru kategorize etmek gerekir.

Yetkili karar organını belirleme.

Bu gelirlerin miktarına ve uygulama şekline Köy İhtiyar Meclisi karar vermektedir.

Köy Derneği veya Muhtarın tek başına yetkili olduğu yanılgısını düzeltmek içindir.

Anahtar Kavram

Köy öz gelirleri olan salma (nakdi) ve imecenin (bedeni) belirlenmesinde Köy İhtiyar Meclisi'nin yetkili olması ve bu gelirlerin zorunlu işler için kullanılması.

Alternatif Yöntem

Köy Kanunu'ndaki görev ve gelir ayrımını (mecburi/ihtiyari) hatırlayarak eleme yöntemi uygulanabilir.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 64Soru →

Köy tüzel kişiliğinin mahalli müşterek nitelikteki zorunlu görevlerini yerine getirebilmesi için öngörülen mali ve bedeni yükümlülüklerin (salma ve imece) uygulanış biçimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yürürlükteki mevzuat hükümlerine uygundur?

Köyün ortak işlerini yapmak amacıyla ihtiyaç duyulan nakdi kaynağın, köy ihtiyar meclisi tarafından hane reislerinin maddi durumlarına göre paylaştırılarak toplanması

Köy sınırları içerisindeki taşınmazlardan, belediyelerin yetkisinde olan emlak vergisinin köy muhtarlığı tarafından benzer oranlarla tahsil edilerek köy bütçesine aktarılması

Köyün isteğe bağlı işlerinin zorunlu hale getirilmesi ve buna bağlı imece süresinin belirlenmesi konusunda köy muhtarının ihtiyar meclisine danışmadan tek başına yetkili kılınması

Köy bütçesindeki açığın kapatılması için 5779 sayılı Kanun kapsamında merkezi yönetimden gelen payların miktarının köy ihtiyar meclisi kararıyla artırılması

Köyün ortak giderleri için toplanacak salma miktarının, hanelerin ödeme gücüne bakılmaksızın köydeki her haneden maktu bir bedel olarak eşit şekilde alınması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Köyün ortak işlerini yapmak amacıyla ihtiyaç duyulan nakdi kaynağın, köy ihtiyar meclisi tarafından hane reislerinin maddi durumlarına göre paylaştırılarak toplanması

Cevap

Köyün ortak işlerini yapmak amacıyla ihtiyaç duyulan nakdi kaynağın, köy ihtiyar meclisi tarafından hane reislerinin maddi durumlarına göre paylaştırılarak toplanması ifadesi hukukidir.

Yürürlükteki mevzuat uyarınca salma, köyün zorunlu harcamalarını karşılamak üzere köy ihtiyar meclisi tarafından hane reislerinin ödeme güçleri (zenginlikleri) nispetinde belirlenen bir katkı payıdır. Bu uygulama, mahalli idarelerin mali özerkliği içinde köy tüzel kişiliğine tanınmış özel bir yetkidir.

Adım Adım Çözüm

Köyün öz gelirlerini tanımlayın.

Salma (nakdi) ve İmece (bedeni) köyün temel öz gelirleridir.

Köyün zorunlu işlerini finanse etmek için yasal dayanakları belirlemek gerekir.

Salma yükümlülüğünün karar organını ve kriterini belirleyin.

Karar organı Köy İhtiyar Meclisi, temel kriter ise hane reisinin mali gücüdür.

Köy Kanunu 442. madde, salmanın hanelerin zenginliği oranında paylaştırılmasını emreder.

Anahtar Kavram

Köy İdaresi Gelirleri (Salma ve İmece)

Daha Fazla Pratik

Köy ihtiyar meclisinin doğal üyeleri ile seçilmiş üyeleri arasındaki ayrımı ve bu meclisin salma dışındaki diğer mali görevlerini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 65Soru →

$442$ sayılı Köy Kanunu hükümleri uyarınca, köy tüzel kişiliğinin mali yapısı içerisinde yer alan "salma" ve "imece" uygulamalarının hukuki rejimi, belirlenme usulleri ve idari denetimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Salma, köyün hem mecburi hem de isteğe bağlı tüm kamu hizmetlerinin genel finansmanı için hane başına eşit (maktu) bir tutar üzerinden her yılbaşında tahakkuk ettirilen yerel bir vergi türüdür.

İmece, kural olarak köyün zorunlu işlerinin bedeni çalışma yoluyla yerine getirilmesini ifade eder; ancak köy derneğinin kararıyla isteğe bağlı işlerin de bu usulle yapılması mecburi kılınabilir.

Salma miktarı belirlenirken ihtiyar meclisi köylülerin "hal ve vakti" durumunu esas alarak bir derecelendirme yapar ve hazırlanan çizelgeler mahalli mülki amirin onayıyla kesinleşir.

Köyde ikamet etmemekle birlikte köy sınırları içinde taşınmaz malı bulunan kişiler, söz konusu taşınmazın kıymeti veya gelirine göre köy ihtiyar meclisince salmaya tabi tutulabilirler.

Salma ve imece kararlarına karşı, çizelgenin ilanından itibaren yapılacak itirazlar köy ihtiyar meclisince karara bağlanır; bu kararların idari vesayet denetimi ve yargısal denetimi mümkündür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Salma, köyün hem mecburi hem de isteğe bağlı tüm kamu hizmetlerinin genel finansmanı için hane başına eşit (maktu) bir tutar üzerinden her yılbaşında tahakkuk ettirilen yerel bir vergi türüdür.

Cevap

Salmanın köyün tüm işleri için hane başına eşit miktarda alınan bir vergi olduğunu belirten ifade yanlıştır.

Salma, her hane reisi için eşit (maktu) bir tutar üzerinden belirlenmez; aksine her köylünün mali gücü (hal ve vakti) esas alınarak ihtiyar meclisi tarafından yapılan derecelendirmeye göre belirlenir. Ayrıca salma, kural olarak köyün zorunlu (mecburi) işleri için öngörülmüştür; isteğe bağlı işlerin de bu kapsamda değerlendirilebilmesi için köy derneğinin özel bir kararı gerekir. Dolayısıyla, salmanın genel bir vergi gibi her yılbaşında eşit olarak tahakkuk ettirildiğini savunan ifade hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

442

sayılı Köy Kanunu'nun

13-16

. maddelerinin salma ve imece yönünden analiz edilmesi.

Salmanın sadece köyün zorunlu işleri için öngörüldüğü tespit edildi.

Yasal dayanağın sınırlarını belirlemek için.

Salmanın miktarının belirlenmesindeki temel kriterin incelenmesi.

Miktarın hane başına eşit değil, köylülerin "hal ve vakti" (mali gücü) esasına göre derecelendirilerek belirlendiği anlaşıldı.

Mali yükümlülüğün adaleti ve kanuni şartını doğrulamak için.

Salmanın bir "vergi" olup olmadığının hukuki nitelik yönünden değerlendirilmesi.

Salmanın genel bütçeli bir vergi değil, mahalli müşterek bir yükümlülük/katılma payı olduğu görüldü.

Kavramsal terminolojiyi netleştirmek için.

İdari vesayet makamının (Kaymakam/Vali) yetkilerinin kontrol edilmesi.

Salma çizelgelerinin mülki amir onayı olmadan icra edilemeyeceği doğrulandı.

Onay mekanizmasının geçerlilik şartı olduğunu teyit etmek için.

Anahtar Kavram

Köy İdaresi Gelirlerinin Belirlenme Usulü ve Salma-İmece Ayrımı

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 66Soru →

$2464$ sayılı Belediye Gelirleri Kanunu, belediyelerin mali özerkliklerinin temelini oluşturan öz gelir kalemlerinin büyük bir kısmını düzenlemektedir. Bununla birlikte, belediyeler tarafından tahsil edilen ve yerel hizmetlerin finansmanında kullanılan tüm vergi, harç veya paylar bu Kanun'a dayanmamaktadır.

Buna göre;
$I.$ Çevre Temizlik Vergisi
$II.$ Bina İnşaat Harcı
$III.$ Emlak Vergisi
$IV.$ Su Harcamalarına Katılma Payı

yukarıda verilen gelir kalemlerinden hangileri $2464$ sayılı Kanun kapsamında düzenlenen belediye gelirleri arasında yer alır?

Yalnız

I

I

II

I, II

IV

II, III

IV

I, II, III

IV

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $I, II$ ve $IV$

Cevap

Çevre Temizlik Vergisi, Bina İnşaat Harcı ve Su Harcamalarına Katılma Payı'nı içeren seçenek doğrudur.

Çevre Temizlik Vergisi, Bina İnşaat Harcı ve Su Harcamalarına Katılma Payı'nın üçü de 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu içerisinde farklı başlıklar (Vergiler, Harçlar ve Harcamalara Katılma Payları) altında düzenlenmiştir. Bu nedenle I, II ve IV numaralı öncüller kanun kapsamındadır.

Adım Adım Çözüm

Gelir kalemlerinin yasal dayanaklarını belirle.

Çevre Temizlik Vergisi (

2464

Sayılı Kanun Mükerrer Madde

44

), Bina İnşaat Harcı (

2464

Sayılı Kanun Madde

80

), Emlak Vergisi (

1319

Sayılı Kanun) ve Su Harcamalarına Katılma Payı (

2464

Sayılı Kanun Madde

88

Soruda sadece 2464 sayılı Kanun kapsamındakiler sorulmaktadır.

Emlak Vergisi'nin hukuki statüsünü ayrıştır.

Emlak Vergisi, belediyeler tarafından tahsil edilen bir öz gelir olmasına rağmen, Belediye Gelirleri Kanunu'nda değil, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu'nda düzenlenmiştir.

KPSS sınavlarında en sık sorulan ve belediye vergileri ile 2464 kapsamını karıştıran kritik bir ayrımdır.

Geriye kalan 2464 sayılı Kanun unsurlarını topla.

I, II ve IV numaralı öncüller 2464 sayılı Kanun kapsamındadır.

Çevre Temizlik Vergisi bir vergi, Bina İnşaat Harcı bir harç, Su Harcamalarına Katılma Payı ise bir katılma payı olarak aynı kanunda yer alır.

Anahtar Kavram

Belediye Öz Gelirlerinin Yasal Dayanakları (2464 Sayılı Kanun vs. 1319 Sayılı Kanun)

Daha Fazla Pratik

Belediyelerin 2464 sayılı Kanun dışındaki öz gelirlerini (Emlak Vergisi, Harçlar Kanunu'ndaki bazı paylar vb.) listeleyerek karşılaştırınız.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 67Soru →

5393 sayılı Belediye Kanunu uyarınca, büyükşehir belediyelerinin faiz dâhil toplam borç stoku tutarı, en son kesinleşmiş bütçe gelirleri toplamının yeniden değerleme oranıyla artırılmış halinin en fazla kaç katı olabilir?

1

1,5

2

2,5

3

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1,5$

Cevap

Büyükşehir belediyeleri için borç stoku sınırı, kesinleşmiş bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranıyla artırılmış tutarının 1,5 katıdır.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 68. maddesinin (d) fıkrasına göre; belediye ve bağlı kuruluşları ile belediye şirketlerinin, faiz dâhil iç ve dış borç stok tutarı, en son kesinleşmiş bütçe gelirleri toplamının yeniden değerleme oranıyla artırılmış miktarını aşamaz. Ancak aynı maddede bu miktarın büyükşehir belediyeleri için 'bir buçuk kat' (

1,5

) olarak uygulanacağı açıkça hükme bağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

Yasal dayanağın belirlenmesi

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 68. maddesinin (d) bendi incelenir.

Belediyelerin borçlanma esasları ve stok sınırları bu maddede düzenlenmiştir.

Belediye türüne göre ayrım yapılması

Normal belediyeler için sınır 1 katı, büyükşehir belediyeleri için ise 1,5 katı olarak saptanır.

Kanun koyucu, büyükşehir belediyelerinin yatırım kapasitesi ve bütçe büyüklüğünü dikkate alarak daha yüksek bir borçlanma sınırı tanımıştır.

Anahtar Kavram

Belediye Borç Stoku Sınırı

Tahmini Süre:45s

Soru 68Soru →

5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 42. maddesi ve 6360 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde il özel idaresinin mali yapısı, gelir kalemleri ve yetki alanı dikkate alındığında; aşağıdakilerden hangisi il özel idaresi tarafından tahsil edilebilecek kanuni bir gelir kalemi veya bu gelirlerin hukuki statüsüne ilişkin doğru bir ifade değildir?

İl özel idaresince yürütülecek hizmetler karşılığında, il genel meclisi tarafından belirlenecek tarifelere göre alınan ücretler

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca, belediye ve mücavir alan sınırları dışında kalan işletmelerden il özel idaresince tahsil edilen ilan ve reklam vergisi

Taşınır ve taşınmaz malların kira, satış ve başka suretle değerlendirilmesinden elde edilen gelirler

Büyükşehir belediyesi kurulan illerde il özel idaresi tüzel kişiliği kaldırıldığından, bu illerde il özel idaresi bütçesi oluşturulamaz ve gelir tahakkuku yapılamaz

5779 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde, genel bütçe vergi gelirlerinden il özel idarelerine aktarılan paylar

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca, belediye ve mücavir alan sınırları dışında kalan işletmelerden il özel idaresince tahsil edilen ilan ve reklam vergisi

Cevap

Belediye ve mücavir alan sınırları dışında kalan işletmelerden il özel idaresince tahsil edilen ilan ve reklam vergisi seçeneği yanlıştır çünkü bu vergi belediyelere ait bir gelir kalemidir.

İlan ve reklam vergisi, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 12. maddesinde düzenlenen ve münhasıran belediyeler tarafından tahsil edilen bir vergidir. İl özel idarelerinin gelirlerini düzenleyen 5302 sayılı Kanun'un 42. maddesinde bu vergiye yer verilmemiştir. Belediye sınırları dışında kalan yerlerde bu verginin il özel idaresince tahsili mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

5302 sayılı Kanun'un 42. maddesindeki gelir kalemlerini listele.

Genel bütçe payları, hizmet ücretleri, taşınmaz gelirleri, faiz/cezalar, bağışlar ve kanunla verilen vergi/resim/harçlar.

İl özel idaresinin yasal gelir sınırlarını belirlemek için.

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'ndaki vergi türlerini kontrol et.

İlan ve reklam vergisi, eğlence vergisi, haberleşme vergisi gibi kalemlerin belediyelere özgü olduğu görülür.

Belediye gelirleri ile il özel idaresi gelirleri arasındaki ayrımı netleştirmek için.

6360 sayılı Kanun'un il özel idareleri üzerindeki etkisini değerlendir.

Büyükşehir statüsündeki 30 ilde il özel idarelerinin kaldırıldığı ve bu alanlarda gelir toplama yetkisinin sona erdiği sonucuna ulaşılır.

Büyükşehirlerdeki hukuki statü değişikliğini doğrulamak için.

Anahtar Kavram

İl özel idaresi gelirleri, belediye gelirlerinden farklı kanuni dayanaklara (5302 vs 2464) sahiptir.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 69Soru →

$5393$ sayılı Belediye Kanunu ile $5302$ sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun mahalli idare bütçe uygulama sonuçlarını gösteren "kesin hesap" süreçlerine ilişkin hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; sürecin işleyişi, takvimi ve yetkili organlar bakımından aşağıdakilerden hangisi her iki kanunda da öngörülen ortak bir hukuki düzenlemedir?

Kesin hesabın, üst yönetici (Belediye Başkanı/Vali) tarafından en geç Mart ayı sonuna kadar encümene sunulması

Encümen incelemesinden geçen kesin hesabın, en geç Nisan ayı sonuna kadar meclise havale edilmesi

Kesin hesabın, mahalli idare meclisi tarafından en geç Mayıs ayı toplantısında görüşülüp karara bağlanması

Meclisçe kabul edilen kesin hesabın bir örneğinin, meclis karar tarihini izleyen 15 gün içinde İçişleri Bakanlığına gönderilmesi

Kesin hesap görüşmelerinde bütçe komisyonunun inceleme yetkisinin yalnızca giderler ile sınırlı tutulması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kesin hesabın, mahalli idare meclisi tarafından en geç Mayıs ayı toplantısında görüşülüp karara bağlanması

Cevap

Kesin hesabın, mahalli idare meclisi tarafından en geç Mayıs ayı toplantısında görüşülüp karara bağlanması

Hem Belediye Kanunu hem de İl Özel İdaresi Kanunu, kesin hesabın karara bağlanma aşamasında birleşir. Her iki idarede de kesin hesaplar, hazırlık ve encümen inceleme aşamalarından geçtikten sonra, en geç Mayıs ayı meclis toplantısında görüşülür ve karara bağlanır. Bu, mahalli idarelerin mali şeffaflığı ve denetimi için yasal olarak ortak bir 'final' aşamasıdır.

Adım Adım Çözüm

5393

sayılı Belediye Kanunu'ndaki takvimi analiz et.

Başkan (Nisan sonu) → Encümen (Mayıs sonu) → Meclis (Mayıs toplantısı).

Belediye mali döngüsünü belirlemek.

5302

sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'ndaki takvimi analiz et.

Vali (Mart sonu) → Encümen (Nisan sonu) → Meclis (Mayıs toplantısı).

İl özel idaresi mali döngüsünü belirlemek.

İki takvim arasındaki ortak noktayı tespit et.

Hazırlık ve encümen inceleme tarihleri farklı olsa da karar organı (Meclis) için belirlenen ay ortaktır.

Hukuki ortak kuralı bulmak.

Anahtar Kavram

Mahalli İdarelerde Kesin Hesap Takvimi ve Karar Mercii

Soru 70Soru →

En son kesinleşmiş bütçe gelirleri toplamı (yeniden değerleme oranıyla artırılmış hali) $4.000$ milyon TL olan bir büyükşehir belediyesinin, faiz dâhil mevcut toplam borç stoku $5.100$ milyon TL olarak belirlenmiştir. Bu belediye, ulaşım altyapısının modernizasyonu projesi kapsamında $450$ milyon TL tutarında yeni bir iç borçlanma yapmayı planlamaktadır.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun borçlanma sınırları ve usulleriyle ilgili hükümleri dikkate alındığında, bu borçlanma işleminin hukuki süreci hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Toplam borç stoku yasal sınırı (

6.000

milyon TL) aşılmadığı ancak borçlanma tutarı yıllık %10 limitini (

400

milyon TL) geçtiği için Belediye Meclisinin kararı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının onayı ile borçlanma yapılabilir.

Mevcut borç stoku kesinleşmiş bütçe gelirlerinin bir katını (

4.000

milyon TL) aştığı için, büyükşehir belediyesi olsa dahi bu belediyenin herhangi bir onay mekanizmasıyla yeni borçlanma yapması mümkün değildir.

Planlanan borçlanma tutarı yıllık gelirlerin %10'unu geçtiğinden, Belediye Meclisi devre dışı kalarak işlemin doğrudan İçişleri Bakanlığı tarafından onaylanması ve valilikçe yürütülmesi zorunludur.

Büyükşehir belediyelerinde iç borçlanma işlemleri için herhangi bir tutar sınırlaması bulunmadığından, sadece Belediye Encümeninin uygun görüşü ve Belediye Başkanının kararı yeterlidir.

Toplam borç stoku bütçe gelirlerinin 1,5 katı olan üst sınıra yaklaştığı için bu işlem ancak Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Cumhurbaşkanı kararıyla gerçekleştirilebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplam borç stoku yasal sınırı ( $6.000$ milyon TL) aşılmadığı ancak borçlanma tutarı yıllık %10 limitini ( $400$ milyon TL) geçtiği için Belediye Meclisinin kararı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının onayı ile borçlanma yapılabilir.

Cevap

Büyükşehir belediyesi için toplam borç stoku sınırı bütçe gelirlerinin 1,5 katıdır (

4.000 \times 1,5 = 6.000

milyon TL). Mevcut ve yeni borç toplamı (

5.100 + 450 = 5.550

milyon TL) bu sınırı aşmamaktadır. Ancak yeni borçlanma tutarı (

450

milyon TL), bütçe gelirlerinin %10'u olan

400

milyon TL limitini geçtiği için Belediye Meclisi kararının yanı sıra Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının onayı gereklidir.

Doğru seçenek, büyükşehir belediyelerine tanınan 1,5 katlık borç stoku avantajını doğru analiz etmekte ve borçlanma miktarının yıllık gelirin %10'unu aşması durumunda gereken 'Bakanlık Onayı' prosedürünü mevzuata uygun şekilde belirtmektedir. Senaryoda

5.550

milyon TL'lik toplam borç

6.000

milyon TL'lik sınırın altında kalırken,

450

milyon TL'lik yeni borç

400

milyon TL'lik yıllık meclis yetki sınırını geçtiği için ek onay gerekmektedir.

Adım Adım Çözüm

Büyükşehir belediyesi için toplam borç stoku üst sınırını hesapla.

4.000 \text{ milyon TL} \times 1,5 = 6.000 \text{ milyon TL}

5393 sayılı Kanun uyarınca büyükşehirlerde borç stoku sınırı normal belediyelerin aksine 1 kat yerine 1,5 kat olarak uygulanır.

Mevcut ve yeni planlanan borç toplamını sınırla karşılaştır.

5.100 + 450 = 5.550 \text{ milyon TL}

. Bu değer

6.000 \text{ milyon TL}

sınırının altındadır.

Borçlanmanın yapılabilirliği için toplam stokun bu sınırı aşmaması gerekir.

Yıllık %10 onay eşiğini kontrol et.

4.000 \text{ milyon TL} \times %10 = 400 \text{ milyon TL}

. Planlanan

450

milyon TL bu eşiği aşmaktadır.

Yıllık borçlanma miktarı %10'u geçtiğinde merkezi idarenin onayı zorunludur.

Yetkili onay makamını belirle.

Belediye Meclisi Kararı + Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Onayı.

Yasal düzenlemeye göre %10 eşiği aşıldığında ilgili bakanlığın onayı prosedüre eklenir.

Anahtar Kavram

Belediye Borçlanma Sınırları ve Onay Usulleri (5393 Sayılı Kanun Madde 68)

Daha Fazla Pratik

Tahvil ihracı yoluyla borçlanma yapılması durumunda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı onayına ek olarak hangi kurumun görüşünün alınması gerektiğini araştırınız.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 71Soru →

6107 sayılı İller Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun hükümleri ve bankanın hukuki statüsü dikkate alındığında, İller Bankası A.Ş. (İlbank) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Mahalli idarelerin finansman ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulmuş, özel hukuk hükümlerine tabi bir kalkınma ve yatırım bankasıdır.

Bankanın sermayesi, belediyeler ve il özel idarelerinin genel bütçe vergi gelirleri paylarından her ay yapılan yasal kesintilerle oluşur.

Mahalli idarelerin bankadaki ortaklık payları hiçbir şekilde üçüncü kişilere devredilemez ve haczedilemez.

Ortak mahalli idareler, bankada birikmiş olan sermaye paylarını kendi meclis kararlarıyla istedikleri zaman kısmen veya tamamen geri çekebilirler.

Banka, mahalli idarelerin talebi üzerine teknik yardım, danışmanlık, müşavirlik ve denetim hizmetleri sunma yetkisine sahiptir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ortak mahalli idareler, bankada birikmiş olan sermaye paylarını kendi meclis kararlarıyla istedikleri zaman kısmen veya tamamen geri çekebilirler.

Cevap

Ortak mahalli idarelerin bankadaki sermaye paylarını kendi meclis kararlarıyla geri çekebileceğini belirten ifade yanlıştır.

6107 sayılı İller Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun'un 4. maddesi uyarınca, bankanın sermayesi mahalli idarelerin paylarından yapılan kesintilerle oluşur. Kanun, bu ortaklık paylarının devredilemeyeceğini ve ortaklık sıfatının ancak mahalli idarenin tüzel kişiliğinin sona ermesiyle (örneğin birleşme veya kaldırılma) biteceğini açıkça hükme bağlamıştır. Dolayısıyla bir belediye veya il özel idaresi, meclis kararı alarak bankadaki birikmiş sermaye payını geri çekemez veya bütçesine gelir kaydedemez.

Adım Adım Çözüm

İller Bankası'nın sermaye yapısını inceleyin.

Sermaye, mahalli idarelerin paylarından yapılan kesintilerle oluşur.

Bankanın ana kaynağının mahalli idarelerin öz kaynaklarına dayalı zorunlu bir birikim olduğunu anlamak gerekir.

6107 sayılı Kanun'un ortaklık haklarına ilişkin hükümlerini değerlendirin.

Payların devredilemez ve iade edilemez olduğu görülür.

Mahalli idarelerin banka üzerindeki ortaklık haklarının, ticari bir şirketteki hissedarlık haklarından farklı olarak katı kurallara bağlı olduğunu tespit etmek için bu adım gereklidir.

Sermaye iadesi ve meclis yetkisi arasındaki ilişkiyi analiz edin.

Yerel meclislerin kanunla belirlenmiş bu sermaye yapısı üzerinde geri çekme tasarrufu yoktur.

Yanlış olan seçeneği doğrulamak için yasal sınırları belirlemek şarttır.

Anahtar Kavram

İlbank Sermaye Yapısının Değişmezliği ve Devir Yasağı

Daha Fazla Pratik

İlbank'ın yönetim kurulunun oluşumunu ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile olan ilişkisini inceleyerek vesayet denetimi konusundaki rolünü pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 40s

Soru 72Soru →

5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun uyarınca, genel bütçe vergi gelirlerinden mahalli idarelere ayrılan payların dağıtım kriterleri ve değişkenleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Belediye payı olarak ayrılan tutarın %80'i nüfusa, %20'si gelişmişlik endeksine göre dağıtılır.

İl özel idaresi payının dağıtımında; nüfus (%50), yüzölçümü (%10), köy sayısı (%10), kırsal nüfus (%15) ve gelişmişlik endeksi (%15) değişkenleri esas alınır.

Büyükşehir ilçe belediyeleri payının %90'ı nüfusa, %10'u ilgili ilçenin yüzölçümüne göre paylaştırılır.

Denkleştirme ödeneği olarak ayrılan tutarın %35'i nüfusu 10.000'in altında olan belediyelere eşit şekilde, %65'i ise bu belediyelerin nüfusları oranında dağıtılır.

Büyükşehir belediyelerine ayrılan %6'lık payın %60'ı doğrudan tahsilatın yapıldığı belediyeye, kalan %40'ı ise havuz sistemi (nüfus ve yüzölçümü kriterleri) üzerinden tüm büyükşehir belediyelerine aktarılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Denkleştirme ödeneği olarak ayrılan tutarın %35'i nüfusu 10.000'in altında olan belediyelere eşit şekilde, %65'i ise bu belediyelerin nüfusları oranında dağıtılır.

Cevap

Denkleştirme ödeneğinin %35'inin eşit, %65'inin nüfus esasına göre dağıtıldığını belirten ifade yanlıştır; kanuna göre bu oranlar tam tersi şekilde (%65 eşit, %35 nüfus) uygulanmaktadır.

Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü 5779 sayılı Kanun'un 6. maddesine göre, genel bütçe vergi gelirlerinden ayrılan denkleştirme ödeneğinin %65'i belediyeler arasında eşit şekilde, %35'i ise nüfuslarına göre dağıtılır. Seçenekte ise bu oranlar ters verilmiştir.

Adım Adım Çözüm

Belediye ve İl Özel İdaresi pay dağıtım kriterlerinin kontrolü.

Belediyelerde 80/20 (Nüfus/Gelişmişlik), İl Özel İdarelerinde 50/10/10/15/15 (Nüfus/Yüzölçümü/Köy/Kırsal/Gelişmişlik) oranlarının doğruluğu teyit edildi.

Genel bütçe paylarının temel dağıtım mantığını doğrulamak.

Büyükşehir ve Büyükşehir İlçe belediyesi dağıtım değişkenlerinin analizi.

Büyükşehir ilçe belediyelerinde %90 nüfus ve %10 yüzölçümü kriterinin kullanıldığı, Büyükşehir belediyelerinde ise 60/40 (Doğrudan/Havuz) ayrımının yapıldığı saptandı.

Büyükşehir statüsündeki idarelerin özel dağıtım kurallarını hatırlamak.

Denkleştirme ödeneği kriterlerinin 5779 sayılı Kanun Madde 6 çerçevesinde incelenmesi.

Ödeneğin nüfusu 10.000'in altında olan belediyelere yönelik olduğu, ancak dağıtımın %65 eşit ve %35 nüfus şeklinde yapıldığı belirlendi.

Küçük belediyelerin korunması amacıyla 'eşit dağıtım' oranının daha yüksek tutulduğu bilgisini test etmek.

Anahtar Kavram

5779 Sayılı Kanun Kapsamında Dağıtım Değişkenleri ve Oranları

Daha Fazla Pratik

Mahalli idarelerin öz gelirleri (Emlak Vergisi vb.) ile bu genel bütçe payları arasındaki farkları ve tahsilat usullerini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 73Soru →

6107 sayılı İller Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun hükümleri uyarınca, Bankanın sermaye yapısının oluşumu ve mahalli idarelerin bu sermayedeki paylarının karşılanma usulü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bankanın sermayesi, her yıl merkezi yönetim bütçe kanunu ile belirlenen tutarda Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından doğrudan nakit olarak ödenir.

Mahalli idarelerin Bankadaki ortaklık payları, her mali yılın sonunda Belediye veya İl Genel Meclisi kararıyla belediye bütçesinden nakden karşılanır.

Bankanın sermayesi; il özel idareleri ve belediyelere genel bütçe vergi gelirlerinden ayrılan paylardan her ay kesilecek olan

2

oranındaki tutarlardan oluşur.

Bankanın sermayesi, mahalli idarelerin yanı sıra özel sektör yatırımcılarının da %25 oranına kadar ortak olabildiği karma bir yapıdan oluşmaktadır.

Mahalli idarelerin sermaye payları, yalnızca Bankadan kredi kullandıkları dönemlerde aldıkları kredi tutarının belirli bir oranı kadar kesilerek oluşturulur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bankanın sermayesi; il özel idareleri ve belediyelere genel bütçe vergi gelirlerinden ayrılan paylardan her ay kesilecek olan $2$ oranındaki tutarlardan oluşur.

Cevap

Bankanın sermayesi; il özel idareleri ve belediyelere genel bütçe vergi gelirlerinden ayrılan paylardan her ay kesilecek olan %2 oranındaki tutarlardan oluşur.

6107 sayılı Kanun'un 4. maddesi uyarınca, Bankanın sermaye kaynağı mahalli idarelere (belediye ve il özel idareleri) genel bütçe vergi gelirlerinden ayrılan paylardan her ay kesilen

2

oranındaki tutarlardır. Bu mekanizma, bankanın mahalli idarelerin öz kuruluşu olma niteliğini ve sürdürülebilir finansman yapısını korur.

Adım Adım Çözüm

6107 sayılı İller Bankası A.Ş. Hakkında Kanun'un 4. maddesini analiz et.

Bankanın sermaye yapısının münhasıran mahalli idarelere (il özel idareleri ve belediyeler) ait olduğu ve sermayesinin 15 milyar TL (mevzuattaki güncel tavan) olduğu görülür.

Yasal dayanağın tespit edilmesi.

Sermayenin nasıl finanse edildiğini belirle.

Sermayenin kaynağı, 5779 sayılı Kanun uyarınca mahalli idarelere genel bütçeden aktarılan paylardan her ay otomatik olarak kesilen %2'lik tutardır.

Finansman mekanizmasının anlaşılması.

Seçenekleri bu yasal veriyle karşılaştır.

%2'lik kesintiden bahseden seçeneğin doğrudan kanun metnine uygun olduğu teyit edilir.

Doğru cevabın doğrulanması.

Anahtar Kavram

İller Bankası Sermaye Oluşum Mekanizması

Daha Fazla Pratik

İller Bankası'nın yıllık safi hasılatının (kârının) mahalli idarelere hibe olarak dağıtılma usulünü inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 74Soru →

5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun uyarınca uygulanan "denkleştirme ödeneği" ile "büyükşehir ilçe belediyesi payı"nın dağıtım kriterleri ve oranları birlikte değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi her iki ödenek türü için de yasal mevzuata uygun doğru bir karşılaştırmadır?

Denkleştirme ödeneği nüfusu

10.000

'in altındaki belediyelere

\%65

eşit,

\%35

nüfus oranında dağıtılırken; büyükşehir ilçe belediyesi payı

\%90

nüfus,

\%10

yüzölçümü esasına göre dağıtılır.

Denkleştirme ödeneği nüfusu

5.000

'in altındaki belediyelere

\%65

eşit,

\%35

nüfus oranında dağıtılırken; büyükşehir ilçe belediyesi payı

\%70

nüfus,

\%30

yüzölçümü esasına göre dağıtılır.

Denkleştirme ödeneği nüfusu

10.000

'in altındaki belediyelere

\%35

eşit,

\%65

nüfus oranında dağıtılırken; büyükşehir ilçe belediyesi payı

\%90

nüfus,

\%10

gelişmişlik endeksi esasına göre dağıtılır.

Denkleştirme ödeneği büyükşehir sınırları dışındaki tüm belediyelere

\%50

eşit,

\%50

nüfus oranında dağıtılırken; büyükşehir ilçe belediyesi payı

\%60

tahsilat yerleşkesi,

\%40

nüfus esasına göre dağıtılır.

Denkleştirme ödeneği nüfusu

20.000

'in altındaki belediyelere

\%65

nüfus,

\%35

eşit oranında dağıtılırken; büyükşehir ilçe belediyesi payı

\%80

nüfus,

\%20

gelişmişlik endeksi esasına göre dağıtılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Denkleştirme ödeneği nüfusu $10.000$ 'in altındaki belediyelere $\%65$ eşit, $\%35$ nüfus oranında dağıtılırken; büyükşehir ilçe belediyesi payı $\%90$ nüfus, $\%10$ yüzölçümü esasına göre dağıtılır.

Cevap

Denkleştirme ödeneğinin nüfusu

10.000

altındaki belediyelere

\%65

eşit ve

\%35

nüfus oranında; büyükşehir ilçe belediyesi payının ise

\%90

nüfus ve

\%10

yüzölçümü oranında dağıtıldığını belirten seçenek doğrudur.

Doğru ifade, 5779 sayılı Kanun'un 5. ve 6. maddelerindeki teknik ayrıntıları kusursuz birleştirmiştir. Denkleştirme ödeneği için yasal nüfus sınırı

10.000

olup dağıtımın ağırlıklı kısmı (

\%65

) eşitlik esasına dayanır. Büyükşehir ilçe belediyelerinde ise nüfus ağırlığı

\%90

iken yüzölçümü ağırlığı

\%10

'dur.

Adım Adım Çözüm

Denkleştirme ödeneği kriterlerini belirle

5779 sayılı Kanun madde 6'ya göre; nüfusu

10.000

'e kadar olan belediyeler için ayrılan payın

\%65

'i eşit,

\%35

'i nüfus esasına göre dağıtılır.

Bu ödenek, küçük ölçekli belediyelerin mali yapılarını güçlendirmek amacıyla özel bir nüfus eşiğine ve eşitlikçi bir dağıtım oranına bağlanmıştır.

Büyükşehir ilçe belediyesi payı kriterlerini belirle

Aynı Kanunun 5. maddesi 3. fıkrasına göre; büyükşehir ilçe belediyeleri payının

\%90

'ı nüfusa,

\%10

'u ise yüzölçümüne göre dağıtılır.

Büyükşehir ilçelerinde hizmet yükü büyük oranda nüfus yoğunluğuyla ilişkili olduğundan nüfus kriteri çok yüksek tutulmuştur.

Diğer dağıtım oranlarıyla karşılaştır ve doğrula

Genel belediye payı (

\%80

nüfus,

\%20

gelişmişlik) ve büyükşehir belediye havuz payı (

\%70

nüfus,

\%30

yüzölçümü) ile karıştırılmadığından emin olunur.

Farklı mahalli idare türleri için benzer kriterlerin (nüfus, yüzölçümü vb.) farklı oranlarla kullanılması sınavda en sık yapılan hata kaynağıdır.

Anahtar Kavram

5779 Sayılı Kanun Kapsamında Özelleşmiş Dağıtım Kriterleri

Daha Fazla Pratik

Büyükşehir belediyelerinin kendi aralarında dağıtılan havuz payı kriterleri ile ilçe belediyesi payı kriterlerini karşılaştıran bir çalışma yapınız.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 75Soru →

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nda düzenlenen 'Harcamalara Katılma Payları' (Yol, Kanalizasyon ve Su Tesisleri), belediyelerin sunduğu altyapı hizmetlerinin finansmanına, bu hizmetten doğrudan yararlanan taşınmaz sahiplerinin katılımını sağlayan özel bir mali yükümlülüktür. Söz konusu katılma paylarının hukuki niteliği, hesaplanma yöntemi ve ödeme esasları ile ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Katılma paylarının hesaplanmasında, ilgili taşınmazların sadece o yıla ait emlak vergisi değerleri temel matrah olarak kabul edilir ve paylaştırma bu değer üzerinden orantısal olarak yapılır.

Bir gayrimenkul sahibinden tahsil edilecek katılma payının toplam tutarı, gayrimenkulün o yıla ait emlak vergisi değerinin %5'ini aşamaz.

Yapılan harcamaların toplam tutarı belirlenirken; devlet yardımları, bağışlar ve diğer fonlar maliyetten düşülmeksizin, tüm gider kalemleri brüt olarak mükelleflere paylaştırılır.

Yol harcamalarına katılma payı, hizmetin yapıldığı yolların iki tarafında bulunan ve yoldan faydalanan gayrimenkullerin sahiplerine, taşınmazların yola olan cephe uzunlukları oranında paylaştırılır.

Katılma payları, belediye meclisince aksine bir karar alınmadıkça, tahakkuk tarihinden itibaren en geç bir ay içinde tek seferde peşin olarak ödenmek zorundadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yol harcamalarına katılma payı, hizmetin yapıldığı yolların iki tarafında bulunan ve yoldan faydalanan gayrimenkullerin sahiplerine, taşınmazların yola olan cephe uzunlukları oranında paylaştırılır.

Cevap

Yol harcamalarına katılma payı, taşınmazların yola olan cephe uzunlukları esas alınarak paylaştırılır.

Yol harcamalarına katılma payı, 2464 sayılı Kanun'un 86. maddesine göre, hizmetten yararlanan gayrimenkullerin yola olan cephe uzunlukları nispetinde paylaştırılır. Bu yöntem, hizmetin sunduğu faydanın taşınmaz üzerindeki fiziksel izdüşümünü esas alan teknik bir dağıtım mekanizmasıdır.

Adım Adım Çözüm

Harcamalara katılma paylarının (yol, kanalizasyon, su) yasal dayanağını belirleyin.

Bu paylar 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 86-94. maddeleri arasında düzenlenmiştir.

Sorunun yasal çerçevesini doğru kurmak için temel kanun maddelerini hatırlamak gerekir.

Yol harcamalarına katılma payının paylaştırılma kriterini analiz edin.

2464 sayılı Kanun m. 86 uyarınca, paylaştırmada gayrimenkullerin yola olan cephe uzunlukları esas alınır.

Harcamalara katılma payları, taşınmazın değerinden ziyade hizmetten yararlanma derecesini gösteren teknik kriterlere dayanır.

Katılma paylarındaki mali sınırları (tavan fiyat) kontrol edin.

Kanun m. 89'a göre pay tutarı, taşınmazın emlak vergisi değerinin %2'sini geçemez.

Mükellefi korumak adına getirilen bu sınır, paylaştırma kriteriyle karıştırılmamalıdır.

Maliyet hesabında nelerin dışarıda tutulması gerektiğini değerlendirin.

Devlet yardımları ve bağışlar toplam maliyetten düşülerek net tutar üzerinden paylaştırma yapılır.

Belediyenin dış kaynaklardan sağladığı finansmanın mükellefe yansıtılması hukuksuz olacaktır.

Anahtar Kavram

Harcamalara Katılma Paylarının Hesaplama ve Tahsilat Esasları

Soru 76Soru →

$2464$ sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nda yer alan çeşitli vergi türlerinin mükellefiyet yapıları, verginin konusuna ve tahsilat usulüne göre farklılık göstermektedir. Bazı vergilerde hizmeti sunan taraf doğrudan "mükellef" sıfatını taşırken, bazılarında hizmetten yararlanan taraf "mükellef", hizmeti sunan taraf ise "vergi sorumlusu" olarak tanımlanmıştır.

**Buna göre, aşağıdaki vergi türü ve mükellef eşleştirmelerinden hangisi $2464$ sayılı Kanun hükümlerine göre yanlıştır?**

İlan ve Reklam Vergisi - İlan veya reklamı kendi adına yapan gerçek veya tüzel kişiler

Eğlence Vergisi - Eğlence yerlerini işleten gerçek veya tüzel kişiler

Haberleşme Vergisi - Telefon, teleks ve faks gibi haberleşme hizmetlerini ifa eden kurumlar

Elektrik ve Havagazı Tüketim Vergisi - Elektrik ve havagazı dağıtımını gerçekleştiren kurum ve kuruluşlar

Yangın Sigorta Vergisi - Taşınmaz ve taşınır malları yangına karşı sigorta eden şirketler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Elektrik ve Havagazı Tüketim Vergisi - Elektrik ve havagazı dağıtımını gerçekleştiren kurum ve kuruluşlar

Cevap

Elektrik ve Havagazı Tüketim Vergisi'nin mükellefinin dağıtım kuruluşları olarak belirtildiği seçenek yanlıştır; çünkü bu vergide mükellef tüketicidir.

2464

sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun

37

. maddesi açıkça verginin mükellefinin "elektrik ve havagazını tüketenler" olduğunu belirtir. Dağıtım kuruluşları ise

38

. madde kapsamında verginin beyanı ve ödenmesinden sorumlu olan "vergi sorumlusu"dur. Bu nedenle, dağıtım kuruluşlarını mükellef olarak tanımlayan ifade kanuna aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

2464

sayılı Kanun'un vergi mükellefiyetine ilişkin maddelerinin incelenmesi.

Haberleşme ve Yangın Sigorta vergilerinde hizmeti sunan kurumların (maddeler

30

41

), İlan ve Reklam ile Eğlence vergilerinde ise faaliyeti yürütenlerin (maddeler

13

18

) mükellef olduğu saptanmıştır.

Belediye vergilerinin her biri için kanun koyucu tarafından özel mükellefiyet tanımları yapılmıştır.

Elektrik ve Havagazı Tüketim Vergisi'ne ilişkin

37

. ve

38

. maddelerin analiz edilmesi.

Madde

37

uyarınca verginin mükellefi dağıtım kuruluşları değil, elektriği ve havagazını tüketen gerçek ve tüzel kişilerdir.

Tüketim vergilerinde vergi yükünün nihai kullanıcı üzerinde kalması amaçlanmıştır.

Vergi sorumluluğu ve mükellefiyet ayrımının yapılması.

Dağıtım kuruluşları, madde

38

gereği vergiyi tüketiciden tahsil edip belediyeye yatırmakla görevli olan "vergi sorumlusu"dur.

Mükellef ve vergi sorumlusu kavramları hukuken farklı statüleri temsil eder.

Anahtar Kavram

Vergi Mükellefi ve Vergi Sorumlusu Ayrımı (

2464

Sayılı Kanun)

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 77Soru →

$5393$ sayılı Belediye Kanunu uyarınca, büyükşehir belediyesi dışındaki bir belediyenin bir mali yıl içinde yapacağı borçlanma tutarının, en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranıyla artırılmış miktarının $\%10$ ’unu aşması durumunda izlenmesi gereken yasal usul aşağıdakilerden hangisidir?

Belediye Meclisinin kararı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının onayı

Sadece Belediye Meclisinin üye tam sayısının salt çoğunluğuyla karar alması

Belediye Meclisinin kararı ve Cumhurbaşkanının izni

Belediye Encümeninin teklifi ve İçişleri Bakanlığının onayı

Belediye Meclisinin kararı ve Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Belediye Meclisinin kararı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının onayı

Cevap

Belediyelerin bir mali yıl içindeki borçlanma tutarı kesinleşmiş bütçe gelirlerinin %10'unu aşıyorsa, Belediye Meclisi kararına ek olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının onayı gerekir.

Doğru yanıt olan seçenek,

5393

sayılı Belediye Kanunu'nun

68

. maddesinin (e) bendine tam olarak uymaktadır. Kanun metnine göre, belediye ve bağlı kuruluşları ile belediye şirketlerinin, faiz dâhil iç borçlanma tutarı, bir mali yıl içinde en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranıyla artırılmış miktarının yüzde onunu geçemez. Bu oranın aşılması durumunda ise Belediye Meclisi kararının yanı sıra Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının onayı şart koşulmuştur.

Adım Adım Çözüm

5393

sayılı Belediye Kanunu'nun

68

. maddesindeki borçlanma usullerini analiz etme

Belediyelerin iç borçlanma limitlerinin ve onay makamlarının belirlenmesi

Yasal sınırların ve hiyerarşik onay sürecinin tespiti için gereklidir.

Borçlanma tutarının bütçe gelirlerine oranını (%10 eşiği) değerlendirme

%10'a kadar olan borçlanmalarda sadece meclis kararı, %10'u aşanlarda ise bakanlık onayı şartı

Soruda belirtilen %10 aşımı durumunun özel usulünü belirlemek için.

Anahtar Kavram

Belediyelerde yıllık borçlanma sınırı ve bakanlık onay prosedürü

Daha Fazla Pratik

Büyükşehir belediyelerinde toplam borç stoku limitinin normal belediyelerden (1 kat) farklı olarak 1.5 kat olarak uygulanmasını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 78Soru →

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 60. maddesinde belediyelerin bütçesinden karşılanabilecek gider kalemleri "tahdidi" (sınırlı) olarak belirlenmiştir. Kamu maliyesi ve idare hukuku ilkeleri gereği, bu listede yer almayan bir kalemin belediye bütçesinden giderleştirilmesi mümkün değildir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 5393 sayılı Kanun uyarınca belediye bütçesinden karşılanabilecek "giderler" arasında yer almaz?

Belediye personeline ve belediye organlarının üyelerine ödenen maaş, ücret, ödenek, huzur hakkı ve yolluklar

Üyesi olunan mahalli idare birliklerine yasal düzenlemeler çerçevesinde ödenen katılma payları

Yol, su ve kanalizasyon gibi hizmetlerden yararlanan taşınmaz sahiplerinden tahsil edilen katılma payları

Belediye adına açılan davaların takibiyle ilgili ödenen avukatlık ücretleri ile yargılama ve icra giderleri

Vergi, resim ve harçların tahsilat işlemleriyle ilgili olarak yapılan idari harcamalar ve teknik proje giderleri

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yol, su ve kanalizasyon gibi hizmetlerden yararlanan taşınmaz sahiplerinden tahsil edilen katılma payları

Cevap

Hizmetlerden yararlanan taşınmaz sahiplerinden tahsil edilen katılma payları

Doğru yanıt olan taşınmaz sahiplerinden tahsil edilen katılma payları, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 59. maddesinin (b) bendinde 'vergi, resim, harç ve katılma payları' başlığı altında belediyenin 'gelirleri' arasında sayılmıştır. Kanun'un 60. maddesindeki gider listesinde ise belediyeden çıkan nakit akışını temsil eden kalemler yer alır. Katılma payının tahsil edilmesi belediyeye bir kaynak girişi sağladığı için bu bir gider değil, öz gelirdir.

Adım Adım Çözüm

Yasal dayanağın analizi

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 60. maddesi belediye giderlerini, 59. maddesi ise belediye gelirlerini düzenlemektedir.

Gider kalemlerini belirlemek için Madde 60'taki 'tahdidi' (sınırlı) listenin incelenmesi gerekir.

Seçeneklerin tasnif edilmesi

Katılma payı ifadesi hem gelir hem de gider listesinde geçmektedir.

Terminolojik benzerlikten kaynaklanan hatayı önlemek için ödemenin yönü (belediyeye giriş mi yoksa belediyeden çıkış mı) tespit edilmelidir.

Gelir ve Gider farkının tespiti

Mükelleflerden tahsil edilen 'yol, su, kanalizasyon katılma payları' bir gelirdir (Madde 59/b). Birliklere ödenen 'katılma payları' ise bir giderdir (Madde 60/i).

Mükelleften alınan pay belediye kasasına giren bir kaynak (öz gelir) niteliğindedir.

Anahtar Kavram

Belediye Giderlerinin Tahdidi Niteliği ve Gelir-Gider Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Belediye Kanunu Madde 60 ile İl Özel İdaresi Kanunu Madde 43 arasındaki gider kalemleri farklarını inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 79Soru →

$5302$ sayılı İl Özel İdaresi Kanunu ve mahalli idarelerin mali yapısını düzenleyen diğer mevzuat hükümleri çerçevesinde, il özel idaresinin gelir kalemlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

İl özel idaresine ait taşınmaz malların kira, satış ve işletilmesinden elde edilen bedeller idarenin öz gelirleri arasında yer alır.

İl özel idaresince yürütülecek hizmetler karşılığında ilgili mevzuat uyarınca alınacak ücretler bütçede gelir olarak kaydedilir.

Büyükşehir belediyesi kurulan illerde, büyükşehir belediye sınırları içerisindeki işletmelerden alınan ilan ve reklam vergileri il özel idaresince tahsil edilir.

İl özel idaresine ait taşınır ve taşınmaz malların faizleri ile sigorta tazminatları mali yapının yasal gelir unsurları arasındadır.

Genel bütçe vergi gelirlerinden 5779 sayılı Kanun hükümleri uyarınca ayrılan paylar il özel idaresinin gelir kaynakları içerisinde sayılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Büyükşehir belediyesi kurulan illerde, büyükşehir belediye sınırları içerisindeki işletmelerden alınan ilan ve reklam vergileri il özel idaresince tahsil edilir.

Cevap

Büyükşehir belediyesi kurulan illerde ilan ve reklam vergisinin il özel idaresince tahsil edildiğini belirten ifade yanlıştır.

İlan ve reklam vergisi,

2464

sayılı Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca belediyelere ait bir gelirdir. Ayrıca,

6360

sayılı Kanun çerçevesinde Türkiye'deki

30

büyükşehirde il özel idareleri tamamen kaldırılmış, bu idarelerin yetki ve görevleri büyükşehir belediyelerine veya ilgili kurumlara devredilmiştir. Dolayısıyla büyükşehir sınırları içinde il özel idaresinin bir vergi tahsil etmesi hukuken mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

5302 sayılı Kanun'un 42. maddesinin incelenmesi

İl özel idaresinin gelirleri arasında öz gelirler (taşınmaz gelirleri, ücretler, iştirak gelirleri vb.) ve payların olduğu görülür.

İl özel idaresinin yasal gelir sınırlarını belirlemek.

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu ile karşılaştırma yapılması

İlan ve reklam vergisinin belediyelere ait bir vergi türü olduğu saptanır.

Verginin hangi mahalli idareye ait olduğunu netleştirmek.

6360 sayılı Kanun'un etkisinin değerlendirilmesi

Büyükşehir belediyesi olan 30 ilde il özel idarelerinin tüzel kişiliğinin sona erdiği tespit edilir.

Büyükşehir sınırları içindeki idari yapıyı doğrulamak.

Anahtar Kavram

İl Özel İdaresi Öz Gelirleri ve Büyükşehirlerdeki Hukuki Statü

Alternatif Yöntem

Soruyu çözerken 'Büyükşehir' ibaresine dikkat ederek, bu illerde il özel idaresinin bulunmadığı bilgisini (6360 sayılı Kanun) hatırlamak doğrudan doğru cevaba ulaşmanızı sağlar.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 80Soru →

5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 42. maddesinde il özel idaresinin gelirleri tahdidi olarak sayılmıştır. Mahalli idarelerin mali yetki alanları ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu ile olan ilişkisi göz önünde bulundurulduğunda, il özel idaresi gelirlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

İl özel idaresine ait taşınmaz malların kira, satış ve başka suretle değerlendirilmesinden elde edilen gelirler öz gelirler kapsamında yer alır.

Genel bütçe vergi gelirlerinden, 5779 sayılı Kanun esaslarına göre ayrılan paylar il özel idaresinin dış kaynaklı bütçe gelirlerini oluşturur.

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca tahsil edilen 'İlan ve Reklam Vergisi', belediye sınırları dışında kalan köy yerleşik alanlarında il özel idaresince tahakkuk ve tahsil edilir.

6360 sayılı Kanun kapsamında büyükşehir belediyesi kurulan illerde il özel idaresi tüzel kişiliği kaldırıldığı için bu illerde il özel idaresine ait bir mali yapı ve gelir kaleminden söz edilemez.

İl özel idaresi tarafından yürütülecek hizmetler karşılığında ilgili mevzuat çerçevesinde alınan harçlar ve hizmet karşılığı ücretler idarenin bütçesine gelir kaydedilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca tahsil edilen 'İlan ve Reklam Vergisi', belediye sınırları dışında kalan köy yerleşik alanlarında il özel idaresince tahakkuk ve tahsil edilir.

Cevap

İlan ve Reklam Vergisi'nin il özel idaresince tahsil edileceğini belirten ifade yanlıştır.

Doğru cevap olan İlan ve Reklam Vergisi ifadesi yanlıştır çünkü bu vergi 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nda düzenlenen ve yalnızca belediyelere ait olan bir gelir türüdür. İl özel idarelerinin vergilendirme yetkisi belediyeler kadar geniş değildir ve Belediye Gelirleri Kanunu'ndaki çoğu vergi kalemini (İlan-Reklam, Haberleşme, Eğlence vb.) tahsil etme yetkileri bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

5302 sayılı Kanun Madde 42'nin incelenmesi

İl özel idaresi gelirleri arasında; paylar, öz gelirler, faizler, cezalar ve kanunla bırakılan vergi, resim, harçların olduğu görülür.

Yasal dayanağın tespit edilmesi gerekir.

Belediye gelirleri ile karşılaştırma yapılması

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu kapsamındaki vergilerin (İlan-Reklam, Eğlence vb.) sadece belediyelere ait olduğu saptanır.

Yetki karmaşasını gidermek ve yanlış gelir kalemini ayırt etmek için gereklidir.

6360 sayılı Kanun etkisinin değerlendirilmesi

Büyükşehirlerde bu idarenin bulunmadığı gerçeği doğrulanır.

Güncel hukuki statünün belirlenmesi için kritiktir.

Anahtar Kavram

İl Özel İdaresi ve Belediye Gelirlerinin Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Belediye Gelirleri Kanunu ile İl Özel İdaresi gelir kalemlerini karşılaştıran bir tabloyu incelemek faydalı olacaktır.

Tahmini Süre:55s

ÖncekiSayfa 4 / 7Sonraki

Mahalli İdarelerin Mali Yapısı

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm