Yönetim Kuramları

154 soru

Soru 141Soru

Davranışsal yönetim kuramcılarından Abraham Maslow'a göre, bir ihtiyacın birey davranışlarını etkileyebilmesi için o ihtiyacın henüz karşılanmamış olması gerekir. Kuramın temel varsayımlarından biri olan "Doyurulan bir ihtiyaç, artık bir güdüleyici (motivasyon aracı) olma özelliğini kaybeder." ilkesi çerçevesinde; bir kamu kurumunda çalışan ve maaş, iş güvencesi, emeklilik gibi temel beklentileri (fizyolojik ve güvenlik ihtiyaçları) tam olarak karşılanmış bir personelin motivasyonunu artırmak için aşağıdaki uygulamalardan hangisinin öncelikli olarak devreye girmesi beklenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Personelin ekip çalışmalarına dahil edilmesi ve başarılarının üstleri tarafından takdir edilmesi

Cevap

Personelin ekip çalışmalarına dahil edilmesi ve başarılarının üstleri tarafından takdir edilmesi
Abraham Maslow'un İhtiyaçlar Hiyerarşisi Kuramı'na göre, bir ihtiyacın bireyi motive edebilmesi için karşılanmamış olması gerekir. Soruda memurun fizyolojik (maaş) ve güvenlik (iş güvencesi) ihtiyaçlarının doyurulduğu açıkça ifade edilmiştir. Bu durumda, hiyerarşideki sıralılık ilkesine göre bir sonraki aşamada yer alan 'Ait Olma' (ekip çalışması, sosyal kabul) ve 'Saygınlık' (başarılarının takdir edilmesi) ihtiyaçları birey üzerinde asıl güdüleyici gücü oluşturacaktır.

Adım Adım Çözüm

1
Personelin mevcut doyum düzeyini analiz etmek.
Soruda memurun fizyolojik (maaş) ve güvenlik (iş güvencesi) ihtiyaçlarının karşılandığı belirtilmiştir.
Maslow'un hiyerarşik yapısında hangi ihtiyaçların devre dışı kaldığını anlamak için gereklidir.
2
Maslow'un 'doygunluk' ilkesini uygulamak.
Doyurulan alt düzey ihtiyaçlar artık bireyi motive etme özelliğini yitirmiştir.
Kuramın temel mekanizması olan 'sıralılık' ilkesini işletmek gerekir.
3
Hiyerarşideki bir sonraki basamağı belirlemek.
Birey için artık 'Ait Olma (Sosyal)' ve 'Saygınlık (Statü)' ihtiyaçları birincil motivasyon kaynağı haline gelmiştir.
Motivasyonun devamlılığı için üst basamaklara yönelmek şarttır.

Anahtar Kavram

Maslow'un İhtiyaçlar Hiyerarşisi - İhtiyaçların Sıralılığı ve Doygunluk İlkesi
Soru 142Soru

Yönetim Bilimi'nde Sistem Yaklaşımı çerçevesinde ele alınan "açık sistem" modeline göre; her sistemde doğal olarak bulunan düzensizleşme, enerji kaybı ve nihayetinde sistemin işlevsizleşerek durması eğilimini (entropi) engellemek amacıyla, organizasyonun dış çevreden yeni enerji ve bilgi ithal ederek kendisini yenilemesi süreci aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Negatif entropi

Cevap

Sistemin dış çevreden enerji ve bilgi ithal ederek bozulma eğilimini durdurması "Negatif entropi" olarak adlandırılır.
Sistem Yaklaşımı'na göre her sistem doğal olarak bozulmaya ve dağılmaya (entropi) meyillidir. Açık sistemler olan kamu kurumları, dış çevreden enerji, bilgi ve kaynak ithal ederek bu bozulma sürecini durdurabilirler. Bu sürece, bozulmayı tersine çevirdiği için 'negatif entropi' adı verilir.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen anahtar kavramları analiz edin.
Entropi (bozulma eğilimi), dış çevreden enerji ithali ve kendini yenileme kavramları tespit edildi.
Sistem Yaklaşımı'ndaki hayatta kalma mekanizmasını tanımlamak için bu kavramlar belirleyicidir.
2
Entropi kavramının zıttı olan süreci belirleyin.
Entropi sistemin dağılmasıyken, bunu durduran sürecin 'negatif' ön ekiyle ifade edildiği saptandı.
Sistemler dışarıdan girdi almadıklarında ölürler; bu ölümü durduran dış kaynak girişi negatif entropidir.
3
Terimi diğer sistem kavramlarıyla karşılaştırarak teyit edin.
Negatif entropi teriminin tanıma tam uyduğu onaylandı.
Sinerji ve geri bildirim gibi kavramlar sistemin işleyişiyle ilgili olsa da, varoluşsal yenilenmeyi doğrudan negatif entropi açıklar.

Anahtar Kavram

Negatif Entropi
Soru 143Soru

Bir büyükşehir belediyesi, hizmet kalitesini standardize etmek amacıyla bünyesindeki farklı ilçe şube müdürlüklerinin performans verilerini analiz etmektedir. Bu süreçte, en düşük maliyetle en yüksek vatandaş memnuniyetini sağlayan şubenin çalışma yöntemleri 'en iyi uygulama' (best practice) olarak belirlenmiş ve bu yöntemlerin diğer şubelere de bir model olarak aktarılması kararlaştırılmıştır.

Belediyenin yürüttüğü bu çalışma, çağdaş yönetim tekniklerinden hangisinin doğrudan bir örneğidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İç kıyaslama

Cevap

Kurumun kendi bünyesindeki birimler arası karşılaştırma yaptığı için doğru cevap iç kıyaslamadır.
İç kıyaslama tekniği, büyük organizasyonlarda farklı birimlerin birbirlerinin güçlü yönlerinden ders çıkarmasını sağlar. Senaryoda belediyenin kendi şubelerini karşılaştırarak verimli olanı model alması, bu tekniğin tipik bir kamu yönetimi uygulamasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryodaki özneyi ve birimleri tanımlama
Özne bir büyükşehir belediyesidir ve karşılaştırılan birimler bu belediyenin kendi şube müdürlükleridir.
Kıyaslama türünü belirlemek için karşılaştırmanın hangi kapsamda (iç/dış) yapıldığını anlamak gerekir.
2
Faaliyetin amacını analiz etme
En iyi uygulamanın (best practice) tespiti ve kurum içine yayılması hedeflenmektedir.
Bu faaliyet, kıyaslama (benchmarking) tekniğinin temel metodolojisidir.
3
Uygun tekniği eşleştirme
Bir organizasyonun kendi içindeki birimleri karşılaştırması 'iç kıyaslama' (internal benchmarking) olarak tanımlanır.
Rekabetçi, fonksiyonel veya jenerik kıyaslamalar kurum dışı odaklıyken, iç kıyaslama kurum içi odaklıdır.

Anahtar Kavram

İç Kıyaslama (Internal Benchmarking)
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 144Soru

Bir kamu kurumunda yönetici olarak görev yapan Ahmet Bey, birimindeki işleyişle ilgili önemli kararlar almadan önce personeliyle düzenli toplantılar yapmakta ve onların görüşlerini titizlikle dinlemektedir. Personel, fikirlerinin sorulmasından ve görüşlerine değer verilmesinden memnuniyet duysa da son tahlilde kararların her zaman Ahmet Bey tarafından tek taraflı olarak verildiğini ve karara katılımın sadece "danışma" düzeyinde kaldığını bilmektedir.

Rensis Likert'in "Yönetim Sistemleri" yaklaşımı esas alındığında, Ahmet Bey'in sergilediği bu yönetim tarzı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danışmacı (Sistem 3)

Cevap

Danışmacı (Sistem 3)
Danışmacı (Sistem 3) yönetim tarzında yöneticiler, personele önemli ölçüde güven duyarlar. Karar alma süreçlerinden önce astların fikirlerini alırlar ve onlarla iletişim kurarlar. Ancak sorudaki örnekte de belirtildiği üzere, yetki ve sorumluluk paylaşımı tam değildir; son söz her zaman yöneticiye aittir.

Adım Adım Çözüm

1
Yöneticinin personele olan güven düzeyini analiz et.
Yönetici personelini dinliyor ve görüşlerine değer veriyor; bu durum 'kısmi/önemli ölçüde güven' olduğunu gösterir.
Likert'in sistemleri arasındaki en temel farklardan biri astlara duyulan güvenin derecesidir.
2
Karar verme mekanizmasının kimin elinde olduğunu belirle.
Görüş alınmasına rağmen nihai karar yönetici tarafından tek taraflı veriliyor.
Sistem 3 ile Sistem 4 arasındaki en kritik ayrım, kararın kim tarafından verildiğidir (Sistem 3'te yönetici, Sistem 4'te grup).
3
Bulguları Likert'in dörtlü sınıflandırmasıyla eşleştir.
Tanımlanan davranış örüntüsü Danışmacı (Sistem 3) ile tam olarak örtüşmektedir.
Sistem 3, demokratikleşme yolunda bir aşama olup tam katılımcılıktan önceki basamaktır.

Anahtar Kavram

Likert'in Yönetim Sistemleri

İpuçları

1
Yöneticinin kararı tek başına mı yoksa grupla mı verdiğine dikkat edin.
2
Likert'in sistemleri otoriterden katılımcıya doğru 11'den 44'e kadar sıralanır; sorudaki durum bu spektrumun ortalarında bir yerdedir.

Daha Fazla Pratik

Likert'in 'Bağlantı Halkası' (Linking Pin) kavramının bu sistemlerle nasıl bütünleştiğini inceleyin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 145Soru

Yönetim Bilimi'nde Sistem Yaklaşımı çerçevesinde; açık bir sistem olan kamu kurumlarının dış çevreden enerji, bilgi ve insan kaynağı alarak kurumsal bozulma ve yok olma eğilimini durdurması ile başlangıç koşulları farklı olsa dahi çeşitli yöntemler kullanarak aynı nihai hedefe ulaşabilmeleri özellikleri, aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla ve doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Negatif Entropi - Eşsonuçluluk

Cevap

Negatif entropi ve eşsonuçluluk kavramları, sırasıyla kurumsal bozulmanın durdurulmasını ve farklı yollarla aynı hedefe ulaşılmasını açıklar.
Negatif entropi, bir sistemin dış çevreden enerji ve bilgi alarak kendi içindeki bozulma eğilimini (entropi) durdurmasını ve hayatta kalmasını ifade eder. Eşsonuçluluk (equifinality) ise açık sistemlerin farklı yollar veya yöntemler izleyerek aynı nihai sonuca ulaşabilme kapasitesidir. Bu iki tanım sorudaki sırayla tam uyum sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci kavramı analiz etme
Negatif Entropi
Sistemlerin doğasında bulunan düzensizleşme ve yok olma eğilimi 'entropi'dir; dışarıdan enerji alarak bu sürecin tersine çevrilmesi 'negatif entropi' olarak tanımlanır.
2
İkinci kavramı analiz etme
Eşsonuçluluk (Equifinality)
Açık sistemlerin, kapalı sistemlerden farklı olarak, farklı girdi ve süreçlerle aynı çıktıya (amaca) ulaşabilme yeteneği eşsonuçluluktur.

Anahtar Kavram

Sistem Yaklaşımı Temel Kavramları

Daha Fazla Pratik

Sistem yaklaşımı ile durumsallık yaklaşımı arasındaki felsefi farkları ve açık sistemlerin çevreyle olan sınır geçirgenliği konusunu tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 146Soru

Kamu yönetiminde geleneksel hiyerarşik yapının getirdiği hantallığı gidermek amacıyla; çalışanların karar verme yetkilerinin artırılması, bilgiye erişimlerinin sağlanması ve kendi işleri üzerinde kontrol sahibi olmalarına yönelik uygulamalar giderek önem kazanmaktadır. Bu yaklaşımda temel amaç, personelin yeteneklerini tam olarak kullanabileceği bir ortam yaratarak kurumsal etkinliği artırmaktır.

Buna göre; çalışanların sadece verilen emirleri yerine getirmesi yerine, inisiyatif alarak çözüm üretmesini ve iş süreçlerinden sorumlu tutulmasını öngören çağdaş yönetim tekniği aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Personeli Güçlendirme (Empowerment)

Cevap

Personeli güçlendirme (empowerment), çalışanların karar alma süreçlerine katılımını, yetki devrini ve sorumluluk üstlenmesini merkezine alan bir yönetim tekniğidir.
Personeli güçlendirme (empowerment), çalışanların sadece fiziksel olarak değil, zihinsel ve yönetsel olarak da iş süreçlerine dahil edilmesini, onlara karar alma yetkisi ve gerekli kaynakların sağlanmasını ifade eder. Tanımda belirtilen hiyerarşiyi aşma ve inisiyatif alma vurgusu doğrudan bu tekniğe işaret eder.

Adım Adım Çözüm

1
Sorudaki anahtar kavramları belirleme
Karar verme yetkisi, bilgiye erişim, kontrol sahibi olma ve inisiyatif alma kavramları tespit edildi.
Sorunun hangi yönetimsel boyuta odaklandığını anlamak için gereklidir.
2
Teknikleri karşılaştırma
TKY süreç iyileştirmeye, Benchmarking karşılaştırmaya, Outsourcing hizmet alımına, Reengineering ise radikal yapısal değişime odaklandığı için elenir.
Benzer çağdaş teknikler arasındaki nüansları ayırt etmek için gereklidir.
3
Kavramsal eşleştirme yapma
Çalışanın 'işin sahibi' haline gelmesi ve yetkiyle donatılması 'Personeli Güçlendirme' kavramı ile tam olarak örtüşmektedir.
Tanımlanan uygulamanın teknik karşılığını kesinleştirmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Personeli Güçlendirme (Empowerment)
Soru 147Soru

Yönetim kuramlarının tarihsel gelişimi içerisinde Durumsallık Yaklaşımı, 'her zaman ve her yerde geçerli en iyi tek bir yönetim yolu' (one best way) olduğu düşüncesini reddederek, örgütsel yapının çevresel ve teknolojik faktörlerin bir fonksiyonu olduğunu savunur. Bu yaklaşımın temel önermeleri ve literatürdeki önemli çalışmaları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Durumsallık Yaklaşımı için yanlış bir ifadedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Örgütsel başarının anahtarının, çalışanların psikolojik tatmini ve informal grup içi dayanışma düzeyinin artırılması olduğunu ileri sürer.

Cevap

Örgütsel başarının çalışanların psikolojik tatminine ve grup dayanışmasına bağlı olduğunu savunan ifade yanlıştır; çünkü bu görüş Neoklasik Yönetim Kuramı'na aittir.
Durumsallık Yaklaşımı, örgüt yapısını dışsal ve içsel faktörlerin (çevre, teknoloji, büyüklük) bir fonksiyonu olarak görür. Çalışanların psikolojik tatmini ve informal grup ilişkileri ise Neoklasik (Davranışsal) Yönetim Kuramı'nın (özellikle Hawthorne araştırmaları sonrası) temel odak noktasıdır. Bu nedenle, çalışanların sosyal ihtiyaçlarını merkeze alan ifade Durumsallık Yaklaşımı'nın temel ilkeleriyle örtüşmez.

Adım Adım Çözüm

1
Durumsallık Yaklaşımı'nın temel felsefesini hatırla.
Bu yaklaşım 'en iyi tek yol' anlayışını reddeder ve yapının çevre, teknoloji ve büyüklük gibi değişkenlere bağlı olduğunu savunur.
Soruda istenen yanlış ifadeyi bulmak için yaklaşımın sınırlarını belirlemek gerekir.
2
Seçeneklerdeki kuramcıları ve temel bulguları analiz et.
Woodward (teknoloji), Burns ve Stalker (çevre/organik yapı), Lawrence ve Lorsch (farklılaşma) ve Aston Grubu (büyüklük) Durumsallık Yaklaşımı'nın temel taşlarıdır.
Bilimsel literatürdeki eşleşmelerin doğruluğunu teyit etmek için gereklidir.
3
İstisna teşkil eden (yanlış) ifadeyi belirle.
Çalışanların sosyal ve psikolojik ihtiyaçlarına odaklanan görüş Neoklasik kuramcılar (Mayo, Roethlisberger vb.) tarafından savunulmuştur.
Kuramlar arası sınır ihlalini tespit ederek doğru sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

Durumsallık Yaklaşımı'nın Evrensellik Karşıtlığı ve Temel Değişkenleri
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 148Soru

Frederick W. Taylor'ın 19111911 yılında yayımlanan "Bilimsel Yönetim İlkeleri" adlı eserinde, geleneksel yönetimdeki "Girişim ve Teşvik" (Initiative and Incentive) sisteminin yerini alması gereken 44 temel yönetim ilkesi (görevi) tanımlanmıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Taylor tarafından önerilen bu 44 temel yönetim ilkelerinden biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Çalışanların sosyal ve psikolojik ihtiyaçlarının analiz edilerek, informal grup dinamiklerinin verimlilik üzerindeki etkisinden yararlanılması

Cevap

Çalışanların sosyal ve psikolojik ihtiyaçlarının dikkate alınması ve informal grup dinamiklerinin kullanılması, Klasik Kuram'ın rasyonel-ekonomik insan varsayımına zıt bir yaklaşım olup İnsan İlişkileri Yaklaşımı'nın bir özelliğidir.
Frederick Taylor'ın Klasik Yönetim Kuramı içindeki Bilimsel Yönetim Yaklaşımı, işçiyi 'ekonomik insan' olarak tanımlar ve verimliliği sadece fiziksel ve mühendislik teknikleriyle (zaman-hareket etütleri, standartlaşma) artırmaya çalışır. Sosyal ve psikolojik ihtiyaçlar ile informal (kayıt dışı) grupların varlığı Taylorizm tarafından tamamen göz ardı edilmiştir. Bu kavramlar ancak 19301930'lu yıllarda İnsan İlişkileri Yaklaşımı ile yönetim literatürüne girmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Taylor'ın dört temel yönetim ilkesini tanımla
1. Bilimsel yöntem geliştirme, 2. Bilimsel seçim ve eğitim, 3. Samimi iş birliği, 4. Sorumluluk paylaşımı (Planlama vs. Uygulama).
Taylor'ın sisteminin temel yapı taşlarını belirlemek için gereklidir.
2
Seçeneklerdeki ifadelerin hangi kuramsal yaklaşıma ait olduğunu karşılaştır
A, B, C ve E seçenekleri doğrudan Taylor'ın ilkelerini yansıtırken, D seçeneği neoklasik/davranışsal yaklaşıma aittir.
Yanlış olanı bulmak için kavramsal sınırları belirlemek gerekir.

Anahtar Kavram

Taylor'ın Dört Temel Yönetim İlkesi
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 149Soru

Klasik yönetim kuramının öncülerinden Henri Fayol, bir organizasyondaki personelin hiyerarşik konumu ile sahip olması gereken yetenekler arasındaki ilişkiyi analiz etmiştir. Fayol'un bu yaklaşımına göre, bir çalışan organizasyon şemasında alt kademelerden (işçi/ustabaşı) üst yönetim kademelerine (genel müdürlük) doğru yükseldikçe yetenek kompozisyonunda meydana gelen temel değişim aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yönetim yeteneğine olan ihtiyaç oransal olarak artarken, teknik yeteneklere olan ihtiyaç azalır.

Cevap

Yönetim yeteneğine olan ihtiyacın oransal olarak artması, teknik yeteneklere olan ihtiyacın ise azalması
Henri Fayol'a göre, bir organizasyonun en alt kademesindeki çalışanlar için işin teknik yönü (üretim, operasyon) en önemli yetenek iken, hiyerarşide yükseldikçe yöneticinin teknik detaylarla uğraşma oranı azalır. Bunun yerine organizasyonun bütününü planlama, koordine etme ve denetleme gibi yönetsel yeteneklere olan ihtiyaç artar. Bu durum, yönetim biliminde hiyerarşik kademe ile yetenek ihtiyacı arasındaki ters orantılı ilişkiyi açıklar.

Adım Adım Çözüm

1
Fayol'un yetenek sınıflandırmasını hatırla.
Fayol; teknik, ticari, mali, güvenlik, muhasebe ve yönetim yeteneklerini tanımlamıştır.
Sorunun temeli olan yetenek türlerini belirlemek gerekir.
2
Hiyerarşik kademe ile yetenek ihtiyacı arasındaki bağı kur.
Alt kademede (işçi) teknik yetenek en yüksekteyken, üst kademede (genel müdür) yönetim yeteneği en yüksek seviyeye ulaşır.
Yönetimin tepesinde işin nasıl yapıldığından ziyade organizasyonun nasıl sevk ve idare edileceği önem kazanır.
3
Yeteneklerin değişim trendini analiz et.
Hiyerarşide yukarı doğru çıkıldıkça yönetim yeteneği artar, teknik yetenek azalır.
Üst kademe yöneticilerin asıl görevi teknik operasyon değil, planlama ve stratejidir.

Anahtar Kavram

Hiyerarşik Kademe ve Yetenek Dağılımı İlişkisi

Daha Fazla Pratik

Fayol'un 5 yönetim fonksiyonu (POCCC) ile Gulick'in POSDCORB sınıflandırması arasındaki farkları inceleyerek fonksiyonel benzerlikleri pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 150Soru

Kamu yönetiminde personel yönetiminden sorumlu bir birim amiri; birimindeki fiziksel çalışma koşullarını iyileştirmesine, ofis donanımlarını yenilemesine ve çalışanların özlük haklarında iyileştirmeler yapmasına rağmen, personelin işe karşı duyduğu heyecanın ve içsel bağlılığın artmadığını, sadece 'şikayetlerin azaldığını' gözlemlemiştir.

Frederick Herzberg’in Çift Faktör (Motivasyon-Hijyen) Kuramı’na göre, bu yöneticinin çalışanlarda gerçek bir iş tatmini ve yüksek motivasyon yaratabilmesi için öncelikle aşağıdaki alanlardan hangisine yönelik uygulamalar geliştirmesi gerekir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Güdüleyici (Motivatör) faktörler (İşin içeriği, sorumluluk, başarı ve tanınma)

Cevap

Güdüleyici (Motivatör) faktörler, işin içeriğine odaklanarak çalışanda gerçek tatmin yaratan unsurlardır.
Herzberg'in kuramına göre, çalışma koşulları ve ücret gibi faktörler 'hijyen' faktörleridir; bunlar sağlandığında sadece işe karşı duyulan negatif hisler (tatminsizlik) nötrlenir. Çalışanın işinden zevk alması ve yüksek verimle çalışması için işin kendisine yönelik sorumluluk, başarı duygusu ve takdir gibi 'güdüleyici' faktörlerin iyileştirilmesi şarttır.

Adım Adım Çözüm

1
Sorudaki durumu analiz etme
Yönetici fiziksel koşullar ve özlük hakları gibi 'çevresel' unsurları iyileştirmiş, ancak şikayetlerin azalması dışında bir motivasyon artışı sağlayamamıştır.
Herzberg'e göre bu unsurlar 'Hijyen Faktörleri'dir ve sadece tatminsizliği önler.
2
Herzberg'in modelini uygulama
Gerçek iş tatmini ve motivasyon için 'Güdüleyici Faktörler' (Motivators) devreye sokulmalıdır.
Motivasyon faktörleri işin kendisi, sorumluluk alma, başarı ve takdir edilme gibi doğrudan işin içeriğiyle ilgili unsurları kapsar.

Anahtar Kavram

Herzberg'in Çift Faktör Kuramı: Motivasyon vs. Hijyen

Daha Fazla Pratik

Bu soruyla bağlantılı olarak 'İş Zenginleştirme' (Job Enrichment) ve 'İş Genişletme' (Job Enlargement) arasındaki farkları incelemek, Herzberg'in motivasyon faktörlerini pratik hayata uygulama biçimlerini kavramanıza yardımcı olur.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 151Soru

Douglas McGregor’ın "X ve Y Kuramı" çerçevesinde; bir yöneticinin, çalışanlarının doğuştan işi sevmediği ve sorumluluktan kaçtığı yönündeki olumsuz varsayımlarının personelin davranışlarını bu yönde şekillendirmesi ve yöneticinin beklentilerinin bir süre sonra gerçeğe dönüşmesi durumunu ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kendini gerçekleştiren kehanet (Pygmalion Etkisi)

Cevap

Kendini gerçekleştiren kehanet (Pygmalion Etkisi)
Kendini gerçekleştiren kehanet, McGregor'un Beşeri Yönü (The Human Side of Enterprise) adlı çalışmasında vurguladığı üzere; bir yöneticinin astlarına 'teori X' gözüyle (tembel, sorumluluk almayan) bakmasının, çalışanları pasifleştirerek yöneticinin bu inancını haklı çıkaracak şekilde davranmalarına yol açması sürecidir.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen McGregor'un X ve Y Kuramı bağlamındaki önermeyi analiz et.
Yöneticinin çalışan hakkındaki varsayımlarının (beklentilerinin), çalışanın davranışlarını o yöne çekmesi durumu tanımlanmıştır.
Sorunun odak noktasının 'beklenti-sonuç' ilişkisi olduğunu belirlemek için gereklidir.
2
Davranışsal yönetim literatüründeki karşılığını belirle.
Bu durum, literatürde 'Kendini Gerçekleştiren Kehanet' veya 'Pygmalion Etkisi' olarak adlandırılır.
Kavramsal eşleştirmeyi doğrulamak için gereklidir.
3
Diğer seçenekleri eleyerek doğruluğu pekiştir.
İş zenginleştirme (Herzberg), Olgunluk (Argyris), İstisnalarla Yönetim (Taylor) ve Rasyonel Otorite (Weber) kavramlarının tanım dışı olduğu saptanır.
Kuramsal ayrımı netleştirmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Kendini Gerçekleştiren Kehanet (Self-Fulfilling Prophecy)
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 152Soru

Durumsallık Yaklaşımı çerçevesinde yürütülen ve Joan Woodward'ın 'teknoloji' vurgusuna bir eleştiri niteliği taşıyan araştırmalarda; örgüt yapısının temel belirleyicisinin 'örgüt büyüklüğü' (sizesize) olduğu, örgüt büyüdükçe uzmanlaşma ve formalistleşmenin arttığı ancak merkezileşmenin azaldığı sonucuna ulaşan çalışma grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Aston Grubu

Cevap

Örgüt yapısının asıl belirleyicisinin teknoloji değil, 'örgüt büyüklüğü' olduğunu savunan çalışma Aston Grubu tarafından gerçekleştirilmiştir.
Doğru seçenek olan grup, örgüt yapısını belirleyen en önemli faktörün büyüklük olduğunu savunur. Aston Grubu (Derek Pugh ve arkadaşları), geniş ölçekli araştırmalarında örgüt büyüdükçe iş bölümü ve uzmanlaşmanın derinleştiğini, kuralların ve prosedürlerin (formalistleşme) arttığını, ancak karar verme yetkisinin alt kademelere devredilmesiyle merkezileşmenin azaldığını bilimsel olarak ortaya koymuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Durumsallık değişkenini tanımlama
Soru kökünde odak noktası 'örgüt büyüklüğü' (sizesize) değişkenidir.
Durumsallık kuramcıları farklı değişkenlerin (teknoloji, çevre, büyüklük) yapı üzerindeki etkisini araştırmıştır.
2
Kuramcı ve bulgu eşleştirmesi yapma
Büyüklük arttıkça formalistleşmenin arttığını bulan grup Aston Grubu'dur.
Woodward teknolojiye, Burns-Stalker ve Lawrence-Lorsch çevreye odaklanırken; Pugh ve arkadaşları (Aston Grubu) büyüklüğü merkeze almıştır.

Anahtar Kavram

Örgütsel Büyüklük ve Yapı İlişkisi (Aston Grubu)

İpuçları

1
Bu grup, Woodward'ın 'teknoloji yapıyı belirler' tezine karşı 'büyüklük yapıyı belirler' tezini savunur.
2
Araştırmanın başında Derek Pugh bulunmaktadır ve İngiltere'deki bir üniversitenin adıyla anılırlar.
3
Büyüklük arttıkça işlerin daha standart hale geldiğini ancak yönetimin yerinden yönetim ilkesine (adem-i merkeziyet) yaklaştığını söylerler.

Daha Fazla Pratik

Büyüklük değişkeninin kamu bürokrasisindeki hiyerarşik kademe sayısı üzerindeki etkisini tartışan diğer modelleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 153Soru

Bir kamu kurumu, dijital dönüşüm stratejilerini belirlemek amacıyla; kendi hizmet alanından tamamen farklı bir sektörde yer alan ancak uzun vadeli büyüme stratejileri ve teknolojik vizyonu ile küresel ölçekte başarı yakalamış bir teknoloji şirketinin yönetim felsefesini ve stratejik planlama yöntemlerini derinlemesine analiz ederek kendi bünyesine uyarlamıştır. Bu uygulama, odak noktası ve kapsamı dikkate alındığında aşağıdaki kıyaslama (benchmarking) türlerinden hangisiyle açıklanabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Stratejik Kıyaslama

Cevap

Stratejik Kıyaslama
Stratejik kıyaslama, bir organizasyonun kendi performansını geliştirmek ve gelecekteki kurumsal kimliğini şekillendirmek amacıyla; sektör gözetmeksizin dünya çapında başarılı olmuş kuruluşların uzun vadeli stratejilerini, iş modellerini ve yönetim felsefelerini analiz etmesidir. Sorudaki senaryoda da kurumun belirli bir operasyonel iş akışına (süreç) veya birime (fonksiyon) değil, 'teknolojik vizyon' ve 'stratejik planlama' gibi üst düzey yönetimsel unsurlara odaklanması bu türü işaret etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryodaki inceleme konusunu analiz edin.
İnceleme konusu 'teknolojik vizyon', 'yönetim felsefesi' ve 'stratejik planlama yöntemleri' olarak belirlenmiştir.
Kıyaslamanın hangi seviyede (operasyonel, fonksiyonel veya stratejik) yapıldığını anlamak için gereklidir.
2
Kıyas ortağı seçilen kuruluşun niteliğini değerlendirin.
Farklı bir sektörden, küresel başarıya sahip bir teknoloji şirketi seçilmiştir.
Sektör dışı başarı örneklerinin stratejik modelleri üzerinden öğrenme hedeflendiği görülmektedir.
3
Kavramsal tanımlarla eşleştirme yapın.
Belirli bir operasyonel süreç yerine kurumun bütününe yön veren stratejik unsurların incelenmesi 'Stratejik Kıyaslama' tanımına tam olarak uymaktadır.
Doğru teknik terminolojinin tespiti için zorunludur.

Anahtar Kavram

Stratejik Kıyaslama (Strategic Benchmarking)
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 154Soru

Max Weber’in ideal tip bürokrasi kuramında, 'resmî görev alanlarının düzenlenmesi' ilkesi, rasyonel bir örgüt yapısının temel taşlarından biridir. Buna göre, bürokratik bir yapıda görevlerin dağılımı ve yetki kullanımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi Weberyen anlamda 'rasyonel' bir işleyişi ifade eder?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Faaliyetlerin, belirli yasal veya idari düzenlemelerle sabitlenmiş resmî ödevler olarak dağıtılması ve yetki kullanımının bu kurallarla sınırlandırılması

Cevap

Faaliyetlerin belirli yasal veya idari düzenlemelerle sabitlenmiş resmî ödevler olarak dağıtılması ve yetki kullanımının bu kurallarla sınırlandırılması
Doğru yanıt olan seçenek, Weber’in ideal tip bürokrasi modelinin en temel özelliklerinden birini ifade eder. Bu modelde faaliyetler, kurallar tarafından belirlenmiş 'resmî ödevler' olarak dağıtılır ve bu ödevlerin yerine getirilmesi için gerekli olan emir verme yetkisi de yine kurallar tarafından kesin olarak sınırlandırılmıştır. Bu durum, keyfiyeti önler ve yönetimi rasyonel-hukuki bir zemine oturtur.

Adım Adım Çözüm

1
Weber'in ideal tip bürokrasi modelindeki 'resmî görev alanları' ilkesini analiz edin.
Bu ilke, bir örgütteki faaliyetlerin rastgele değil, önceden belirlenmiş hukuki ve idari kurallarla dağıtılmasını öngörür.
Rasyonelliğin sağlanması için görevlerin ve yetkilerin kim tarafından, nasıl kullanılacağının netleşmesi gerekir.
2
Seçeneklerdeki otorite ve kural anlayışını karşılaştırın.
Kişisel takdir (B), sosyal ihtiyaçlar (C), kural esnetme (D) ve şahsi mülkiyet (E) unsurlarının rasyonel bürokrasiyle çeliştiğini görün.
Bu unsurlar ya bürokrasi öncesi (geleneksel) ya da bürokrasi sonrası (neoklasik/modern) yaklaşımları temsil eder.
3
Yasallık ve sabit görev dağılımı vurgusu yapan seçeneği belirleyin.
Yasal düzenlemeler ve sınırlandırılmış yetki vurgusu yapan seçeneğin Weberyen modelle tam örtüştüğü sonucuna varılır.
Weber'e göre modern bürokraside otorite, kişiye değil, o makama yasal olarak verilmiş ödev ve yetkilere dayanır.

Anahtar Kavram

Resmî Görev Alanları (Jurisdictional Areas)
Tahmini Süre:50s
ÖncekiSayfa 8 / 8
Yönetim Kuramları Alıştırma Soruları — KPSS Kamu Yönetimi — Sayfa 8 | Examkin