Examkin

Kamu Borçlarının Yönetimi

189 soru

Soru 21Soru →

Kamu maliyesi literatüründe kamu borçlarının yönetimi; borçların orijinal sözleşme şartlarına uyularak vadesinde ödenmesini içeren olağan işlemler ile borç yükünün hafifletilmesine veya vadenin uzatılmasına yönelik devletin egemenlik gücüne dayanan olağanüstü işlemleri kapsar. Borcun olağan seyrinde tasfiye edilmesi (itfa) ile olağanüstü müdahaleler arasındaki hukuki ve iktisadi farkların bilinmesi, borç yönetiminin analizi açısından kritik öneme sahiptir.

Buna göre, borç servisi ve itfası (olağan işlemler) hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dar anlamda borç servisi yalnızca faiz ve yönetim giderlerinin ödenmesini ifade ederken; geniş anlamda borç servisi, vadesi gelen anapara taksitlerinin de ödenerek borcun fiilen itfa edilmesini kapsayan olağan bir süreçtir.

Cevap

Dar anlamda borç servisinin sadece faiz ve giderleri, geniş anlamda borç servisinin ise anapara ödemelerini de (itfa) kapsayan olağan bir süreç olduğunu belirten ifadedir.
Doğru seçenek, kamu borç yönetiminde borç servisinin teknik tanımlarını eksiksiz yansıtmaktadır. Maliye literatüründe 'dar anlamda borç servisi' borcun cari yükü olan faiz ve komisyon ödemelerini ifade eder. 'Geniş anlamda borç servisi' ise bu cari yüke ek olarak vadesi gelen anapara taksitlerinin geri ödenmesini (itfayı) da içine alan, devletin sözleşme şartlarına uygun olarak gerçekleştirdiği tamamen 'olağan' bir süreçtir.

Adım Adım Çözüm

1
Soru metnindeki 'olağan işlemler' ve 'borç servisi/itfası' kavramlarının teorik çerçevesini analiz et.
Olağan işlemlerin; borcun vadesi geldiğinde orijinal sözleşme şartlarına uygun olarak anapara ve faizinin bütçe kaynakları veya amortisman sandıkları aracılığıyla ödenmesi olduğu belirlenir.
Sorunun odak noktası, devletin borca müdahale ettiği olağanüstü yollar ile normal ödeme yollarını (olağan) birbirinden ayırmaktır.
2
Seçeneklerdeki borç yönetimi uygulamalarının sınıflandırmasını (olağan vs. olağanüstü) yap.
Tahkim (konsolidasyon), servet vergisi ile ödeme, enflasyon yoluyla gizli ödeme (zımni itfa) ve para basarak ödeme (monetizasyon) uygulamalarının tamamının olağanüstü veya piyasa bozucu etkileri olan işlemler olduğu tespit edilir.
Hatalı seçeneklerdeki işlemlerin her biri spesifik bir olağanüstü borç yönetimi kavramına karşılık gelmektedir.
3
Kalan seçeneğin literatürdeki 'borç servisi' tanımıyla uyumluluğunu doğrula.
Borç servisinin dar ve geniş anlamı ayrımının yapıldığı seçeneğin maliye teorisinde olağan borç ödeme (itfa) sürecini eksiksiz ve doğru tanımladığı görülür.
Dar ve geniş anlamda borç servisi tanımları, borcun normal vadesinde sorunsuz bir biçimde geri ödenmesi mekanizmasının temel teorik karşılığıdır.

Anahtar Kavram

Olağan Borç İtfası ve Borç Servisi Kavramları
Soru 22Soru →

Kamu borç yönetiminde borç stokunun risk ve vade yapısını iyileştirmek amacıyla farklı operasyonlar uygulanmaktadır. Bir ekonomide Hazine; piyasadaki kısa vadeli dalgalı borçları, yatırımcıların rızasını gözeterek ve onlara ek menfaatler sunarak uzun vadeli konsolide borçlara dönüştürmüştür. Ancak bu operasyon sırasında, borç senetlerinin taşıdığı nominal faiz oranlarında herhangi bir indirime gidilmemiştir.

Bu borç yönetimi operasyonunun niteliği ve temel amacı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşlem bir borç konsolidasyonudur (tahkim) ve öncelikli amacı, yakın vadeli itfa baskısını hafifleterek Hazinenin nakit yönetimini rahatlatmaktır.

Cevap

İşlem bir borç konsolidasyonudur (tahkim) ve öncelikli amacı, yakın vadeli itfa baskısını hafifleterek Hazinenin nakit yönetimini rahatlatmaktır.
Borç konsolidasyonu (tahkim), devletin kısa vadeli (dalgalı) borçlarını uzun vadeli veya süresiz borçlar (konsolide borç) haline getirmesidir. Soru metninde açıkça kısa vadeli senetlerin uzun vadeli olanlarla değiştirildiği ve faiz indirimi yapılmadığı belirtilerek konversiyon (değiştirim) ihtimali elenmiştir. Tahkimin temel işlevi, Hazinenin kısa vadeli borç ödeme (itfa) yükünü ileri bir tarihe erteleyerek mevcut nakit sıkışıklığını çözmektir.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki 'kısa vadeli dalgalı borçların uzun vadeli borçlara dönüştürülmesi' ifadesini analiz etmek.
İşlemin bir vade uzatımı olduğu belirlenir.
Vade uzatımı işlemi, kamu maliyesinde teknik olarak tahkim (konsolidasyon) olarak adlandırılır.
2
'Nominal faiz oranlarında indirime gidilmemiştir' detayını değerlendirmek.
İşlemin konversiyon (değiştirim) olmadığı kesinleşir.
Konversiyonun tanım gereği temel şartı, devletin faiz yükünü hafifletmek amacıyla eski senetleri daha düşük faizli yenileriyle değiştirmesidir.
3
Tahkim işleminin temel makroekonomik amacını tanımlamak.
Doğru seçeneğin, Hazinenin kısa vadeli nakit ve itfa (ödeme) baskısını hafifletmek olduğunu tespit etmek.
Hazine, yakın gelecekteki ödeme yükümlülüklerini ileri bir tarihe erteleyerek mali hareket alanı kazanmayı hedefler.

Anahtar Kavram

Borç Konsolidasyonu (Tahkim) ve Borç Konversiyonu (Değiştirim) Arasındaki Farklar
Soru 23Soru →

Bir ülkenin makroekonomik verileri ve kamu borç stoku (iç ve dış borç yükü dikkate alınarak) aşağıda verilmiştir:

- Toplam kamu borcu / GSYH oranı (dd): %70\%70 (Bu oranın %40\%40'ı iç borç, %30\%30'u dış borç stokundan oluşmaktadır)
- Ortalama reel faiz oranı (rr): %6\%6
- Reel ekonomik büyüme oranı (gg): %2\%2

Dış borçlanmanın yarattığı nesiller arası yük (transfer sorunu) ile iç borçlanmanın özel yatırımları dışlama (crowding-out) etkisini sınırlamak isteyen ekonomi yönetimi, mali disiplini sağlamak amacıyla bir sonraki dönemde toplam kamu borcunun GSYH'ye oranını 2 yüzde puanı (Δd=−0,02\Delta d = -0,02) düşürmeyi hedeflemektedir.

Buna göre, hedeflenen borç düşüşünün sağlanabilmesi için GSYH'ye oranla verilmesi gereken birincil fazla (pp) en az yüzde kaç olmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4,8

Cevap

Verilen hedeflere ulaşmak için verilmesi gereken birincil fazla oranı %4,8 olmalıdır.
Kamu borç yükünün dinamiği Δd=(r−g)×d−p\Delta d = (r - g) \times d - p denklemi ile ifade edilir. Hesaplamalarda iç veya dış borç ayrımı yapılmaksızın toplam kamu borç stoku dikkate alınmalıdır. Burada amaç, borç oranını 2 puan düşürmek olduğundan Δd=−0,02\Delta d = -0,02'dir. Denklemde yerine konduğunda: −0,02=(0,06−0,02)×0,70−p  ⟹  −0,02=0,028−p  ⟹  p=0,048-0,02 = (0,06 - 0,02) \times 0,70 - p \implies -0,02 = 0,028 - p \implies p = 0,048 bulunur. Bu da %4,8\%4,8 oranında birincil fazla verilmesi gerektiğini gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Borç dinamiği denklemini (Δd = (r - g) × d - p) hedef birincil fazlayı (p) bulacak şekilde düzenleyin.
p = (r - g) × d - Δd
Borç yükündeki değişimi belirleyen temel makroekonomik değişkenler ile birincil fazla arasındaki ilişkiyi kurmak için.
2
Verilen değerleri formüle yerleştirin: r = 0,06, g = 0,02, Toplam d = 0,70, Δd = -0,02.
p = (0,06 - 0,02) × 0,70 - (-0,02)
Matematiksel işlemi yapmak üzere toplam borç stoku ve oranların ondalık gösterimlerini kullanmak için.
3
Önce parantez içindeki faiz-büyüme farkını borç stoku ile çarpın ve ardından eksi işaretleri artıya çevirerek hedef borç düşüşünü ekleyin.
p = (0,04) × 0,70 + 0,02 = 0,028 + 0.02 = 0,048
İşlem önceliğine uyarak nihai birincil fazla oranına ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Borç Dinamiği ve Sürdürülebilirlik Denklemi

Alternatif Yöntem

Mantıksal yaklaşım: Borcu sabit tutmak için büyüme ve faiz farkı olan %4'ün %70'i olan %2,8 kadar birincil fazla verilmelidir. Buna ek olarak borcu %2 daha düşürmek istiyorsak, %2,8'e doğrudan bu hedeflenen %2'lik düşüşü ekleyerek %4,8 sonucuna kolayca ulaşabiliriz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 24Soru →

Kamu borç yönetiminde, piyasa faiz oranlarının ihraç edilen devlet iç borçlanma senetlerinin nominal faiz oranlarının altına düştüğü bir konjonktürde; Hazine'nin %20\%20 faizli eski tahvilleri geri çağırarak, alacaklılara ya anaparanın nakden iadesini ya da %12\%12 faizli yeni tahvillerle değişimi teklif ettiği bir senaryo ele alınmaktadır.

Bu uygulama ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi, işlemin teknik tanımı ve başarılı olması için gereken piyasa koşulu açısından akademik olarak doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu işlem bir "ihtiyari (isteğe bağlı) konversiyon" uygulamasıdır ve işlemin başarılı olabilmesi için piyasadaki cari faiz oranlarının, teklif edilen %12\%12 düzeyindeki yeni nominal faiz oranının altında veya bu orana oldukça yakın seyretmesi gerekir.

Cevap

İhtiyari (isteğe bağlı) konversiyon; piyasa faiz oranlarının yeni teklif edilen faiz oranının altında veya ona yakın olması durumu
Senaryoda açıklanan durum, faiz yükünü azaltmaya yönelik bir borç yönetimi hamlesidir. Alacaklıya eski senedin bedelini alıp sistemden çıkma veya yeni şartları kabul etme seçeneği verildiği için bu işlem 'ihtiyari konversiyon'dur. Bu işlemin başarısı, piyasa faiz oranlarının hazinenin teklif ettiği yeni faiz oranından daha yüksek olmamasına bağlıdır; çünkü alacaklı elindeki nakdi piyasada daha yüksek bir faizle değerlendirebilecekse yeni tahvili kabul etmeyecektir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin amacını belirle
Borcun vadesinde köklü bir değişiklikten ziyade faiz oranının %20\%20'den %12\%12'ye indirilmesi hedeflenmektedir. Bu işlem 'Borç Konversiyonu'dur.
Konversiyonun temel amacı bütçe üzerindeki faiz yükünü hafifletmektir.
2
İşlemin hukuki niteliğini analiz et
Alacaklılara 'nakit iadesi' veya 'yeni tahvil' seçenekleri sunulmuştur. Bu durum işlemi 'ihtiyari (isteğe bağlı)' kılar.
Zorunlu bir dayatma yoktur, alacaklının rızası ve tercihi söz konusudur.
3
Ekonomik başarı koşulunu değerlendir
Alacaklının yeni tahvili kabul etmesi için, piyasada elde edebileceği getiri (cari faiz) yeni tahvilin getirisinden (%12\%12) daha yüksek olmamalıdır.
Piyasa faizi %15\%15 iken kimse %12\%12 faizli tahvili almaz; dolayısıyla piyasa faizinin yeni orana yakın veya altında olması gerekir.

Anahtar Kavram

Borç Konversiyonu ve İhtiyari (İsteğe Bağlı) Değiştirim Şartları

Daha Fazla Pratik

Konversiyonun çeşitleri (Başa Baş, Farklı Bedelle, Başa Başın Altında) ve konversiyon kârının hesaplanması konularına çalışılması önerilir.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 25Soru →

Bir devletin, gerçekleşen köklü siyasi değişimler veya 'iğrenç borç' (odious debt) doktrini kapsamında, geçmiş dönemlerden tevarüs eden mali yükümlülüklerini hukuken tanımadığını ve bu borçları hiçbir koşulda ödemeyeceğini ilan etmesi mümkündür.

Bu uygulamanın, devletin içinde bulunduğu mali darboğaz sebebiyle borç servisini askıya aldığı ödeme erteleme ilanlarından (moratoryum) temel farkı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç ödemelerinin geçici bir süre için durdurulması yerine, borç yükümlülüğünün egemenlik yetkisine dayanılarak tamamen ve kalıcı olarak sona erdirilmesi

Cevap

Borcun reddini moratoryumdan ayıran temel fark, borç yükümlülüğünün geçici bir süre için değil, egemenlik yetkisine dayanılarak kesin ve kalıcı olarak ortadan kaldırılmasıdır.
Borcun reddi (repudiasyon), devletin egemenlik hakkını kullanarak geçmişten gelen borç yükümlülüklerini tek taraflı ve kesin olarak geçersiz saymasıdır. Moratoryumda ise devlet borcunu kabul eder ancak mali yetersizlikten dolayı ödemeyi geçici olarak durdurur. Bu nedenle, işlemin 'kalıcı ve kesin' olması moratoryumdan ayrılan en temel farktır.

Adım Adım Çözüm

1
Borcun reddi (repudiasyon) kavramının niteliğini belirlemek
Devletin borcu tanımaması, kalıcı ve tek taraflı bir irade beyanıdır.
Borcun reddi, hukuki bir kopuşu ifade eder ve borç stokunu tamamen silmeyi amaçlar.
2
Moratoryum kavramının niteliğini belirlemek
Ödeme güçlüğü nedeniyle ödemelerin geçici olarak durdurulmasıdır.
Moratoryumda borç varlığını korur, sadece ödeme takvimi askıya alınır veya ötelenir.
3
İki kavram arasındaki süreklilik ve niyet farkını karşılaştırmak
Kalıcılık vs. Geçicilik ayrımı temel farktır.
Repudiasyonda borç 'yok' sayılırken, moratoryumda borç 'ertelenmiş' sayılır.

Anahtar Kavram

Borcun Reddi (Repudiasyon) ile Moratoryum Arasındaki Yapısal Farklar

İpuçları

1
Devletin borçtan tamamen kurtulma iradesi ile sadece zaman kazanma iradesi arasındaki farkı düşünün.

Daha Fazla Pratik

Borcun reddinin uluslararası hukuktaki sonuçlarını ve devletlerin kredi notu üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 26Soru →

X ülkesinin ulusal borç stratejisi belgesinde, kamu finansman ihtiyacının karşılanmasında yegâne hedefin "piyasa koşulları elverdiği ölçüde, en düşük maliyetle borçlanmak" olduğu belirtilmiştir. Ancak şeffaflık ve hesap verilebilirlikten uzak olan bu hedefin tek başına uygulanmasının, özellikle küresel faiz şokları dönemlerinde ülkenin borç çevirme riskini (refinansman riski) önemli ölçüde artırdığı tespit edilmiştir. Bu nedenle uzmanlar, strateji belgesinin revize edilerek uluslararası alanda kabul görmüş modern bir borç yönetimi kuralının metne eklenmesini önermiştir.

Buna göre, uzmanların strateji belgesine eklenmesini önerdiği temel ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Maliyetlerin en aza indirilmesi hedefinin, katlanılabilir ve makul bir risk düzeyi ile dengelenmesi

Cevap

Maliyetlerin en aza indirilmesi hedefinin, katlanılabilir ve makul bir risk düzeyi ile dengelenmesi modern borç yönetimi ilkesidir.
Doğru seçenek, kamu borç yönetiminde modern yaklaşımın temelini oluşturan 'maliyet-risk ödünleşimi' (trade-off) ilkesini ifade etmektedir. Sadece maliyeti en aza indirmeye odaklanmak, genellikle kısa vadeli veya piyasa dalgalanmalarına açık borçlanma araçlarının tercih edilmesine yol açar. Bu durum, faiz şokları yaşandığında devletin borcunu çevirememesi (refinansman riski) sorununu doğurur. Modern borç yönetiminde şeffaflık ve hesap verilebilirlik ilkeleri ışığında maliyet, mutlaka makul bir risk düzeyiyle dengelenmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Borç yönetiminde sadece maliyeti düşürme hedefine odaklanmanın sonuçlarını analiz etmek.
En düşük maliyetli borçlanma araçları genellikle kısa vadeli ve dışsal şoklara karşı yüksek risk barındıran araçlardır.
Maliyet ve risk arasında ters yönlü bir ilişki vardır.
2
Modern kamu borç yönetimi ilkelerini (şeffaflık, hesap verilebilirlik, makroekonomik istikrar) değerlendirmek.
Tek taraflı hedefler yerine, maliyet avantajı ile refinansman ve piyasa riskleri arasında optimum bir denge kurulmalıdır.
Sürdürülebilir bir borç portföyü, olası kriz anlarında ülkenin borç çevirme kapasitesini korumasını gerektirir.

Anahtar Kavram

Maliyet-Risk Ödünleşimi (Trade-off)
Soru 27Soru →

Bir ülkenin Hazine ve Maliye Bakanlığı, kamu borç yükünün sürdürülebilirliğini analiz etmektedir. Dış borçların ödenmesinde karşılaşılan döviz sağlama zorunluluğunun yarattığı 'transfer sorunu' ve iç borçların faiz yükü farklılıkları dikkate alınarak borç stoku iki ayrı grupta incelenmiştir.

Ekonomideki güncel makroekonomik veriler şöyledir:
- İç borç stokunun GSYH'ye oranı: %60\%60
- Dış borç stokunun GSYH'ye oranı: %40\%40
- İç borçlar için beklenen reel faiz oranı: %3\%3
- Dış borçlar için beklenen reel faiz oranı: %8\%8
- Ekonominin beklenen reel büyüme oranı: %2\%2

Hükûmet, gelecek yıl için toplam kamu borç stokunun GSYH'ye oranını mevcut seviyesinde sabit tutmayı (sürdürülebilirliği sağlamayı) hedeflemektedir.

Buna göre, Domar'ın borç sürdürülebilirliği koşulu çerçevesinde hükûmetin sağlaması gereken birincil bütçe fazlasının GSYH'ye oranı yüzde kaç olmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3,0

Cevap

Doğru cevap 3,0 değerini gösteren seçenektir. Toplam borç yükünü sabit tutmak için GSYH'nin %3,0'ü oranında birincil fazla verilmesi gerekmektedir.
Domar modeline göre, borç yükünün (Borç/GSYH) sabit kalması için verilmesi gereken birincil fazla (pp), reel faiz oranı (rr) ile reel büyüme oranı (gg) arasındaki farkın toplam borç stoku (dd) ile çarpımına eşittir. Soru bağlamında, borç stoku iç ve dış olarak ayrılmıştır. Öncelikle ağırlıklı ortalama reel faiz oranı hesaplanmalıdır: rort=(dic¸×ric¸)+(ddıs¸×rdıs¸)=(0,60×%3)+(0,40×%8)=%1,8+%3,2=%5,0r_{ort} = (d_{i\text{\c{c}}} \times r_{i\text{\c{c}}}) + (d_{d\text{\i}\text{\c{s}}} \times r_{d\text{\i}\text{\c{s}}}) = (0,60 \times \%3) + (0,40 \times \%8) = \%1,8 + \%3,2 = \%5,0. Toplam borç stoku (dtoplamd_{toplam}) %100 yani 1,00'dır. Formülde yerine konulduğunda: p=(%5−%2)×1,00=%3,0p = (\%5 - \%2) \times 1,00 = \%3,0 sonucuna ulaşılır. Aynı sonuca, her iki borç türünün kendi içindeki dinamiklerini toplayarak da (p=(0,03−0,02)×0,60+(0,08−0,02)×0,40=%3,0p = (0,03 - 0,02)\times 0,60 + (0,08 - 0,02)\times 0,40 = \%3,0) ulaşılabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam borç stoku için ağırlıklı ortalama reel faiz oranının (rortr_{ort}) hesaplanması.
rort=(0,60×0,03)+(0,40×0,08)=0,018+0,032=0,05r_{ort} = (0,60 \times 0,03) + (0,40 \times 0,08) = 0,018 + 0,032 = 0,05 (Yani %5\%5)
Borç stoku iç ve dış olarak ikiye ayrıldığında ve farklı faiz oranlarına tabi olduğunda, toplam maliyeti bulmak için oranların borç stoku içindeki paylarına göre ağırlıklandırılması gerekir.
2
Domar borç sürdürülebilirliği denkleminin (borç yükünün sabit kalması koşulunun) uygulanması.
p=(rort−g)×dtoplam  ⟹  p=(0,05−0,02)×1,00=0,03p = (r_{ort} - g) \times d_{toplam} \implies p = (0,05 - 0,02) \times 1,00 = 0,03 (Yani %3,0\%3,0)
Borç/GSYH oranının artmamasını (Δd=0\Delta d = 0) sağlamak için, reel faiz yükü ile reel büyümenin yarattığı otomatik azalış arasındaki fark kadar bütçenin birincil fazla (pp) vermesi zorunludur.

Anahtar Kavram

Domar Borç Sürdürülebilirliği Modeli ve Ağırlıklı Borç Dinamikleri
Soru 28Soru →

Küresel piyasalarda yaşanan ani bir finansal şok sonucu ciddi bir likidite krizine giren bir ülkenin hazinesi, vadesi gelmiş kamu borçlarının anapara ve faiz ödemelerini mevcut makroekonomik koşullarda yerine getiremeyeceğini tespit etmiştir. Devlet yetkilileri tarafından yapılan resmi açıklamada; söz konusu borçların varlığının ve hukuki geçerliliğinin kesinlikle inkar edilmediği özellikle vurgulanmış, ancak içine düşülen ağır ödeme güçlüğü sebebiyle tüm dış borç servisinin tek taraflı bir beyan ile geçici olarak askıya alındığı ilan edilmiştir. Açıklamanın devamında, kreditörlerle yeni bir ödeme takvimi oluşturmak üzere en kısa sürede masaya oturulacağı belirtilmiştir.

Kamu maliyesi literatürüne göre, borçlu devletin egemenlik gücüne dayanarak başvurduğu bu erteleme uygulamasına aşağıdakilerden hangisi ad verilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Moratoryum

Cevap

Moratoryum
Devletin borç yükümlülüklerini hukuki olarak tanımasına rağmen, içine düştüğü ağır likidite krizi ve ödeme güçlüğü nedeniyle borç servisini yerine getiremeyeceğini tek taraflı bir beyan ile ilan etmesi ve ödemeleri askıya alması işlemine moratoryum denir. Bu durumda borç silinmez, sadece yeni bir ödeme planı yapılana kadar ertelenir.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryodaki temel sorunu ve devletin yaklaşımını analiz etme.
Devletin borcunu inkar etmediği, ancak ödeme güçlüğü sebebiyle ödemeleri geçici olarak durdurduğu görülmektedir.
Borcun hukuki varlığının reddedilip edilmemesi, kullanılacak kavramı belirlemede en kritik ayırt edici unsurdur.
2
Uygulamanın yöntemini belirleme.
İşlemin 'tek taraflı bir beyan' ile ve 'ödeme güçlüğü' gerekçesiyle yapıldığı tespit edilmiştir.
Tek taraflı erteleme işlemleri kamu maliyesinde özel bir kavramla ifade edilir.
3
Kavramları eşleştirme ve doğru sonuca ulaşma.
Borcun reddedilmemesi ancak ödemelerin askıya alınması durumu 'moratoryum' kavramına karşılık gelmektedir.
Moratoryum, borcun inkarı değil, likidite krizi nedeniyle borç servisinin fiilen durdurulması ve ertelenmesidir.

Anahtar Kavram

Moratoryum (Ödeme Güçlüğü Nedeniyle Borç Erteleme)
Soru 29Soru →

Bir ekonomide Hazine, kamu borçlanma maliyetlerini asgari seviyeye indirmek amacıyla borçlanma stratejisinde ağırlığı kısa vadeli ve yüksek likiditeye sahip araçlara kaydırmış, satışları ise ağırlıklı olarak bankacılık sistemine yönlendirmiştir. Ancak bu dar kapsamlı maliyet odaklı strateji, Merkez Bankasının uygulamakta olduğu daraltıcı para politikası ile ters düşmüş ve ekonomideki toplam talebi kısmayı zorlaştırmıştır.

Buna göre Hazinenin uyguladığı bu borçlanma stratejisi, çağdaş kamu borç yönetiminin aşağıdaki makroekonomik amaçlarından hangisiyle doğrudan çelişmektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fiyat istikrarının korunması ve anti-enflasyonist politikaların desteklenmesi

Cevap

Fiyat istikrarının korunması ve anti-enflasyonist politikaların desteklenmesi
Modern borç yönetimi sadece bütçe açıklarını en düşük maliyetle finanse etmeyi değil, aynı zamanda makroekonomik dengeleri korumayı hedefler. Hazinenin faiz yükünü hafifletmek için kısa vadeli ve likit senetleri bankacılık sistemine satması, ekonomide kaydi para yaratımına ve likidite genişlemesine yol açar. Merkez Bankasının enflasyonu önlemek amacıyla uyguladığı daraltıcı para politikası bu genişleme yüzünden sekteye uğrar. Dolayısıyla, salt maliyet odaklı bu strateji borç yönetiminin makroekonomik hedeflerinden olan 'fiyat istikrarının korunması' ile doğrudan çelişmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Hazinenin borçlanma stratejisinin temel özelliklerini analiz et.
Strateji kısa vadeli, yüksek likiditeli araçlara ve bankacılık sistemine yöneliktir.
Soruda verilen eylemin piyasaya olan parasal etkisini belirlemek için.
2
Bu stratejinin makroekonomik likidite üzerindeki etkisini değerlendir.
Bankalara yapılan kısa vadeli satışlar ekonomide 'yarı-para' veya kaydi para hacmini genişleterek likiditeyi artırır (monetizasyona benzer bir etki yaratır).
Borç yönetiminin para politikasıyla etkileşim kanalını tespit etmek için.
3
Artan likiditenin Merkez Bankası politikası ile uyumunu karşılaştır.
Merkez Bankası talebi kısmak için daraltıcı (sıkı) para politikası uygularken, Hazinenin yarattığı likidite artışı bu politikayla doğrudan çelişir.
Çelişkinin hangi makroekonomik hedefe zarar verdiğini saptamak için.
4
Zarar gören makroekonomik amacı tespit et.
Daraltıcı para politikasının temel amacı olan enflasyonla mücadele (fiyat istikrarı) tehlikeye girmiştir.
Kamu borç yönetiminin çağdaş amaçları arasında fiyat istikrarı ile uyumlu çalışmak esas olduğundan.

Anahtar Kavram

Borç Yönetiminde Para ve Maliye Politikası Uyumu
Soru 30Soru →

Kamu borç yönetim sürecinde, borçlu devletin makroekonomik istikrarsızlıklar, döviz darboğazı veya şiddetli likidite yetersizliği gibi mücbir sebeplerle ödeme güçlüğüne düşmesi durumunda; muaccel hale gelmiş anapara ve faiz yükümlülüklerini mevcut şartlar altında yerine getiremeyeceğini tek taraflı bir beyan ile alacaklılara duyurması işlemine ne ad verilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Moratoryum

Cevap

Moratoryum
Soru kökünde ifade edilen, devletin ödeme gücünden yoksun kalması sebebiyle borç servislerini (anapara ve faiz ödemelerini) mevcut koşullarda gerçekleştiremeyeceğini tek taraflı olarak alacaklılara beyan etmesi işlemine kamu maliyesinde 'moratoryum' denir. Moratoryumda devlet borcun varlığını hukuken inkar etmez, sadece geçici bir ödeme aczi içinde olduğunu kabul eder.

Adım Adım Çözüm

1
Soru metnindeki kritik olguları analiz et.
Devletin borcu inkar etmediği, ancak ödeme aczine düştüğünü tek taraflı bir beyanla duyurarak anapara ve faiz ödemelerini durdurduğu belirlenmiştir.
Borç yönetimi işlemlerinin her biri farklı bir hukuki veya mali sürece işaret eder; doğru kavramı bulmak için sürecin niteliğinin tam olarak anlaşılması gerekir.
2
Tespit edilen durumu seçeneklerdeki terimlerle eşleştir.
Ödeme güçlüğü ve tek taraflı beyan vurgusu doğrudan moratoryum işlemini tanımlamaktadır.
Borcun reddi ile moratoryum arasındaki en belirgin fark, moratoryumda borcun inkar edilmemesi ve sorunun likidite yetersizliği olmasıdır.

Anahtar Kavram

Moratoryum (Ödeme Güçlüğü İlanı)
Soru 31Soru →

Makroekonomik istikrarı tesis etmekle görevli ekonomi yönetimi, gelecek dönemin maliye politikasını tasarlarken kamu borç dinamiklerini mercek altına almıştır. Hazırlanan raporda; iç borçlanmanın salt bir satın alma gücü transferi niteliği taşımasına karşın, dış borçlanmanın anapara ve faiz ödemeleri aşamasında ulusal ekonomiden net kaynak çıkışına (transfer sorunu) yol açtığı ve kur riskinin borç servisi yükünü ağırlaştırdığı vurgulanmıştır. Borç sürdürülebilirliği analizi kapsamında ilgili yıla ait temel göstergeler şu şekilde öngörülmektedir:

- Kamu borç stokunun GSYH'ye oranı: %70
- Konsolide borç portföyünün ortalama reel faiz oranı: %9
- Ekonominin beklenen reel büyüme hızı: %4

Domar yaklaşımına göre, söz konusu ekonomide borç yükü (borç/GSYH) oranının artmaması (sabit kalması) için hedeflenmesi gereken asgari birincil fazla/GSYH oranı yüzde kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3,5

Cevap

Söz konusu ekonomide borç yükünün sabit kalması için sağlanması gereken asgari birincil fazla/GSYH oranı %3,5 olmalıdır.
Domar'ın borç sürdürülebilirliği modeline göre, kamu borç stokunun GSYH'ye oranının artmaması (sabit kalması) için sağlanması gereken asgari birincil fazla, reel faiz oranı ile reel büyüme oranı arasındaki farkın mevcut borç stoku oranı ile çarpılmasıyla bulunur. Formül: s=(r−g)×ds = (r - g) \times d şeklindedir. Veriler yerine konduğunda; s=(0,09−0,04)×0,70=0,05×0,70=0,035s = (0,09 - 0,04) \times 0,70 = 0,05 \times 0,70 = 0,035 elde edilir. Bu da %3,5 oranında bir birincil fazlaya işaret eder. Ayrıca metinde bahsedilen transfer sorunu, dış borçlanmanın salt iç kaynak aktarımı olmaması ve net sermaye çıkışı yaratması nedeniyle borç yükü açısından kritik bir kavramdır.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen parametrelerin Domar formülüne uygun şekilde tanımlanması.
d=0,70d = 0,70 (Borç/GSYH), r=0,09r = 0,09 (Reel faiz), g=0,04g = 0,04 (Reel büyüme).
Borç sürdürülebilirliği hesaplamasında doğru değişkenlerin kullanılması gerekir.
2
Borç yükünün sabit kalması için gereken asgari birincil fazla (ss) formülünün uygulanması.
s=(r−g)×ds = (r - g) \times d eşitliğinin yazılması.
Domar yaklaşımına göre borç dinamiğini belirleyen temel denklem budur.
3
Değerlerin formülde yerine konularak sonucun hesaplanması.
s=(0,09−0,04)×0,70=0,05×0,70=0,035s = (0,09 - 0,04) \times 0,70 = 0,05 \times 0,70 = 0,035 (Yani %3,5).
Gereken asgari birincil fazla oranının nihai değerine ulaşmak için aritmetik işlemlerin tamamlanması.

Anahtar Kavram

Domar Borç Sürdürülebilirliği Modeli ve İç/Dış Borç Yükü Farklılıkları
Soru 32Soru →

Bir ülkenin Borç Yönetimi Genel Müdürlüğü, artan kamu finansman ihtiyacını karşılarken faiz yükünü en alt düzeye indirmek amacıyla stratejik bir karar almış ve ihraç edilecek iç borçlanma senetlerinin vadesini önemli ölçüde kısaltma yoluna gitmiştir. Kurum eş zamanlı olarak, bu strateji değişikliğinin yaratacağı olası etkileri, maruz kalınan risk pozisyonlarını ve borçlanma hedeflerini detaylandıran 'Kamu Borç Yönetimi Raporu'nu kamuoyu ile aylık olarak paylaşmaya başlamıştır.

Modern kamu borç yönetimi ilkeleri dikkate alındığında, bu ülkenin uyguladığı borçlanma stratejisi hakkında aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vade yapısının kısaltılması faiz maliyetlerini düşürme hedefine hizmet etse de hazinenin refinansman riskini belirgin şekilde artırır; yayımlanan raporlar ise şeffaflık ve hesap verilebilirlik ilkelerinin bir gereğidir.

Cevap

Vade yapısının kısaltılması faiz maliyetlerini düşürme hedefine hizmet etse de hazinenin refinansman riskini belirgin şekilde artırır; yayımlanan raporlar ise şeffaflık ve hesap verilebilirlik ilkelerinin bir gereğidir.
Modern kamu borç yönetiminde 'maliyet-risk ödünleşimi' (trade-off) en temel kısıtlardan biridir. Hazinenin faiz maliyetlerini minimize etmek için kısa vadeli borçlanma senetlerine (bonolara) yönelmesi, borcun vadesinin hızla gelmesine ve hazinenin sürekli yeni piyasa faiz oranlarından tekrar borçlanmak (refinansman) zorunda kalmasına neden olur. Bu durum maliyeti düşürse de refinansman ve faiz risklerini artırır. Ayrıca, kamuoyunun düzenli olarak borç portföyü, risk seviyeleri ve stratejiler hakkında bilgilendirilmesi modern borç yönetiminin temel taşları olan şeffaflık ve hesap verilebilirlik ilkelerinin zorunlu bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

1
Vade kısalmasının maliyet ve risk üzerindeki etkisini analiz etmek.
Kısa vadeli borçlanma genellikle daha düşük faiz oranları (düşük maliyet) sunar. Ancak borcun vadesi çabuk geleceği için, hazinenin piyasadan sürekli yeniden borçlanması (refinansman) gerekir. Bu durum refinansman riskini ve gelecekteki faiz dalgalanmalarına maruz kalma (faiz) riskini artırır.
Modern kamu borç yönetiminin merkezinde yer alan 'maliyet-risk ödünleşimi (trade-off)' kavramını tespit etmek.
2
Kurumun stratejisini ve maruz kaldığı riskleri kamuoyu ile paylaşmasının ardındaki temel ilkeyi belirlemek.
Alınan kararların, risk pozisyonlarının ve stratejik hedeflerin raporlanması, modern kamu maliyesinde şeffaflık ve hesap verilebilirlik ilkelerinin doğrudan bir uygulamasıdır.
Öncülde belirtilen raporlama faaliyetinin borç yönetimi ilkelerindeki karşılığını bulmak.
3
Elde edilen analiz sonuçlarını seçeneklerle eşleştirmek.
Maliyet avantajının refinansman riskini artırdığını ve raporlamanın şeffaflık gereği olduğunu ifade eden değerlendirme doğru kabul edilir.
Tüm senaryoyu eksiksiz ve teorik olarak doğru açıklayan tek yargıya ulaşmak.

Anahtar Kavram

Maliyet-Risk Ödünleşimi ve Şeffaflık İlkesi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 33Soru →

Bir ülkede Hazine, piyasa faiz oranlarında yaşanan genel düşüş eğilimini değerlendirmek amacıyla, geçmiş yıllarda ihraç etmiş olduğu yüksek faizli devlet tahvillerini geri çağırarak bunların yerine daha düşük faiz oranına sahip yeni tahviller ihraç etmiştir. Bu işlem gerçekleştirilirken borç senetlerinin vadesinde herhangi bir uzatmaya gidilmediği özellikle duyurulmuştur.

Buna göre, Hazine'nin gerçekleştirdiği bu borç yönetimi işlemi ve söz konusu işlemin temel amacı aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Konversiyon (Değiştirim) – Kamunun katlanmak zorunda olduğu faiz yükünü hafifletmek

Cevap

Konversiyon (Değiştirim) – Kamunun katlanmak zorunda olduğu faiz yükünü hafifletmek
Hazine'nin piyasadaki olumlu koşullardan (faiz düşüşünden) faydalanarak yüksek maliyetli borç senetlerini düşük maliyetli olanlarla değiştirmesi işlemine literatürde 'konversiyon' (değiştirim) denir. Bu işlemde tahkimden (konsolidasyon) farklı olarak borcun vadesinin uzatılması şartı aranmaz. Hazinenin buradaki asıl ve tek hedefi, devlet bütçesi üzerindeki faiz gideri baskısını hafifletmek ve borç servisi yükünü azaltmaktır.

Adım Adım Çözüm

1
Sorudaki borç yönetimi işleminin temel mekanizmasını analiz et.
İşlemin 'yüksek faizli borçların düşük faizli borçlarla değiştirilmesi' olduğu tespit edilir.
Hangi borç yönetimi aracının kullanıldığını belirlemek için operasyonun finansal niteliği saptanmalıdır.
2
Vade değişimi ile faiz değişimi arasındaki kavramsal ayrımı değerlendir.
Senaryoda vadenin uzatılmadığı vurgulanmıştır. Vade uzatılsaydı işlem tahkim (konsolidasyon) olurdu; sadece faiz düşüşü amaçlandığı için işlem konversiyon (değiştirim) olarak adlandırılır.
Öğrencilerin sıklıkla karıştırdığı tahkim ve konversiyon kavramlarını doğru ayrıştırmak.
3
İşlemin makroekonomik veya mali amacını belirle.
Faiz oranlarının düşürülmesinin kamu maliyesi açısından temel amacı, hazinenin faiz yükünü ve borçlanma maliyetini hafifletmektir.
Soru hem kavramın adını hem de temel amacını sormaktadır.

Anahtar Kavram

Borç konversiyonu işlemi ve tahkim kavramından farklılıkları
Soru 34Soru →

Kamu borç yönetiminde, devletin finansman ihtiyacının karşılanması sırasında karşılaşılan en temel kısıtlardan biri 'borçlanma maliyeti' ile 'riskler' (özellikle yeniden borçlanma ve piyasa riskleri) arasındaki ödünleşimdir (trade-off). Hazine ve Maliye Bakanlığı, borçlanma stratejilerini belirlerken makroekonomik istikrarı sağlamak, şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkelerini gözetmek zorundadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi modern kamu borç yönetimi ilkelerine ve maliyet-risk ödünleşimine uygun bir stratejidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeniden borçlanma (refinansman) riskini ve likidite riskini sınırlandırmak amacıyla, anlık faiz yükü daha yüksek olsa dahi borç portföyünün ortalama vadesinin uzatılması

Cevap

Yeniden borçlanma (refinansman) riskini ve likidite riskini sınırlandırmak amacıyla, anlık faiz yükü daha yüksek olsa dahi borç portföyünün ortalama vadesinin uzatılması seçeneği doğru cevaptır.
Modern kamu borç yönetiminde asıl hedef borçlanmanın orta ve uzun vadede sürdürülebilirliğidir. Sadece kısa vadeli düşük faizlere yönelmek, devletin ileride borçlarını yenileyememesi (refinansman riski) ve faiz şoklarına açık hale gelmesine yol açar. Bu yüzden, gerektiğinde anlık maliyet artışı göze alınarak borcun vadesinin uzatılması, maliyet ile risk arasındaki doğru ödünleşimi yansıtan rasyonel bir yönetim ilkesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Modern kamu borç yönetiminin temel ilkelerini ve maliyet-risk ödünleşimi (trade-off) kavramını analiz etmek.
Modern borç yönetiminde temel kuralın, 'makul bir risk seviyesi altında maliyetleri orta ve uzun vadede en aza indirmek' olduğu belirlenir.
Soruda istenilen stratejinin çerçevesini çizebilmek için teorik kavramı tanımlamak gereklidir.
2
Seçeneklerdeki borçlanma stratejilerini maliyet-risk dengesi açısından değerlendirmek.
Vadeyi uzatmanın anlık maliyeti artırsa bile uzun vadede borcun çevrilememe (refinansman) riskini azalttığı sonucuna ulaşılır. Diğer şıkların ise borç sınıflandırma, merkez bankası bağımsızlığı ve kamu-özel sektör farklılığı konularında temel hatalar içerdiği saptanır.
Ödünleşime uygun olan ve hatalı sınıflandırma içermeyen doğru yönetim ilkesini tespit etmek.

Anahtar Kavram

Borç Yönetimi İlkeleri ve Maliyet-Risk Ödünleşimi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 35Soru →

Kamu borçlarının olağan yönetimi çerçevesinde, devletin borç sözleşmesinde öngörülen şartlara uygun olarak anapara ve faiz yükümlülüklerini yerine getirmesi sürecine ilişkin aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu borç stokunun vadesinin uzatılması (tahkim) veya yüksek faizli borçların düşük faizli borçlarla değiştirilmesi (konversiyon) işlemleri olağan itfa yöntemleri arasında yer alır.

Cevap

Kamu borç stokunun vadesinin uzatılması (tahkim) veya faiz oranının düşürülmesi (konversiyon) gibi işlemler olağan değil, olağanüstü borç yönetimi işlemleridir.
Tahkim (konsolidasyon) ve konversiyon (değiştirim) işlemleri, borcun vadesinin veya faiz oranının borçlu lehine tek taraflı veya anlaşmalı olarak değiştirilmesi anlamına gelir. Bu işlemler borç sözleşmesinin orijinal şartlarını değiştirdiği için maliye literatüründe 'olağanüstü borç yönetimi' işlemleri olarak kabul edilir. Olağan işlemler ise sözleşmeye sadık kalınarak yapılan servis ve itfa faaliyetleridir.

Adım Adım Çözüm

1
Borç servisi ve itfa kavramlarını tanımlayın.
Borç servisi; anapara, faiz ve masrafların toplamıdır. İtfa ise sadece anaparanın geri ödenmesidir.
Kavramsal ayrımı netleştirmek için.
2
Olağan ve olağanüstü işlemleri sınıflandırın.
Olağan işlemler: Vade sonu ödeme, kura, borsa satın alımı. Olağanüstü işlemler: Tahkim, konversiyon, moratoryum, borcun reddi.
Seçeneklerdeki yöntemlerin hangi kategoriye girdiğini belirlemek için.
3
Hatalı olan kategorizasyonu belirleyin.
Tahkim ve konversiyonun olağan işlem olarak nitelendirildiği seçenek hatalıdır.
Soru kökünde 'yanlış' olan ifade arandığı için.

Anahtar Kavram

Olağan vs. Olağanüstü Borç Yönetimi İşlemleri

Daha Fazla Pratik

Borç konversiyonunun türlerini (başabaş, başabaş altı, zorunlu, ihtiyari) inceleyerek olağanüstü yöntemlerin detaylarını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 36Soru →

Hazine ve Maliye Bakanlığı Borç ve Risk Yönetimi birimleri, 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun çerçevesinde kamu borç portföyünü yönetmektedir. Bir mali yıl içinde, makroekonomik dalgalanmalar nedeniyle bütçe ödenekleri ile tahmin edilen gelirler arasındaki farkın aşılması riski doğmuş ve net borçlanma limitinin yasal sınırlar dâhilinde artırılmasına ihtiyaç duyulmuştur. Eş zamanlı olarak, Hazine'nin faiz yükünü hafifletmek amacıyla, piyasadaki yüksek faizli mevcut iç borç senetlerinin, daha düşük faizli yeni senetlerle değiştirilmesine karar verilmiştir.

Bu senaryoda ifade edilen yasal borçlanma limitinin artırılma kuralı ve Hazine'nin gerçekleştirdiği borç yönetimi işlemi aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Net borçlanma limiti en fazla yüzde 5 oranında artırılabilir, yetersiz kalması durumunda Cumhurbaşkanı kararıyla yüzde 5 ilave artış yapılabilir – Borç konversiyonu (değiştirimi)

Cevap

Kanun gereği net borçlanma limitinin en fazla yüzde 5 artırılıp, Cumhurbaşkanı kararıyla ilave yüzde 5 daha artırılabileceğini ve yüksek faizli senetlerin düşük faizlilerle değiştirilmesinin borç konversiyonu olduğunu belirten seçenektir.
4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 5. maddesine göre net borçlanma limiti yıl içinde ortaya çıkan ihtiyaçlar üzerine en fazla yüzde 5 oranında artırılabilir; bu miktarın yetersiz kalması durumunda Cumhurbaşkanı kararıyla yüzde 5 oranında ilave bir artış daha yapılabilir (toplam yasal artış marjı yüzde 10'dur). Ayrıca Hazine'nin yüksek faizli mevcut senetleri piyasadan çekerek yerlerine daha düşük faizli senetler ihraç etmesi, kamu borç yönetiminde 'borç konversiyonu' veya 'değiştirimi' olarak adlandırılır. Doğru seçenek bu iki bilgiyi eksiksiz ve yasal mevzuata uygun biçimde bir araya getirmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
4749 sayılı Kanun'daki net borçlanma limiti artırım kurallarını analiz etmek.
Kanun Madde 5'e göre limit yıl içinde ortaya çıkan ihtiyaçlar üzerine en fazla yüzde 5 artırılabilir, yeterli olmazsa Cumhurbaşkanı kararıyla yüzde 5 ilave artış yapılabilir.
Hazine'nin yasal borçlanma sınırlarının yasal çerçevesini doğru belirlemek için gereklidir.
2
Senaryoda verilen Hazine işleminin maliye teorisindeki kavramsal karşılığını tespit etmek.
Yüksek faizli borç senetlerinin, faiz yükünü hafifletmek amacıyla daha düşük faizli senetlerle değiştirilmesi işlemine 'borç konversiyonu (değiştirimi)' denir.
Borç yönetimi operasyonlarını doğru sınıflandırmak ve tahkim/konsolidasyon ile karıştırmamak için gereklidir.
3
Bulunan yasal kuralı ve kavramı seçeneklerle eşleştirmek.
Her iki bilginin de doğru verildiği seçenek, limitin yüzde 5 + yüzde 5 kuralı ile artırılabileceği ve işlemin konversiyon olduğu seçenektir.
Doğru cevaba ulaşmak için elde edilen teorik ve yasal bilgilerin sentezlenmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Net Borçlanma Limiti ve Borç Konversiyonu
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 37Soru →

Devletin içine düştüğü ağır mali kriz ve ödeme güçlüğü sebebiyle, vadesi gelmiş kamu borçlarının anapara ve/veya faiz ödemelerini tek taraflı bir kararla geçici olarak durdurduğunu ve ileri bir tarihe ertelediğini ilan etmesi işlemine aşağıdakilerden hangisi ad verilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Moratoryum

Cevap

Moratoryum
Doğru cevap, devletin mevcut borçlarını kabul etmesine rağmen içinde bulunduğu derin mali kriz ve ödeme güçlüğü sebebiyle anapara ve/veya faiz ödemelerini tek taraflı bir irade beyanıyla ertelediğini ilan etmesi durumunu tanımlayan 'Moratoryum' seçeneğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen kavramsal tanımı analiz et.
Tanımda 'ödeme güçlüğü', 'tek taraflı idari karar' ve 'borcun geçici olarak durdurulması/ertelenmesi' vurgulanmaktadır.
Kamu borç yönetiminde borcun sona ermesi veya şekil değiştirmesine yönelik işlemlerin her biri farklı bir mali zorunluluk veya stratejiye dayanır.
2
Tanımı, borcun reddi ve tahkim gibi benzer kavramlarla karşılaştır.
Borcun reddinde borcu tamamen tanımama (hiç ödememe) durumu vardır. Tahkimde ise vadesi gelen kısa vadeli borç, uzun vadeli yeni bir borç senediyle değiştirilir. Oysa burada borcu kabul etme ancak mali kriz yüzünden mevcut şartlarda ödeyemediğini beyan edip süreyi tek taraflı dondurma durumu mevcuttur.
Kavram karmaşasını önlemek ve doğru terimi netleştirmek.
3
Doğru terimi belirle.
Devletin borçlarını ertelediğini tek taraflı olarak ilan etmesi durumuna literatürde 'Moratoryum' denir.
Kamu maliyesi terminolojisine göre tanımın tam karşılığı moratoryumdur.

Anahtar Kavram

Moratoryum kavramı ve hukuki niteliği
Soru 38Soru →

Domar'ın borç sürdürülebilirliği yaklaşımına göre kamu borç yükünün (borç/GSYH) dinamiği; reel faiz oranı (rr), reel büyüme oranı (gg) ve mevcut borç stoku/GSYH oranı (dd) arasındaki ilişkiye bağlıdır.

Bir ekonomide reel faiz oranının %8, reel büyüme oranının %3 ve mevcut kamu borç stoku/GSYH oranının %60 olduğu varsayılmaktadır. Ayrıca, iç ve dış borçların ekonomiye getirdiği yükler niteliksel olarak farklılık göstermektedir.

Bu verilere ve kamu borç yükü kavramına ilişkin teorik yaklaşımlara göre, aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç/GSYH oranının sabit tutulabilmesi için GSYH'nin %3'ü kadar faiz dışı fazla verilmesi zorunludur; ayrıca dış borçlar net kaynak çıkışına yol açarken, iç borçlar daha çok yurt içi gelir dağılımını bozucu bir yük yaratır.

Cevap

Kamu borç yükünün sabit kalması için GSYH'nin %3'ü kadar faiz dışı fazla verilmesi gerektiği ve dış borçların kaynak çıkışına, iç borçların ise gelir dağılımı bozukluğuna yol açtığı ifadesi doğrudur.
Doğru seçenek hem matematiksel Domar koşulunu (ps=(0,08−0,03)×0,60=0,03ps = (0,08 - 0,03) \times 0,60 = 0,03) tam olarak yansıtmakta hem de iç/dış borç yükü maliye teorisindeki temel görüşe uygun olarak doğru tanımlamaktadır (dış borç=kaynak çıkışı, iç borç=gelir dağılımında bozulma).

Adım Adım Çözüm

1
Domar'ın sürdürülebilirlik formülünü uygulayarak gerekli faiz dışı fazlayı (ps) hesaplamak.
ps=(r−g)×dps = (r - g) \times d formülünden ps=(0,08−0,03)×0,60=0,05×0,60=0,03ps = (0,08 - 0,03) \times 0,60 = 0,05 \times 0,60 = 0,03 (yani %3) bulunur.
Borç stokunun GSYH'ye oranının sabit kalması için, reel faiz ile reel büyüme arasındaki farkın mevcut borç stoku ile çarpımı kadar faiz dışı fazla verilmesi matematiksel bir zorunluluktur.
2
İç ve dış borçların niteliksel yüklerini teorik olarak karşılaştırmak.
Dış borç ödemeleri ülke dışına reel kaynak transferi anlamına gelirken; iç borç ödemeleri yurt içinde vergi ödeyenlerden, devlet tahvili sahibi olanlara doğru bir gelir transferi yaratarak gelir dağılımını bozar.
Borç yükünün ekonomik yansıması, borcun alacaklısının ikamet ettiği yere (yurt içi veya yurt dışı) göre yapısal farklılıklar içerir.

Anahtar Kavram

Domar Borç Sürdürülebilirlik Koşulu ve Kamu Borç Yükünün Dağılımı
Soru 39Soru →

Bir ülkenin Hazine birimi, gelecek mali yılın finansman programını hazırlamak amacıyla bir toplantı düzenlemiştir. Toplantıda söz alan bir danışman şu stratejiyi önermiştir:

"Piyasadaki anlık düşük faiz oranlarından azami derecede faydalanabilmek adına, ihraç edeceğimiz tüm devlet iç borçlanma senetlerini (DİBS) sadece kısa vadeli ve değişken faizli olarak yapılandırmalıyız. Böylelikle, özel bir şirket mantığıyla hareket ederek kamu kesiminin borçlanma maliyetini en alt seviyeye indirebiliriz."

Bu danışmanın önerisi ile ilgili olarak, modern kamu borç yönetimi ilkeleri çerçevesinde yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Öneri, maliyetleri en aza indirme hedefine odaklanırken, gelecekte yaşanabilecek olası faiz şoklarının yaratacağı yeniden finansman (refinansman) riskini tamamen göz ardı etmektedir.

Cevap

Önerinin, maliyetleri düşürmeye odaklanırken gelecekteki faiz şoklarının yaratacağı yeniden finansman riskini göz ardı ettiğini belirten değerlendirme doğrudur.
Kamu borç yönetiminin en temel ilkesi, orta ve uzun vadede maliyetleri en aza indirirken aynı zamanda yeniden finansman, faiz ve döviz kuru gibi piyasa risklerini kabul edilebilir bir seviyede tutmaktır (maliyet-risk ödünleşimi). Sadece mevcut düşük faizlere odaklanıp borcun tamamını kısa vadeli (dalgalı) ve değişken faizli senetlerle finanse etmek, ilerleyen süreçte faizlerin artması durumunda hazineyi çok daha yüksek oranlardan borçlanmak zorunda bırakır. Bu durum yapısal bir yeniden finansman (refinansman) ve likidite riskidir.

Adım Adım Çözüm

1
Danışmanın önerdiği stratejinin temel dinamiklerini analiz et.
Öneri, anlık maliyetleri düşürmek için kamu borcunun tamamının kısa vadeli ve değişken faizli olmasını, ayrıca kamunun özel sektör mantığıyla hareket etmesini tavsiye etmektedir.
Borç yönetim stratejilerinde vade ve faiz türü seçiminin yaratacağı yapısal sonuçları belirleyebilmek için.
2
Modern borç yönetimi ilkeleri ile maliyet-risk ödünleşimini (trade-off) karşılaştır.
Kamu borç yönetiminde temel kural, borçlanma maliyetlerini makroekonomik dengeleri bozmayacak 'kabul edilebilir bir risk seviyesinde' minimize etmektir. Tamamen kısa vadeye yönelmek, faizlerin yükseldiği dönemlerde devletin çok yüksek maliyetlerle yeniden borçlanmak (refinansman) zorunda kalmasına neden olur.
Sadece anlık maliyete odaklanmanın uzun vadeli sürdürülebilirlik açısından yaratacağı zafiyetleri tespit etmek için.
3
Kamunun borçlanma amacını özel sektörle kıyasla.
Özel sektör salt kâr güdüsüyle hareket edebilirken, kamunun makroekonomik istikrarı sağlamak gibi toplumsal ve ekonomik yükümlülükleri vardır.
Seçeneklerdeki özel sektör-kamu kıyaslaması içeren çeldiricileri elemek için.

Anahtar Kavram

Maliyet ve Risk Ödünleşimi ile Borç Yönetimi
Soru 40Soru →

Bir devletin parlamentosu, geçmişte usulüne uygun olmayan yollarla sağlandığına ve kamu yararı taşımadığına hükmettiği bir dizi dış borç anlaşmasını geçersiz saydığını açıklamıştır. Alınan yasal kararla, bu sözleşmelerden doğan tüm anapara ve faiz ödeme yükümlülüklerinin tek taraflı bir egemenlik tasarrufuyla kesin ve süresiz olarak ortadan kaldırıldığı duyurulmuştur.

Buna göre, devletin gerçekleştirdiği bu kesin iptal işlemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borcun Reddi

Cevap

Borcun Reddi
Borcun reddi (repudiasyon), bir devletin egemenlik hakkını kullanarak, iç veya dış borçlarını hukuki veya siyasi gerekçelerle tek taraflı olarak tanımaması ve ödemeyi kesin bir dille reddetmesidir. Sorudaki senaryoda borcun kesin ve süresiz olarak iptal edilmesi doğrudan bu kavramı tanımlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Durumun temel özelliğini ve niteliğini tespit etmek.
Devlet, borç sözleşmelerini geçersiz saymış ve ödeme yükümlülüklerini tek taraflı, kesin ve süresiz olarak iptal etmiştir.
Uygulanan kamu borç yönetimi politikasının niteliğini belirlemek için eylemin kalıcılığı ve tek taraflılığı analiz edilmelidir.
2
Tespit edilen özelliği literatürdeki kavramlarla eşleştirmek.
Borcun tek taraflı ve kesin olarak ödenmeyeceğinin ilanı 'borcun reddi' kavramı ile örtüşürken, sadece geçici durdurma ilanı 'moratoryum' kavramı ile örtüşür.
Borcun reddi ile moratoryum arasındaki farkı (kesin iptal vs. geçici erteleme) netleştirmek doğru seçeneğe ulaşmayı sağlar.

Anahtar Kavram

Borcun Reddi
ÖncekiSayfa 2 / 10Sonraki
Kamu Borçlarının Yönetimi Alıştırma Soruları — KPSS Maliye — Sayfa 2 | Examkin