Examkin

Gelir Üzerinden Alınan Vergiler

263 soru

Soru 121Soru →

Türkiye'de ikametgâhı ve iş yeri bulunmayan, ancak Bursa'da bir daimi temsilcisi olan dar mükellef bir gerçek kişi, Antalya'da bulunan ve kendi adına kayıtlı olan bir taşınmazı elden çıkarması sonucu tevkifata tabi olmayan bir değer artışı kazancı elde etmiştir.

Bu kazancın beyan edilmesi ve verginin ödenmesi süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Beyanname, kazancın elde edildiği tarihten itibaren 1515 gün içinde Bursa'daki ilgili vergi dairesine daimi temsilci tarafından verilmeli ve vergi aynı süre içinde ödenmelidir.

Cevap

Beyannamenin, kazancın elde edildiği tarihten itibaren 1515 gün içinde Bursa'daki ilgili vergi dairesine daimi temsilci tarafından verilmesi ve verginin aynı süre içinde ödenmesi gerekir.
Gelir Vergisi Kanunu'nun 101101. maddesine göre, dar mükelleflerin tevkif yoluyla vergilendirilmemiş değer artışı kazançları münferit beyanname ile kazancın elde edilmesinden itibaren 1515 gün içinde beyan edilmelidir. Aynı kanunun 106106. maddesi, dar mükellefiyette daimi temsilci varsa verginin temsilcinin bulunduğu yer vergi dairesince tarh edileceğini hüküm altına almıştır. Ayrıca GVK 119119. madde uyarınca ödeme beyanname verme süresi içinde yapılmalıdır. Senaryoda temsilci Bursa'da olduğu için beyan yeri Bursa'dır.

Adım Adım Çözüm

1
Mükellefiyet türünün ve kazanç niteliğinin tespiti
Dar mükellefiyet esasında vergilendirilen gerçek kişi ve tevkifata tabi olmayan değer artışı kazancı.
Dar mükelleflerin yıllık beyanname vermediği hallerde tevkif edilmemiş kazançları için özel bir beyan usulü gereklidir.
2
Beyan usulünün ve süresinin belirlenmesi
Gelir Vergisi Kanunu'nun 101101. maddesi uyarınca münferit beyanname verilmelidir. Süre, kazancın elde edilmesinden itibaren 1515 gündür.
Münferit beyanname, dar mükelleflerin yıllık beyannameye dahil edilmeyen kazançlarının nihai vergilendirilmesi için kullanılır.
3
Yetkili vergi dairesinin (tarh yeri) tespiti
Daimi temsilci Bursa'da olduğu için beyan ve tarh yeri Bursa vergi dairesidir.
GVK 106106. maddeye göre dar mükellefiyette daimi temsilci varsa vergi, temsilcinin bulunduğu yer vergi dairesince tarh olunur.
4
Ödeme zamanının belirlenmesi
Vergi, beyanname verme süresi (1515 gün) içinde ödenmelidir.
GVK 119119. maddeye göre münferit beyanname ile bildirilen kazançların vergisi, beyanname verme süresi içinde ödenir.

Anahtar Kavram

Dar Mükellefiyette Münferit Beyanname ve Tarh Yeri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 122Soru →

Serbest meslek faaliyetini mutat meslek halinde ifa eden Mimar (A), 20252025 takvim yılı içerisinde gerçekleştirdiği işlemlerden elde ettiği gelir ve giderlere ilişkin şu bilgileri paylaşmıştır:

İşlem TürüTutar (TL)
Nakit olarak tahsil edilen hizmet bedelleri500.000500.000
Aralık 20252025'te alınan, ödeme tarihi Şubat 20262026 olan müşteri çeki100.000100.000
Mimar adına müşteri tarafından karşılanan mesleki konaklama giderleri50.00050.000
Ofis kirası ödemesi (Brüt)150.000150.000
Personel ücret ve sigorta ödemeleri100.000100.000
Maliyet bedeli 25.00025.000 TL, birikmiş amortismanı 15.00015.000 TL olan bilgisayarın satış bedeli40.00040.000

Bu bilgilere göre, Mimar (A)'nın 20252025 yılı takvim yılına ait "safi serbest meslek kazancı" kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 380.000380.000

Cevap

Mimar (A)'nın 20252025 yılı safi serbest meslek kazancı 380.000380.000 TL'dir.
Serbest meslek kazançlarında vergilendirme 'tahsil esası'na dayanır. Buna göre, 20252025 yılı sonunda alınan müşteri çeki, ödeme tarihi bir sonraki yıl olsa dahi 20252025 yılının hasılatı sayılır. Ayrıca, mesleki faaliyette kullanılan bir demirbaşın (bilgisayar) satışından elde edilen kazanç (40.000−(25.000−15.000)=30.00040.000 - (25.000 - 15.000) = 30.000 TL) ve müşteri tarafından mimar adına karşılanan mesleki seyahat giderleri (50.00050.000 TL) gayrisafi hasılata dahil edilmelidir. Toplam 680.000680.000 TL hasılattan, kira, personel ve seyahat gideri olan 300.000300.000 TL indirildiğinde safi kazanç 380.000380.000 TL olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Gayrisafi hasılat kalemlerini toplayın.
500.000500.000 (Nakit) + 100.000100.000 (Çek) + 50.00050.000 (Müşteri ödemesi) + 30.00030.000 (Bilgisayar satış karı) = 680.000680.000 TL
Serbest meslek kazancında tahsil esası geçerlidir ve çekin alınması tahsil hükmündedir. Ayrıca ATİK satış kazancı ve müşteri tarafından karşılanan mesleki giderler hasılatın bir parçasıdır.
2
Amortismana tabi iktisadi kıymet (bilgisayar) satış kazancını hesaplayın.
40.00040.000 (Satış Bedeli) - (25.00025.000 - 15.00015.000) (Defter Değeri) = 30.00030.000 TL
GVK 67. madde uyarınca, mesleki faaliyette kullanılan demirbaşların elden çıkarılması halinde ortaya çıkan 'kazanç' hasılata ilave edilir.
3
İndirilecek mesleki giderleri belirleyin.
50.00050.000 (Müşteri tarafından ödenen ancak mimarın da gider yazabileceği konaklama) + 150.000150.000 (Kira) + 100.000100.000 (Maaş) = 300.000300.000 TL
GVK 68. madde uyarınca mesleki faaliyetle ilgili yapılan bu ödemeler gayrisafi hasılattan indirilebilir.
4
Safi kazancı hesaplayın.
680.000−300.000=380.000680.000 - 300.000 = 380.000 TL
Safi kazanç, gayrisafi hasılattan mesleki giderlerin indirilmesiyle bulunur.

Anahtar Kavram

Serbest Meslek Kazancında Tahsil Esası ve Demirbaş Satış Kazancı
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 123Soru →

Tam mükellef Bay (B), 20252025 takvim yılında aşağıdaki menkul sermaye iratlarını elde etmiştir:

* Tam mükellef bir anonim şirketin 20252025 yılı Haziran ayındaki genel kurulunda dağıtılmasına karar verilen, ancak ödemesi 20262026 yılı Ocak ayına sarkan brüt 460.000460.000 TL kâr payı.
* 20252025 yılında vadesi dolan Eurobond (dış borçlanma aracı) faiz geliri 40.00040.000 TL.
* Türkiye'de yerleşik bir bankadan elde edilen mevduat faizi 100.000100.000 TL.

193193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (GVK) hükümleri ve 20252025 yılı beyanname verme sınırı (230.000230.000 TL) dikkate alındığında, Mart 20262026 döneminde verilecek yıllık gelir vergisi beyannamesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kâr payının yarısı (230.000230.000 TL) ile Eurobond faiz gelirinin tamamı (40.00040.000 TL) toplanarak beyan edilmelidir; mevduat faizi ise beyannameye dahil edilmez.

Cevap

Hukuken ve tekemmül esası uyarınca 2025 geliri sayılan kâr payının vergiye tabi yarısı ile Eurobond faizinin toplamı beyan sınırını aştığı için her iki gelir de beyan edilmeli, mevduat faizi ise kapsam dışı tutulmalıdır.
Kâr paylarında hukuken tekemmül (karar tarihi) esas alındığından gelir 2025 yılına aittir. GVK 22/3 uyarınca bu gelirin sadece yarısı (230.000230.000 TL) vergiye tabidir. Bu tutar ile Eurobond faiz geliri (40.00040.000 TL) toplamı (270.000270.000 TL), 2025 beyan sınırını (230.000230.000 TL) aştığı için her ikisi de yıllık beyannameye dahil edilmelidir. Mevduat faizi ise Geçici 67. madde uyarınca hiçbir şekilde beyan edilmez.

Adım Adım Çözüm

1
Elde etme zamanının belirlenmesi
2025 Yılı Geliri
Menkul sermaye iratlarında 'hukuken ve tekemmül' (alacak hakkının doğması) ilkesi geçerlidir. Anonim şirket genel kurulunun kâr dağıtım kararı aldığı 2025 yılı, ödeme 2026'ya sarsa bile gelirin elde edildiği yıldır.
2
Kâr payı istisnasının uygulanması
230.000 TL
GVK 22/3 maddesi uyarınca, tam mükellef kurumlardan elde edilen kâr paylarının %50'si gelir vergisinden müstesnadır. (460.000 / 2 = 230.000 TL).
3
Beyan sınırına tabi gelirlerin toplanması
270.000 TL
GVK 86/1-c uyarınca tevkifata tabi tutulmuş menkul sermaye iratları toplanır. Eurobond faizi (%0 stopajlı olsa da tevkifatlı sayılır) ve kâr payının kalan yarısı toplanır: 230.000 + 40.000 = 270.000 TL.
4
Sınır kontrolü ve beyan kararı
Beyan Gerekli
Elde edilen 270.000 TL, 2025 yılı beyan sınırı olan 230.000 TL'yi aştığı için kâr payı ve Eurobond faizi beyannameye dahil edilir.
5
Mevduat faizinin değerlendirilmesi
Beyan Dışı
GVK Geçici 67. madde kapsamında bankalardan elde edilen mevduat faizleri nihai vergilemeye tabidir; yıllık beyannameye dahil edilmez ve diğer gelirler için sınır hesabında dikkate alınmaz.

Anahtar Kavram

Menkul sermaye iratlarında elde etme ilkesi, iştirak kazancı istisnası ve beyanname toplama kurallarının sentezi.
Soru 124Soru →

Tam mükellef bir sermaye şirketinin 20252025 yılı vergilendirme dönemine ilişkin mali verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Mali Veri TürüTutar (TL)
Ticari Bilanço Kârı10.000.00010.000.000
Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler (KKEG)1.500.0001.500.000
Tam Mükellef Başka Bir Kurumdan Elde Edilen İştirak Kazancı2.000.0002.000.000
Mahsup Edilebilir Geçmiş Yıl Zararları1.200.0001.200.000
Kamu Yararına Çalışan Derneğe Yapılan Bağış500.000500.000

Bu verilere göre, Kurumlar Vergisi Kanunu hükümleri çerçevesinde şirketin ilgili dönem için beyan etmesi gereken kurumlar vergisi matrahı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 7.885.0007.885.000

Cevap

Şirketin beyan etmesi gereken kurumlar vergisi matrahı 7.885.0007.885.000 TL'dir.
Doğru yanıt olan tutar, yasal mevzuata uygun olarak tüm ekleme ve indirimlerin doğru sırayla yapılmasıyla elde edilmiştir. İlk olarak ticari kâra KKEG eklenmiş (11,511,5 Milyon), ardından iştirak kazancı istisnası (22 Milyon) ve geçmiş yıl zararları (1,21,2 Milyon) düşülmüştür. Kalan 8,38,3 Milyon TL üzerinden %5\%5 bağış sınırı hesaplanmış (415.000415.000 TL) ve bu tutar fiili bağıştan küçük olduğu için indirim konusu yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Mali kârın (İstisna öncesi kurum kazancı) hesaplanması
10.000.000+1.500.000=11.500.00010.000.000 + 1.500.000 = 11.500.000 TL
Kurumlar vergisi matrahına ulaşmak için ticari kâra kanunen kabul edilmeyen giderler eklenmelidir.
2
İstisnaların ve geçmiş yıl zararlarının düşülmesi
11.500.000−2.000.000−1.200.000=8.300.00011.500.000 - 2.000.000 - 1.200.000 = 8.300.000 TL
İştirak kazancı istisnası ve geçmiş yıl zararları bağış indirimi öncesinde matrahtan indirilmelidir.
3
Bağış ve yardım indirim sınırının belirlenmesi
8.300.000×0,05=415.0008.300.000 \times 0,05 = 415.000 TL
Kamu yararına çalışan derneklere yapılan bağışlar, (Ticari Kâr + KKEG - İstisnalar - Zararlar) toplamının %5\%5'i ile sınırlıdır.
4
İndirilebilir bağış tutarının tespiti ve matrahın hesaplanması
8.300.000−415.000=7.885.0008.300.000 - 415.000 = 7.885.000 TL
Gerçek bağış tutarı (500.000500.000 TL) sınırın (415.000415.000 TL) üzerinde olduğundan sadece sınır kadar indirim yapılabilir.

Anahtar Kavram

Bağış ve yardımların indiriminde üst sınır, iştirak kazancı istisnası ve geçmiş yıl zararları düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden hesaplanır.
Soru 125Soru →

193193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu uyarınca, 20252025 takvim yılında hem basit usulde tespit edilen ticari kazanç hem de gerçek usulde (beyana tabi) kira geliri (GMSİ) elde eden tam mükellef bir kişinin; bu gelirlerine ilişkin beyanname verme ve verginin ilk taksitini ödeme süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tüm kazançlar tek bir yıllık beyanname ile Mart ayı sonuna kadar beyan edilmeli; tahakkuk eden verginin ilk taksiti de Mart ayı sonuna kadar ödenmelidir.

Cevap

Tüm gelirlerin Mart ayı sonuna kadar tek beyanname ile bildirilmesi ve ilk taksitin Mart ayında ödenmesi gerekir.
Gelir Vergisi Kanunu'nun 9292. maddesine göre, bir takvim yılına ait beyanname Mart ayının başından son günü akşamına kadar verilir. Ancak gelirin sadece basit usulde tespit edilen ticari kazançlardan ibaret olması durumunda süre Şubat ayıdır. Örnekteki mükellef kira geliri de elde ettiği için 'sadece basit usul' şartını kaybetmiş ve Mart beyan dönemine tabi olmuştur. Buna bağlı olarak ilk taksit de Mart ayı içinde ödenmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Gelir unsurlarının ve mükellefiyet türünün analizi
Mükellefin hem 'basit usul' hem de 'gerçek usulde beyana tabi GMSİ' geliri olduğu tespit edilir.
Farklı vergilendirme rejimlerine tabi gelirlerin bir arada bulunması beyan süresini değiştiren bir faktördür.
2
Kanuni beyan süresinin belirlenmesi (GVK Md. 92)
Gelir sadece basit usulden ibaretse Şubat, diğer hallerde Mart ayıdır. Burada diğer hal (GMSİ) olduğu için beyan süresi Mart'tır.
Kanun koyucu, basit usul dışındaki gelir unsurları varlığında genel beyan dönemini (Mart) esas almıştır.
3
Ödeme taksitlerinin belirlenmesi (GVK Md. 117)
Mart ayında verilen beyannameler için ödeme ayları Mart ve Temmuz olarak belirlenir.
Gelir vergisinde ödeme zamanları, beyannamenin verildiği aya paralel olarak kanunla sabitlenmiştir.

Anahtar Kavram

Beyanname verme ve ödeme sürelerinin, gelir unsurlarının çeşitliliğine göre belirlenmesi kuralı.
Soru 126Soru →

Gelir Vergisi Kanunu'nun 6161. maddesine göre ücret; "işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir." Kanun koyucu, bazı ödemelerin gerçek mahiyeti ne olursa olsun vergilendirme tekniği açısından "ücret" sayılacağını hüküm altına almıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Gelir Vergisi Kanunu uyarınca niteliği gereği "ücret" kapsamında değerlendirilen ödemelerden biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şahsi mesai ve ilmi mahiyetteki faaliyetini kendi nam ve hesabına yürüten bir avukatın müvekkilinden aldığı vekalet ücreti

Cevap

Şahsi mesai ve ilmi mahiyetteki faaliyetini kendi nam ve hesabına yürüten bir avukatın müvekkilinden aldığı vekalet ücreti, bağımsız çalışma esasına dayandığı için ücret değil, serbest meslek kazancıdır.
Kendi nam ve hesabına çalışan bir avukatın aldığı vekalet ücreti serbest meslek kazancıdır. Ücret olabilmesi için avukatın bir hukuk bürosuna veya kuruma iş akdiyle bağlı (bağımlı) olarak çalışması gerekir. Seçenekte belirtilen bağımsız çalışma durumu GVK Madde 6565 ve 6666 hükümleri uyarınca serbest meslek erbabı sayılmayı gerektirir.

Adım Adım Çözüm

1
Ücretin temel unsurlarını analiz et.
Ücretin üç temel unsuru vardır: Bir işverene tabiyet (bağımlılık), belirli bir işyerine bağlılık ve hizmet karşılığı ödeme yapılması.
Bir ödemenin ücret sayılabilmesi için öncelikle bu unsurların varlığına bakılır.
2
Gelir Vergisi Kanunu'nun 6161. maddesindeki özel durumları (ücret sayılan ödemeler) gözden geçir.
Kanun; huzur haklarını, bilirkişi ücretlerini, meclis üyelerine yapılan ödemeleri ve belirli emekli paralarını, bağımlılık unsuru tam oluşmasa dahi 'ücret' olarak tanımlamıştır.
Vergi hukukunda 'biçimin önceliği' ilkesi gereği, kanunda açıkça ücret sayılan haller diğer gelir unsurları ile karıştırılmamalıdır.
3
Seçeneklerdeki 'avukatlık ücreti'nin niteliğini değerlendir.
Avukatın kendi nam ve hesabına, bağımsız bir ofis çatısı altında yürüttüğü faaliyet GVK Madde 6565 kapsamında serbest meslek faaliyetidir. Buradan elde edilen vekalet ücreti de serbest meslek kazancıdır.
Bağımsız çalışma unsuru, serbest meslek kazancını ücretten ayıran en temel farktır.

Anahtar Kavram

Ücret ile serbest meslek kazancı arasındaki temel fark 'bağımlılık' (tabiyet) unsurudur. Ayrıca 20222022 yılından itibaren yürürlüğe giren 73497349 sayılı Kanun ile tüm ücretlilerin asgari ücrete isabet eden vergi tutarı istisna edilmiştir.

Daha Fazla Pratik

Ücret gelirlerinde asgari ücret istisnasının (GVKGVK Madde 23/1823/18) uygulanma usullerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 127Soru →

Bay (A)(A), bir ilçede küçük bir bakkal dükkanı işletmeye karar vermiştir. 193193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu uyarınca, sermaye ve emeğin bir ticari organizasyona bağlı olarak yürütüldüğü bu faaliyetten elde edilecek kazancın "basit usulde" tespit edilebilmesi için Bay (A)(A)'nın sağlaması gereken genel şartlardan biri aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kendi işinde bilfiil çalışmak veya bulunmak

Cevap

Mükellefin kendi işinde bilfiil çalışması veya bulunması
Ticari kazancın basit usulde tespiti için öngörülen genel şartların ilki, mükellefin işinin başında bizzat bulunması veya bilfiil çalışmasıdır. Bu, işletmenin küçük ölçekli ve şahsi emek yoğunluklu olduğunun bir göstergesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Ticari kazancın tespit usullerini belirle
Ticari kazanç, gerçek usul (bilanço veya işletme hesabı) veya basit usulde tespit edilir.
Vergilendirme rejimini belirlemek için mükellefin şartlarını incelemek gerekir.
2
Basit usulün genel şartlarını (GVK Md. 4747) hatırla
Genel şartlar: 11) Bilfiil çalışmak, 22) Kira bedeli sınırı, 33) Diğer faaliyetler nedeniyle gerçek usulde mükellef olmamak.
Kanuni kriterlere uygunluğu denetlemek için bu şartların bilinmesi zorunludur.
3
Seçenekleri bu şartlarla karşılaştır
Kendi işinde bilfiil çalışmak ifadesi kanundaki ilk genel şartla tam olarak örtüşmektedir.
En temel ve ayırt edici şartın tespit edilmesi doğru cevaba ulaşılmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Basit Usule Tabi Olmanın Genel Şartları

Daha Fazla Pratik

Basit usulden yararlanamayacak olan mükelleflerin (GVK Md. 51) listesine göz atarak kuyumcular ve şehirler arası taşımacılar gibi istisnaları öğreniniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 128Soru →

Ticari kazancı basit usulde tespit edilen ve bir ilçede terzilik faaliyetinde bulunan Bay (A), 2025 yılının Eylül ayında, uzmanlık eğitimi aldığı 'Moda Tasarımı ve Stil Danışmanlığı' alanında kendi adına bir büro açmaksızın, atölyesinin bir bölümünde randevulu olarak ücretli danışmanlık hizmeti vermeye başlamıştır. Bay (A)'nın terzilik faaliyetine ilişkin yıllık kira ve hasılat tutarları, Gelir Vergisi Kanunu'nda (GVK) belirtilen basit usul sınırlarının altındadır.

Buna göre, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu hükümleri uyarınca Bay (A)’nın vergilendirilme durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Moda tasarımı ve stil danışmanlığı faaliyeti 'serbest meslek faaliyeti' niteliği taşıdığından; Bay (A), bu gelirin ortaya çıktığı 2025 takvim yılı başından itibaren basit usulden yararlanamaz ve her iki faaliyeti için de gerçek usulde vergilendirilir.

Cevap

Moda tasarımı ve stil danışmanlığı faaliyeti serbest meslek faaliyeti niteliği taşıdığından; mükellef bu gelirin ortaya çıktığı takvim yılı başından itibaren basit usulden yararlanamaz ve gerçek usulde vergilendirilir.
Doğru yanıt, serbest meslek kazancı elde edilmesinin basit usul statüsünü o yılın başından itibaren sona erdirdiğini belirtir. 193 sayılı GVK'nın 46. maddesinin son fıkrasına (2021 değişikliği ile güçlendirilen hüküm) göre; ticari kazancı basit usulde tespit edilen mükelleflerden, bu kazançlarının yanında serbest meslek kazancı elde edenler, bu gelirlerinin ortaya çıktığı takvim yılı başından itibaren basit usulden yararlanamazlar ve gerçek usule tabi olurlar.

Adım Adım Çözüm

1
Faaliyet türlerinin analiz edilmesi
Terzilik 'ticari kazanç', stil danışmanlığı 'serbest meslek kazancı' mahiyetindedir.
GVK Madde 37 ve 65 uyarınca sermayeden ziyade şahsi mesai ve mesleki bilgiye dayanan danışmanlık işleri serbest meslek faaliyetidir.
2
Basit usulden yararlanma şartlarının ve engellerinin kontrol edilmesi
Mükellef basit usule tabi iken serbest meslek geliri elde etmeye başlamıştır.
GVK Madde 46'nın son fıkrası, basit usule tabi olanların diğer kazanç unsurlarını elde etmesi durumundaki statüsünü belirler.
3
Geçiş zamanının belirlenmesi
Gerçek usule geçiş, Eylül ayında değil, 2025 yılının başından (1 Ocak) itibaren geçerlidir.
Kanun koyucu, ticari kazancın yanında serbest meslek kazancı elde edilmesini, o yılın başından itibaren basit usulden yararlanma hakkının kaybı olarak düzenlemiştir.

Anahtar Kavram

Basit Usulden Gerçek Usule Geçiş ve Kazanç Unsurlarının Birleşmesi

Daha Fazla Pratik

Basit usul mükelleflerinin hangi durumlarda GVK Mükerrer 20/A maddesindeki kazanç istisnasını kaybedeceklerini araştırınız.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 129Soru →

Bay (E)(E), 20222022 yılında vefat eden babasından miras yoluyla intikal eden bir apartman dairesini 20242024 yılında satmıştır. Aynı mükellef, 20232023 yılında bir mucitten satın aldığı faydalı model belgesi kullanım hakkını ise 20252025 yılında bir sanayi kuruluşuna devrederek kazanç elde etmiştir.

193193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu hükümleri çerçevesinde, Bay (E)(E)'nin elde ettiği bu kazançların vergilendirilmesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Miras kalan dairenin satışı vergiye tabi değildir; satın alınan hakkın devrinden doğan kazanç ise "değer artış kazancı" olarak vergilendirilir.

Cevap

Miras yoluyla edinilen taşınmazın satışı vergilendirilmezken, satın alınan hakkın devri değer artış kazancı olarak vergilendirilmelidir.
Gelir Vergisi Kanunu'nun Mükerrer 8080. maddesine göre, miras yoluyla edinilen gayrimenkullerin elden çıkarılmasından doğan kazançlar, süresine bakılmaksızın değer artış kazancı kapsamı dışındadır. Ancak aynı maddenin 33. bendi uyarınca, telif hakları ve ihtira beratı gibi hakların, bunları yaratanlar veya mirasçıları dışındaki kişilerce (yani satın alanlarca) devredilmesi durumunda elde edilen kazanç 'değer artış kazancı' olarak vergilendirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Taşınmazın iktisap (edinme) şeklini belirlemek
Daire miras yoluyla (ivazsız) edinilmiştir.
GVK Mükerrer 80/680/6 maddesine göre, ivazsız (miras, bağış vb.) edinilen taşınmazların elden çıkarılmasından doğan kazançlar değer artış kazancı kapsamında değildir.
2
Devredilen hakkın niteliğini ve edinme şeklini analiz etmek
Faydalı model hakkı bir mucitten satın alınmıştır (ivazlı iktisap).
GVK Mükerrer 80/380/3 maddesine göre; telif haklarının ve ihtira beratlarının müellifleri (yaratıcıları) ve kanuni mirasçıları DIŞINDA kalan kişilerce elden çıkarılması değer artış kazancıdır.
3
Vergilendirme rejimlerini karşılaştırmak
Daire satışı kapsam dışı, hak devri ise vergiye tabidir.
Taşınmazlarda miras istisnası varken, satın alınan hakların devrinde böyle bir istisna tanınmamıştır.

Anahtar Kavram

İvazsız iktisap edilen taşınmazların istisnası ve satın alınan hakların değer artış kazancı niteliği.

Daha Fazla Pratik

İvazsız iktisap edilen menkul kıymetlerin (hisse senedi vb.) satışındaki vergilendirme durumunu inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 130Soru →

Bay (A), 2024 takvim yılında bir anonim şirkette genel müdür olarak tam zamanlı çalışmakta, farklı bir gruptaki şirkette yönetim kurulu üyesi olarak 'huzur hakkı' almakta ve ayrıca Adalet Bakanlığı listesine kayıtlı olarak 'resmi arabuluculuk' faaliyeti yürütmektedir. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (GVK) hükümleri uyarınca Bay (A)'nın bu gelirlerinin vergilendirilmesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Resmi arabuluculuk faaliyetinden elde edilen ödemeler ücret kabul edilir ve asgari ücret istisnası mükellefin toplam ücret gelirlerinden yalnızca biri için söz konusu olur.

Cevap

Resmi arabuluculuk faaliyetinden elde edilen ödemelerin ücret sayılması ve asgari ücret istisnasının sadece tek bir ücret geliri için uygulanması doğrudur.
GVK 61. maddesine göre resmi arabuluculara yapılan ödemeler ücret kapsamında değerlendirilir. Ayrıca 7349 sayılı Kanunla getirilen ve GVK 23/18. maddesinde düzenlenen asgari ücret istisnası, birden fazla işverenden ücret alanlarda sadece en yüksek ücretin elde edildiği tek bir işverende uygulanabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Gelir türlerinin sınıflandırılması
Genel müdür maaşı, huzur hakkı (GVK 61/4) ve resmi arabuluculuk ödemesi (GVK 61/5) olmak üzere üç gelir de 'ücret' niteliğindedir.
GVK 61. maddede ücretin tanımı yapılmış ve bazı ödemelerin (huzur hakkı, resmi arabuluculuk vb.) hizmet karşılığı olmasa dahi ücret sayılacağı hükme bağlanmıştır.
2
İstisna uygulamasının analizi
GVK 23/18 maddesi uyarınca asgari ücretin vergi dışı bırakılması (istisna), sadece bir işverende uygulanır.
Mükerrer istisnadan yararlanılmasını önlemek amacıyla kanun koyucu, birden fazla işveren durumunda tek bir işverenle sınırlama getirmiştir.
3
Beyanname verme zorunluluğunun kontrolü
GVK 86/1-b uyarınca birden fazla işverenden ücret alınması ve belirli sınırların aşılması halinde beyanname verilir.
Tevkifat yapılmış olması, yüksek gelirli veya çok işverenli ücretlilerde yıllık beyanname verme yükümlülüğünü her zaman ortadan kaldırmaz.

Anahtar Kavram

Ücretin Tanımı ve Asgari Ücret İstisnası Sınırı
Soru 131Soru →

Tam mükellef (Z) Anonim Şirketi'nin 20252025 yılı hesap dönemi faaliyetleri sonucunda beyan ettiği bazı mali veriler aşağıdaki gibidir:

Mali Veri TürüTutar (TL)
Ticari Bilanço Kârı4.500.0004.500.000
Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler (KKEG)150.000150.000
İştirak Kazançları İstisnası400.000400.000
Kamu Yararına Çalışan Derneklere Yapılan Bağışlar200.000200.000

Kurumlar Vergisi Kanunu hükümlerine göre, bu şirketin 20252025 yılı kurumlar vergisi matrahı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4.050.0004.050.000

Cevap

Şirketin 2025 yılı kurumlar vergisi matrahı 4.050.0004.050.000 TL'dir.
Vergi matrahı hesaplanırken öncelikle ticari kâra (4.500.0004.500.000 TL) kanunen kabul edilmeyen giderler (150.000150.000 TL) eklenir. Ardından, Kurumlar Vergisi Kanunu'na göre vergiden muaf tutulan iştirak kazançları istisnası (400.000400.000 TL) düşülür. Bağış ve yardım indirimi için temel alınan tutar olan 4.250.0004.250.000 TL'nin %5'i (212.500212.500 TL) hesaplanır. Şirketin yaptığı 200.000200.000 TL'lik bağış bu sınırın altında kaldığı için tamamı indirilebilir. Sonuç olarak 4.050.0004.050.000 TL tutarındaki doğru matraha ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Mali kârın (istisna ve indirim öncesi kurum kazancı) hesaplanması
4.500.000+150.000=4.650.0004.500.000 + 150.000 = 4.650.000 TL
Ticari bilanço kârına, vergi kanunları uyarınca gider kabul edilmeyen unsurlar (KKEG) eklenir.
2
İstisnaların düşülmesi
4.650.000−400.000=4.250.0004.650.000 - 400.000 = 4.250.000 TL
Kurumlar Vergisi Kanunu uyarınca iştirak kazançları vergiden istisna edildiği için mali kârdan düşülür.
3
Bağış ve yardım indirim limitinin kontrol edilmesi
Sınır: 4.250.000×%5=212.5004.250.000 \times \%5 = 212.500 TL. Yapılan bağış: 200.000200.000 TL.
Kamu yararına çalışan derneklere yapılan bağışlar, kurum kazancının (Kâr + KKEG - İstisnalar) %5'ine kadar indirilebilir. 200.000<212.500200.000 < 212.500 olduğu için tamamı indirilebilir.
4
Kurumlar vergisi matrahının belirlenmesi
4.250.000−200.000=4.050.0004.250.000 - 200.000 = 4.050.000 TL
İstisnalar sonrası kalan tutardan kabul edilebilir bağış ve yardımlar düşülerek vergi matrahına ulaşılır.

Anahtar Kavram

Kurumlar vergisi matrahı; ticari bilanço kârına kanunen kabul edilmeyen giderlerin eklenmesi, iştirak kazancı gibi istisnaların düşülmesi ve bağış-yardım gibi indirimlerin (belirli sınırlar dahilinde) tenzili ile hesaplanır.

Daha Fazla Pratik

İştirak kazancı istisnasının tam mükellef/dar mükellef ayrımındaki etkisini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 132Soru →

Bay (A), nüfusu 35.00035.000 olan bir ilçede perakende kırtasiye işletmeciliği yapmaktadır ve bu faaliyeti nedeniyle basit usule tabi olmanın genel ve özel şartlarını sağlamaktadır. Ancak Bay (A), aynı zamanda hukukçu kimliğiyle bağımsız olarak "arabuluculuk" faaliyeti yürütmekte ve bu hizmeti karşılığında serbest meslek makbuzu düzenlemektedir. Bay (A), kırtasiye işletmesinde kullandığı aracın karıştığı ve tam kusurlu olduğu bir trafik kazası neticesinde karşı tarafa ödediği 15.00015.000 TL tazminatı da ticari kazancından indirmek istemektedir.

193193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (GVK) hükümleri uyarınca, Bay (A)'nın vergilendirilmesi ve gider indirimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Basit usule tabi olanların serbest meslek faaliyetinde bulunması yasak olduğundan, kırtasiye kazancı da gerçek usulde vergilendirilir ve şahsi kusura dayalı tazminat gider olarak indirilemez.

Cevap

Serbest meslek faaliyetinde bulunanların basit usulden yararlanması mümkün olmadığından, kırtasiye kazancı da gerçek usulde vergilendirilir ve mükellefin şahsi kusurundan kaynaklanan tazminat ödemesi gider olarak kabul edilmez.
Doğru seçenek, Bay (A)'nın arabuluculuk (serbest meslek) faaliyeti nedeniyle basit usulden yararlanamayacağını ve tam kusurlu olduğu kaza nedeniyle ödediği tazminatı gider yazamayacağını belirtmektedir. GVK Madde 46 uyarınca basit usulde vergilendirilenlerin serbest meslek faaliyetinde bulunması yasaktır. Ayrıca GVK Madde 41/6, şahsi kusurdan doğan tazminatların indirimini açıkça yasaklamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kazanç Türlerini Belirleme
Kırtasiye işletmeciliği 'Ticari Kazanç', bağımsız arabuluculuk ise 'Serbest Meslek Kazancı'dır.
Ticari kazanç sermaye ve organizasyona, serbest meslek kazancı ise şahsi mesai ve uzmanlığa dayanır.
2
Basit Usul Uygunluğunu Değerlendirme
Mükellef, serbest meslek faaliyeti nedeniyle ticari kazancı için basit usulden yararlanamaz.
GVK Madde 46'ya eklenen hüküm uyarınca, basit usulde vergilendirilenlerin serbest meslek faaliyetinde bulunması yasaklanmıştır; bu faaliyet gerçek usulde vergilendirilmeyi zorunlu kılar.
3
Gider İndirimini Kontrol Etme
15.00015.000 TL tutarındaki tazminat gider olarak indirilemez.
GVK Madde 41/6 uyarınca, mükellefin şahsi kusurlarından doğan tazminatlar (akitler dolayısıyla ödenenler hariç) ticari kazancın tespitinde gider yazılamaz.

Anahtar Kavram

Basit Usulde Vergilendirme Yasakları ve Gider İndirimi Sınırları
Soru 133Soru →

Hesap dönemi takvim yılı olan tam mükellef bir anonim şirketin, 2025 vergilendirme dönemine ait kurumlar vergisi beyan ve ödeme süreci ile ilgili olarak 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu hükümlerine göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumlar vergisi beyannamesi, 2026 yılının Nisan ayı sonuna kadar verilir ve tahakkuk eden vergi aynı sürede ödenir.

Cevap

Kurumlar vergisi beyannamesi, 2026 yılının Nisan ayı sonuna kadar verilir ve tahakkuk eden vergi aynı sürede ödenir.
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'na göre, hesap dönemi takvim yılı olan kurumlarda beyanname, izleyen yılın Nisan ayının birinci gününden son günü akşamına kadar verilir. Tahakkuk eden vergi de beyanname verme süresi içinde (Nisan ayı sonuna kadar) tek seferde ödenir.

Adım Adım Çözüm

1
Hesap döneminin tespit edilmesi
Takvim yılı (1 Ocak - 31 Aralık)
Beyanname verme süresi hesap döneminin kapandığı ayı izleyen dördüncü ayda başlar.
2
Beyanname verme ve ödeme süresinin belirlenmesi
Nisan ayı (1 Nisan - 30 Nisan)
KVK Madde 14 uyarınca beyanname Nisan ayı sonuna kadar verilir ve Madde 21 uyarınca aynı sürede ödenir.
3
Geçici vergi ve taksit kurallarının kontrolü
Dördüncü dönem geçici vergi yok, taksit uygulaması yok.
Güncel mevzuatta dördüncü dönem geçici vergi kaldırılmış ve kurumlar vergisinin tek seferde ödenmesi hükme bağlanmıştır.

Anahtar Kavram

Kurumlar Vergisinde Beyan ve Ödeme Takvimi

Daha Fazla Pratik

Özel hesap dönemine sahip kurumların beyanname verme sürelerini ve tasfiye halindeki kurumların beyan esaslarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 134Soru →

193193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu uyarınca, takvim yılı içindeki kazancı sadece basit usulde tespit edilen ticari kazançlardan ibaret olan bir mükellefin, yıllık beyannamesini vermesi gereken süre ve tahakkuk eden verginin ilk taksitini ödeme zamanı aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Beyanname verme: Şubat ayının sonuna kadar - İlk taksit ödeme: Şubat ayı sonuna kadar

Cevap

Kazancı sadece basit usulden ibaret olan mükellefler, yıllık beyannamelerini Şubat ayının sonuna kadar verir ve ilk taksitini aynı ay içinde öderler.
Basit usulde tespit edilen ticari kazançlar için yıllık beyanname verme süresi takvim yılını takip eden yılın Şubat ayı sonuna kadardır. Tahakkuk eden verginin ilk taksiti beyanname verme süresi içinde (Şubat sonu), ikinci taksiti ise Haziran ayı sonunda ödenmelidir. Dolayısıyla her iki sürenin de Şubat ayı olarak belirtildiği seçenek doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Mükellefiyet türünün ve vergilendirme usulünün belirlenmesi
Mükellefin kazancının sadece basit usulde tespit edildiği saptanmıştır.
Farklı vergilendirme usulleri (gerçek usul, basit usul) farklı beyan ve ödeme takvimlerine tabidir.
2
Gelir Vergisi Kanunu uyarınca basit usul beyan süresinin tespiti
Basit usulde beyanname verme süresi takvim yılını izleyen Şubat ayıdır.
Kanun koyucu, basit usul mükellefleri için gerçek usule (Mart) göre bir ay öncelikli bir takvim belirlemiştir.
3
Ödeme taksitlerinin ve ilk taksit zamanının belirlenmesi
İlk taksit Şubat ayı sonunda, ikinci taksit ise Haziran ayı sonunda ödenir.
Vergi borcunun vadelere bölünmesi mükellef için ödeme kolaylığı sağlar; ilk taksit beyan ayı ile çakışır.

Anahtar Kavram

Basit Usulde Vergilendirme Takvimi
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 135Soru →

Eczane işletmeciliği faaliyetinden dolayı 120.000120.000 TL ticari kazanç elde eden Bayan (G), 20252025 takvim yılında mülkiyetindeki bir taşınmazdan 140.000140.000 TL mesken kira geliri, bir diğer taşınmazdan ise tamamı tevkifata tabi tutulmuş brüt 100.000100.000 TL işyeri kira geliri elde etmiştir.

Bayan (G)'nin kira gelirlerinin vergilendirilmesinde götürü gider yöntemini seçtiği varsayıldığında, 20252025 yılı yıllık gelir vergisi beyannamesinde gayrimenkul sermaye iradı (GMSİ) kalemine ilişkin bildirmesi gereken safi irat tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 204.000204.000

Cevap

Bayan (G)'nin beyan etmesi gereken safi GMSİ tutarı 204.000204.000 TL'dir.
Mükellef eczane işletmecisi olduğu için ticari kazanç sahibidir ve GVK Md. 21 uyarınca mesken istisnasından yararlanamaz. Bu durumda mesken kira gelirinin tamamı (140.000140.000 TL) vergiye tabidir. Ayrıca, istisna sonrası mesken geliri ile tevkifata tabi işyeri kira gelirinin toplamı (140.000+100.000=240.000140.000 + 100.000 = 240.000 TL), 20252025 yılı beyan sınırı olan 158.000158.000 TL'yi aştığı için işyeri geliri de beyan edilmelidir. Toplam 240.000240.000 TL gayrisafi irattan %15\%15 götürü gider düşüldüğünde safi irat 204.000204.000 TL olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Mesken istisnasından yararlanma durumunun tespiti
İstisnadan yararlanamaz.
GVK Madde 21 uyarınca, ticari, zirai veya mesleki kazancını yıllık beyanname ile bildirmek mecburiyetinde olanlar mesken kira gelirine ilişkin istisnadan yararlanamazlar.
2
İşyeri kira gelirinin beyan sınırının kontrolü
İşyeri kira geliri beyannameye dahil edilmelidir.
GVK Madde 86/1-c uyarınca, mesken kira gelirinin istisna sonrası tutarı ile tevkifata tabi işyeri kira gelirinin brüt toplamı 20252025 yılı için 158.000158.000 TL'yi aşarsa işyeri kirası beyan edilir. (140.000+100.000=240.000>158.000140.000 + 100.000 = 240.000 > 158.000)
3
Toplam gayrisafi iradın hesaplanması
Toplam Hasılat = 240.000240.000 TL
İstisna uygulanmadığı için mesken geliri (140.000140.000) ve işyeri geliri (100.000100.000) toplanır.
4
Götürü gider indirimi ve safi irat hesaplaması
Safi İrat = 204.000204.000 TL
Götürü gider yöntemi seçildiğinde gayrisafi irattan %15\%15 oranında indirim yapılır. (240.000×0,85=204.000240.000 \times 0,85 = 204.000 TL)

Anahtar Kavram

Gelir Vergisi Kanunu uyarınca ticari kazanç sahiplerinin GMSİ istisnasından yararlanamaması ve beyan sınırları.

Daha Fazla Pratik

GMSİ istisnasının kaybedildiği diğer durumları (toplam gelirin 103. maddedeki 3. dilimi aşması gibi) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 136Soru →

Merkezi Hollanda'da bulunan ve Türkiye'de sadece pazar araştırması yapmak üzere kurulan bir irtibat bürosunda çalışan Bay (C)(C)'ye, işvereni tarafından Hollanda'daki merkez kazançları üzerinden her ay 3.5003.500 Euro ödeme yapılmaktadır. Bu ödemenin tamamı yurt dışından döviz olarak transfer edilmektedir.

193193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu hükümleri dikkate alındığında, Bay (C)(C)'nin elde ettiği bu ücret geliriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Söz konusu ücret ödemesi, Gelir Vergisi Kanunu'nun 23/1423/14 maddesi uyarınca gelir vergisinden istisnadır.

Cevap

Bay (C)'nin elde ettiği ücret ödemesinin Gelir Vergisi Kanunu'nun 23/14. maddesi kapsamında gelir vergisinden tamamen istisna olması doğru bir ifadedir.
Gelir Vergisi Kanunu'nun 2323. maddesinin 1414. fıkrasına göre; kanuni ve iş merkezi Türkiye'de bulunmayan dar mükellefiyete tabi işverenlerin yanında çalışan hizmet erbabına, işverenin Türkiye dışındaki kazançları üzerinden döviz olarak ödediği ücretler gelir vergisinden istisnadır. Sorudaki senaryoda işverenin merkezi Hollanda'dadır, ödeme yurt dışı kazançtan yapılmaktadır ve döviz cinsinden transfer edilmektedir. Bu nedenle ödemenin tamamı istisnadır.

Adım Adım Çözüm

1
İşverenin mükellefiyet durumunun tespiti
İşverenin kanuni ve iş merkezi yurt dışındadır (Hollanda), yani Türkiye'de dar mükellefiyet esaslarına tabidir.
İstisnanın ilk şartı işverenin dar mükellef olmasıdır.
2
Ödemenin kaynağının ve şeklinin incelenmesi
Ödeme işverenin Türkiye dışındaki kazançlarından sağlanmakta ve döviz olarak yapılmaktadır.
İstisnanın ikinci ve üçüncü şartları ödemenin kaynağı ve türüdür.
3
Yasal dayanağın uygulanması
GVK Madde 23/1423/14 şartları sağlandığı için gelir vergisi doğmaz.
Belirtilen şartların tamamı gerçekleştiğinde ücretin tamamı vergiden istisna tutulur.

Anahtar Kavram

İrtibat Bürolarında Ücret İstisnası (GVK 23/14)
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 137Soru →

193193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 6161. maddesinde ücret; işverene tabi ve belirli bir iş yerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatler olarak tanımlanmıştır. Aynı maddede, bazı ödemelerin bu genel tanımın unsurlarını tam olarak taşımasa dahi "ücret" olarak vergilendirileceği hükme bağlanmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Gelir Vergisi Kanunu uyarınca vergilendirme tekniği bakımından "ücret" kapsamında yer alan ödemelerden biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şahsi mesaiye ve mesleki bilgiye dayanarak, bir işverene tabi olmaksızın şahsi nam ve hesaba yapılan faaliyetlerden doğan kazançlar

Cevap

Şahsi mesaiye ve mesleki bilgiye dayanarak, bir işverene tabi olmaksızın şahsi nam ve hesaba yapılan faaliyetlerden doğan kazançlar
Doğru cevap olan ifade, serbest meslek faaliyetinin tanımıdır. Bir ödemenin ücret sayılabilmesi için hizmet erbabının bir işverene tabi olması ve işverenin gösterdiği yerde çalışması gerekir. Şahsi mesaiye ve mesleki bilgiye dayalı, ancak bir işverene bağlı olmaksızın kendi nam ve hesabına yürütülen faaliyetlerden elde edilen kazançlar Gelir Vergisi Kanunu'nun 6565. maddesi uyarınca serbest meslek kazancıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Ücretin temel unsurlarını belirle
Hizmetin bir işverene tabiyet ve belirli bir iş yerine bağlılık unsurlarını taşıması gerekir.
GVK 6161. maddedeki genel tanımı analiz etmek için gereklidir.
2
GVK 6161. maddedeki özel durumları (ücret sayılan haller) incele
Huzur hakkı, bilirkişi ücretleri, meclis üyeleri ödenekleri ve sporcu ödemeleri kanunen ücret sayılmıştır.
Genel tanıma tam uymasa da kanun koyucunun ücret olarak nitelendirdiği durumları ayırt etmek için gereklidir.
3
Seçeneklerdeki kazanç türlerini karşılaştır
Bağımsızlık unsuru taşıyan ve şahsi nam/hesaba yapılan faaliyetlerin serbest meslek kazancı olduğu saptandı.
Ücret ile serbest meslek kazancı arasındaki en temel fark olan 'tabiyet' (bağımlılık) unsurunu doğrulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Ücret ile Serbest Meslek Kazancı Ayrımı ve GVK 61 Kapsamı

Daha Fazla Pratik

Asgari ücret istisnası (GVK 23/18) ve bu istisnanın diğer ücret unsurlarına nasıl uygulandığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 138Soru →

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na göre, bir faaliyetin 'serbest meslek faaliyeti' olarak kabul edilebilmesi için aşağıdakilerden hangisi temel bir zorunluluktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Faaliyetin sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye dayanması

Cevap

Serbest meslek faaliyetinin sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye dayanması temel zorunluluktur.
Serbest meslek faaliyetinin yasal tanımı gereği; işin bir işverene tabi olmaksızın, kişisel mesai ve mesleki bilgiye dayanarak yürütülmesi 'serbest meslek kazancı' sayılmanın temel şartıdır. Bu durum, faaliyetin 'ticari' bir mahiyet arz etmemesini ve emeğin sermayeden öncelikli olmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Serbest meslek faaliyetinin kanuni tanımını incelemek
Gelir Vergisi Kanunu Madde 65'e göre serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin yapılmasıdır.
Bir kazancın türünü belirlemek için o kazanç türünü tanımlayan temel yasal unsurları saptamak gerekir.
2
Ticari kazanç ile temel farkı karşılaştırmak
Ticari kazançta 'sermaye ve organizasyon' ön plandayken, serbest meslek kazancında 'şahsi mesai ve uzmanlık' ön plandadır.
Faaliyetin niteliğini (ticari mi yoksa mesleki mi) belirlemek için baskın unsuru teşhis etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Serbest Meslek Kazancının Tanımı ve Unsurları
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 139Soru →

Bay (A), mülkiyetindeki 12001200 dekar arazide hububat ziraatı ile uğraşmaktadır. Bu faaliyeti, 193193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nda (GVK) hububat ziraatı için belirlenen 25002500 dekar sınırının altında kalmaktadır. Ancak Bay (A), aynı zamanda zirai faaliyetle iştigal eden bir kollektif şirketin ortağıdır.

Buna göre, Bay (A)'nın şahsi zirai faaliyetinden elde ettiği kazancın vergilendirilme usulü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kollektif şirket ortaklığından elde edilen kazanç ticari kazanç hükümlerine tabi olduğundan ve bu kazanç nedeniyle yıllık beyanname verilmesi gerektiğinden, şahsi zirai kazancı da ölçülere bakılmaksızın gerçek usulde vergilendirilmelidir.

Cevap

Bay (A)'nın kollektif şirket ortaklığı nedeniyle ticari kazanç mükellefi olması ve bu nedenle yıllık beyanname verme zorunluluğunun bulunması, GVK Madde 53 uyarınca şahsi zirai kazancının da gerçek usulde (bilanço veya zirai işletme hesabı) vergilendirilmesini zorunlu kılar.
Doğru seçenek, GVK Madde 52 ve 53'teki iki kritik kuralı birleştirmektedir. İlk olarak, tarımsal amaçlı kollektif şirket ortaklığı ticari kazanç doğurur. İkinci olarak, ticari kazancı nedeniyle beyanname veren bir kişi, şahsi zirai işinde yasal sınırların altında kalsa bile 'gerçek usulde' vergilendirilmek zorundadır. Bu durum 'zorunlu gerçek usul' vakasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Şirket ortaklığından gelen kazancın türünü belirleme
GVK Madde 52 uyarınca kollektif şirket ortaklarının zirai faaliyetten elde ettikleri kazanç 'Ticari Kazanç' hükümlerine tabidir.
Kanun, tüzel kişilik altındaki zirai faaliyet ortaklıklarını ticari organizasyon olarak kabul eder.
2
Beyanname verme zorunluluğunun tespit edilmesi
Ticari kazanç sahibi olan Bay (A), bu kazancını yıllık beyanname ile bildirmek zorundadır.
Gerçek usulde vergilendirilen ticari kazançlar beyana tabidir.
3
Zirai kazanç vergilendirme usulü kuralının uygulanması
GVK Madde 53'e göre; ticari, zirai veya mesleki kazançlarını yıllık beyanname ile bildirmek mecburiyetinde olanlar, zirai kazançlarını da gerçek usulde tespit ederler.
Beyanname veren mükelleflerin tüm faaliyetlerinin şeffaf bir şekilde gerçek usulde takibi amaçlanmaktadır.

Anahtar Kavram

Zirai kazançlarda 'Gerçek Usule' tabi olmanın iki yolu vardır: 1- İşletme büyüklüğü ölçülerini aşmak (GVK 54). 2- Diğer faaliyetler (ticari/mesleki) nedeniyle yıllık beyanname verme zorunluluğunun bulunması (GVK 53). Ayrıca, zirai faaliyetleri kendi nam ve hesabına yapan gerçek kişiye 'çiftçi', bu faaliyetin yapıldığı yere ise 'zirai işletme' denir.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 140Soru →

193193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na göre; sermaye sahibinin ticari, zirai veya mesleki faaliyeti dışında, nakdi sermaye veya para ile temsil edilen değerlerden elde ettiği kâr payı, faiz ve benzeri iratlar menkul sermaye iradı olarak kabul edilir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi menkul sermaye iradı niteliği taşımaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir avukatın mesleki faaliyetinden dolayı elde ettiği vekalet ücreti

Cevap

Bir avukatın mesleki faaliyetinden dolayı elde ettiği vekalet ücreti, menkul sermaye iradı değil, serbest meslek kazancı kapsamında değerlendirilir.
Doğru cevap olan avukatlık vekalet ücreti, avukatın şahsi mesaisi ve mesleki bilgisine dayanan 'serbest meslek faaliyeti' sonucu elde edildiği için serbest meslek kazancıdır. Menkul sermaye iradı olabilmesi için gelirin, bir mesleki faaliyet dışında sadece sermayenin getirisinden oluşması gerekirdi.

Adım Adım Çözüm

1
Menkul sermaye iradının tanımını hatırla
GVK Madde 7575'e göre; ticari, zirai veya mesleki faaliyet dışında nakdi sermaye veya para ile temsil edilen değerlerden elde edilen kâr payı, faiz vb. gelirlerdir.
Soruda istenen 'olmayan' unsuru bulmak için tanım çerçevesini belirlemek gerekir.
2
Seçeneklerdeki gelirlerin kaynağını analiz et
Faiz, repo ve kâr payları doğrudan sermayeye bağlı gelirlerdir. Ancak vekalet ücreti, şahsi mesai ve mesleki bilgiye dayanır.
Gelirin sermayeden mi yoksa emekten/meslekten mi doğduğunu ayırt etmek sınıflandırma için kritiktir.
3
Serbest meslek kazancı ile karşılaştır
GVK Madde 6565'e göre her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır.
Vekalet ücretinin hukuki niteliği avukatın 'mesleki faaliyeti' olduğu için bu kategoriye girer.

Anahtar Kavram

Gelir Unsurlarının Ayrımı: Menkul Sermaye İradı vs. Serbest Meslek Kazancı
ÖncekiSayfa 7 / 14Sonraki
Gelir Üzerinden Alınan Vergiler Alıştırma Soruları — KPSS Maliye — Sayfa 7 | Examkin