Gelir Üzerinden Alınan Vergiler

263 soru

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 61. maddesinde yapılan tanım uyarınca, bir ödemenin vergi hukuku açısından 'ücret' olarak nitelendirilebilmesi için gereken temel unsurlar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu unsurlardan biri değildir?

Hizmetin bir işverene tabi olarak sunulması

Çalışmanın belirli bir iş yerine bağlı olarak gerçekleştirilmesi

Faaliyetin şahsi sorumluluk altında, kendi nam ve hesabına yürütülmesi

Yapılan hizmet karşılığında nakdi veya ayni bir menfaat sağlanması

Ödemenin 'tazminat, ödenek veya tahsisat' gibi farklı isimler altında yapılması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Faaliyetin şahsi sorumluluk altında, kendi nam ve hesabına yürütülmesi

Cevap

Faaliyetin şahsi sorumluluk altında, kendi nam ve hesabına yürütülmesi ücretin değil, serbest meslek kazancının bir unsurudur.

Ücretin yasal tanımında 'işverene tabi olma' şartı aranır. Faaliyetin şahsi sorumluluk altında, kendi nam ve hesabına yürütülmesi ise bağımsız bir çalışmayı ifade eder ve bu durum Gelir Vergisi Kanunu'na göre serbest meslek kazancı olarak vergilendirilir.

Adım Adım Çözüm

GVK Madde 61'deki ücret tanımının unsurlarını belirlemek

Ücretin üç temel unsuru vardır: Bağımlılık (işverene tabi olma), mekan (iş yerine bağlılık) ve karşılık (hizmet karşılığı ödeme).

Tanımın yasal sınırlarını çizmek için gereklidir.

Seçeneklerdeki unsurları ücret ve serbest meslek kazancı ayrımı açısından karşılaştırmak

Kendi nam ve hesabına çalışma ifadesi 'bağımsızlığı' ifade ederken, ücret 'bağımlılığı' (tabiiyeti) gerektirir.

Ücreti diğer gelir unsurlarından ayıran en kritik farkı tespit etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Ücretin Tanımı ve Serbest Meslek Kazancından Farkı

Tahmini Süre:45s

Soru 142Soru →

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu hükümleri uyarınca, tam mükellef kurumların yıllık beyanname verme ve vergi ödeme süreçleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kurumlar vergisi beyannamesi, hesap döneminin kapandığı ayı izleyen dördüncü ayın son günü akşamına kadar verilir.

Yıllık beyanname üzerinden hesaplanan kurumlar vergisi, beyannamenin verildiği ayın sonuna kadar tek taksitte ödenir.

Geçici vergi beyannameleri, üçer aylık dönemleri izleyen ikinci ayın 17. günü akşamına kadar verilir ve aynı süre içinde ödenir.

Yıl içinde tahakkuk ettirilerek ödenen geçici vergiler, yıllık beyanname üzerinden hesaplanan kurumlar vergisinden mahsup edilir.

Kurumlar vergisi beyannamesi, gelir vergisi mükelleflerinde olduğu gibi her yıl Mart ayının son günü akşamına kadar verilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumlar vergisi beyannamesi, gelir vergisi mükelleflerinde olduğu gibi her yıl Mart ayının son günü akşamına kadar verilir.

Cevap

Kurumlar vergisi beyannamesinin gelir vergisi ile aynı dönemde (Mart ayında) verildiğini belirten ifade yanlıştır; kurumlar vergisi Nisan ayında beyan edilir.

Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 14. maddesine göre yıllık beyanname, hesap döneminin kapandığı ayı izleyen dördüncü ayın (takvim yılı kullananlarda Nisan ayının) son günü akşamına kadar verilir. Gelir vergisi mükellefleri ise Mart ayında beyanname verdikleri için bu iki süre birbiriyle karıştırılmamalıdır.

Adım Adım Çözüm

Kurumlar Vergisi Kanunu'ndaki beyan süresini belirleme

Kurumlar vergisi beyannamesi dördüncü ayın (Nisan) sonuna kadar verilir.

KVK Madde 14 uyarınca hesap dönemini izleyen dördüncü ay yasal süredir.

Gelir Vergisi Kanunu ile karşılaştırma yapma

Gelir vergisi üçüncü ay (Mart), kurumlar vergisi dördüncü ay (Nisan).

Mükellef grupları arasındaki idari ve yasal beyan farklılığını ayırt etmek gerekir.

Ödeme ve geçici vergi yükümlülüklerini kontrol etme

Ödeme Nisan sonu, geçici vergi ise dönemi izleyen ikinci ayın 17. günüdür.

Diğer seçeneklerin doğruluğunu teyit ederek yanlış olanı kesinleştirmek.

Anahtar Kavram

Kurumlar Vergisi ve Gelir Vergisi Beyan Dönemi Farklılığı

Soru 143Soru →

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na göre; arazide, deniz, göl ve nehirlerde; ekim, dikim, bakım, üretme, yetiştirme ve ıslah yollarıyla doğrudan doğruya tabiattan istifade edilmek suretiyle mahsul elde edilmesi faaliyetine ne ad verilir?

Zirai faaliyet

Ticari faaliyet

Serbest meslek faaliyeti

Sınai faaliyet

Ücretli çalışma

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Zirai faaliyet

Cevap

Doğru cevap, Gelir Vergisi Kanunu'nda yer alan tanıma uygun olarak 'Zirai faaliyet' terimidir.

Gelir Vergisi Kanunu'nun 52. maddesine göre zirai faaliyet; arazide, deniz, göl ve nehirlerde ekim, dikim, bakım, üretme ve ıslah yollarıyla doğrudan doğruya tabiattan faydalanarak mahsul elde edilmesidir. Bu faaliyetten doğan kazanç ise zirai kazançtır.

Adım Adım Çözüm

Kanun maddesini analiz etme

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 52. maddesinde yer alan temel tanım hatırlandı.

Sorudaki metin, kanundaki zirai faaliyet tanımı ile birebir örtüşmektedir.

Faaliyetin niteliğini belirleme

Ekim, dikim, yetiştirme ve tabiattan doğrudan yararlanma unsurları tespit edildi.

Bu unsurlar bir faaliyetin 'zirai' (tarımsal) olarak nitelendirilmesi için gereken temel şartlardır.

Anahtar Kavram

Zirai faaliyetin tanımı ve unsurları

Tahmini Süre:45s

Soru 144Soru →

Bay (A), $2025$ takvim yılında sahip olduğu bir konutu mesken olarak kiraya vererek yıllık toplam $160.000$ TL kira geliri elde etmiştir. Başka herhangi bir geliri bulunmayan ve gider yöntemi olarak götürü gider yöntemini seçen mükellef için $2025$ yılı mesken istisnası tutarı $43.000$ TL'dir. Buna göre, Bay (A)'nın yıllık gelir vergisi beyannamesinde bildireceği vergi matrahı kaç TL'dir?

99.450

117.000

136.000

93.000

160.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $99.450$

Cevap

Bay (A)'nın vergi matrahı

99.450

TL'dir.

Doğru hesaplama yöntemi şu şekildedir: Öncelikle brüt kira geliri olan

160.000

TL'den

2025

yılı için geçerli olan

43.000

TL mesken istisnası düşülür ve

117.000

TL bulunur. Daha sonra, bu tutar üzerinden %15 oranında (

117.000 \times 0,15 = 17.550

TL) götürü gider indirimi yapılır. Sonuç olarak

117.000 - 17.550 = 99.450

TL matraha ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

İstisna tutarının brüt hasılattan düşülmesi

160.000 - 43.000 = 117.000

GMSİ'de götürü gider yöntemi seçildiğinde, gider indirimi istisna sonrası kalan tutar üzerinden hesaplanır.

Götürü gider tutarının hesaplanması

117.000 \times 0,15 = 17.550

Mevcut yasal düzenlemeye göre götürü gider oranı %15'tir.

Vergi matrahının tespiti

117.000 - 17.550 = 99.450

İstisna sonrası kalan tutardan hesaplanan giderin düşülmesiyle vergiye tabi safi irada ulaşılır.

Anahtar Kavram

Gayrimenkul Sermaye İradında Götürü Gider ve Matrah Hesaplama

İpuçları

GMSİ hesaplamalarında 'istisna' her zaman giderden önce uygulanır.

Götürü gider oranı %15'tir ve bu oran istisna düşüldükten sonraki tutara uygulanır.

Tahmini Süre:45s

Soru 145Soru →

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na göre ücret; işverene tabi ve belirli bir iş yerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir. Ancak bazı ödemeler, bu tanım kapsamındaki unsurların tamamını taşımasa dahi kanun gereği vergilendirme tekniği açısından 'ücret' kabul edilmektedir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Gelir Vergisi Kanunu uyarınca 'ücret' olarak vergilendirilmesi gereken bir ödemedir?

Bir avukatın, müvekkilinin davasını takip etmesi sonucunda elde ettiği vekalet ücreti

Spor hakemlerine ve her türlü yarışma jürisi üyelerine bu görevleri dolayısıyla yapılan ödemeler

Müelliflerin, yazdıkları bilimsel eserlerin yayın haklarını devrederek elde ettikleri telif kazançları

Hazine bonosu ve devlet tahvili faizlerinden elde edilen yıllık toplam getiriler

Sahibi olunan bir binanın iş yeri olarak kiraya verilmesi sonucunda elde edilen bedeller

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Spor hakemlerine ve her türlü yarışma jürisi üyelerine bu görevleri dolayısıyla yapılan ödemeler

Cevap

Spor hakemlerine ve jüri üyelerine yapılan ödemeler, Gelir Vergisi Kanunu'nun 61. maddesi uyarınca 'ücret' olarak vergilendirilir.

Gelir Vergisi Kanunu'nun 61. maddesinin 5. bendinde açıkça belirtildiği üzere; bilirkişilere, resmî arabuluculara, eksperlere, spor hakemlerine ve her türlü yarışma jürisi üyelerine bu sıfatları dolayısıyla ödenen paralar vergi hukuku açısından ücret kabul edilir. Bu ödemeler üzerinden işveren (ödeme yapan kurum) tarafından tevkifat yapılır.

Adım Adım Çözüm

Ücretin yasal tanımını ve genişletilmiş kapsamını hatırla.

GVK 61. maddeye göre; hizmet karşılığı olması, işverene tabi olunması ve bir iş yerine bağlılık genel unsurlardır.

Ücretin temel unsurlarının her zaman bir arada bulunması gerekmez; kanun koyucu bazı durumları 'ücret sayılan haller' olarak tanımlamıştır.

GVK 61. maddesinin 2. fıkrasındaki özel durumları incele.

Bilirkişiler, arabulucular, eksperler, spor hakemleri ve jüri üyelerine yapılan ödemeler ücret sayılmıştır.

Bu kişiler bir işverene sürekli bağlı olmasalar da, ifa ettikleri kamu hizmeti veya geçici görev niteliği nedeniyle ödemeleri ücret rejimine tabi tutulmuştur.

Diğer şıklardaki gelir türlerini ele.

Vekalet ücreti ve telif hakları serbest meslek kazancı, bono faizi menkul sermaye iradı, kira ise gayrimenkul sermaye iradıdır.

Her kazanç unsurunun kendine özgü vergilendirme usulü ve beyan sınırları bulunmaktadır.

Anahtar Kavram

GVK Madde 61 - Ücret Sayılan Haller

Daha Fazla Pratik

GVK Madde 23/18'deki asgari ücret istisnasının bu tür arızi ücret ödemelerine nasıl uygulandığını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 146Soru →

Türk Vergi Sistemi'nde bir ödemenin "ücret" olarak nitelendirilebilmesi için belirli unsurların bir arada bulunması gerekmektedir. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu uyarınca, ücretin temel unsurlarından biri olan "işverene tabi olma" (bağımlılık) şartı, aşağıdakilerden hangisini ifade etmektedir?

Çalışanın işverenin emir, direktif ve denetimi altında hizmet ifa etmesini

Hizmetin herhangi bir iş yerine bağlı kalmaksızın tamamen bağımsız şekilde yürütülmesini

Faaliyetin gerçekleştirilmesi sırasında tüm ekonomik riskin çalışan tarafından üstlenilmesini

Ödemenin sadece yapılan işin kârına iştirak şeklinde gerçekleştirilmesini

Çalışanın kendi sermayesini ve araç-gereçlerini kullanarak hizmet sunmasını

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Çalışanın işverenin emir, direktif ve denetimi altında hizmet ifa etmesini

Cevap

Ücretin temel unsurlarından biri olan bağımlılık, çalışanın işverenin hiyerarşik kontrolü ve talimatları altında çalışmasını ifade eder.

Ücretin tanımında yer alan bağımlılık (tabiyet) unsuru, hizmet erbabının işverenin emir ve talimatları doğrultusunda, onun denetimi ve gözetimi altında çalışması anlamına gelir. Bu hukuki bağımlılık, ücreti bağımsız faaliyetlerden (ticari veya serbest meslek) ayıran en keskin ölçüttür.

Adım Adım Çözüm

Ücret tanımının incelenmesi

GVK 61. maddeye göre ücret; işverene tabi, belirli bir iş yerine bağlı ve hizmet karşılığı yapılan ödemedir.

Yasal tanım unsurlarını belirlemek için gereklidir.

Tabiyet (bağımlılık) unsurunun analiz edilmesi

Bu unsur, işçinin işi yaparken kendi bağımsız kararlarıyla değil, işverenin yönetim hakkı ve direktifleri doğrultusunda hareket etmesidir.

Ücreti diğer kazanç türlerinden ayıran en temel farkı saptamak için.

Anahtar Kavram

Ücretin Tanımı ve Unsurları (Hizmet, İşyeri, Tabiyet)

Tahmini Süre:45s

Soru 147Soru →

Tam mükellef bir gerçek kişi olan Bay (B), İstanbul'da ikamet etmektedir. Bu mükellefin Bursa'da bir otomobil yedek parça satış mağazası (işletme merkezi) bulunmakta, aynı zamanda Ankara'da bulunan bir dairesinden de konut kira geliri elde etmektedir. $193$ sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na göre, bu mükellefin elde ettiği tüm gelir unsurlarını içeren yıllık gelir vergisi beyannamesi hangi yer vergi dairesine verilmelidir?

Mükellefin ikametgâhının bulunduğu yer olan İstanbul vergi dairesine

İşletme merkezinin bulunduğu yer olan Bursa vergi dairesine

Kira gelirinin elde edildiği gayrimenkulün bulunduğu yer olan Ankara vergi dairesine

Mükellefin tercihine göre İstanbul veya Bursa vergi dairesine

Ticari kazanç için Bursa, kira geliri için ise Ankara vergi dairesine ayrı ayrı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletme merkezinin bulunduğu yer olan Bursa vergi dairesine

Cevap

İşletme merkezinin bulunduğu yer olan Bursa vergi dairesine verilmelidir.

Doğru yanıt olan işletme merkezinin bulunduğu yerin esas alınması,

193

sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun

106

. maddesindeki açık hükme dayanmaktadır. Bu hükme göre, ticari kazanç ve serbest meslek kazancı elde eden gerçek kişilerin yıllık beyannameleri, işletme merkezlerinin bulunduğu yerdeki vergi dairesine verilir. Mükellefin başka illerde gayrimenkulü veya ikametgâhı olması bu kuralı değiştirmez.

Adım Adım Çözüm

Mükellefin gelir unsurlarını analiz etmek

Mükellefin hem ticari kazancı hem de gayrimenkul sermaye iradı (GMSİ) bulunmaktadır.

Tarh yerini belirlemek için mükellefin hangi faaliyet türlerine sahip olduğunu bilmek gerekir.

Gelir Vergisi Kanunu'nun

106

. maddesindeki tarh yeri kuralını uygulamak

Genel kural ikametgâhtır; ancak ticari kazanç ve serbest meslek kazancı sahipleri için 'işletme merkezi' kuralı önceliklidir.

Kanun, iş yeri bulunan şahsi işletmelerde tarhiyatın işletme merkezinde yapılacağını emreder.

Verilen bilgilere göre lokasyonu belirlemek

İşletme merkezi Bursa'dadır.

Mükellefin diğer gelirleri (Ankara'daki kira geliri gibi) olsa dahi, ticari kazanç sahibi olması nedeniyle tüm beyanname Bursa'daki vergi dairesine verilir.

Anahtar Kavram

Gelir vergisinde tarh yeri; genel olarak mükellefin ikametgâhı, ancak ticari veya mesleki iş yeri bulunanlarda işletme merkezidir.

Soru 148Soru →

Türkiye'de bir iş yeri veya daimî temsilcisi bulunmayan, dar mükellefiyet esasında vergilendirilen bir yabancı kurumun, Türkiye'deki bir taşınmazını elden çıkarması sonucu elde ettiği ve yıllık beyanname ile bildirilmesi gerekmeyen değer artış kazancının beyanı ve ödenmesine ilişkin $5520$ sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu hükümleri uyarınca aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Beyanname, kazancın elde edildiği tarihten itibaren

15

gün içinde kazancın elde edildiği yerin vergi dairesine verilir ve tahakkuk eden vergi aynı süre içerisinde ödenir.

Beyanname, kazancın elde edildiği tarihten itibaren

30

gün içinde kazancın elde edildiği yerin vergi dairesine verilir ve vergi, tarh tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir.

Beyanname, kazancın elde edildiği ayı takip eden nisan ayının sonuna kadar verilir ve vergi nisan ve ağustos aylarında iki eşit taksitte ödenir.

Beyanname, kazancın elde edildiği ayı takip eden ayın

25

. günü akşamına kadar verilir ve vergi aynı ayın sonuna kadar tek taksitte ödenir.

Beyanname, kazancın elde edildiği tarihten itibaren

15

gün içinde verilir; ancak dar mükellefiyet olması nedeniyle vergi, Türkiye'deki vergi sorumlusu tarafından muhtasar beyanname ile beyan edilip ödenir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Beyanname, kazancın elde edildiği tarihten itibaren $15$ gün içinde kazancın elde edildiği yerin vergi dairesine verilir ve tahakkuk eden vergi aynı süre içerisinde ödenir.

Cevap

Beyanname, kazancın elde edildiği tarihten itibaren

15

gün içinde kazancın elde edildiği yerin vergi dairesine verilir ve vergi aynı süre içinde ödenir.

Kurumlar Vergisi Kanunu'na göre, dar mükellef kurumların yıllık beyanname ile bildirmek zorunda olmadıkları (tevkifata tabi olmayan) kazançları, elde edilme tarihinden itibaren

15

gün içinde münferit beyanname ile kazancın elde edildiği yerin vergi dairesine bildirmeleri ve vergiyi aynı süre içinde ödemeleri gerekmektedir.

Adım Adım Çözüm

Mükellefiyet ve kazanç türünü belirlemek

Dar mükellef kurum ve yıllık beyannameye girmeyen taşınmaz satış kazancı.

Kazancın vergilendirilme usulünü (münferit beyan) tespit etmek için gereklidir.

Münferit beyanname verme süresini tespit etmek

Kazancın elde edildiği tarihten itibaren

15

gün.

Kurumlar Vergisi Kanunu Madde

26/4

hükmü gereğidir.

Beyan yerini ve ödeme süresini belirlemek

Kazancın elde edildiği yerin vergi dairesi ve beyan süresi (

15

gün) içinde ödeme.

Kanunun

26/2

31/1

. maddelerindeki özel düzenleme gereğidir.

Anahtar Kavram

Dar Mükellefiyette Münferit Beyanname

Soru 149Soru →

$5520$ sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun tasfiye hükümlerine göre, tasfiyesi sonuçlanan bir kurumun, son tasfiye dönemine ait kurum kazancını bildireceği tasfiye beyannamesinin verilme süresi ve bu beyanname üzerinden hesaplanan verginin ödeme zamanı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Tasfiyenin sonuçlandığı tarihten itibaren otuz gün içinde kurumun bağlı olduğu vergi dairesine verilir ve tahakkuk eden vergi de aynı süre içinde ödenir.

Tasfiyenin sonuçlandığı ayı takip eden dördüncü ayın sonuna kadar verilir ve vergi beyanname verme süresi içerisinde ödenir.

Tasfiyenin sonuçlandığı takvim yılını takip eden yılın Nisan ayı içerisinde verilir ve Nisan ayı sonuna kadar ödenir.

Tasfiyenin sonuçlandığı tarihten itibaren on beş gün içinde verilir ve beyanname verme süresi içinde ödenir.

Tasfiyenin sonuçlandığı tarihten itibaren otuz gün içinde verilir ancak ödeme ilk taksiti beyan tarihinde olmak üzere iki eşit taksitte yapılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tasfiyenin sonuçlandığı tarihten itibaren otuz gün içinde kurumun bağlı olduğu vergi dairesine verilir ve tahakkuk eden vergi de aynı süre içinde ödenir.

Cevap

Tasfiye beyannamesi, tasfiyenin sonuçlandığı tarihten itibaren otuz gün içinde kurumun bağlı olduğu vergi dairesine verilir ve tahakkuk eden vergi de aynı süre içinde ödenir.

Doğru yanıt olan seçenek, Kurumlar Vergisi Kanunu'nun

17

. maddesinde yer alan açık hükme uygundur. Tasfiye kârı üzerinden hesaplanan verginin beyanı ve ödemesi, tasfiyenin sonuçlandığı tarihten itibaren

30

günlük süreye tabidir.

Adım Adım Çözüm

Tasfiye sürecinin vergilendirme rejimini belirle.

Kurumlar Vergisi Kanunu Madde 17 uyarınca tasfiye kârı, tasfiye döneminin sonundaki aktif değeri ile tasfiye başlangıcındaki aktif değeri arasındaki farktır.

Tasfiye hâlindeki kurumların beyan usulü normal faaliyet döneminden farklıdır.

Tasfiye sonu beyanname verme süresini tespit et.

Tasfiyenin sonuçlandığı tarihten itibaren

30

günlük yasal süre bulunmaktadır.

Kurumun tüzel kişiliğinin sona ermesi nedeniyle beyan sürecinin hızla tamamlanması gerekir.

Ödeme zamanını belirle.

Vergi, beyanname verme süresi (yani tasfiye bitişinden itibaren

30

gün) içerisinde ödenmelidir.

Tasfiye beyannamesinde beyan ve ödeme süreleri paralellik arz eder.

Anahtar Kavram

Tasfiye Beyannamesi Süreçleri

Soru 150Soru →

$193$ sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun $23/18$ . maddesi uyarınca $2022$ yılından itibaren uygulanan asgari ücret istisnası kapsamında, aynı takvim yılı içerisinde birden fazla işverenden ücret alan bir hizmet erbabının elde ettiği ücret gelirlerinde tevkifat uygulaması ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İstisna, hizmet erbabının sadece en yüksek ücret aldığı işverendeki ücretine uygulanır; ücretlerin eşit olması durumunda ise istisna sadece bir işverendeki ücrete tatbik edilir.

İstisna tutarı, işveren sayısına bölünerek her bir işverenden elde edilen ücret tutarına eşit oranlarda yansıtılır.

İstisna uygulaması her bir işveren için ayrı ayrı ve tam olarak uygulanır, ancak toplam vergi indirimi asgari ücretin yıllık vergi tutarını aşamaz.

İstisna, aylık tevkifat aşamasında değil, yıl sonunda verilecek yıllık gelir vergisi beyannamesinde mahsup yoluyla uygulanır.

İstisna uygulaması sadece tek işverenden ücret alanlar için geçerli olup, birden fazla işverenden ücret alanlar bu haktan yararlanamaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İstisna, hizmet erbabının sadece en yüksek ücret aldığı işverendeki ücretine uygulanır; ücretlerin eşit olması durumunda ise istisna sadece bir işverendeki ücrete tatbik edilir.

Cevap

Birden fazla işverenden ücret alanlarda istisna, sadece en yüksek ücretin elde edildiği işverendeki ücrete uygulanır; ücretlerin eşitliği halinde ise tek bir işveren üzerinden işlem yapılır.

Doğru ifade, istisnanın sadece en yüksek ücretin elde edildiği işverendeki ücrete uygulanacağını, ücretlerin eşit olması durumunda ise sadece bir işverende tatbik edileceğini belirtmektedir. Bu kural,

319

Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile açıkça düzenlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

Yasal dayanağın belirlenmesi

193

sayılı GVK Madde

23/18

ve ilgili

319

seri no.lu tebliğ hükümleri esas alınır.

Ücret gelirlerinde asgari ücret istisnasının uygulama usulü bu düzenlemelerle belirlenmiştir.

İstisna uygulama sınırının tespiti

İstisna, aylık bazda net asgari ücret tutarına isabet eden vergi miktarını geçemez.

Maktu bir istisna sınırı söz konusudur.

Çoklu işveren durumunun analizi

İstisnanın sadece en yüksek ücretin alındığı işveren tarafından uygulanması gerektiği sonucuna varılır.

Mükerrer vergi kaybını önlemek ve usul birliğini sağlamak amacıyla tebliğle getirilen özel bir kuraldır.

Anahtar Kavram

Asgari Ücret İstisnası (GVK 23/18)

İpuçları

Ücret istisnası uygulaması, mükerrer yararlanmayı önleyecek şekilde tasarlanmıştır.

Birden fazla işveren varsa, hangi işverenin 'birincil' sayılacağına dair ücret tutarı kriterini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Ücret gelirlerinin yıllık beyanname ile beyan edilme sınırlarını ve bu sınırlarda asgari ücret istisnasının etkisini inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 151Soru →

Bayan (L), $2025$ takvim yılında mülkiyetindeki bir konutu mesken olarak kiraya vererek $180.000$ TL, tamamı tevkifata tabi tutulmuş bir işyerini ise $40.000$ TL brüt kira geliri elde etmiştir. Ayrıca aynı yıl tek işverenden tevkifata tabi tutulmuş $500.000$ TL ücret geliri elde etmiştir. Götürü gider yöntemini seçen mükellefin ( $2025$ yılı için mesken istisnası tutarı $29.000$ TL, beyan sınırı $230.000$ TL'dir) bu verilere göre beyan edeceği gayrimenkul sermaye iradı matrahı kaç TL'dir?

128.350

153.000

162.350

187.000

220.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $153.000$

Cevap

Mükellefin beyan edeceği gayrimenkul sermaye iradı matrahı

153.000

TL'dir.

Doğru cevap, mükellefin toplam gelirinin (mesken + işyeri + ücret) istisna sınırını aşması nedeniyle mesken istisnasından faydalanamayacağı, ancak tevkifata tabi tutulan işyeri kirasının diğer gelirlerle toplamının beyan sınırının altında kalması nedeniyle beyana dahil edilmeyeceği esasına dayanır. Bu durumda sadece mesken kirası olan

180.000

TL üzerinden %15 götürü gider indirilerek matraha ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

Mesken istisnasından yararlanma durumunun kontrol edilmesi (GVK Madde 21)

İstisna uygulanamaz.

Beyanı gerekip gerekmediğine bakılmaksızın ayrı ayrı veya birlikte elde edilen gelirler toplamı (

180.000 + 40.000 + 500.000 = 720.000

TL),

2025

yılı için belirlenen

230.000

TL'lik sınırı aştığı için mükellef mesken istisnasından yararlanamaz.

Tevkifata tabi işyeri kira gelirinin beyan edilip edilmeyeceğinin kontrol edilmesi (GVK Madde 86/1-c)

İşyeri kira geliri beyan edilmez.

Ücret gelirleri hariç tutularak yapılan hesaplamada, beyan edilmesi gereken mesken kira geliri (

180.000

TL) ile tevkifata tabi işyeri kira geliri (

40.000

TL) toplamı olan

220.000

TL,

230.000

TL'lik beyan sınırını aşmadığı için işyeri kirası beyannameye dahil edilmez.

Matrahın hesaplanması

153.000

İstisna uygulanmayan

180.000

TL brüt mesken kira gelirinden %15 oranında (

27.000

TL) götürü gider düşülür (

180.000 \times 0,85

Anahtar Kavram

Gayrimenkul Sermaye İratlarında istisna kaybı ve tevkifatlı gelirlerin beyan sınırı etkileşimi.

Soru 152Soru →

Bay (C), $2025$ takvim yılında mülkiyetindeki $400$ dekar arazi üzerinde hububat ziraatı yapmakta olup bu arazi büyüklüğü kanuni işletme büyüklüğü ölçülerinin altındadır. Ancak Bay (C), bu faaliyetinde kullanmak üzere $12$ yaşında bir adet biçerdövere sahiptir ve bu biçerdöveri zaman zaman çevre köylerdeki diğer çiftçilerin arazilerinde de ücret karşılığı çalıştırmaktadır. $193$ sayılı Gelir Vergisi Kanunu hükümleri uyarınca Bay (C)'nin zirai kazancının vergilendirilmesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Sahip olunan biçerdöver nedeniyle, arazi büyüklüğü sınırın altında kalsa dahi zirai kazancın tamamı gerçek usulde (zirai işletme hesabı veya bilanço esasına göre) tespit edilmelidir.

Biçerdöver

10

yaşından büyük olduğu ve arazi büyüklüğü de sınırı aşmadığı için Bay (C), tevkifat (stopaj) usulüyle vergilendirilmeye devam eder.

Biçerdöverin ücret karşılığı başkalarının işlerinde çalıştırılması zirai faaliyet kapsamından çıktığı için Bay (C)'nin kazancının tamamı ticari kazanç hükümlerine göre vergilendirilir.

Arazi faaliyetinden elde edilen kazanç tevkifat usulüne, biçerdöverin dışarıya çalıştırılmasından elde edilen kazanç ise gerçek usulde zirai kazanç hükümlerine tabidir.

Biçerdöver sahipliği ancak traktör sayısı ve arazi büyüklüğü ile birlikte değerlendirildiğinde gerçek usulü zorunlu kılar; tek başına bir geçiş kriteri değildir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sahip olunan biçerdöver nedeniyle, arazi büyüklüğü sınırın altında kalsa dahi zirai kazancın tamamı gerçek usulde (zirai işletme hesabı veya bilanço esasına göre) tespit edilmelidir.

Cevap

Bay (C), sahip olduğu biçerdöver nedeniyle arazi büyüklüğü ne olursa olsun gerçek usulde vergilendirilmelidir.

193

sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun

54

. maddesine göre; bir adet biçerdövere veya bu mahiyetteki bir motorlu araca (uçak, helikopter gibi) sahip olan çiftçiler, diğer işletme büyüklüğü ölçülerine (arazi dekarı vb.) bakılmaksızın gerçek usulde vergilendirilirler. Bu hükümde biçerdöver için herhangi bir yaş sınırı öngörülmemiştir (yaş sınırı sadece traktörler için geçerlidir). Ayrıca GVK'nın

52

. maddesi uyarınca, zirai işletmeye dahil bir aracın ücret karşılığı başkalarının zirai işlerinde çalıştırılması da zirai faaliyet sayıldığı için kazancın niteliği değişmez ve tamamı gerçek usulde zirai kazanç olarak vergilendirilir.

Adım Adım Çözüm

Faaliyetin türünü ve araç kullanımını analiz et.

Zirai faaliyet yürütülmekte ve işletmeye dahil bir biçerdöver bulunmaktadır.

Zirai kazancın tespit usulünü belirlemek için varlık parkı ve faaliyet hacmi incelenmelidir.

GVK

54

. maddedeki gerçek usul kriterlerini uygula.

Bir adet biçerdövere sahip olmak, işletme büyüklüğü ölçülerine bakılmaksızın gerçek usule geçişi zorunlu kılar.

Kanun koyucu belirli motorlu araçlara (biçerdöver, uçak, helikopter) sahip olmayı 'per se' gerçek usul nedeni saymıştır.

Araç yaşı ve dışarıya hizmet verme durumunu değerlendir.

Biçerdöverlerde yaş sınırı yoktur ve dışarıya hizmet verilmesi zirai karakteri değiştirmez.

Traktörlerdeki

10

yaş sınırı ile biçerdöver kuralı karıştırılmamalıdır; ayrıca GVK

52

dışarıya çalışmayı zirai faaliyet sayar.

Nihai vergilendirme usulünü belirle.

Gerçek usul (Zirai işletme hesabı veya bilanço esası).

Kriter sağlandığı için tevkifat usulünden çıkılarak beyanname verme yükümlülüğü doğar.

Anahtar Kavram

Zirai kazançta gerçek usule geçiş kriterleri ve biçerdöver sahipliğinin etkisi

Daha Fazla Pratik

Gerçek usule geçen bir çiftçinin, tekrar tevkifat usulüne dönebilmesi için gerekli olan süre ve şartları inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 153Soru →

Tam mükellef bir sermaye şirketinin $2025$ hesap dönemine ilişkin vergi verileri şu şekildedir:

Veri Türü	Tutar (TL)
Yıllık Beyannamede Hesaplanan Kurumlar Vergisi	$800.000$
Dönem İçinde Tahakkuk Eden Toplam Geçici Vergi	$900.000$
Dönem İçinde Nakden Ödenen Toplam Geçici Vergi	$750.000$

Bu verilere göre, $2026$ yılının nisan ayında verilecek yıllık kurumlar vergisi beyannamesi aşamasında yapılacak mahsup işlemi ve ortaya çıkan vergi yükümlülüğü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yıllık beyannamede mahsup edilebilecek geçici vergi tutarı

750.000

TL'dir; bakiye

50.000

TL kurumlar vergisi nisan ayı sonuna kadar ödenmelidir; ödenmeyen

150.000

TL geçici vergi terkin edilir ancak bu tutar için gecikme zammı hesaplanır.

Tahakkuk eden

900.000

TL geçici verginin tamamı mahsup edilir; hesaplanan vergiden fazla olan

100.000

TL tutarındaki kısım mükellefe nakden iade edilir.

Mahsup işlemi sonrası kalan

50.000

TL kurumlar vergisi, Gelir Vergisi Kanunu'ndaki beyan ve ödeme takvimine paralel olarak mart ayı sonuna kadar ödenmelidir.

800.000

TL'lik vergi borcuna karşılık

750.000

TL mahsup edilir; ödenmeyen

150.000

TL geçici vergi terkin edilmez, yıllık beyanname sonrası da asıl vergi borcu olarak takip edilir.

Hesaplanan kurumlar vergisinden geçici vergi mahsubu yapılabilmesi için öncelikle tahakkuk eden

900.000

TL'nin tamamının nisan ayı başına kadar ödenmiş olması şarttır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yıllık beyannamede mahsup edilebilecek geçici vergi tutarı $750.000$ TL'dir; bakiye $50.000$ TL kurumlar vergisi nisan ayı sonuna kadar ödenmelidir; ödenmeyen $150.000$ TL geçici vergi terkin edilir ancak bu tutar için gecikme zammı hesaplanır.

Cevap

Yıllık beyannamede sadece nakden ödenen

750.000

TL mahsup edilir; bakiye

50.000

TL nisan ayı sonuna kadar ödenir; ödenmeyen

150.000

TL ise terkin edilir ancak gecikme zammı hesaplanır.

Kurumlar Vergisi Kanunu ve ilgili genel tebliğler uyarınca, yıllık beyanname üzerinden hesaplanan vergiden sadece nakden veya mahsuben 'ödenmiş' geçici vergi tutarları indirilebilir. Senaryoda

900.000

TL tahakkuk etmesine rağmen sadece

750.000

TL ödendiği için mahsup bu tutar üzerinden yapılır ve bakiye

50.000

TL nisan ayı sonunda ödenir. Ödenmeyen

150.000

TL'lik kısım ise yıllık beyanname ile birlikte terkin edilir; ancak bu tutar vadesinde ödenmediği için beyanname süresi sonuna kadar gecikme zammına tabi tutulur.

Adım Adım Çözüm

Mahsup edilecek geçici vergi tutarının belirlenmesi

750.000

Kurumlar Vergisi Kanunu uyarınca, yıllık beyannamede hesaplanan vergiden yalnızca dönem içinde 'ödenmiş' olan geçici vergi mahsup edilebilir.

Yıllık beyanname sonrası ödenecek bakiye verginin hesaplanması

800.000 - 750.000 = 50.000

Hesaplanan kurumlar vergisinden ödenen geçici vergi düşüldüğünde kalan tutar mükellefin nihai borcudur.

Ödenmeyen geçici vergi tutarının akıbetinin belirlenmesi

150.000

TL terkin edilir (silinir)

Yıllık beyannamenin verilmesi gereken tarihe kadar ödenmemiş geçici vergi tutarları, yıllık vergi netleştiği için terkin edilir.

Fer'i yükümlülüklerin tespiti

Gecikme zammı hesaplanır

Terkin edilen geçici vergi tutarı için vade tarihinden yıllık beyanname verme süresi sonuna (nisan sonu) kadar gecikme zammı uygulanır.

Ödeme zamanının belirlenmesi

Nisan ayı sonu

Kurumlar vergisi, beyannamenin verildiği ayın (nisan) sonuna kadar ödenmelidir.

Anahtar Kavram

Kurumlar Vergisinde Geçici Vergi Mahsubu ve Terkin Esasları

Daha Fazla Pratik

Geçici verginin %10'u aşan oranda eksik beyan edilmesi durumunda uygulanan 're'sen tarhiyat' ve 'vergi ziyaı cezası' kurallarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 154Soru →

Bay (K), $2026$ takvim yılında iki farklı zirai faaliyet yürütmektedir. Birinci faaliyeti; Bay (L) ile birlikte kurduğu, mülkiyeti bu adi ortaklığa ait olan bir adet biçerdöver ile bölgedeki çiftçilere hizmet verilmesi ve ortaklığa ait arazide tahıl üretilmesidir. İkinci faaliyeti ise tamamen kendisine ait olan, $193$ sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun $54$ . maddesinde belirtilen işletme büyüklüğü ölçülerinin (arazi büyüklüğü, ağaç sayısı vb.) oldukça altında kalan şahsi sebze üretimidir.

Buna göre, Bay (K)’nın elde ettiği zirai kazançların vergilendirilmesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bay (K), adi ortaklıktaki payı nedeniyle gerçek usulde vergilendirilirken; şahsi sebze üretimi işletme büyüklüğü ölçülerini aşmadığı için bu faaliyetinden elde ettiği kazanç münhasıran tevkifat suretiyle vergilendirilir.

Adi ortaklığın bir biçerdövere sahip olması ortaklık kazancının gerçek usulde tespitini gerektirse de, mülkiyet şahsa değil ortaklığa ait olduğu için Bay (K)’nın şahsi faaliyeti tevkifat usulünde kalmaya devam eder.

Bay (K), zirai kazancı gerçek usulde tespit edilen bir adi ortaklığa dahil olduğu için, işletme büyüklüğü ölçülerine bakılmaksızın şahsi sebze üretiminden elde ettiği kazancı da gerçek usulde (bilanço veya zirai işletme hesabı esası) beyan etmek zorundadır.

Biçerdöver mülkiyeti adi ortaklığa ait olduğu için, Bay (K) ancak bu biçerdöveri kendi şahsi sebze üretiminde de bizzat kullanırsa şahsi kazancı gerçek usule tabi olur.

Bay (K)’nın şahsi sebze üretimi işletme büyüklüğü ölçülerinin altında kaldığı için 'küçük çiftçi muaflığı' kapsamında değerlendirilir ve bu kazanç üzerinden hiçbir şekilde vergi ödenmez.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bay (K), zirai kazancı gerçek usulde tespit edilen bir adi ortaklığa dahil olduğu için, işletme büyüklüğü ölçülerine bakılmaksızın şahsi sebze üretiminden elde ettiği kazancı da gerçek usulde (bilanço veya zirai işletme hesabı esası) beyan etmek zorundadır.

Cevap

Zirai kazancı gerçek usulde tespit edilen bir adi ortaklığa dahil olan mükelleflerin, işletme büyüklüğü ölçülerini aşmasalar dahi şahsi zirai faaliyetleri de gerçek usulde vergilendirilir.

Zirai kazançta vergilendirme usulü belirlenirken 'sirayet kuralı' esastır.

193

sayılı GVK'nın

54

. maddesi uyarınca, bir biçerdövere sahip olan çiftçiler (veya bu nitelikteki bir ortaklığa dahil olanlar) gerçek usulde vergilendirilir. Yine aynı maddenin son fıkrası gereği, gerçek usule tabi bir adi ortaklığın ortağı olan kişi, kendi adına yürüttüğü ve normalde işletme büyüklüğü ölçülerinin altında kalan (tevkifat usulüne tabi olması gereken) diğer zirai faaliyetleri için de gerçek usulde beyanname vermek zorundadır.

Adım Adım Çözüm

Adi ortaklığın mülkiyetindeki varlığı değerlendirmek

Ortaklığın bir adet biçerdövere sahip olduğu belirlenir.

193

sayılı GVK Madde

54/A-1

uyarınca bir biçerdövere sahip olanlar, diğer ölçülere bakılmaksızın gerçek usule tabidir.

Adi ortaklığın vergilendirme usulünü belirlemek

Adi ortaklığın kazancı gerçek usulde tespit edilir.

İşletme büyüklüğü ölçüleri adi ortaklıklarda ortaklık adına bir bütün olarak dikkate alınır ve araç sahipliği bu statüyü belirler.

Sirayet (yayılma) kuralını Bay (K)'nın şahsi faaliyetine uygulamak

Şahsi sebze üretimi kazancı da gerçek usule (bilanço veya zirai işletme hesabı) geçer.

GVK Madde

54

'ün son fıkrası uyarınca, gerçek usulde vergilendirilen bir adi ortaklığa dahil olanlar, şahsi zirai faaliyetleri için de gerçek usule tabi olurlar.

Anahtar Kavram

Zirai Kazançta Gerçek Usulün Sirayeti

Daha Fazla Pratik

Gerçek usulden tevkifat usulüne dönüş şartlarını ve bu süreçte geçmesi gereken 'iki yıllık süre' kuralını inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 155Soru →

Serbest meslek faaliyetini mutat meslek hâlinde ifa eden bir mimarın $2025$ takvim yılı içerisinde gerçekleştirdiği işlemler aşağıda tablo hâlinde sunulmuştur:

İşlem No	İşlem Detayı	Tutar
I	$2024$ yılında tamamlanmış bir proje için $2025$ yılında yapılan nakit tahsilat	$200.000$ TL
II	$2025$ yılında teslim edilen proje karşılığı alınan $2026$ vadeli bono (senet)	$500.000$ TL
III	Mesleki bir kitabın telif haklarının devri karşılığı alınan çek ( $2025$ Aralık)	$5.500.000$ TL
IV	$2026$ yılına ait $12$ aylık iş yeri kira bedelinin $2025$ yılında peşin ödenmesi	$360.000$ TL

$193$ sayılı Gelir Vergisi Kanunu hükümleri ve $2025$ yılı için belirlenen telif kazançları istisna sınırı ( $4.400.000$ TL) dikkate alındığında, bu mimarın $2025$ yılı vergilendirme dönemine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

2024

yılında tamamlanan projeye ilişkin yapılan tahsilat, 'tahakkuk esası' uyarınca

2024

yılı hasılatı sayılmalıdır.

2026

vadeli bono tutarı, mimar tarafından ciro edilerek bir borcun ödenmesinde kullanılmadığı sürece

2025

yılı hasılatına dahil edilmez.

Telif hakları karşılığında alınan çek, bankadan henüz nakde çevrilmediği için

2025

yılı serbest meslek kazancı hesabında dikkate alınmaz.

Telif haklarından elde edilen kazanç, Gelir Vergisi Kanunu'nun

18

. maddesindeki istisna kapsamında kaldığından beyannameye dahil edilmez.

2026

yılına ait peşin ödenen kira bedelinin tamamı, 'ödeme esası' gereği

2025

yılı kazancının tespitinde gider olarak indirilebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $2026$ vadeli bono tutarı, mimar tarafından ciro edilerek bir borcun ödenmesinde kullanılmadığı sürece $2025$ yılı hasılatına dahil edilmez.

Cevap

Vadesi gelecek yıla sarkan bonolar, nakden tahsil edilmedikleri veya ciro edilerek bir borcun ödenmesinde kullanılmadıkları sürece hasılat kaydedilmezler.

Serbest meslek kazancının tespitinde 'tahsil esası' geçerlidir. Müşteriden alınan bir bono (senet), nakit paradan farklı olarak bir ödeme vaadidir. Gelir Vergisi Kanunu ve yerleşik yargı kararları uyarınca, alınan bono ancak vadesinde tahsil edildiğinde veya bu bono başka bir borcun ödenmesi için ciro edildiğinde tahsilat gerçekleşmiş sayılır. Senet henüz eldeyken ve vadesi gelmemişken hasılat olarak kaydedilmesi mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

Tahsilat prensibinin değerlendirilmesi

I. ve III. işlemler hasılata dahildir; II. işlem değildir.

Serbest meslek kazancında 'tahsil esası' geçerlidir. Nakit ve çek tahsilat hükmündeyken, bono (senet) vadesinde veya ciro edildiğinde tahsil edilmiş sayılır.

Telif kazancı istisna sınırının kontrol edilmesi

5.500.000 > 4.400.000

olduğu için istisnadan yararlanılamaz.

GVK Madde

18

uyarınca, telif kazançları toplamı tarifedeki

4

. gelir dilimini aşarsa istisna uygulanmaz ve beyanname verilmesi gerekir.

Giderlerin dönemsellik açısından incelenmesi

2026

yılına ait kira

2025

yılında gider yazılamaz.

Serbest meslek giderlerinde de ödeme yapılmış olsa dahi, gelecek yıllara ait peşin ödemeler ilgili yılın kazancından düşülemez.

Anahtar Kavram

Serbest Meslek Kazancında Tahsil Esası ve Telif İstisnası Sınırı

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 156Soru →

Bir mükellef, 2019 yılında nakit sermaye koyarak iktisap ettiği bir limited şirketteki ortaklık payının tamamını, 2026 yılında başka bir şahsa satarak kazanç elde etmiştir. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu hükümleri uyarınca, bu satıştan doğan kazancın vergilendirilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Limited şirket ortaklık paylarının elden çıkarılmasından doğan kazançlar, iktisap tarihinden itibaren ne kadar süre geçerse geçsin değer artış kazancı olarak vergilendirilir.

Ortaklık payı 5 yıldan fazla süreyle elde tutulduğu için elde edilen kazanç değer artış kazancı istisnası kapsamında vergi dışı bırakılır.

Anonim şirket pay senetlerinde uygulanan 2 yıllık elde tutma süresi limited şirket payları için de geçerli olduğundan kazanç beyan edilmez.

Söz konusu işlem süreklilik arz etmediği ve bir ticari organizasyon dahilinde yapılmadığı için arızi kazanç olarak vergilendirilmelidir.

Elde edilen kazanç, menkul sermaye iradı olarak kabul edilir ve yıllık beyanname verilmesine gerek duyulmadan stopaj yoluyla vergilendirilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Limited şirket ortaklık paylarının elden çıkarılmasından doğan kazançlar, iktisap tarihinden itibaren ne kadar süre geçerse geçsin değer artış kazancı olarak vergilendirilir.

Cevap

Limited şirket ortaklık paylarının elden çıkarılmasından doğan kazançlar, iktisap tarihinden itibaren ne kadar süre geçerse geçsin değer artış kazancı olarak vergilendirilir.

Gelir Vergisi Kanunu'nun Mükerrer 80. maddesinin 4. fıkrasına göre, ortaklık haklarının veya hisselerinin elden çıkarılmasından doğan kazançlar değer artış kazancıdır. Limited şirket ortaklık payları da bu kapsamdadır ve anonim şirket pay senetlerinden farklı olarak, iktisap tarihinden itibaren ne kadar süre geçerse geçsin elde edilen kazanç (yıllık istisna tutarı düşüldükten sonra) vergilendirilir.

Adım Adım Çözüm

Elden çıkarılan kıymetin türünü belirleyin.

Elden çıkarılan kıymet bir limited şirket ortaklık payıdır.

GVK'da farklı kıymetler için farklı vergilendirme rejimleri (istisna süreleri) öngörülmüştür.

İlgili yasal hükmü (GVK Mükerrer Madde 80/4) analiz edin.

Limited şirket ortaklık paylarının elden çıkarılması 'Değer Artış Kazancı' kapsamındadır.

Kanun koyucu ortaklık haklarının elden çıkarılmasını süreye bağlı olmaksızın vergiye tabi tutmuştur.

Elde tutma süresine bağlı istisnaları kontrol edin.

Limited şirket payları için 2 veya 5 yıllık bir süre istisnası bulunmamaktadır.

Gayrimenkuller için 5 yıl, anonim şirket pay senetleri için 2 yıl olan istisnalar limited şirket paylarını kapsamaz.

Anahtar Kavram

Limited Şirket Pay Devrinde Değer Artış Kazancı

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 157Soru →

Merkezi Türkiye'de bulunan bir özel sektör inşaat firmasının Katar'daki büyük çaplı bir projesinde, firmanın işleri dolayısıyla $2$ yılı aşkın bir süredir kesintisiz olarak görev yapan Türk vatandaşı İnşaat Mühendisi (K), bu süre zarfında hem Katar'daki çalışması karşılığında ilgili firmadan ücret geliri elde etmiş hem de Türkiye'nin İzmir şehrindeki dairesinden kira geliri sağlamıştır. Mühendis (K), Katar'daki ücret geliri üzerinden bu ülkede yerel mevzuat gereği gelir vergisi ödemiştir.

$193$ sayılı Gelir Vergisi Kanunu hükümleri dikkate alındığında, Mühendis (K)'nın Türkiye'deki vergi yükümlülüğü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Merkezi Türkiye'de bulunan bir teşebbüse bağlı olarak yurt dışında çalıştığı için tam mükellef sayılır; ancak Katar'da vergilendirilmiş olan ücret geliri Türkiye'de ayrıca vergilendirilmez, sadece Türkiye'deki kira geliri üzerinden beyanname verir.

Bir takvim yılı içinde Türkiye'de

6

aydan fazla bulunmadığı ve ikametgâhı Katar'da olduğu için dar mükellef sayılır; bu nedenle sadece Türkiye'de elde ettiği kira geliri üzerinden vergilendirilir.

Tam mükellefiyet esasında vergilendirileceği için hem Katar'daki ücret geliri hem de Türkiye'deki kira geliri toplanarak beyan edilir; Katar'da ödenen vergiler ise Türkiye'de hesaplanan vergiden mahsup edilir.

Yurt dışında çalışan Türk vatandaşları 'nerede yaşanıyorsa orada vergilendirilme' ilkesi gereği, Türkiye'deki mal varlığı gelirleri de dahil olmak üzere Türkiye'de hiçbir şekilde vergiye tabi tutulamazlar.

Türkiye'de bir iş yeri açmadığı veya herhangi bir ticari faaliyette bulunmadığı sürece, sadece yurt dışındaki hizmeti esas alınarak dar mükellefiyet kapsamında tüm gelirlerinden muaf tutulur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Merkezi Türkiye'de bulunan bir teşebbüse bağlı olarak yurt dışında çalıştığı için tam mükellef sayılır; ancak Katar'da vergilendirilmiş olan ücret geliri Türkiye'de ayrıca vergilendirilmez, sadece Türkiye'deki kira geliri üzerinden beyanname verir.

Cevap

İlgili kişi, merkezi Türkiye'de bulunan bir teşebbüse bağlı olarak yurt dışında bulunması nedeniyle tam mükellef kabul edilir; ancak yurt dışında vergilendirilmiş kazançları için Türkiye'de tekrar vergi ödemez, yalnızca Türkiye kaynaklı kira geliri için beyanda bulunur.

Türk vergi sisteminde tam mükellefiyetin iki temel kriteri 'ikametgâh' ve 'bir takvim yılında 6 aydan fazla oturma'dır. Ancak Gelir Vergisi Kanunu'nun 3. maddesinin 2. bendi, bu kriterlere bakılmaksızın bazı Türk vatandaşlarını tam mükellef saymaktadır. Bunlar; resmî daire ve müesseselere veya merkezi Türkiye'de bulunan teşebbüs ve müesseselere bağlı olup bu kurumların işleri dolayısıyla yabancı memleketlerde oturanlardır. Sorudaki mühendis, merkezi Türkiye'de olan bir firmaya bağlı çalıştığı için tam mükelleftir. Yine aynı maddenin son fıkrası uyarınca, bu kişilerin yurt dışında vergilendirilmiş kazançları Türkiye'de tekrar vergilendirilmez (mükerrerliği önleme amacıyla). Bu nedenle Katar'daki vergili ücreti hariç tutulur, İzmir'deki kira geliri ise tam mükellefiyet kapsamında vergiye tabi olur.

Adım Adım Çözüm

Mükellefiyet statüsünün tayini

Tam Mükellefiyet

193

sayılı GVK Madde

3/2

uyarınca, merkezi Türkiye'de bulunan teşebbüslere bağlı olarak yurt dışında oturan Türk vatandaşları, Türkiye'de yerleşmiş sayılır ve tam mükellef olurlar.

Yurt dışı gelirlerin vergilendirilme usulünün belirlenmesi

Ayrıca vergilendirilmeme (Hariç tutma)

GVK Madde

3

son fıkra uyarınca, bu kapsamdaki tam mükelleflerden bulundukları memleketlerde gelir vergisi ödemiş olanların bu kazançları Türkiye'de tekrar vergilendirilmez.

Türkiye'deki gelirlerin değerlendirilmesi

Beyana tabi kira geliri

Türkiye'de elde edilen gayrimenkul sermaye iradı (kira geliri), tam mükellefiyetin doğal sonucu olarak Türkiye'de vergilendirilmeye devam eder.

Anahtar Kavram

Tam Mükellefiyetin İstisnai Halleri (GVK Madde 3)

Soru 158Soru →

Bir özel şirkette finans uzmanı olarak çalışan Bayan (D), bu görevinin yanı sıra Adalet Bakanlığı listesine kayıtlı olarak "resmî arabuluculuk" yapmakta ve çözüme kavuşturduğu dosyalar için Bakanlık tarafından belirlenen tarifeye göre ödeme almaktadır. Bayan (D), $2026$ takvim yılı içerisinde hem şirketinden aylık maaş hem de Bakanlıktan arabuluculuk ücretleri elde etmiştir.

Buna göre, Bayan (D)'nin elde ettiği bu gelirlerin tasnifi ve $193$ sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun $23/18$ . maddesinde düzenlenen "asgari ücret istisnası" uygulamasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hem finans uzmanlığı maaşı hem de arabuluculuk ödemesi "ücret" niteliğindedir; ancak asgari ücret istisnası sadece en yüksek ücret gelirinin elde edildiği işverence bir kez uygulanır.

Finans uzmanlığı maaşı "ücret", arabuluculuk ödemesi ise bağımsız bir faaliyet olması nedeniyle "serbest meslek kazancı" sayıldığından; asgari ücret istisnası sadece maaş gelirine uygulanabilir.

Her iki ödeme de ücret sayıldığı için, asgari ücret istisnası hem şirketteki maaşa hem de Bakanlıkça yapılan her bir arabuluculuk ödemesine ayrı ayrı ve tam olarak uygulanır.

Arabuluculuk ödemeleri bir işverene bağlılık içermediği için "diğer kazanç ve irat" kapsamında vergilendirilir ve bu nedenle asgari ücret istisnasına konu edilemez.

Asgari ücret istisnası sadece tam zamanlı çalışılan iş yerindeki maaşa uygulanmak zorundadır; arabuluculuk gibi ek işlerden elde edilen ücretler hiçbir şekilde istisnadan yararlanamaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hem finans uzmanlığı maaşı hem de arabuluculuk ödemesi "ücret" niteliğindedir; ancak asgari ücret istisnası sadece en yüksek ücret gelirinin elde edildiği işverence bir kez uygulanır.

Cevap

Bayan (D)'nin hem şirketten aldığı maaş hem de Bakanlıktan aldığı arabuluculuk ücreti GVK kapsamında 'ücret' olarak nitelendirilir ve asgari ücret istisnası bu gelirlerin toplamına değil, sadece en yüksek olanına bir kez uygulanır.

Doğru yanıt, her iki gelir kaynağının da Gelir Vergisi Kanunu açısından 'ücret' olduğunu ve asgari ücret istisnasının sadece en yüksek ücreti ödeyen işveren tarafından bir kez uygulanabileceğini belirtmektedir. GVK'nın

61

. maddesinin

5

. fıkrası; bilirkişilere, resmî arabuluculara ve spor hakemlerine yapılan ödemeleri 'ücret' olarak tanımlar. Aynı kanunun

23/18

. maddesi ise asgari ücret istisnasının birden fazla işverenden ücret alınması durumunda sadece en yüksek ücretin elde edildiği işverence uygulanacağını hükme bağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

Gelir unsurlarını sınıflandırın.

Şirket maaşı genel hükümlere göre ücret; arabuluculuk ücreti ise

193

sayılı GVK Madde

61/5

uyarınca özel olarak 'ücret' kabul edilir.

Bir ödemenin ücret sayılması için normalde bağımlılık şartı aranır; ancak bilirkişi ve arabuluculara yapılan ödemeler kanunen ücret sayılmıştır.

Birden fazla işverenden ücret alma durumunu değerlendirin.

Bayan (D), biri özel şirket diğeri ise Bakanlık (vergi sorumlusu sıfatıyla) olmak üzere iki ayrı kaynaktan ücret almaktadır.

Vergi hukukunda birden fazla işverenden ücret elde edilmesi durumunda beyanname verme ve istisna uygulama kuralları değişir.

Asgari ücret istisnasını uygulayın.

GVK Madde

23/18

uyarınca, istisna tutarı sadece en yüksek ücretin alındığı işverence uygulanır.

İstisnanın mükerrer uygulanmasını önlemek ve vergi adaletini sağlamak amacıyla kanun bu kısıtlamayı getirmiştir.

Anahtar Kavram

Ücretin Tanımı ve Birden Fazla İşverenden Alınan Ücretlerde İstisna Uygulaması

Tahmini Süre:1m 40s

Soru 159Soru →

Serbest meslek faaliyetini icra eden ve Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre "müellif" sayılan Bilgisayar Programcısı (B), $2025$ takvim yılında hazırladığı bir yazılımın telif haklarını bir eğitim kurumuna devretmiştir. Bu faaliyete ilişkin veriler şu şekildedir:

1. Yazılım bedeli olarak toplam $2.500.000$ TL üzerinden anlaşma yapılmıştır.
2. Bu tutarın $1.800.000$ TL'si nakit olarak tahsil edilmiştir.
3. Programcı (B)'nin ödemesi gereken $500.000$ TL tutarındaki ofis kirası, kurum tarafından doğrudan mülk sahibine ödenmiştir.
4. Kalan $200.000$ TL için ise $2026$ vadeli bir bono (senet) alınmıştır.
5. Yazılımın hazırlanması sürecinde $300.000$ TL mesleki gider yapılmıştır.

$193$ sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun $18$ . maddesinde yer alan istisna sınırı $2025$ yılı için $2.200.000$ TL olarak belirlendiğine göre, Programcı (B)'nin $2025$ yılı serbest meslek kazancının vergilendirilmesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Toplam tahsilat tutarı olan

2.300.000

TL, istisna sınırını aştığı için yıllık beyanname verilmesi zorunludur ve bu beyannamede işle ilgili giderler indirim konusu yapılabilir.

Anlaşılan toplam tutar olan

2.500.000

TL üzerinden beyanname verilmeli, ancak henüz nakde dönmeyen bono tutarı için vergi tecili talep edilmelidir.

Kira ödemesi şahsi bir borcun ifası niteliğinde olduğundan mesleki hasılata dâhil edilmez; bu nedenle kalan

1.800.000

TL istisna sınırı altında kaldığından beyanname verilmesine gerek yoktur.

Yazılım faaliyeti bir sermaye unsuru ve organizasyon gerektirdiğinden ticari kazanç hükümlerine göre vergilendirilmeli, telif kazançları istisnasından yararlandırılmamalıdır.

Tahsil edilen tutar sınırı aşsa dahi, yapılan %17 oranındaki tevkifat nihai vergilendirme sayılır ve serbest meslek kazanç defteri tutulmadığı sürece beyanname verilmesi mümkün değildir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplam tahsilat tutarı olan $2.300.000$ TL, istisna sınırını aştığı için yıllık beyanname verilmesi zorunludur ve bu beyannamede işle ilgili giderler indirim konusu yapılabilir.

Cevap

Toplam tahsilat tutarı olan

2.300.000

TL istisna sınırını aştığı için yıllık beyanname verilmesi zorunludur ve bu süreçte giderlerin indirimi mümkündür.

Doğru yanıt, tahsilatın hukuki sınırları ve istisna şartlarını tam olarak karşılamaktadır. Programcının nakit tahsilatı (

1.800.000

TL) ile adına yapılan kira ödemesi (

500.000

TL) toplamı olan

2.300.000

TL, o yılın gayrisafi hasılatıdır. Bu tutar

2025

yılı için belirlenen

2.200.000

TL'lik istisna sınırını geçtiği için, istisna beyanname aşamasında uygulanmaz. Beyanname verildiği için de işle ilgili yapılan

300.000

TL tutarındaki giderlerin indirilmesi yasal bir haktır.

Adım Adım Çözüm

Gelir türünün ve istisna kapsamının belirlenmesi

Bilgisayar programcılığı GVK 18 kapsamında serbest meslek kazancı istisnasına tabidir.

Kanun maddesi müellif, hattat, heykeltıraş ve bilgisayar programcılarını bu kapsamda değerlendirir.

Tahsilat tutarının (Gayrisafi Hasılat) hesaplanması

Nakit (

1.800.000

) + Adına yapılan ödeme (

500.000

) =

2.300.000

TL. Bono (

200.000

) tahsil edilmediği için hariç tutulur.

Serbest meslek kazancında tahsil esası geçerlidir. Para veya ayın dışındaki 'borç ödetme' gibi unsurlar da tahsilat sayılır.

İstisna sınırının kontrol edilmesi

2.300.000

TL >

2.200.000

TL olduğu için istisna hakkı beyanname aşamasında kaybedilir.

GVK 18. maddenin son fıkrasına göre, dördüncü gelir dilimini (2025 yılı için

2.200.000

TL) aşan hasılatlar beyan edilmek zorundadır.

Vergilendirme rejiminin belirlenmesi

Yıllık gelir vergisi beyannamesi verilir, giderler indirilir ve yıl içinde kesilen %17 stopaj hesaplanan vergiden mahsup edilir.

İstisna sınırı aşıldığında kazanç, gerçek usulde serbest meslek kazancı gibi vergilendirilir.

Anahtar Kavram

Serbest Meslek Kazancında Tahsil Esası ve GVK 18 Telif Kazançları İstisna Sınırı

Soru 160Soru →

Bayan (D), $2025$ takvim yılında sahibi olduğu bir konutu mesken olarak kiraya vererek yıllık $150.000$ TL kira geliri elde etmiştir. Bayan (D)’nin aynı yıl elde ettiği diğer gelirlerinin (ücret, menkul sermaye iradı vb.) toplamı $250.000$ TL’dir.

Gelir Vergisi Kanunu’na göre, $2025$ yılı için mesken istisnası tutarının $42.000$ TL ve istisnadan yararlanma sınırının (tarifenin ikinci gelir dilimi) $230.000$ TL olduğu dikkate alındığında; götürü gider yöntemini tercih eden Bayan (D)’nin bu kira geliri dolayısıyla beyan edeceği gayrimenkul sermaye iradının safi tutarı kaç TL’dir?

91.800

108.000

112.500

127.500

150.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 127.500

Cevap

Bayan (D)'nin beyan edeceği safi gayrimenkul sermaye iradı

127.500

TL'dir.

Mükellefin kira geliri dışındaki gelirleri ile kira geliri toplamı (

400.000

TL),

2025

yılı beyan sınırı olan

230.000

TL'yi aştığı için

42.000

TL'lik mesken istisnasından yararlanamaz. Bu durumda doğrudan

150.000

TL üzerinden

\%15

oranında götürü gider indirimi yapılarak (

22.500

TL), kalan

127.500

TL safi irat olarak beyan edilmelidir.

Adım Adım Çözüm

İstisnadan yararlanma durumunu kontrol et

İstisnadan yararlanılamaz.

Mükellefin elde ettiği tüm gelir unsurlarının brüt toplamı (

150.000 + 250.000 = 400.000

TL),

2025

yılı için belirlenen

230.000

TL'lik sınırı aştığı için mesken istisnası uygulanamaz.

Götürü gider tutarını hesapla

22.500

Götürü gider yöntemi seçildiğinde, gayrisafi hasılatın

\%15

'i oranında gider indirimi yapılır (

150.000 \times 0,15 = 22.500

Safi iradı hesapla

127.500

Gayrisafi hasılattan giderler düşülerek vergiye tabi net tutara ulaşılır (

150.000 - 22.500 = 127.500

Anahtar Kavram

Gayrimenkul Sermaye İradında Mesken İstisnası ve Götürü Gider Uygulaması

Daha Fazla Pratik

İşyeri kira geliri ile mesken kira gelirinin birlikte elde edildiği ve beyanname sınırının kontrol edildiği senaryoları inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

ÖncekiSayfa 8 / 14Sonraki

Gelir Üzerinden Alınan Vergiler

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar