Borç ve Gider Karşılıkları Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe

Bir işletmenin 2025 yılı dönem sonu kapanış işlemlerine ilişkin verileri aşağıda sunulmuştur:

Hesap / Açıklama	Tutar (TL)
Ticari Bilanço Kârı	$100.000$
Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler	$20.000$
Vergiye Tabi Olmayan Gelirler	$5.000$
Yıl İçinde Ödenen Geçici Vergi (193)	$30.000$
Kurumlar Vergisi Oranı	$\%20$

Buna göre, dönem sonu envanter kayıtları sonucunda "371 Dönem Kârının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer Yükümlülükleri (-)" hesabına aktarılması gereken tutar kaç TL olmalıdır?

23.000

30.000

20.000

7.000

115.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $23.000$

Cevap

Dönem sonu işlemlerinde 371 nolu hesaba aktarılacak tutar

23.000

TL olmalıdır.

Kurumlar vergisi karşılığı, vergi matrahı (

115.000

TL) üzerinden

\%20

oranında

23.000

TL olarak hesaplanır. İşletme yıl içinde

30.000

TL peşin vergi ödemiş olsa da, bilançoda mahsup edilecek tutarı gösteren 371 nolu hesap, ilgili borç karşılığı olan 370 nolu hesabı (

23.000

TL) aşamaz. Bu nedenle aktarılacak tutar

23.000

TL ile sınırlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1

Mali kârın (Vergi Matrahı) hesaplanması

100.000 + 20.000 - 5.000 = 115.000

TL

Kurumlar vergisi, ticari kâr üzerine kanunen kabul edilmeyen giderlerin eklenmesi ve istisnaların düşülmesiyle bulunan mali kâr üzerinden hesaplanır.

2

Dönem kârı vergi karşılığının (370) hesaplanması

115.000 \times \%20 = 23.000

TL

İşletmenin o dönem için ayırması gereken toplam vergi yükümlülüğü 370 nolu hesapta izlenir.

3

193 nolu hesaptaki peşin ödenen verginin limit kontrolü

Ödenen:

30.000

TL > Karşılık:

23.000

TL

Tekdüzen Hesap Planı kurallarına göre 371 nolu hesabın tutarı, 370 nolu hesabın tutarını aşamaz.

4

371 nolu hesaba aktarımın yapılması

23.000

TL

Ödenen tutar karşılık tutarından fazla olduğu için, karşılık tutarı kadar (

23.000

TL) aktarım yapılır. Kalan

7.000

TL 193 nolu hesapta kalır.

Anahtar Kavram

Vergi Karşılıkları ve Mahsup Sınırı

İpuçları

1

Vergi karşılığını hesaplarken ticari kâra kanunen kabul edilmeyen giderleri ekleyip, vergi dışı gelirleri çıkarmayı unutmayın.

2

371 nolu hesabın bilançodaki işlevini ve 370 nolu hesapla olan ilişkisini hatırlayın; bir indirim hesabı ana hesabından büyük olabilir mi?

3

Hesapladığınız vergi karşılığı tutarı, yıl içinde ödenen tutardan küçükse; mahsup işlemi karşılık tutarı kadar yapılır.

Daha Fazla Pratik

Vergi karşılığı tutarının peşin ödenen vergiden daha büyük olduğu bir senaryoda mahsup kaydının nasıl değişeceğini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 2Soru →

İşletmenin 31.12.2025 tarihi itibarıyla dönem sonu işlemleri öncesindeki bazı verileri aşağıda sunulmuştur:

Veri Türü	Tutar (TL)
Ticari Bilanço Karı	$600.000$
Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler	$80.000$
İştirak Kazançları İstisnası	$30.000$
Kurumlar Vergisi Oranı	$\%25$

Ayrıca işletmenin uzun vadeli borç ve gider karşılıkları arasında izlenen $150.000$ TL'lik kıdem tazminatı karşılığının $40.000$ TL'lik kısmının 2026 yılı içerisinde ödenmesi öngörülmektedir.

Buna göre, işletmenin yapacağı dönem sonu muhasebe kayıtlarına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

691 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları hesabı

162.500

TL borçlandırılır.

770 Genel Yönetim Giderleri hesabı

162.500

TL borçlandırılır.

370 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları hesabı

150.000

TL alacaklandırılır.

372 Kıdem Tazminatı Karşılığı hesabı

40.000

TL borçlandırılır.

371 Dönem Karının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer Yükümlülükleri hesabı

162.500

TL borçlandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 691 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları hesabı $162.500$ TL borçlandırılır.

Cevap

Dönem karı üzerinden hesaplanan vergi karşılığı için 691 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları hesabı

162.500

TL borçlandırılır.

İşletmenin mali karı

650.000

TL olarak hesaplanmış ve bu tutar üzerinden

\%25

oranında

162.500

TL vergi karşılığı ayrılmıştır. Bu karşılık işlemi için 691 nolu hesap borçlandırılırken 370 nolu hesap alacaklandırılır. Verilen seçenekler arasında bu muhasebe mantığına ve tutara uygun olan tek ifade 691 nolu hesabın borçlandırılmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1

Kurumlar vergisi matrahının (Mali Kar) hesaplanması

600.000

(Ticari Kar) +

80.000

(KKEG) -

30.000

(İstisna) =

650.000

TL

Vergi, ticari kar üzerinden değil, kanuna göre düzeltilmiş mali kar üzerinden hesaplanır.

2

Vergi karşılığı tutarının hesaplanması

650.000 \times \%25 = 162.500

TL

Belirlenen vergi oranı matraha uygulanarak dönem vergi yükü bulunur.

3

Vergi karşılığı yevmiye kaydının yapılması

691 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları (B)

162.500

/ 370 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları (A)

162.500

Vergi karşılığı dönem gideri olarak 691 hesabında borçlandırılırken, 370 nolu pasif hesapta alacaklandırılarak yükümlülük oluşturulur.

4

Kıdem tazminatı karşılığının vadelere göre sınıflandırılması

472 Kıdem Tazminatı Karşılığı (B)

40.000

/ 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı (A)

40.000

Bir yıl içinde ödenmesi beklenen kıdem tazminatları uzun vadeli karşılıklardan (472) kısa vadeli karşılıklara (372) aktarılır.

Anahtar Kavram

Vergi karşılıklarının mali kar üzerinden hesaplanması ve borç/gider karşılıklarında vade sınıflandırması.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 3Soru →

İşletmenin 31.12.2025 tarihinde sona eren hesap dönemi için yapılan envanter çalışmaları sonucunda, dönem kârı üzerinden hesaplanan kurumlar vergisi tutarı $120.000$ TL'dir. İhtiyatlılık kavramı gereği ayrılan bu vergi karşılığına ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydında alacaklandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

370 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları

691 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları

360 Ödenecek Vergi ve Fonlar

770 Genel Yönetim Giderleri

371 Dönem Karının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer Yükümlülükleri

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 370 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları

Cevap

Dönem kârı üzerinden hesaplanan vergi karşılığı için 370 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları hesabı alacaklandırılır.

İşletmeler, dönem sonunda elde ettikleri ticari kâr üzerinden ödeyecekleri kurumlar vergisini hesaplarlar. Bu tutar henüz kesinleşmiş bir borç (tahakkuk) niteliğinde olmadığından, ihtiyatlılık kavramı gereği karşılık ayrılır. Tekdüzen Hesap Planı gereği, bu işlemde '691 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları' hesabı borçlandırılırken, '370 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları' hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1

Vergi karşılığının niteliğini belirlemek

İhtiyatlılık kavramı gereği, dönem kârı üzerinden ödenecek vergi henüz kesinleşmediği için bir borç karşılığı ayrılması gerekir.

Henüz kesinleşmemiş ancak ödenmesi beklenen yükümlülükler karşılık hesaplarında izlenir.

2

Hesap seçimi yapmak

Gider tarafı için 691 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları (borç), karşılık tarafı için 370 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları (alacak) hesapları seçilir.

Tekdüzen Hesap Planı'na göre kurumlar vergisi karşılığı bu hesaplarda izlenir.

Anahtar Kavram

Kurumlar vergisi karşılığı ayrılması

Tahmini Süre:45s

Soru 4Soru →

İşletme, $31.12.2025$ tarihinde pazarlama departmanı tarafından kullanılan ancak faturası henüz ulaşmayan bir reklam hizmeti için $20.000$ TL tutarında maliyet gideri karşılığı ayırmıştır. $15.01.2026$ tarihinde söz konusu hizmete ilişkin fatura $24.000$ TL ana para (matrah) ve $\%20$ KDV tutarıyla gelmiş, bedeli aynı gün banka aracılığıyla ödenmiştir.

Buna göre, $15.01.2026$ tarihinde yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

373 MLT. GİD. KARŞ.

20.000

(B), 191 İND. KDV

4.800

(B), 681 ÖNC. DÖN. GİD. VE ZAR.

4.000

(B) / 102 BANKALAR

28.800

(A)

373 MLT. GİD. KARŞ.

24.000

(B), 191 İND. KDV

4.800

(B) / 102 BANKALAR

28.800

(A)

760 PAZ. SAT. DAĞ. GİD.

24.000

(B), 191 İND. KDV

4.800

(B) / 102 BANKALAR

28.800

(A)

373 MLT. GİD. KARŞ.

20.000

(B), 191 İND. KDV

4.800

(B), 760 PAZ. SAT. DAĞ. GİD.

4.000

(B) / 102 BANKALAR

28.800

(A)

373 MLT. GİD. KARŞ.

20.000

(B), 191 İND. KDV

4.000

(B), 681 ÖNC. DÖN. GİD. VE ZAR.

4.000

(B) / 102 BANKALAR

28.000

(A)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 373 MLT. GİD. KARŞ. $20.000$ (B), 191 İND. KDV $4.800$ (B), 681 ÖNC. DÖN. GİD. VE ZAR. $4.000$ (B) / 102 BANKALAR $28.800$ (A)

Cevap

15.01.2026 tarihindeki kayıtta, önceki dönemde ayrılan

20.000

TL tutarındaki '373 Maliyet Giderleri Karşılığı' hesabı borçlandırılarak kapatılmalı; fatura tutarı üzerinden hesaplanan

4.800

TL KDV (

24.000 \times 0,20

) '191 İndirilecek KDV' hesabına alınmalı; karşılığı aşan

4.000

TL'lik (

24.000 - 20.000

) gider farkı ise '681 Önceki Dönem Gider ve Zararları' hesabına kaydedilerek toplam ödeme '102 Bankalar' hesabından çıkılmalıdır.

Doğru yevmiye kaydında,

31.12.2025

tarihinde pasife kaydedilen

20.000

TL tutarındaki borç karşılığı (373) borçlandırılarak kapatılmıştır. Faturadaki

24.000

TL'lik matrahın karşılığı aşan

4.000

TL'si, giderin ait olduğu dönem geçmiş yıl olduğu için '681 Önceki Dönem Gider ve Zararları' hesabına kaydedilmiştir. Faturanın

\%20

KDV'si (

4.800

TL) yasal olarak cari dönemde indirilebileceği için '191 İndirilecek KDV' hesabına borç yazılmış ve toplam ödeme tutarı olan

28.800

TL '102 Bankalar' hesabından alacaklandırılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Karşılık hesabının kapatılması

373 Maliyet Giderleri Karşılığı hesabı

20.000

TL borçlandırılır.

Önceki dönem sonunda tahakkuk ettirilen borç gerçekleştiği için karşılık hesabı ters kayıtla kapatılmalıdır.

2

KDV hesaplaması

24.000 \times 0,20 = 4.800

TL KDV.

Fatura cari dönemde geldiği için KDV bu dönemin indirilecek KDV'si olarak kaydedilir.

3

Gider farkının belirlenmesi

24.000 - 20.000 = 4.000

TL gider farkı.

Fiili gider tutarı tahmini karşılık tutarını aştığı için aradaki fark önceki döneme ait bir maliyet düzeltmesi niteliğindedir.

4

Yevmiye kaydının tamamlanması

Borç tarafına 373, 191 ve 681; alacak tarafına ise 102 Bankalar (

28.800

TL) yazılır.

Çift taraflı kayıt sistemi gereği toplam ödeme pasif çıkışı olarak bankalar hesabında izlenir.

Anahtar Kavram

Maliyet Giderleri Karşılığı ve Dönemsellik Esası

İpuçları

1

Önceki dönem sonunda ayrılan karşılık tutarının ne kadar olduğunu ve bu tutarın nasıl kapatılması gerektiğini düşünün.

2

Fatura tutarı ile karşılık tutarı arasındaki farkın hangi döneme ait olduğunu ve hangi sonuç hesabına yazılması gerektiğini belirleyin.

3

KDV tutarının fatura ana parası üzerinden hesaplanacağını ve karşılık hesabının sadece kendi bakiyesi kadar kapatılabileceğini unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılan tutarın fatura tutarından daha yüksek olması durumunda (örneğin faturanın

18.000

TL gelmesi) hangi hesabın (644 Konusu Kalmayan Karşılıklar) kullanılacağını araştırınız.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 5Soru →

İşletme aleyhine 2025 yılı içinde açılmış olan bir tazminat davası ile ilgili olarak dönem sonunda yapılan hukuki değerlendirmede, davanın büyük bir olasılıkla kaybedileceği ve işletmenin yaklaşık $50.000$ TL tazminat ödemek zorunda kalacağı öngörülmüştür. İhtiyatlılık kavramı gereği bu duruma ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

654 KARŞILIK GİDERLERİ 50.000 (B) / 379 DİĞER BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI 50.000 (A)

654 KARŞILIK GİDERLERİ 50.000 (B) / 381 GİDER TAHAKKUKLARI 50.000 (A)

689 OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR 50.000 (B) / 379 DİĞER BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI 50.000 (A)

654 KARŞILIK GİDERLERİ 50.000 (B) / 129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI 50.000 (A)

654 KARŞILIK GİDERLERİ 50.000 (B) / 479 DİĞER BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI 50.000 (A)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 KARŞILIK GİDERLERİ 50.000 (B) / 379 DİĞER BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI 50.000 (A)

Cevap

İşletmenin muhtemel davası için '654 Karşılık Giderleri' borçlu ve '379 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları' alacaklı olacak şekilde kayıt yapılmalıdır.

İhtiyatlılık kavramı gereği, işletme aleyhine açılan ve kaybedilme olasılığı yüksek olan davalar için dönem sonunda beklenen tazminat tutarı kadar karşılık ayrılır. Bu işlemde gider niteliği taşıyan '654 Karşılık Giderleri' borçlandırılırken, pasif karakterli bir yükümlülük hesabı olan '379 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları' alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1

Yükümlülüğün niteliğini belirle

Dava süreci nedeniyle ortaya çıkan muhtemel bir borç (yükümlülük) söz konusudur.

Muhasebenin temel kavramlarından olan ihtiyatlılık kavramı, muhtemel riskler için karşılık ayrılmasını gerektirir.

2

Doğru karşılık hesabını seç

Dava gibi diğer borç ve giderler kapsamında değerlendirilen durumlar için '379 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları' hesabı kullanılır.

Tekdüzen Hesap Planı'na göre maliyet veya vergi dışındaki diğer yükümlülükler 379 numaralı hesapta izlenir.

3

Gider hesabını belirle

Karşılık ayrılması durumunda '654 Karşılık Giderleri' hesabı borçlandırılır.

Dönem karını ihtiyatlılık gereği azaltmak için ilgili gider hesabı kullanılır.

4

Yevmiye kaydını oluştur

654 (B) 50.000 / 379 (A) 50.000 kaydı tamamlanır.

Varlıklardaki azalış veya kaynaklardaki artış borç/alacak kurallarına göre kaydedilir.

Anahtar Kavram

İhtiyatlılık Kavramı ve Karşılık Ayırma Mantığı

İpuçları

1

Gelecekte olması muhtemel bir zarar veya gider için hangi temel muhasebe kavramı gereği işlem yapılır?

2

Dava gibi maliyet veya vergi dışındaki yükümlülükler '37' grubundaki hangi özel hesapta izlenir?

3

Karşılık ayırırken kullanılan gider hesabı '654 Karşılık Giderleri'dir.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılan davanın bir sonraki yıl kazanılması veya öngörülen tutardan farklı bir tutarla sonuçlanması durumunda yapılacak iptal/ödeme kayıtlarını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 6Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihinde düzenlenen mizanında "472 Kıdem Tazminatı Karşılığı" hesabının alacak kalanı $500.000$ TL'dir. İşletme yönetimi tarafından yapılan envanter çalışmaları sonucunda, bu tutarın $120.000$ TL'lik kısmının $2026$ yılı içerisinde emekliye ayrılacak olan personele ödeneceği öngörülmüştür. Buna göre, işletmenin $31.12.2025$ tarihinde yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

472 Kıdem Tazminatı Karşılığı

120.000

(Borçlu) / 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı

120.000

(Alacaklı)

770 Genel Yönetim Giderleri

120.000

(Borçlu) / 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı

120.000

(Alacaklı)

372 Kıdem Tazminatı Karşılığı

120.000

(Borçlu) / 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı

120.000

(Alacaklı)

654 Karşılık Giderleri

120.000

(Borçlu) / 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı

120.000

(Alacaklı)

472 Kıdem Tazminatı Karşılığı

120.000

(Borçlu) / 100 Kasa

120.000

(Alacaklı)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı $120.000$ (Borçlu) / 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı $120.000$ (Alacaklı)

Cevap

472 Kıdem Tazminatı Karşılığı hesabı borçlandırılırken, 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı hesabı alacaklandırılır.

İşletmenin mizanında yer alan ve daha önceki yıllarda ayrılmış olan uzun vadeli kıdem tazminatı karşılıklarından (472), vadesi bir yılın altına düşen (2026 yılı içinde ödenecek olan) tutarın kısa vadeli borç ve gider karşılıkları grubuna (372) aktarılması gerekir. Bu işlem bir 'sınıflandırma' kaydı olup, gelir tablosu hesaplarını etkilemez.

Adım Adım Çözüm

1

Vade analizinin yapılması

120.000

TL kısa vadeli yükümlülük

Dönem sonunda, izleyen faaliyet dönemi içinde ödenecek olan kıdem tazminatları kısa vadeli yabancı kaynağa dönüşür.

2

Uzun vadeli karşılığın azaltılması

472 hesabı

120.000

TL borçlandırılır

Pasif karakterli bir hesap olan 472 hesabındaki azalış borç tarafa kaydedilir.

3

Kısa vadeli karşılığın oluşturulması

372 hesabı

120.000

TL alacaklandırılır

Yükümlülüğün kısa vadeli gruba (300 grubu) aktarılması için 372 hesabı alacak tarafında artırılır.

Anahtar Kavram

Karşılıkların sınıflandırılması ve vade dönüşümü

İpuçları

1

Mizanda bakiye veren 400'lü hesapların, vadesi bir yılın altına düşen kısımları 300'lü hesaplara aktarılır.

2

Kıdem tazminatı karşılıkları için Tekdüzen Hesap Planı'nda 372 ve 472 numaralı hesaplar kullanılır.

3

Bu bir sınıflandırma kaydıdır, yani hem borç hem de alacak tarafında bilanço hesapları yer almalıdır; gider hesabı kullanılmaz.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılması ile gider tahakkuku arasındaki farkı ve bu hesapların bilançonun hangi grubunda yer aldığını tekrar edin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 7Soru →

İşletme, sattığı mamuller için müşterilerine $1$ yıl süreli garanti vermektedir. Geçmiş yıllardaki istatistiksel veriler ışığında, garanti kapsamında yapılacak onarım ve bakım giderlerinin dönem cirosunun $\%2$ 'si oranında gerçekleşeceği tahmin edilmektedir. İşletmenin $2025$ yılı net satışları $2.000.000$ TL olarak gerçekleşmiştir. Dönem sonunda ihtiyatlılık kavramı gereği bu duruma ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

654 Karşılık Giderleri (B) 40.000 / 379 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları (A) 40.000

760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri (B) 40.000 / 379 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları (A) 40.000

654 Karşılık Giderleri (B) 40.000 / 381 Gider Tahakkukları (A) 40.000

379 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları (B) 40.000 / 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar (A) 40.000

689 Olağandışı Gider ve Zararlar (B) 40.000 / 373 Maliyet Giderleri Karşılığı (A) 40.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 Karşılık Giderleri (B) 40.000 / 379 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları (A) 40.000

Cevap

İşletmenin garanti giderleri için ayıracağı karşılık kaydında 654 Karşılık Giderleri hesabı borçlu, 379 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları hesabı alacaklı olmalıdır.

İşletme, gelecekte gerçekleşmesi muhtemel olan ancak tutarı kesin olmayan garanti onarım giderleri için ihtiyatlılık kavramı gereği dönem sonunda karşılık ayırmalıdır. Bu işlemde giderin izlendiği hesap 654 Karşılık Giderleri, karşılık tutarının pasifte biriktiği hesap ise 379 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları'dır.

Adım Adım Çözüm

1

Karşılık tutarının hesaplanması

2.000.000 \times 0,02 = 40.000

TL

Dönem cirosu üzerinden tahmin edilen garanti gider oranı uygulanır.

2

Gider hesabının belirlenmesi

654 Karşılık Giderleri (Borç)

İhtiyatlılık kavramı gereği ayrılan tahmini karşılıklar 654 No.lu hesapta izlenir.

3

Karşılık hesabının belirlenmesi

379 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları (Alacak)

Kısa vadeli yabancı kaynaklar grubunda yer alan ve spesifik bir hesabı bulunmayan karşılıklar bu hesapta toplanır.

Anahtar Kavram

İhtiyatlılık kavramı gereği muhtemel giderler için karşılık ayrılması ve 654/379 hesaplarının kullanımı.

İpuçları

1

İhtiyatlılık kavramı gereği, gelecekteki muhtemel zararlar için karşılık ayrılmalıdır.

2

Karşılık ayırma işleminde giderler 654 No.lu hesapta, pasif karakterli yükümlülük ise 379 No.lu hesapta izlenir.

3

Ciro olan

2.000.000

TL'nin

\%2

'sini hesaplayarak doğru yevmiye maddesini oluşturun.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılan bu giderin bir sonraki yıl gerçekleşmesi durumunda 379 hesabının nasıl kapatılacağını inceleyin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 8Soru →

İşletmenin 2025 yılı faaliyetleri ile ilgili dönem sonu envanter bilgileri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Bilgi Türü	Tutar
Ticari Kâr	$800.000$ TL
Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler	$200.000$ TL
Peşin Ödenen Vergiler ( $193$ nolu hesap)	$180.000$ TL

İşletmenin tabi olduğu kurumlar vergisi oranı $\%25$ ’tir.

Buna göre, işletmenin $31.12.2025$ tarihinde ayırması gereken vergi karşılığına ilişkin yevmiye kaydında borçlandırılacak hesap ve tutar aşağıdakilerden hangisidir?

691

Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları hesabı,

250.000

TL

770

Genel Yönetim Giderleri hesabı,

250.000

TL

691

Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları hesabı,

200.000

TL

691

Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları hesabı,

70.000

TL

370

Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları hesabı,

250.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $691$ Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları hesabı, $250.000$ TL

Cevap

691

Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları hesabı

250.000

TL tutarında borçlandırılmalıdır.

Kurumlar vergisi karşılığı ayrılırken, ticari kâra kanunen kabul edilmeyen giderlerin (KKEG) eklenmesiyle bulunan mali kâr (

1.000.000

TL) esas alınır. Bu tutarın

\%25

’i olan

250.000

TL, dönem sonu itibarıyla

691

Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları hesabına borç,

370

Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları hesabına ise alacak kaydedilir. Soru borçlandırılacak hesabı sorduğu için doğru yanıt

691

nolu hesabı içeren seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1

Mali kârın (vergi matrahı) hesaplanması

Mali Kâr = Ticari Kâr + KKEG =

800.000 + 200.000 = 1.000.000

TL

Vergi, işletmenin ticari sonucu üzerinden değil, yasal düzenlemelerle belirlenen mali kâr üzerinden hesaplanır.

2

Kurumlar vergisi tutarının hesaplanması

Vergi Tutarı =

1.000.000 \times 0,25 = 250.000

TL

Yasal vergi oranı mali kâr matrahına uygulanarak dönem yükümlülüğü bulunur.

3

Yevmiye kaydının belirlenmesi

691

Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları (B)

250.000

/

370

Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları (A)

250.000

Karşılık gideri gelir tablosu hesabının borcuna, karşılık borcu ise bilanço hesabının alacağına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Vergi karşılıklarının mali kâr üzerinden hesaplanması ve uygun hesaplarda (

691

ve

370

) muhasebeleştirilmesi.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 9Soru →

İşletme, $2025$ yılı Aralık ayı sonunda üretim hattındaki makinelerin yıllık periyodik bakım hizmetini almış, ancak ilgili firma faturanın Ocak $2026$ tarihinde gönderileceğini bildirmiştir. Sözleşme gereği bakım bedeli $40.000$ TL (KDV hariç) olup, işletme $7/A$ seçeneğine göre kayıt tutmaktadır. Bu bilgilere göre, işletmenin $31.12.2025$ tarihinde yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

730 Genel Üretim Giderleri Hesabı

40.000

TL borçlu, 373 Maliyet Giderleri Karşılığı Hesabı

40.000

TL alacaklı

654 Karşılık Giderleri Hesabı

40.000

TL borçlu, 373 Maliyet Giderleri Karşılığı Hesabı

40.000

TL alacaklı

770 Genel Yönetim Giderleri Hesabı

40.000

TL borçlu, 373 Maliyet Giderleri Karşılığı Hesabı

40.000

TL alacaklı

Tahakkuk esasına göre fatura gelmeden herhangi bir kayıt yapılmaz

373 Maliyet Giderleri Karşılığı Hesabı

40.000

TL borçlu, 730 Genel Üretim Giderleri Hesabı

40.000

TL alacaklı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 730 Genel Üretim Giderleri Hesabı $40.000$ TL borçlu, 373 Maliyet Giderleri Karşılığı Hesabı $40.000$ TL alacaklı

Cevap

Dönem sonunda 730 Genel Üretim Giderleri hesabı borçlandırılırken, 373 Maliyet Giderleri Karşılığı hesabı alacaklandırılmalıdır.

Doğru cevap, üretimin bir parçası olan bakım hizmetinin dönemsellik esasına göre üretim giderlerine (730) yansıtılmasını ve faturası gelmediği için karşılık (373) olarak pasifte gösterilmesini içerir.

Adım Adım Çözüm

1

Giderin niteliğini ve ilgili olduğu gider yerini belirleme

Makineler üretim hattında olduğu için gider '730 Genel Üretim Giderleri' hesabına aittir.

Üretim maliyetlerini etkileyen dolaylı giderler Genel Üretim Giderleri hesabında izlenir.

2

Dönemsellik ve karşılık ayırma gerekliliğini tespit etme

Hizmet 2025'te alınmış ancak fatura gelmemiştir; bu nedenle '373 Maliyet Giderleri Karşılığı' kullanılır.

Faturası gelmemiş ancak gerçekleşmiş maliyet giderleri için karşılık ayrılması dönemsellik kavramının gereğidir.

3

Yevmiye kaydını oluşturma

730 (Borç) / 373 (Alacak) şeklinde kayıt yapılır.

Gider artışı borca, borç/karşılık artışı alacağa kaydedilir.

Anahtar Kavram

Dönemsellik Kavramı ve Maliyet Giderleri Karşılığı (373)

İpuçları

1

Hizmetin nerede kullanıldığına (üretim mi, yönetim mi?) dikkat edin.

2

Faturası gelmemiş ancak gerçekleşmiş üretim maliyetleri için Tekdüzen Hesap Planı'nda özel bir karşılık hesabı (373) bulunur.

3

Dönem sonunda giderler borçlandırılırken, henüz ödenmemiş veya faturası gelmemiş yükümlülükler alacaklandırılır.

Daha Fazla Pratik

Fatura Ocak ayında geldiğinde yapılacak mahsup kaydını ve 373 hesabının nasıl kapatılacağını gözden geçirin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 10Soru →

İşletmenin $2025$ yılı dönem sonu envanter işlemleri sırasında, vergi müfettişlerince yapılan inceleme neticesinde usulsüzlük tespit edildiği ve yaklaşık $15.000$ TL tutarında bir vergi cezası kesilmesinin beklendiği bilgisine ulaşılmıştır. Henüz resmi ceza ihbarnamesi işletmeye tebliğ edilmemiş olsa da, ihtiyatlılık kavramı gereği bu tutar için karşılık ayrılmasına karar verilmiştir.

Bu bilgilere göre, işletmenin yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

689 Olağandışı Gider ve Zararlar Hesabı

15.000

TL (Borçlu), 379 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları Hesabı

15.000

TL (Alacaklı)

770 Genel Yönetim Giderleri Hesabı

15.000

TL (Borçlu), 381 Gider Tahakkukları Hesabı

15.000

TL (Alacaklı)

654 Karşılık Giderleri Hesabı

15.000

TL (Borçlu), 379 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları Hesabı

15.000

TL (Alacaklı)

689 Olağandışı Gider ve Zararlar Hesabı

15.000

TL (Borçlu), 381 Gider Tahakkukları Hesabı

15.000

TL (Alacaklı)

654 Karşılık Giderleri Hesabı

15.000

TL (Borçlu), 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı

15.000

TL (Alacaklı)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 689 Olağandışı Gider ve Zararlar Hesabı $15.000$ TL (Borçlu), 379 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları Hesabı $15.000$ TL (Alacaklı)

Cevap

689 Olağandışı Gider ve Zararlar Hesabı

15.000

TL borçlandırılmalı ve 379 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları Hesabı

15.000

TL alacaklandırılmalıdır.

Vergi incelemesi sonucunda beklenen ancak henüz kesinleşmemiş (ihbarnamesi gelmemiş) bir ceza, tutarı güvenilir bir şekilde tahmin edilebildiği için ihtiyatlılık kavramı gereği karşılık ayrılmasını gerektirir. Bu tür 'diğer' borç ve giderler için '379 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları' hesabı kullanılır. Giderin niteliği (olağan dışı ve yasal yaptırım) gereği '689 Olağandışı Gider ve Zararlar' hesabı borçlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1

Yükümlülüğün niteliğini belirle

Muhtemel bir vergi cezası yükümlülüğü bulunmaktadır.

İhtiyatlılık kavramı gereği, gerçekleşmesi muhtemel zararlar için karşılık ayrılmalıdır.

2

Doğru pasif hesabı seç

379 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları hesabı kullanılmalıdır.

Tebligat gelmediği ve tutar kesinleşmediği için 381 Gider Tahakkukları yerine 37 grubundaki karşılık hesabı uygundur.

3

Doğru gider hesabını seç

689 Olağandışı Gider ve Zararlar hesabı borçlandırılmalıdır.

Vergi cezaları işletmenin olağan faaliyeti değildir ve yasal olarak kabul edilmeyen gider niteliğindedir.

Anahtar Kavram

İhtiyatlılık kavramı gereği, tutarı tam olarak bilinmese de gerçekleşmesi muhtemel olan borç ve giderler için karşılık ayrılması zorunludur.

İpuçları

1

Cezanın henüz tebliğ edilmemiş olması, işlemin bir 'karşılık' mı yoksa 'tahakkuk' mu olduğunu belirler.

2

381 Gider Tahakkukları hesabı tutarı kesinleşmiş borçlar içindir; belirsizlik durumunda 37 grubuna bakmalısınız.

3

Vergi cezaları Kanunen Kabul Edilmeyen Gider (KKEG) niteliğindedir ve genellikle 689 hesabında izlenir.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılan ceza dönem içinde ödendiğinde yapılacak 'karşılık iptal' veya 'ödeme' kaydı üzerinde çalışabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 11Soru →

İşletmenin $2024$ yılında aleyhine açılan bir tazminat davası için ayırdığı $45.000$ TL tutarındaki karşılık, "379 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları" hesabının alacak bakiyesinde yer almaktadır. $2025$ yılında söz konusu dava işletme aleyhine $50.000$ TL olarak sonuçlanmış ve işletme bu tutarın tamamını aynı gün banka aracılığıyla ödemiştir (Damga vergisi ihmal edilecektir).

Buna göre, davanın sonuçlanması ve ödemenin yapılmasına ilişkin yevmiye kaydında borçlandırılacak hesaplar ve tutarları aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?

379 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları:

45.000

TL ve 681 Önceki Dönem Gider ve Zararları:

5.000

TL

379 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları:

50.000

TL

379 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları:

45.000

TL ve 654 Karşılık Giderleri:

5.000

TL

379 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları:

45.000

TL ve 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar:

5.000

TL

681 Önceki Dönem Gider ve Zararları:

50.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 379 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları: $45.000$ TL ve 681 Önceki Dönem Gider ve Zararları: $5.000$ TL

Cevap

Dava sonuçlandığında, mevcut karşılık tutarı olan

45.000

TL borçlandırılarak kapatılmalı; ödenen

50.000

TL ile bu tutar arasındaki

5.000

TL'lik fark ise önceki yılın tahmin hatasından kaynaklandığı için '681 Önceki Dönem Gider ve Zararları' hesabına borç kaydedilmelidir.

Daha önce ayrılmış olan karşılıklar gerçekleştiğinde, öncelikle ayrılan karşılık tutarı kadar ilgili karşılık hesabı (bu soruda 379) borçlandırılarak kapatılır. Gerçekleşen ödeme tutarı (

50.000

TL), ayrılan karşılıktan (

45.000

TL) fazla ise, aradaki fark (

5.000

TL) önceki dönemlerdeki eksik tahminden kaynaklandığı için '681 Önceki Dönem Gider ve Zararları' hesabına borç kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

Mevcut karşılık bakiyesini kontrol et

45.000

TL

Kapatılacak yükümlülük tutarının belirlenmesi gerekir.

2

Gerçekleşen ödeme tutarı ile karşılık tutarını karşılaştır

50.000 - 45.000 = 5.000

TL (Ek gider)

Tahmin edilen tutarın üzerinde bir ödeme yapıldığı için farkın mahiyeti belirlenir.

3

Farkın kaydedileceği hesabı belirle

681 Önceki Dönem Gider ve Zararları

Gider

2024

yılına ait bir işlemin (tahminin)

2025

yılındaki düzeltmesi niteliğindedir.

4

Yevmiye kaydını oluştur

Borç: 379 (

45.000

), Borç: 681 (

5.000

); Alacak: 102 (

50.000

)

Pasif hesap borçlandırılarak kapatılır, varlık hesabı alacaklandırılarak azalış kaydedilir.

Anahtar Kavram

Karşılıkların Gerçekleşmesi ve İhtiyatlılık Kavramı

İpuçları

1

Bir karşılık hesabı kapatılırken ancak mizan bakiyesi kadar borçlandırılabilir.

2

Ödenen tutarın ayrılan karşılığı aşması durumunda, bu fark önceki dönemlerin gideri niteliğindedir.

3

45.000

TL karşılık hesabından,

5.000

TL ise önceki dönem giderlerinden karşılanmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Gerçekleşen ödeme tutarının

40.000

TL olması durumunda yapılacak kaydı ve '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabının kullanımını inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Eğer fark cari yıla ait bir maliyet tahmininden kaynaklansaydı (örneğin 373 hesabı), fark doğrudan cari dönem giderlerine de (770 vb.) atılabilirdi; ancak tazminat davası gibi önceki yıllardan sarkan işlemlerde 681 daha doğru bir yaklaşımdır.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 12Soru →

İşletme $2025$ yılı dönem sonunda, dönem kârı üzerinden $150.000$ TL tutarında kurumlar vergisi karşılığı ayırmıştır. Bu işleme ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydında borçlandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

691 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları

370 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları

770 Genel Yönetim Giderleri

690 Dönem Kâr veya Zararı

193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 691 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları

Cevap

Vergi karşılığı ayrıldığında borçlandırılması gereken hesap 691 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları hesabıdır.

Dönem kârı üzerinden hesaplanan vergi ve diğer yasal yükümlülükler, bir sonuç hesabı olan 691 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları hesabının borcuna kaydedilerek kârdan indirilir. Bu işlemin karşılığı olarak ise 370 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları hesabı alacaklandırılarak bilanço üzerinde bir borç karşılığı (pasif) yaratılır.

Adım Adım Çözüm

1

Dönem kârı üzerinden hesaplanan vergi yükümlülüğünün niteliğini belirle.

Bu tutar bir gider değil, dönem kârından ayrılan bir yasal yükümlülüktür.

Kurumlar vergisi işletmenin faaliyetlerini sürdürmek için yaptığı bir harcama değil, elde ettiği kâr üzerindeki kamu alacağıdır.

2

Karşılık ayırma işleminin yevmiye kaydını oluştur.

691 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları hesabı borçlandırılırken, 370 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları hesabı alacaklandırılır.

Tekdüzen Hesap Planı gereği vergi karşılıkları bu spesifik hesaplar aracılığıyla muhasebeleştirilir.

Anahtar Kavram

Vergi Karşılıklarının Muhasebeleştirilmesi

Daha Fazla Pratik

Dönem sonu işlemlerinde 370 ve 371 hesaplarının netleştirilerek bilançoda gösterilme kurallarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 13Soru →

İşletme, $2025$ yılı dönem sonu envanter çalışmaları sırasında, pazarlama departmanında görev yapan personeli için toplam $180.000$ TL tutarında kıdem tazminatı karşılığı ayırmaya karar vermiştir. Yapılan projeksiyonlar sonucunda, ilgili tutarın tamamının personelin emeklilik durumu nedeniyle $2027$ yılı içerisinde ödenmesinin beklendiği tespit edilmiştir. Buna göre, işletmenin $31.12.2025$ tarihinde yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri hesabı

180.000

TL borçlu, 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı hesabı

180.000

TL alacaklı

760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri hesabı

180.000

TL borçlu, 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı hesabı

180.000

TL alacaklı

770 Genel Yönetim Giderleri hesabı

180.000

TL borçlu, 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı hesabı

180.000

TL alacaklı

472 Kıdem Tazminatı Karşılığı hesabı

180.000

TL borçlu, 760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri hesabı

180.000

TL alacaklı

631 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri hesabı

180.000

TL borçlu, 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı hesabı

180.000

TL alacaklı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri hesabı $180.000$ TL borçlu, 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı hesabı $180.000$ TL alacaklı

Cevap

Pazarlama departmanı personeli için ayrılan ve ödemesi bir yıldan uzun sürecek olan kıdem tazminatı karşılığı kaydında; 760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri hesabı borçlandırılırken, 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı hesabı alacaklandırılır.

İşletme, ihtiyatlılık kavramı gereği gelecekte ödeyeceği kıdem tazminatları için karşılık ayırmalıdır. Pazarlama departmanı için ayrılan bu gider 760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri hesabında izlenir. Ödemenin

31.12.2025

tarihinden itibaren bir yıldan daha uzun sürede (

2027

) yapılacağı öngörüldüğü için yükümlülük 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı (Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar) hesabına kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1

Gider yerinin belirlenmesi

Pazarlama departmanı personeli

Personelin çalıştığı bölüme göre ilgili fonksiyonel gider hesabı (760) seçilmelidir.

2

Vadenin (sürenin) analizi

Ödeme tarihi

2027

yılı (Bilanço tarihinden itibaren

> 1

yıl)

31.12.2025

tarihinde yapılan kayıtta, ödeme bir yıldan uzun sürdüğü için uzun vadeli karşılık hesabı kullanılmalıdır.

3

Kullanılacak hesapların ve kayıt yönünün tespiti

760 Borçlu, 472 Alacaklı

Gider hesapları borçtan, pasif karakterli borç karşılığı hesapları ise alacaktan çalışır.

Anahtar Kavram

Kıdem tazminatı karşılıklarının vadesine (kısa/uzun) ve gider yerine göre muhasebeleştirilmesi.

Soru 14Soru →

İşletmenin $2025$ yılı dönem sonu envanter ve değerleme çalışmaları neticesinde elde edilen veriler aşağıdadır:

Hesap / Kalem Adı	Tutar (TL)
Ticari Bilanço Kârı	$1.200.000$
Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler (KKEG)	$200.000$
Vergiye Tabi Olmayan Gelirler (İstisnalar)	$150.000$
Mahsup Edilecek Geçmiş Yıl Mali Zararları	$250.000$
Dönem İçinde Ödenen Geçici Vergiler ( $193$ nolu hesap)	$300.000$

Kurumlar vergisi oranının $\%25$ olduğu varsayıldığında, işletmenin dönem sonu bilançosunda "371 Dönem Kârının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer Yükümlülükleri (-)" hesabında raporlanması gereken tutar aşağıdakilerden hangisidir?

250.000

300.000

312.500

212.500

50.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $250.000$

Cevap

İşletmenin bilançosunda raporlaması gereken tutar

250.000

TL olmalıdır.

Vergi matrahı, ticari kâra kanunen kabul edilmeyen giderlerin eklenmesi ve istisnalar ile geçmiş yıl mali zararlarının düşülmesiyle

1.000.000

TL olarak hesaplanır. Bu tutar üzerinden

\%25

oranında ayrılan vergi karşılığı (370 nolu hesap)

250.000

TL'dir. Dönem içinde peşin ödenen vergilerin (

300.000

TL) karşılıktan mahsup edilecek kısmı (371 nolu hesap), ayrılan karşılık tutarını geçemeyeceği için bilançoda

250.000

TL olarak raporlanmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1

Vergi matrahının (mali kâr) hesaplanması

1.200.000 (Ticari Kâr) + 200.000 (KKEG) - 150.000 (İstisna) - 250.000 (Geçmiş Yıl Zararı) = 1.000.000

TL

Kurumlar vergisi karşılığı ticari kâr üzerinden değil, kanuni düzeltmeler sonrası ulaşılan mali kâr (matrah) üzerinden hesaplanır.

2

Dönem kârı vergi ve diğer yasal yükümlülük karşılığının (370) hesaplanması

1.000.000 \times \%25 = 250.000

TL

Mali kâr üzerinden ilgili dönem için geçerli olan kurumlar vergisi oranı uygulanarak karşılık tutarı bulunur.

3

371 nolu hesaba yapılacak aktarım tutarının (mahsup sınırı) belirlenmesi

371 Bakiyesi = \min(370 Bakiyesi, 193 Bakiyesi) = \min(250.000, 300.000) = 250.000

TL

Tekdüzen Hesap Planı (THP) açıklamalarına göre, 371 nolu hesapta yer alacak tutar 370 nolu hesapta ayrılan karşılık tutarını aşamaz.

Anahtar Kavram

Kurumlar Vergisi Karşılığı ve Peşin Ödenen Vergilerin Mahsup Sınırı

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 15Soru →

İşletme, $2025$ yılı dönem sonunda genel yönetim departmanında görev yapan personeli için toplam $200.000$ TL tutarında kıdem tazminatı karşılığı hesaplamıştır. Bu tutarın $\%20$ 'lik kısmının $2026$ yılı içerisinde emeklilik ve benzeri nedenlerle ödeneceği öngörülmektedir.

Buna göre, işletmenin yapacağı yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

770 Genel Yönetim Giderleri hesabı

200.000

TL borçlandırılır.

691 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları hesabı

200.000

TL borçlandırılır.

372 Kıdem Tazminatı Karşılığı hesabı

200.000

TL alacaklandırılır.

472 Kıdem Tazminatı Karşılığı hesabı

200.000

TL borçlandırılır.

760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri hesabı

200.000

TL borçlandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 770 Genel Yönetim Giderleri hesabı $200.000$ TL borçlandırılır.

Cevap

Genel yönetim departmanı personeli için ayrılan karşılık tutarının tamamı 770 Genel Yönetim Giderleri hesabının borcuna kaydedilmelidir.

İşletmede çalışan personelin departmanına uygun olarak (bu soruda genel yönetim) 770 Genel Yönetim Giderleri hesabı borçlandırılır. Toplam tutar olan

200.000

TL bu hesabın borcuna yazılırken, karşılık tutarı vade yapısına göre 372 ve 472 hesapları arasında paylaştırılarak alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1

Gider yerinin belirlenmesi

770 Genel Yönetim Giderleri

Personelin genel yönetim departmanında çalışıyor olması nedeniyle gider bu hesapta toplanır.

2

Kısa ve uzun vadeli kısımların hesaplanması

372:

40.000

TL, 472:

160.000

TL

200.000 \times 0,20 = 40.000

TL bir yıl içinde ödeneceği için kısa vadeli, kalan

160.000

TL uzun vadelidir.

3

Yevmiye kaydının oluşturulması

Borç: 770 (

200.000

); Alacak: 372 (

40.000

), 472 (

160.000

)

Muhasebenin dönemsellik ve ihtiyatlılık kavramları gereği borç ve gider karşılıkları uygun hesaplara kaydedilmelidir.

Anahtar Kavram

Kıdem Tazminatı Karşılıklarının Fonksiyonel Gider Dağılımı ve Vade Ayrımı

Soru 16Soru →

İşletmenin $2025$ yılı dönem sonu faaliyetleri sonucunda elde ettiği bazı veriler aşağıda verilmiştir:

Kalem	Tutar
Ticari Kâr	$600.000$ TL
Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler (KKEG)	$140.000$ TL
Vergiye Tabi Olmayan Gelirler (İstisnalar)	$90.000$ TL

Kurumlar vergisi oranının $\%25$ olduğu varsayıldığında, işletmenin $31.12.2025$ tarihinde ayırması gereken dönem kârı vergi ve diğer yasal yükümlülük karşılığına ilişkin günlük defter kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

691 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları:

162.500

TL (Borçlu) / 370 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları:

162.500

TL (Alacaklı)

770 Genel Yönetim Giderleri:

162.500

TL (Borçlu) / 370 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları:

162.500

TL (Alacaklı)

691 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları:

150.000

TL (Borçlu) / 370 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları:

150.000

TL (Alacaklı)

370 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları:

162.500

TL (Borçlu) / 691 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları:

162.500

TL (Alacaklı)

691 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları:

185.000

TL (Borçlu) / 370 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları:

185.000

TL (Alacaklı)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 691 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları: $162.500$ TL (Borçlu) / 370 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları: $162.500$ TL (Alacaklı)

Cevap

Dönem sonu vergi karşılığı kaydı, mali kâr üzerinden hesaplanan

162.500

TL tutarı ile 691 borçlu ve 370 alacaklı şeklinde yapılmalıdır.

Vergi karşılığı hesaplanırken öncelikle ticari kâra kanunen kabul edilmeyen giderler eklenmeli ve vergiye tabi olmayan gelirler çıkarılmalıdır. Bu işlem sonucunda matrah

650.000

TL olarak bulunur. Bu tutara

\%25

vergi oranı uygulandığında karşılık tutarı

162.500

TL olur. Muhasebe standardı gereği bu tutar '691 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları' hesabına borç, '370 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları' hesabına alacak kaydedilerek tahakkuk ettirilir.

Adım Adım Çözüm

1

Vergi matrahının (mali kâr) hesaplanması

600.000 + 140.000 - 90.000 = 650.000

TL

Vergi, işletmenin ticari kârına kanunen kabul edilmeyen giderlerin eklenmesi ve vergi dışı gelirlerin (istisnalar) düşülmesiyle bulunan matrah üzerinden hesaplanır.

2

Ödenecek vergi karşılığının hesaplanması

650.000 \times 0,25 = 162.500

TL

Matrah üzerinden yasal kurumlar vergisi oranı uygulanarak dönem yükümlülüğü belirlenir.

3

Muhasebe kaydının yapılması

691 (Borçlu) / 370 (Alacaklı)

Dönem kârı üzerinden ayrılan vergi karşılıkları bir gider-maliyet unsuru gibi 691 nolu sonuç hesabında borçlandırılırken, henüz ödenmemiş bu borç yükümlülüğü 370 nolu pasif hesapta alacaklandırılır.

Anahtar Kavram

Vergi karşılıklarının mali kâr (matrah) üzerinden hesaplanması ve Tekdüzen Hesap Planı'na uygun kaydedilmesi.

Daha Fazla Pratik

Vergi karşılıklarının dönem sonunda ayrılmasından sonra, izleyen yıldaki ödeme ve mahsup işlemlerini (371 nolu hesap kullanımı) inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 17Soru →

İşletme $31.12.2025$ tarihinde yaptığı envanter çalışmaları sonucunda, tamamı genel yönetim departmanında çalışan personeli için toplam $450.000$ TL tutarında kıdem tazminatı karşılığı ayırmaya karar vermiştir. Yapılan projeksiyonlara göre bu tutarın $120.000$ TL'lik kısmının $2026$ yılı içerisinde, geri kalan kısmının ise daha sonraki yıllarda ödenmesi beklenmektedir.

Buna göre, yapılacak muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

770

Genel Yönetim Giderleri hesabı

450.000

TL borçlandırılır.

691

Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları hesabı

450.000

TL borçlandırılır.

372

Kıdem Tazminatı Karşılığı hesabı

450.000

TL alacaklandırılır.

472

Kıdem Tazminatı Karşılığı hesabı

120.000

TL alacaklandırılır.

372

Kıdem Tazminatı Karşılığı hesabı

120.000

TL borçlandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $770$ Genel Yönetim Giderleri hesabı $450.000$ TL borçlandırılır.

Cevap

İlgili dönemde ayrılan toplam kıdem tazminatı karşılığı tutarı olan

450.000

TL, genel yönetim departmanını ilgilendirdiği için

770

Genel Yönetim Giderleri hesabının borcuna kaydedilir.

İşletme, dönem sonunda tahakkuk eden tüm kıdem tazminatı yükümlülüğünü gider olarak kaydetmelidir. Personel genel yönetim biriminde çalıştığı için

450.000

TL'lik toplam tutar

770

Genel Yönetim Giderleri hesabına borç yazılır. Bu işlemin alacak tarafında ise vadesine göre

372

(

120.000

TL) ve

472

(

330.000

TL) nolu hesaplar kullanılır.

Adım Adım Çözüm

1

Gider yerini ve toplam tutarı belirle

770

Genel Yönetim Giderleri:

450.000

TL (Borç)

Personel genel yönetimde çalıştığı için gider bu hesapta toplanır.

2

Vadesine göre yükümlülükleri ayır

120.000

TL kısa vadeli,

330.000

TL uzun vadeli

İhtiyatlılık ve dönemsellik gereği bir yıl içindeki ödemeler kısa vadeli borçlarda izlenir.

3

Karşılık hesaplarını alacaklandır

372

Kıdem Tazminatı Karşılığı:

120.000

TL (Alacak) ve

472

Kıdem Tazminatı Karşılığı:

330.000

TL (Alacak)

Yükümlülük artışları pasif hesapların alacağına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Kıdem tazminatı karşılıklarında kısa ve uzun vade ayrımı ile uygun gider hesabı kullanımı.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılan tutarın bir sonraki yıl ödendiği durumdaki muhasebe kaydını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 18Soru →

İşletmenin $2025$ yılı dönem sonu vergi matrahının belirlenmesine yönelik verileri aşağıdaki gibidir:

Kalem	Tutar (TL)
Ticari Kâr	$860.000$
Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler	$180.000$
Vergiye Tabi Olmayan Gelirler (İstisnalar)	$40.000$

Kurumlar vergisi oranının $\%25$ olduğu varsayıldığında, işletmenin $31.12.2025$ tarihinde yapması gereken dönem kârı vergi karşılığı kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

691 DÖNEM KÂRI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜK KARŞILIKLARI

250.000

(Borç) / 370 DÖNEM KÂRI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜK KARŞILIKLARI

250.000

(Alacak)

770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ

250.000

(Borç) / 370 DÖNEM KÂRI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜK KARŞILIKLARI

250.000

(Alacak)

691 DÖNEM KÂRI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜK KARŞILIKLARI

215.000

(Borç) / 370 DÖNEM KÂRI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜK KARŞILIKLARI

215.000

(Alacak)

691 DÖNEM KÂRI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜK KARŞILIKLARI

250.000

(Borç) / 360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR

250.000

(Alacak)

370 DÖNEM KÂRI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜK KARŞILIKLARI

250.000

(Borç) / 691 DÖNEM KÂRI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜK KARŞILIKLARI

250.000

(Alacak)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 691 DÖNEM KÂRI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜK KARŞILIKLARI $250.000$ (Borç) / 370 DÖNEM KÂRI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜK KARŞILIKLARI $250.000$ (Alacak)

Cevap

Dönem kârı vergi karşılığı kaydında borç tarafında '691 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları', alacak tarafında ise '370 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları' hesabı

250.000

TL tutarıyla yer almalıdır.

Vergi karşılığı kaydı yapılırken, hesaplanan mali kâr (

1.000.000

TL) üzerinden

\%25

oranında hesaplanan

250.000

TL tutarındaki yükümlülük, bir sonuç hesabı olan '691 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları' hesabının borcuna ve bir pasif bilanço hesabı olan '370 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları' hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

Mali kârın (vergi matrahının) hesaplanması

Mali Kâr =

860.000 + 180.000 - 40.000 = 1.000.000

TL

Vergi, ticari kâra kanunen kabul edilmeyen giderlerin eklenmesi ve istisnaların düşülmesiyle bulunan mali kâr üzerinden hesaplanır.

2

Vergi karşılığı tutarının hesaplanması

Vergi Karşılığı =

1.000.000 \times \%25 = 250.000

TL

Kurumlar vergisi oranı mali kâra uygulanarak ayrılacak karşılık tutarı belirlenir.

3

Muhasebe kaydının yapılması

691 (Borç) / 370 (Alacak)

Dönem sonunda henüz kesinleşmemiş ancak ayrılması zorunlu olan vergi yükümlülüğü için 691 gider hesabı borçlandırılırken, 370 karşılık hesabı alacaklandırılır.

Anahtar Kavram

Vergi Karşılığı Hesaplama ve Kaydı

Daha Fazla Pratik

Bu karşılık ayrıldıktan sonra, ertesi yılın başında (Nisan ayı gibi) vergi beyannamesi verildiğinde 370 hesabın 360 hesaba nasıl aktarıldığını ve 371 hesabın mahsup işlemini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 19Soru →

Tekdüzen Hesap Planı'na göre, Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar ana hesap grubu altındaki ** $37$ Borç ve Gider Karşılıkları** grubu içerisinde aşağıdaki hesaplardan hangisi yer almaz?

370

Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları

372

Kıdem Tazminatı Karşılığı

373

Maliyet Giderleri Karşılığı

379

Diğer Borç ve Gider Karşılıkları

381

Gider Tahakkukları

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $381$ Gider Tahakkukları

Cevap

Gider Tahakkukları hesabı '37 Borç ve Gider Karşılıkları' grubu içerisinde yer almaz, '38 Gelecek Aylara Ait Gelirler ve Gider Tahakkukları' grubunda yer alır.

Doğru seçenek olan Gider Tahakkukları hesabı, Tekdüzen Hesap Planı'nda **

38

Gelecek Aylara Ait Gelirler ve Gider Tahakkukları grubu altında izlenir. Soruda sorulan

37

Borç ve Gider Karşılıkları** grubu ise işletmenin ihtiyatlılık kavramı gereği ayırdığı vergi, kıdem tazminatı, maliyet giderleri ve diğer muhtemel risklere ilişkin hesapları (

370, 371, 372, 373, 379

) kapsar.

Adım Adım Çözüm

1

Kısa vadeli yabancı kaynaklardaki hesap gruplarını incele.

30, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38

ve

39

nolu gruplar bulunur.

Hesap planındaki hiyerarşiyi belirlemek için.

2

37

nolu hesap grubundaki hesapları listele.

370, 371, 372, 373

ve

379

nolu hesaplar bu gruptadır.

Soruda istenen grubun üyelerini netleştirmek için.

3

381

nolu hesabın kodunu ve grubunu kontrol et.

381

Gider Tahakkukları hesabı,

38

nolu gruptadır.

Doğru yanıtı teyit etmek için.

Anahtar Kavram

Tekdüzen Hesap Planı'nda hesapların kod yapısı ve grup hiyerarşisi.

Daha Fazla Pratik

Karşılık hesaplarının pasif karakterli (alacak kalanlı) olduğunu ve artışların alacak tarafına kaydedildiğini unutmayınız.

Tahmini Süre:45s

Soru 20Soru →

İşletme, $31.12.2025$ tarihinde üretim hattındaki bir makinenin arızası nedeniyle dışarıdan teknik servis hizmeti almıştır. Servis işlemi tamamlanmış ancak faturanın Ocak $2026$ içerisinde işletmeye ulaşacağı bildirilmiştir. İşletme, ihtiyatlılık kavramı gereği söz konusu hizmet bedelini $35.000$ TL olarak tahmin etmektedir.

Bu bilgilere göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken yevmiye kaydında alacaklandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

373

Maliyet Giderleri Karşılığı

381

Gider Tahakkukları

320

Satıcılar

379

Diğer Borç ve Gider Karşılıkları

473

Maliyet Giderleri Karşılığı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $373$ Maliyet Giderleri Karşılığı

Cevap

İşletmenin üretim maliyetiyle ilgili gerçekleştirdiği ancak faturası gelmediği için tutarını tahmin ettiği bu işlemde kullanılacak doğru hesap

373

Maliyet Giderleri Karşılığı hesabıdır.

Doğru yanıt olan hesap, üretim maliyetlerini etkileyen ancak dönem sonu itibarıyla faturası henüz işletmeye ulaşmamış olan tahmini giderler için kullanılan pasif karakterli bir karşılık hesabıdır. Üretim departmanındaki makinenin bakım maliyeti doğrudan genel üretim giderleri ile ilgili olduğundan ve tutar tahmini olduğundan bu hesap alacaklandırılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1

İşlemin niteliğini belirlemek

Üretim makinesi için alınan teknik servis hizmeti bir üretim maliyetidir.

Üretimle ilgili giderlerin hangi fonksiyonel hesap grubunda izleneceğini saptamak gerekir.

2

Belge ve kesinlik durumunu analiz etmek

Hizmet alınmış ancak fatura gelmediği için tutar tahmini olarak belirlenmiştir.

Faturası kesinleşmeyen ancak gerçekleşen giderler için karşılık ayrılması ihtiyatlılık ve dönemsellik kavramlarının gereğidir.

3

Doğru karşılık hesabını seçmek

373

Maliyet Giderleri Karşılığı hesabı alacaklandırılır.

Tekdüzen Hesap Planı'na göre, mamul maliyetine girmesi gereken ancak faturası gelmeyen hizmet/mal bedelleri bu hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

Maliyet Giderleri Karşılığı ile Gider Tahakkukları Farkı

İpuçları

1

İşlemin üretimle ilgili bir maliyet unsuru olduğunu ve tutarın tahmini olduğunu düşünün.

2

Faturası gelmeyen ancak üretim sürecini ilgilendiren giderler için 37 grubundaki özel hesabı hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrıldıktan sonraki dönemde fatura geldiğinde tutarın tahminden farklı çıkması durumunda yapılacak kaydı inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Borç ve Gider Karşılıkları

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap