Dış Ticaret İşlemleri Muhasebesi Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 3

Soru 41Soru →

Bir dış ticaret işletmesi, yurt dışındaki bir tedarikçisine olan $10.000$ USD tutarındaki ticari borcunu ödemek üzere bankasına talimat vermiş ve bu tutarın işletmenin vadesiz TL hesabından karşılanmasını istemiştir. Banka, işlemi gerçekleştirdiği an itibarıyla aşağıdaki kurları ilan etmiştir:

Kur Türü	Alış ( $1$ USD / TL)	Satış ( $1$ USD / TL)
Döviz	$33,20$	$33,50$
Efektif	$33,10$	$33,40$

Buna göre, işletmenin bu ödeme işlemi için esas alması gereken kur türü ve borcun ödenmesi gereken Türk Lirası karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Döviz Satış Kuru ve

335.000

TL

Döviz Alış Kuru ve

332.000

TL

Efektif Satış Kuru ve

334.000

TL

Efektif Alış Kuru ve

331.000

TL

Döviz Satış Kuru ve

332.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Döviz Satış Kuru ve $335.000$ TL

Cevap

İşlem banka hesabı üzerinden yapıldığı için döviz kuru, banka işletmeye borç ödemesi için USD sattığı için de satış kuru olan

33,50

TL üzerinden

335.000

TL hesaplanmalıdır.

Dış ticaret ve kambiyo işlemlerinde, banka hesapları üzerinden yapılan (kaydi) transferler 'döviz' olarak adlandırılır ve bu işlemlerde döviz kurları uygulanır. İşletme, TL hesabındaki tutarı kullanarak borcunu ödediğinde banka işletmeye döviz satmış sayıldığından 'Döviz Satış Kuru' (

33,50

) üzerinden işlem yapılır.

10.000

USD karşılığında işletmeden

335.000

TL tahsil edilir.

Adım Adım Çözüm

1

Yabancı para türünün belirlenmesi

Döviz (Kaydi Para)

Ödeme banka hesabı (transfer) üzerinden yapıldığı için nakit olmayan 'döviz' kavramı geçerlidir.

2

Banka perspektifinden işlem yönünün tayini

Satış

İşletme TL verip karşılığında bankadan USD transferi talep ettiğinde, banka işletmeye USD satmış olur.

3

Türk Lirası karşılığının hesaplanması

10.000 \times 33,50 = 335.000

TL

Belirlenen döviz satış kuru ile döviz tutarı çarpılarak borcun TL değeri bulunur.

Anahtar Kavram

Döviz ve Efektif Kur Ayrımı

İpuçları

1

İşlemin banka transferi mi yoksa kasadan nakit ödeme mi olduğuna dikkat edin.

2

Banka hesabından yapılan transferlerde 'Döviz', kasadaki banknotlarda 'Efektif' kurları kullanılır.

3

Borç ödemek için bankaya TL verip karşılığında USD aldığınızda, banka size döviz satmış olur.

Daha Fazla Pratik

Bu işlemin tam tersi olarak, yurt dışından gelen bir havalenin TL hesabına bozdurulması durumunda hangi kurun kullanılacağını düşününüz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 42Soru →

Uluslararası ticaretle iştigal eden bir işletme, yurt dışındaki bir tedarikçiden ithal ettiği ticari malların millileştirilmesi sürecinde aşağıdaki harcamaları gerçekleştirmiştir:

İşlem Kalemi	Tutarı
Malın Fatura Bedeli	$800.000$ TL
Gümrük Vergisi	$45.000$ TL
Ardiye ve Depolama Giderleri	$15.000$ TL
İthalatta Ödenen KDV (%20)	$172.000$ TL
Nakliye ve Sigorta Giderleri	$20.000$ TL

Buna göre, işletmenin söz konusu ithalat işlemi sonucunda "153 Ticari Mallar" hesabına borç kaydedeceği maliyet tutarı kaç TL'dir?

800.000

845.000

880.000

1.052.000

1.032.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $880.000$

Cevap

İthal edilen malların maliyet bedeli

880.000

TL olarak hesaplanmalı ve bu tutar stok hesaplarına devredilmelidir.

İthalat işlemlerinde malın maliyeti; malın gümrükten çekilip işletme ambarına girene kadar yapılan fatura bedeli, gümrük vergileri, nakliye, sigorta ve diğer alım giderlerinin toplamından oluşur. Bu soruda

800.000

TL fatura bedeli,

45.000

TL gümrük vergisi,

15.000

TL ardiye ve

20.000

TL nakliye/sigorta giderleri toplandığında

880.000

TL sonucuna ulaşılır. KDV bir maliyet unsuru olmadığı için bu toplama dahil edilmez.

Adım Adım Çözüm

1

Maliyet unsurlarının belirlenmesi

Fatura Bedeli (

800.000

), Gümrük Vergisi (

45.000

), Ardiye (

15.000

) ve Nakliye/Sigorta (

20.000

) maliyet unsuru olarak belirlenir.

Vergi Usul Kanunu ve Tek Düzen Hesap Planı uyarınca, malların işletmeye getirilmesine kadar yapılan tüm giderler maliyete eklenir.

2

KDV'nin ayrıştırılması

172.000

TL tutarındaki KDV tutarı maliyet hesaplamasından çıkarılır.

Katma Değer Vergisi, işletme üzerinde bir yük değil, indirilecek bir alacak olduğu için maliyet bedeline dahil edilmez.

3

Toplam maliyetin hesaplanması

800.000 + 45.000 + 15.000 + 20.000 = 880.000

TL

Toplanabilir tüm maliyet bileşenleri bir araya getirilerek kesin stok girişi tutarı bulunur.

Anahtar Kavram

İthalat Maliyetinin Oluşumu ve Stoklara Kaydı

İpuçları

1

Malın maliyetine nelerin dahil edilip nelerin edilmeyeceğini (KDV gibi) düşünün.

2

Gümrükten çekme sürecindeki gümrük vergisi ve ardiye gibi ödemeler malın stok değerini artırır.

3

Fatura bedeli + Gümrük Vergisi + Ardiye + Nakliye/Sigorta formülünü uygulayın, KDV'yi hariç tutun.

Daha Fazla Pratik

İthalat akreditifli gerçekleşseydi, akreditif masraflarının maliyet unsuru olarak nasıl kaydedileceğini inceleyin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 43Soru →

Bir ihracat işletmesi, yurt dışındaki bir alıcıya $60.000$ USD tutarındaki ticari malı "vesaik mukabili" ödeme yöntemiyle ihraç etmiştir. Malların sevkiyatı tamamlandıktan sonra işletme, tahsilat sürecini başlatmak amacıyla ilgili belgeleri (vesaikleri) kendi bankasına teslim etmiştir. Belgelerin bankaya teslim edildiği tarihte kur $1$ USD = $35,00$ TL'dir. Buna göre, belgelerin bankaya teslim edilmesi aşamasında yapılması gereken nazım hesap kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

911 Borçlu Nazım Hesaplar (Tahsil Bekleyen Vesaikler)

2.100.000

912 Alacaklı Nazım Hesaplar (Tahsil Bekleyen Vesaikler Karşılığı)

2.100.000

120 Alıcılar

2.100.000

601 Yurtdışı Satışlar

2.100.000

912 Alacaklı Nazım Hesaplar (Tahsil Bekleyen Vesaikler Karşılığı)

2.100.000

911 Borçlu Nazım Hesaplar (Tahsil Bekleyen Vesaikler)

2.100.000

102 Bankalar

2.100.000

120 Alıcılar

2.100.000

121 Alacak Senetleri

2.100.000

601 Yurtdışı Satışlar

2.100.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 911 Borçlu Nazım Hesaplar (Tahsil Bekleyen Vesaikler) $2.100.000$
912 Alacaklı Nazım Hesaplar (Tahsil Bekleyen Vesaikler Karşılığı) $2.100.000$

Cevap

Belgelerin bankaya teslimi aşamasında 911 Borçlu Nazım Hesaplar borçlandırılırken, 912 Alacaklı Nazım Hesaplar alacaklandırılır (

2.100.000

TL).

Vesaik mukabili ihracatta işletme, malları sevk ettikten sonra bunları temsil eden belgeleri (vesaikleri) tahsilatın yapılması için bankasına verir. Bu aşamada belgeler bankanın zilyetliğine geçtiği ancak para henüz tahsil edilmediği için, bu durumun muhasebe dışı ancak önemli bir bilgi olarak nazım hesaplarda takip edilmesi gerekir.

60.000

USD tutarı

35,00

TL kuruyla çarpılarak

2.100.000

TL bulunur ve 911 Borçlu Nazım Hesaplar borçlandırılırken, 912 Alacaklı Nazım Hesaplar alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1

TL tutarının hesaplanması

60.000 \text{ USD} \times 35,00 \text{ TL/USD} = 2.100.000 \text{ TL}

Yurtdışı işlemler Türkiye'deki muhasebe standartları gereği yerel para birimiyle kaydedilmelidir.

2

Muhasebe döneminin ve işlemin niteliğinin belirlenmesi

Vesaik mukabili ihracatta belgeler bankaya emanet/tahsil amacıyla verilir.

Belgelerin işletmenin kontrolünden çıkıp bankaya geçmesi, işletme için bir takip gerekliliği (nazım hesap) doğurur.

3

Nazım hesap kaydının oluşturulması

911 (Borç) / 912 (Alacak)

Banka muhasebesi ve ihtisas muhasebesi kurallarına göre tahsil bekleyen değerler nazım hesapların borcunda takip edilir.

Anahtar Kavram

Vesaik Mukabili İhracatta Nazım Hesap Takibi

İpuçları

1

Belgelerin bankaya teslimi bir para girişi değildir, sadece bir takiptir.

2

Dış ticaret işlemlerinde bankaya emanet edilen belgeler için Nazım Hesaplar (900-999) kullanılır.

3

Tutar hesaplanırken belgelerin teslim edildiği günkü kuru (

35,00

) kullanmalısın.

Daha Fazla Pratik

Tahsilat gerçekleştiğinde hem nazım hesapların ters kayıtla kapatılmasını hem de 102 Bankalar hesabına yapılacak kaydı inceleyin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 44Soru →

İmalatçı (B) İşletmesi, bir dış ticaret firmasına ihraç edilmek şartıyla $900.000$ TL tutarında sanayi mamulü teslim etmiştir (KDV oranı % $20$ ). Söz konusu teslimle ilgili yasal süresi içinde tecil işlemi gerçekleştirilmiştir. Üç ay içerisinde ihracatın gerçekleştiği tevsik edilerek vergi dairesine bildirilmiş ve "terkin" (verginin silinmesi) işleminin yapılmasına karar verilmiştir.

Buna göre, işletmenin ihracatın gerçekleştiği tarihte yapması gereken terkin kaydında borçlandırılacak hesap ve tutar aşağıdakilerden hangisidir?

392 Diğer KDV hesabı

180.000

TL

192 Diğer KDV hesabı

180.000

TL

191 İndirilecek KDV hesabı

180.000

TL

391 Hesaplanan KDV hesabı

180.000

TL

600 Yurtiçi Satışlar hesabı

180.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 392 Diğer KDV hesabı $180.000$ TL

Cevap

İhracatın gerçekleştiği tarihte yapılacak terkin kaydında 392 Diğer KDV hesabı

180.000

TL tutarında borçlandırılır.

İhraç kayıtlı teslimlerde, malın teslimi anında KDV tahsil edilmez. Bu vergi, vergi dairesi tarafından tecil edilir (ertelenir). İmalatçı işletme bu durumu 392 Diğer KDV (Tecil Edilen KDV) hesabında takip eder. İhracat yasal süresi içinde gerçekleştiğinde, ertelenen bu vergi silinir (terkin edilir). Terkin kaydında, yükümlülük olan 392 Diğer KDV hesabı borçlandırılarak, geçici varlık olan 192 Diğer KDV hesabı ise alacaklandırılarak kapatılır.

Adım Adım Çözüm

1

KDV tutarının hesaplanması

900.000 \times 0,20 = 180.000

TL

İhraç kayıtlı teslimde tecil ve terkin edilecek vergi tutarını belirlemek için.

2

Terkin sürecinin tanımlanması

İhracatın gerçekleşmesiyle vergi silinir.

Tecil-terkin sisteminde ihracat gerçekleştiğinde geçici hesapların kapatılması gerekir.

3

Kapatılacak hesapların belirlenmesi

392 Diğer KDV (Tecil Edilen) ve 192 Diğer KDV (Tecil Edilebilir) hesapları.

Bu hesaplar tecil işlemi sırasında kullanılan karşılıklı geçici hesaplardır.

4

Muhasebe kaydının yapılması

392 Diğer KDV (Borçlu), 192 Diğer KDV (Alacaklı)

Pasif karakterli tecil edilen KDV hesabının silinmesi için borçlandırılması gerekir.

Anahtar Kavram

İhraç kayıtlı satışlarda ihracat gerçekleştiğinde yapılan terkin kaydı

İpuçları

1

İhraç kayıtlı satışlarda verginin silinmesine 'terkin' denir.

2

Terkin işlemi sırasında satış anında kullanılan geçici 192 ve 392 kodlu hesaplar birbirine kapatılır.

3

Pasif karakterli olan ve 'Tecil Edilen KDV'yi temsil eden 392 nolu hesap, borçlandırılarak kapatılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Tecil edilemeyen KDV tutarının iadesi durumunda hangi hesabın borçlandırılacağını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 45Soru →

Bir dış ticaret işletmesi, $1$ Aralık $2025$ tarihinde bankadaki vadesiz mevduat hesabına $40.000$ ABD Doları yatırmıştır. İşleme ilişkin kurlar ve hareketler aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Tarih	İşlem	Kur ( $1$ ABD Doları)
$1$ Aralık $2025$	Hesaba Yatırma	$32,00$ TL
$20$ Aralık $2025$	Bankadan Çekme ( $10.000$ USD)	$33,00$ TL
$31$ Aralık $2025$	Dönem Sonu Değerleme	$34,50$ TL

Buna göre, işletmenin $31$ Aralık $2025$ tarihinde yapması gereken dönem sonu değerleme kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

646 Kambiyo Karları hesabı

75.000

TL alacaklandırılır.

646 Kambiyo Karları hesabı

100.000

TL alacaklandırılır.

646 Kambiyo Karları hesabı

45.000

TL alacaklandırılır.

656 Kambiyo Zararları hesabı

75.000

TL borçlandırılır.

102 Bankalar hesabı

75.000

TL alacaklandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 646 Kambiyo Karları hesabı $75.000$ TL alacaklandırılır.

Cevap

Dönem sonunda bankada kalan

30.000

ABD Doları için

75.000

TL tutarında kambiyo karı hesaplanarak 646 Kambiyo Karları hesabına alacak kaydedilmelidir.

İşletmenin elinde kalan

30.000

ABD Doları, işletmeye giriş yaptığı tarihteki kur olan

32,00

TL üzerinden takip edilmektedir.

31

Aralık tarihinde kur

34,50

TL'ye yükseldiği için dolar başına

2,50

TL (

34,50 - 32,00

) kur karı oluşmuştur. Toplamda

30.000 \times 2,50 = 75.000

TL kambiyo karı elde edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

Bankada kalan döviz tutarını belirleme

40.000 - 10.000 = 30.000

ABD Doları

Değerleme sadece dönem sonu itibarıyla mevcut olan varlıklar üzerinden yapılır.

2

Kalan tutarın maliyet ve dönem sonu TL değerlerini hesaplama

Maliyet Değeri:

30.000 \times 32,00 = 960.000

TL; Dönem Sonu Değeri:

30.000 \times 34,50 = 1.035.000

TL

VUK uyarınca yabancı paralar borsa rayici (MB döviz alış kuru) ile değerlenir.

3

Kur farkını hesaplama

1.035.000 - 960.000 = 75.000

TL

Olumlu fark (kar) tutarı tespit edilmiştir.

Anahtar Kavram

Yabancı paralı mevduat hesaplarının dönem sonu değerlemesinde, kalan tutar ile ilk kayıt (maliyet) kuru arasındaki fark kambiyo karı veya zararı olarak kaydedilir.

İpuçları

1

Değerleme yapmadan önce

31

Aralık itibarıyla bankada kaç dolar kaldığını hesaplayın.

2

Kur farkını bulurken dönem sonu kuru ile dövizin hesaba ilk giriş yaptığı (maliyet) kuru arasındaki farkı kullanın.

Daha Fazla Pratik

Kurun düştüğü bir senaryoda değerleme kaydının nasıl değişeceğini ve '656 Kambiyo Zararları' hesabının kullanımını inceleyin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 46Soru →

Zirve Dış Ticaret İşletmesi, $10$ Mart $2026$ tarihinde ihraç edeceği mallar karşılığında müşterisinden $25.000$ ABD Doları tutarındaki bedeli peşin olarak banka aracılığıyla tahsil etmiştir (Tahsilat tarihindeki kur: $1$ USD = $32,20$ TL). Söz konusu malların fiili ihracatı (gümrük beyannamesinin kapanış tarihi) $28$ Mart $2026$ tarihinde gerçekleşmiştir (Gümrük kapanış tarihindeki kur: $1$ USD = $32,80$ TL).

Buna göre, $28$ Mart $2026$ tarihinde yapılacak ihracat kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

"601 Yurtdışı Satışlar" hesabı

805.000

TL alacaklandırılır.

"601 Yurtdışı Satışlar" hesabı

820.000

TL alacaklandırılır.

"600 Yurtiçi Satışlar" hesabı

820.000

TL alacaklandırılır.

"646 Kambiyo Karları" hesabı

15.000

TL borçlandırılır.

"340 Alınan Sipariş Avansları" hesabı

820.000

TL borçlandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "601 Yurtdışı Satışlar" hesabı $820.000$ TL alacaklandırılır.

Cevap

İhracatın gerçekleştiği tarihteki kur esas alınarak "601 Yurtdışı Satışlar" hesabı

820.000

TL alacaklandırılmalıdır.

Dış ticaret işlemlerinde, ihracat bedeli peşin tahsil edilmiş olsa dahi satış geliri (hasılat), gümrük beyannamesinin kapandığı tarihteki (fiili ihraç tarihi) kur üzerinden hesaplanarak "601 Yurtdışı Satışlar" hesabına alacak kaydedilir. Bu durumda

25.000 \text{ USD} \times 32,80 = 820.000 \text{ TL}

doğru hasılat tutarıdır.

Adım Adım Çözüm

1

Tahsilat tarihindeki avans tutarını hesapla

25.000 \text{ USD} \times 32,20 \text{ TL} = 805.000 \text{ TL}

Peşin ihracatta alınan bedel, ilk aşamada tahsilat kuru üzerinden avans hesabına kaydedilir.

2

Fiili ihracat tarihindeki hasılat tutarını hesapla

25.000 \text{ USD} \times 32,80 \text{ TL} = 820.000 \text{ TL}

Dış ticaret mevzuatı ve muhasebe standartları gereği, ihracat geliri gümrük beyannamesinin kapandığı tarihteki Merkez Bankası kuru üzerinden kaydedilmelidir.

3

Muhasebe hesabını ve tutarını belirle

"601 Yurtdışı Satışlar" hesabına

820.000 \text{ TL}

alacak kaydı

İhracat gelirleri THP gereği 601 nolu hesapta izlenir ve hasılat fiili ihraç kuruyla değerlenir.

Anahtar Kavram

Fiili İhracat (İntibak) Tarihi Kuru

İpuçları

1

İhracatta hasılatın hangi tarihteki kura göre kaydedileceğini düşünün.

2

Gümrük beyannamesinin kapanış tarihi, fiili ihracat tarihidir ve gelir bu tarihteki kurdan yazılır.

3

25.000

doları gümrük kapanış tarihindeki

32,80

TL kuruyla çarparak ihracat gelirini bulabilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

Kurun düştüğü bir senaryoda (kur azalışı) oluşacak kambiyo zararının nasıl kaydedileceğini çalışabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Önce kur farkını hesaplayıp (

32,80 - 32,20 = 0,60

TL) toplam satışa (

25.000 \times 0,60 = 15.000

TL) ekleyerek de sonuca ulaşabilirsiniz:

805.000 + 15.000 = 820.000

TL.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 47Soru →

Bir dış ticaret işletmesi, Almanya'daki bir tedarikçiden $40.000 \text{ USD}$ tutarında yedek parça ithal etmek amacıyla bankası aracılığıyla akreditif açtırmıştır. Akreditif açılış tarihinde geçerli olan döviz kuru $1 \text{ USD} = 32,50 \text{ TL}$ 'dir. Banka, akreditif sözleşmesi gereği aşağıdaki işlemleri işletmenin ticari mevduat hesabından gerçekleştirmiştir:

İşlem Türü	Tutarı / Oranı
Akreditif Teminatı (Nakit)	$\%10$
Akreditif Açılış Komisyonu	$1.200 \text{ TL}$
Haberleşme ve Diğer Giderler	$300 \text{ TL}$

Bu bilgilere göre, işletmenin yapacağı akreditif açılış kaydında "159 Verilen Sipariş Avansları" hesabının borcuna kaydedilmesi gereken toplam tutar kaç $\text{TL}$ 'dir?

131.500

130.000

1.500

1.301.500

131.200

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $131.500$

Cevap

Akreditif açılışında bankaya yatırılan nakit teminat ve ödenen tüm banka masraflarının toplamı olan

131.500 \text{ TL}

, 159 Verilen Sipariş Avansları hesabına borç kaydedilir.

Doğru cevap olan tutar, bankaya yatırılan nakit teminatın TL değeri (

130.000

) ile bankanın tahsil ettiği komisyon ve haberleşme giderlerinin (

1.500

) toplamından oluşur. İthalat işlemlerinde, mal gümrükten çekilip işletme stoklarına girene kadar yapılan tüm ödemeler (teminatlar, komisyonlar, nakliye, sigorta vb.) '159 Verilen Sipariş Avansları' hesabının borcunda takip edilir.

Adım Adım Çözüm

1

Nakit teminat tutarının TL karşılığını hesapla

40.000 \text{ USD} \times \%10 = 4.000 \text{ USD}

;

4.000 \text{ USD} \times 32,50 = 130.000 \text{ TL}

Akreditifli ithalatta bankaya yatırılan teminat, malın maliyetine dahil edilecek bir avans niteliğindedir.

2

Banka komisyon ve masraflarını topla

1.200 \text{ TL} + 300 \text{ TL} = 1.500 \text{ TL}

İthalat süreci tamamlanana kadar yapılan tüm doğrudan giderler malın maliyetiyle ilişkilendirilmelidir.

3

Toplam avans tutarını belirle

130.000 \text{ TL} + 1.500 \text{ TL} = 131.500 \text{ TL}

TMS-2 Stoklar standardı ve Tek Düzen Hesap Planı gereği, ithalat gerçekleşene kadar yapılan ödemeler 159 nolu hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

Akreditifli ithalatta bankaya ödenen teminat ve açılış masrafları '159 Verilen Sipariş Avansları' hesabında aktifleştirilir.

İpuçları

1

İthalat işlemlerinde mal stoklara girene kadar yapılan harcamalar hangi hesapta toplanır?

2

Banka tarafından kesilen komisyonlar ve haberleşme ücretleri birer ithalat gideridir.

3

40.000 \text{ USD}

tutarındaki akreditifin sadece

\%10

teminatının ve ek masrafların hesaptan çekildiğini unutmayın.

Daha Fazla Pratik

İthalat tamamlandığında 159 nolu hesabın nasıl kapatılıp 153 Ticari Mallar hesabına aktarıldığını gözden geçirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 48Soru →

İşletme, yurt dışındaki bir alıcıya $€50.000$ bedelli ticari malı "vesaik mukabili" ödeme yöntemiyle ihraç etmiştir. İhracat tarihindeki kur $1 \text{ EUR} = 35 \text{ TL}$ olup bu tarihte ilgili satış ve nazım hesap kayıtları usulüne uygun şekilde yapılmıştır. Tahsilat tarihinde kur $1 \text{ EUR} = 36,5 \text{ TL}$ 'ye yükselmiş; aracı banka $1.500 \text{ TL}$ haberleşme ve komisyon gideri kestikten sonra kalan tutarı işletmenin vadesiz mevduat hesabına aktarmıştır.

Buna göre, işletmenin tahsilat tarihinde yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

102 BANKALAR

1.823.500

(B), 760 PAZ. SAT. DAĞ. GİD.

1.500

(B) / 120 ALICILAR

1.750.000

(A), 646 KAMBİYO KÂRLARI

75.000

(A)

102 BANKALAR

1.823.500

(B) / 120 ALICILAR

1.750.000

(A), 646 KAMBİYO KÂRLARI

73.500

(A)

102 BANKALAR

1.748.500

(B), 760 PAZ. SAT. DAĞ. GİD.

1.500

(B) / 120 ALICILAR

1.750.000

(A)

102 BANKALAR

1.823.500

(B), 760 PAZ. SAT. DAĞ. GİD.

1.500

(B) / 601 YURT DIŞI SATIŞLAR

1.825.000

(A)

102 BANKALAR

1.825.000

(B) / 120 ALICILAR

1.750.000

(A), 646 KAMBİYO KÂRLARI

75.000

(A)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 102 BANKALAR $1.823.500$ (B), 760 PAZ. SAT. DAĞ. GİD. $1.500$ (B) / 120 ALICILAR $1.750.000$ (A), 646 KAMBİYO KÂRLARI $75.000$ (A)

Cevap

Bankalar hesabına net tutarın (

1.823.500 \text{ TL}

), Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri hesabına komisyonun (

1.500 \text{ TL}

), Alıcılar hesabına başlangıç tutarının (

1.750.000 \text{ TL}

) ve Kambiyo Kârları hesabına kur farkının (

75.000 \text{ TL}

) kaydedildiği seçenek doğrudur.

Doğru kayıt, işletmenin vadesiz mevduatına giren net tutarı (

1.823.500 \text{ TL}

), bankaya ödenen gideri (

1.500 \text{ TL}

), ihracat anında oluşan alacağı (

1.750.000 \text{ TL}

) ve lehine oluşan kur farkını (

75.000 \text{ TL}

) eksiksiz yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Başlangıçtaki alacak tutarını hesapla.

€50.000 \times 35 \text{ TL/EUR} = 1.750.000 \text{ TL}

İhracat tarihindeki kur üzerinden defterlere kaydedilen alacak tutarının tespit edilmesi gerekir.

2

Tahsilat tarihindeki toplam TL karşılığını hesapla.

€50.000 \times 36,5 \text{ TL/EUR} = 1.825.000 \text{ TL}

Tahsilat günündeki kur üzerinden alacağın ulaştığı yeni değer belirlenmelidir.

3

Kur farkı kârını tespit et.

1.825.000 - 1.750.000 = 75.000 \text{ TL}

İhracat tarihi ile tahsilat tarihi arasındaki kur artışından doğan kâr 646 hesabına kaydedilmelidir.

4

Bankaya yatan net tutarı belirle.

1.825.000 - 1.500 = 1.823.500 \text{ TL}

Banka komisyonu düşüldükten sonra işletmenin hesabına geçen asıl nakit mevcudu budur.

Anahtar Kavram

Vesaik mukabili ihracatta tahsilat aşamasında alacak hesabının kapatılması, kur farkının kâr/zarar hesaplarına aktarılması ve banka masraflarının ayrı bir gider kalemi olarak kaydedilmesi esastır.

İpuçları

1

Vesaik mukabili ihracatta, mal sevk edildiğinde alacak kaydı yapılır; tahsilatta ise bu alacak kapatılır.

2

Kurun yükseldiği durumlarda '646 Kambiyo Kârları' hesabı alacaklandırılır.

3

Banka masrafı bir giderdir (760 veya 770) ve net tahsilat tutarından önce borç kaydedilmelidir.

Daha Fazla Pratik

Vesaik mukabili işlemlerde kullanılan nazım hesapların (910-911) tahsilat anındaki ters kayıt işlemini inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 49Soru →

Bir işletme, yurt dışından ticari mal ithal etmiş ve millileştirme süreci tamamlanana kadar aşağıdaki harcamaları gerçekleştirmiştir:

İşlem Türü	Tutar
Mal Bedeli (Fatura Tutarı)	$250.000$ TL
Navlun (Nakliye)	$25.000$ TL
Sigorta Gideri	$15.000$ TL
Gümrük Vergisi	$40.000$ TL
Ardiye (Gümrükte Depolama)	$10.000$ TL
İthalatta Ödenen KDV (%20)	$68.000$ TL

Mallar işletme deposuna girdikten sonra, malların raflara dizilmesi ve tanıtımı için $5.000$ TL tutarında pazarlama gideri yapılmıştır. İşletme tam mükellef olup KDV indirilebilir niteliktedir.

Buna göre, Tek Düzen Hesap Planı çerçevesinde ithal edilen ticari malların toplam maliyeti kaç TL'dir?

250.000

340.000

345.000

408.000

330.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $340.000$

Cevap

İthal edilen ticari malların toplam maliyeti

340.000

TL'dir.

Ticari malların maliyeti, malın satın alma bedeli ile birlikte işletme stoklarına girene kadar yapılan tüm nakliye, sigorta, gümrük vergisi, ardiye ve benzeri zorunlu giderlerden oluşur. Soruda verilen veriler ışığında

250.000 + 25.000 + 15.000 + 40.000 + 10.000 = 340.000

TL tutarı doğru maliyet değeridir.

Adım Adım Çözüm

1

Maliyete dahil edilecek unsurların belirlenmesi

Mal Bedeli (

250.000

), Navlun (

25.000

), Sigorta (

15.000

), Gümrük Vergisi (

40.000

) ve Ardiye (

10.000

)

VUK ve TMS uyarınca, stokların işletme deposuna girene kadar katlanılan tüm zorunlu giderler maliyete eklenir.

2

Maliyete dahil edilmeyecek unsurların ayrıştırılması

KDV (

68.000

) ve Pazarlama Gideri (

5.000

)

KDV indirilebilir olduğu için maliyet unsuru değildir; pazarlama gideri ise mallar depoya girdikten sonra yapıldığı için dönem gideridir.

3

Toplam maliyet hesaplaması

250.000 + 25.000 + 15.000 + 40.000 + 10.000 = 340.000

TL

Gümrükten çekilme anına kadar olan tüm harcamalar toplanır.

Anahtar Kavram

İthalat Maliyetinin Oluşumu

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 50Soru →

İmalatçı (B) İşletmesi, $2026$ yılı Mart döneminde ihraç edilmek şartıyla bir dış ticaret firmasına $1.200.000$ TL tutarında (KDV hariç) mal teslim etmiştir. Malın tabi olduğu KDV oranı $\%20$ 'dir. İşletmenin ilgili dönem sonu KDV hesaplarının bakiyeleri (ihraç kayıtlı teslimden doğan KDV dahil) şu şekildedir:

Hesap Kodu ve Adı	Borç Bakiyesi (TL)	Alacak Bakiyesi (TL)
191 İndirilecek KDV	$270.000$	-
391 Hesaplanan KDV	-	$350.000$

Buna göre, KDV Kanunu'nun 11/1-c maddesi uyarınca işletmenin dönem sonunda yapacağı KDV mahsup kaydında, "392 Diğer KDV (Tecil Edilen KDV)" hesabına kaydedilecek tutar kaç TL olmalıdır?

80.000

240.000

160.000

350.000

0

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $80.000$

Cevap

80.000

TL tutarı tecil edilecek KDV olarak kaydedilmelidir.

İhraç kayıtlı teslimlerde hesaplanan KDV, işletmenin o dönemdeki toplam vergi borcundan (

350.000 - 270.000 = 80.000

TL) daha yüksekse (

240.000

TL), tecil edilebilecek tutar en fazla ödenecek vergi kadar olabilir. Bu durumda

80.000

TL tecil edilir, kalan

160.000

TL ise ihracat gerçekleştikten sonra iade alınmak üzere ilgili hesaplarda izlenir.

Adım Adım Çözüm

1

İhraç kayıtlı teslimden doğan KDV'nin hesaplanması

1.200.000 \times 0,20 = 240.000

TL

İhraç kayıtlı faturada yer alan ancak tahsil edilmeyen KDV tutarını belirlemek için.

2

Dönemin net KDV borcunun (Ödenecek KDV) hesaplanması

350.000 - 270.000 = 80.000

TL

Tecil edilecek KDV'nin üst sınırı, ilgili dönemde ödenecek KDV tutarıdır.

3

Tecil edilecek tutarın belirlenmesi

80.000

TL

KDV Kanunu 11/1-c maddesine göre; ihraç kayıtlı teslimden doğan KDV (

240.000

TL), dönem sonu ödenecek KDV'den (

80.000

TL) büyükse, sadece ödenecek KDV kadar tecil yapılır.

Anahtar Kavram

İhraç Kayıtlı Teslimlerde Tecil-Terkin Sınırı

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 51Soru →

Dış ticaret işlemlerinde vergilendirme ve teşvik uygulamaları dikkate alındığında; Türkiye'de yerleşik bir işletmenin yurt dışındaki bir satıcıdan satın aldığı malları, Türkiye gümrük bölgesine sokmaksızın (millileştirmeksizin) doğrudan bir başka ülkedeki alıcıya satması şeklinde gerçekleşen 'transit ticaret' işleminin Katma Değer Vergisi (KDV) karşısındaki durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İşlem, KDV'nin konusuna girmediği için satış faturasında KDV hesaplanmaz ve işlem KDV beyannamesinde gösterilmez.

İşlem, 'Mal İhracatı' (Tam İstisna) kapsamında değerlendirilir ve satış faturası KDV'siz düzenlenerek iade talebinde bulunulur.

Malın yurt dışından tedariki ithalat sayıldığından, alış bedeli üzerinden

20

oranında KDV hesaplanarak maliyete eklenir.

Satış faturası, faturanın düzenlendiği tarihteki kur üzerinden KDV'li olarak kesilir ve fiili ihraç tarihindeki kur farkları beyan edilir.

İşlem, ihraç kayıtlı satış hükümlerine tabi olup satış faturasında hesaplanan KDV, tecil ve terkin sistemine göre takip edilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşlem, KDV'nin konusuna girmediği için satış faturasında KDV hesaplanmaz ve işlem KDV beyannamesinde gösterilmez.

Cevap

Transit ticaret işlemleri, KDV'nin yerellik (mülkilik) ilkesi gereği verginin konusuna girmez ve beyannameye dahil edilmez.

Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 1. maddesine göre, işlemlerin Türkiye'de yapılması halinde KDV doğar. Transit ticarette mallar Türkiye gümrük bölgesine girmeden veya millileştirilmeden başka bir ülkeye gönderildiği için bu işlem Türkiye'de yapılmış bir teslim sayılmaz. Dolayısıyla KDV'nin konusuna girmez, faturada KDV hesaplanmaz ve KDV beyannamesinde herhangi bir tabloda (matrah veya istisna) gösterilmez.

Adım Adım Çözüm

1

İşlemin mahiyetini analiz edin.

Malların Türkiye gümrük sahasına girmediği ve millileştirilmediği tespit edildi.

KDV Kanunu'na göre bir işlemin KDV'ye tabi olması için teslimin Türkiye'de yapılması gerekir.

2

KDV Kanunu'nun 1. maddesini uygulayın.

İşlem KDV'nin kapsamı dışında (konu dışı) kalmaktadır.

Malların gümrük bölgesine girmemesi, Türkiye'de yapılmış bir teslim sayılmasını engeller.

3

Belgelendirme ve beyan aşamasını belirleyin.

KDV hesaplanmayan bir fatura düzenlenir ve KDV beyannamesinde gösterilmez.

Konuya girmeyen işlemler, KDV beyannamesindeki istisna veya matrah tablolarına dahil edilmez.

Anahtar Kavram

KDV'de Mülkilik (Yerellik) İlkesi

İpuçları

1

Bir işlemin Türkiye'de KDV'ye tabi olması için malın teslim anında nerede olduğuna bakın.

2

Transit ticarette mallar gümrük hattından geçmez ve millileştirilmez.

3

Türkiye sınırlarına girmeyen malların satışı, KDV'nin yerellik ilkesi gereği vergi kapsamı dışındadır.

Daha Fazla Pratik

İhracat istisnası ile transit ticaret arasındaki farkları ve her iki işlemin KDV beyannamesindeki yerini karşılaştırın.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 52Soru →

İşletme, $01.12.2025$ tarihinde ithalat ödemelerinde kullanmak üzere bankadan $6.000$ EUR satın almış ve tutar işletmenin vadesiz döviz hesabına aktarılmıştır. $31.12.2025$ dönem sonu itibarıyla söz konusu döviz mevcudu için kur değerlemesi yapılmıştır. İşlemle ilgili kur bilgileri aşağıdaki gibidir:

Tarih	Kur Türü	Değer (1 EUR)
$01.12.2025$	Banka Döviz Alış Kuru	$34,10$ TL
$01.12.2025$	Banka Döviz Satış Kuru	$34,40$ TL
$31.12.2025$	TCMB Döviz Alış Kuru	$35,00$ TL
$31.12.2025$	TCMB Döviz Satış Kuru	$35,20$ TL

Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri uyarınca dövizlerin alış kuru ile değerlendiği bilindiğine göre, $31.12.2025$ tarihinde yapılması gereken kur değerlemesi muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

102 Bankalar

3.600

(B), 646 Kambiyo Karları

3.600

(A)

102 Bankalar

4.800

(B), 646 Kambiyo Karları

4.800

(A)

656 Kambiyo Zararları

3.600

(B), 102 Bankalar

3.600

(A)

102 Bankalar

5.400

(B), 646 Kambiyo Karları

5.400

(A)

100 Kasa

3.600

(B), 646 Kambiyo Karları

3.600

(A)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 102 Bankalar $3.600$ (B), 646 Kambiyo Karları $3.600$ (A)

Cevap

102 Bankalar hesabının

3.600

TL borçlandırıldığı ve 646 Kambiyo Karları hesabının

3.600

TL alacaklandırıldığı kayıt doğrudur.

İşletmenin bankadan satın aldığı dövizler, bankanın satış kuru olan

34,40

üzerinden kaydedilir (

206.400

TL). Dönem sonunda bu dövizler TCMB döviz alış kuru olan

35,00

üzerinden değerlendiğinde yeni değer

210.000

TL olur. Aradaki

3.600

TL'lik artış, 102 Bankalar hesabına borç, 646 Kambiyo Karları hesabına alacak kaydedilerek muhasebeleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1

Satın alınan dövizin TL maliyetini hesaplayın.

6.000 \text{ EUR} \times 34,40 \text{ TL} = 206.400 \text{ TL}

İşletme bankadan döviz satın aldığında banka dövizi işletmeye 'satış kuru' üzerinden verir.

2

Dönem sonu (değerleme) tarihindeki TL değerini hesaplayın.

6.000 \text{ EUR} \times 35,00 \text{ TL} = 210.000 \text{ TL}

VUK uyarınca döviz mevcutları dönem sonunda TCMB döviz alış kuru üzerinden değerlenir.

3

Kur farkını ve işlem türünü belirleyin.

210.000 - 206.400 = 3.600 \text{ TL}

(Olumlu fark)

Dövizin TL değerindeki artış işletme için kambiyo karı niteliğindedir.

Anahtar Kavram

Kur Değerlemesi ve Kambiyo Karları

Daha Fazla Pratik

Dövizli borçların (320 Satıcılar gibi) dönem sonu değerlemesinde 'Döviz Satış Kuru'nun kullanıldığı senaryoları inceleyin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 53Soru →

(D) Yazılım Hizmetleri Ltd. Şti., $2026$ yılı Mart ayında Almanya'da yerleşik bir firmaya $600.000$ TL tutarında veri analizi hizmeti sunmuştur. Hizmetten Almanya'da faydalanılmış ve fatura KDV hesaplanmadan düzenlenmiştir. İşletme, bu hizmetin sunulması sürecinde katlandığı maliyetler üzerinden $45.000$ TL KDV yüklenmiştir. Bu işleme ilişkin KDV uygulaması ve muhasebe süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İşlem "Hizmet İhracatı" kapsamında KDV'den tam istisna olup, yüklenilen KDV indirim yoluyla telafi edilemezse iade talep edilebilir.

Hizmet ihracatı işlemlerinde KDV tecil-terkin uygulaması zorunlu olduğundan, KDV tutarı

392

Diğer KDV hesabına alacak kaydedilmelidir.

Hizmet faturası KDV'den istisna olsa dahi, yüklenilen KDV tutarı doğrudan

770

Genel Yönetim Giderleri hesabına borç kaydedilmelidir.

Hizmetten yurt dışında faydalanılmasına rağmen, hizmetin Türkiye'de üretilmesi nedeniyle %20 oranında KDV hesaplanması zorunludur.

Yapılan işlem "Kısmi İstisna" kapsamında değerlendirildiği için yüklenilen KDV'nin tamamı

191

İndirilecek KDV hesabından çıkarılarak gider yazılmalıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşlem "Hizmet İhracatı" kapsamında KDV'den tam istisna olup, yüklenilen KDV indirim yoluyla telafi edilemezse iade talep edilebilir.

Cevap

Söz konusu işlem bir hizmet ihracatı olduğu için KDV'den tam istisna kapsamındadır ve bu işleme ilişkin yüklenilen vergiler indirim yoluyla telafi edilemezse iade talep edilebilir.

Veri analizi hizmetinin yurt dışındaki bir firmaya sunulması ve faydalanmanın yurt dışında gerçekleşmesi, bu işlemi KDV Kanunu'nun 11/1-a maddesi uyarınca hizmet ihracatı haline getirir. Hizmet ihracatı bir 'tam istisna' olduğu için, fatura KDV'siz kesilir ve bu hizmet için ödenen (yüklenilen) KDV, indirilecek KDV olarak takip edilir. İndirim yoluyla telafi edilemeyen kısmın vergi dairesinden iadesi istenebilir.

Adım Adım Çözüm

1

İşlemin niteliğinin belirlenmesi

Hizmetin yurt dışındaki müşteri için yapılması ve hizmetten yurt dışında faydalanılması şartları sağlandığı için bu bir 'Hizmet İhracatı'dır.

KDV Kanunu Madde 11/1-a uyarınca hizmet ihracatı şartlarının belirlenmesi gerekir.

2

İstisna türünün ve KDV yükümlülüğünün tespiti

Hizmet ihracatı 'Tam İstisna' kapsamındadır. Bu nedenle fatura bedeli üzerinden KDV hesaplanmaz (KDV oranı %0).

Tam istisna uygulaması ihracat gelirleri üzerinden vergi alınmamasını sağlar.

3

Yüklenilen KDV'nin muhasebeleştirilmesi ve iade hakkı

İşlemle ilgili yüklenilen

45.000

TL KDV, 191 İndirilecek KDV hesabına alınır. İndirimle telafi edilemeyen tutar iade talep edilebilir.

Tam istisnada temel kural, işlem üzerinden vergi hesaplanmaması ancak bu işleme ait girdi vergilerinin (yüklenilen KDV) işletme üzerinde yük olarak kalmamasıdır.

Anahtar Kavram

Hizmet İhracatı ve Tam İstisna Uygulaması

İpuçları

1

Hizmetten nerede faydalanıldığına ve müşterinin mukimliğine dikkat edin.

2

İstisna türünün 'Tam İstisna' mı yoksa 'Kısmi İstisna' mı olduğunu belirleyin. Tam istisnada yüklenilen KDV iade alınabilir.

3

Tecil-terkin uygulamasının sadece mal teslimlerinde (11/1-c) olduğunu hatırlayın; hizmet ihracatı 11/1-a kapsamındadır.

Daha Fazla Pratik

İhraç kayıtlı teslimlerde KDV tecil ve terkin hesaplamalarını içeren bir soru çözerek farkı pekiştirin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 54Soru →

XYZ Dış Ticaret İşletmesi, $15$ Kasım $2025$ tarihinde $30.000$ ABD Doları tutarındaki malı kredili olarak ihraç etmek üzere fatura düzenlemiştir. Söz konusu ihraç işlemi ile ilgili gümrük beyannamesi $22$ Kasım $2025$ tarihinde kapatılmıştır (fiili ihracat gerçekleşmiştir). Alacak tutarı $31$ Aralık $2025$ tarihinde henüz tahsil edilmemiştir.

Kurlar şu şekildedir:
- $15$ Kasım $2025$ : $1$ USD = $33,00$ TL
- $22$ Kasım $2025$ : $1$ USD = $33,40$ TL
- $31$ Aralık $2025$ : $1$ USD = $34,00$ TL

Buna göre, işletmenin $31$ Aralık $2025$ tarihinde yapması gereken değerleme kaydında aşağıdaki hesaplardan hangisinin kullanımı ve tutarı doğrudur?

646 Kambiyo Karları hesabı

18.000

TL alacaklandırılır.

646 Kambiyo Karları hesabı

30.000

TL alacaklandırılır.

656 Kambiyo Zararları hesabı

18.000

TL borçlandırılır.

646 Kambiyo Karları hesabı

12.000

TL alacaklandırılır.

656 Kambiyo Zararları hesabı

30.000

TL borçlandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 646 Kambiyo Karları hesabı $18.000$ TL alacaklandırılır.

Cevap

Doğru cevap, 646 Kambiyo Karları hesabının

18.000

TL tutarında alacaklandırılması gerektiğini belirten ifadedir.

İhracatın gerçekleşme tarihi olarak

22

Kasım (

33,40

TL) esas alınmalıdır. Bu tarihteki alacak tutarı

1.002.000

TL'dir.

31

Aralık tarihindeki değerleme kuru

34,00

TL olduğuna göre alacağın yeni değeri

1.020.000

TL olur. Aradaki

18.000

TL'lik artış, işletme için bir kambiyo karıdır ve 646 nolu hesaba alacak kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1

Fiili ihracat tarihinin (İntibak tarihi) belirlenmesi

22

Kasım

2025

Dış ticaret işlemlerinde gelir ve alacak kaydı, faturanın düzenlendiği tarih değil, gümrük beyannamesinin kapatıldığı fiili ihraç tarihindeki kur üzerinden yapılır.

2

İhracat alacağının kayıt değerinin TL cinsinden hesaplanması

30.000 \text{ USD} \times 33,40 \text{ TL/USD} = 1.002.000 \text{ TL}

Alacak, fiili ihraç tarihindeki Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden muhasebeleştirilir.

3

Dönem sonu (

31

Aralık) değerleme tutarının hesaplanması

30.000 \text{ USD} \times 34,00 \text{ TL/USD} = 1.020.000 \text{ TL}

Yabancı paralı alacaklar dönem sonunda güncel kur üzerinden değerlemeye tabi tutulur.

4

Kur farkı tutarının ve niteliğinin belirlenmesi

1.020.000 - 1.002.000 = 18.000 \text{ TL}

(Kar)

Kur arttığı için işletmenin alacağının TL değeri artmıştır, bu durum işletme lehine olumlu kur farkı (Kambiyo Karı) oluşturur.

Anahtar Kavram

İhracat işlemlerinde hasılat ve alacak tutarı, gümrük beyannamesinin kapatıldığı (intibak) tarihteki kur üzerinden kayda alınır; dönem sonlarında bu tutar ile güncel kur arasındaki fark kambiyo karı veya zararı olarak raporlanır.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 55Soru →

Türkiye'de yerleşik bir dış ticaret işletmesi, Hollanda'daki bir tedarikçiden $120.000$ USD bedelle satın aldığı sanayi ürünlerini, Türkiye gümrük hattına sokmadan ve millileştirmeden doğrudan Gürcistan'daki bir müşterisine $155.000$ USD bedelle sevk etmiştir. İşlemle ilgili olarak $3.000$ USD tutarında bir nakliye maliyeti işletme tarafından üstlenilmiştir. Bu transit ticaret işlemi ile ilgili muhasebe kayıtları ve yasal yükümlülükler dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yapılan satış işlemi KDV'nin konusuna girmediği için fatura KDV hesaplanmadan düzenlenir ve elde edilen hasılat '601 Yurtdışı Satışlar' hesabında izlenir.

Satış işlemi bir ihracat türü olduğu için fatura üzerinde %20 oranında KDV hesaplanmalı ve '391 Hesaplanan KDV' hesabına alacak kaydedilmelidir.

Mallar Türkiye'ye giriş yapmadığı için '153 Ticari Mallar' hesabı kullanılmaz, sadece aradaki kar tutarı '649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar' hesabına kaydedilmelidir.

Ödenen nakliye gideri, malın mülkiyeti işletmeye ait olsa dahi maliyetle ilişkilendirilmeden doğrudan '770 Genel Yönetim Giderleri' hesabına borç kaydedilmelidir.

İşlem Türkiye'de mukim bir firma tarafından gerçekleştirildiği için elde edilen tüm gelirler '600 Yurtiçi Satışlar' hesabında takip edilmek zorundadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yapılan satış işlemi KDV'nin konusuna girmediği için fatura KDV hesaplanmadan düzenlenir ve elde edilen hasılat '601 Yurtdışı Satışlar' hesabında izlenir.

Cevap

Transit ticaret kapsamında yapılan satışların KDV'ye tabi olmaması ve hasılatın '601 Yurtdışı Satışlar' hesabında izlenmesi gerektiğini belirten seçenek doğrudur.

Transit ticaret işlemleri, malların Türkiye gümrük bölgesine girmeden bir yabancı ülkeden diğerine gönderilmesi sürecidir. Bu işlemler KDV Kanunu'nun yer bakımından uygulama alanı dışında kaldığı için KDV hesaplanmaz. Muhasebe düzeninde ise bu tür satışlar, doğrudan yurt dışına yapılan bir satış niteliğinde olduğundan '601 Yurtdışı Satışlar' hesabında izlenir.

Adım Adım Çözüm

1

İşlemin niteliğini belirle

Transit Ticaret

Malların Türkiye gümrük hattına sokulmadan bir dış ülkeden diğerine gönderilmesi transit ticarettir.

2

Vergi yükümlülüğünü analiz et

KDV kapsamı dışı

KDV Kanunu'nun 1. maddesine göre işlemlerin Türkiye'de yapılması gerekir; transit ticarette teslim Türkiye dışında gerçekleşir.

3

Muhasebe hesaplarını seç

153 Ticari Mallar ve 601 Yurtdışı Satışlar

Mal alışı stoklarda, satışı ise yurt dışı hasılat hesabında brüt olarak izlenmelidir.

Anahtar Kavram

Transit Ticaretin KDV Karşısındaki Durumu ve Hasılat Kaydı

İpuçları

1

Malın Türkiye gümrük hattından geçip geçmediğine dikkat edin.

2

KDV'nin 'mülkilik' (yersellik) ilkesini hatırlayın: İşlem Türkiye'de gerçekleşmiyorsa vergi doğar mı?

3

Transit ticaret satışlarının muhasebe kodunu düşünün; bu bir dış satış mıdır yoksa iç satış mı?

Daha Fazla Pratik

Transit ticarette kullanılan alış ve satış kurlarının değerleme farklarının (kambiyo karı/zararı) hangi hesaplarda izlenmesi gerektiğini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 56Soru →

Odak Dış Ticaret İşletmesi, $18$ Mayıs $2026$ tarihinde yurt dışındaki bir müşterisine $60.000$ ABD Doları tutarındaki malı "mal mukabili" ödeme şekliyle ihraç etmek üzere sevk etmiştir. Söz konusu ihracat işlemine ilişkin gümrük beyannamesi $22$ Mayıs $2026$ tarihinde kapatılmış ve ihracat fiilen gerçekleşmiştir. İlgili tarihlerdeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kurları aşağıda verilmiştir:

- $18$ Mayıs $2026$ : $1$ USD = $33,50$ TL
- $22$ Mayıs $2026$ : $1$ USD = $33,80$ TL

Buna göre, işletmenin ihracatın gerçekleştiği tarihte yapacağı muhasebe kaydında "601 Yurtdışı Satışlar" hesabına kaydedilmesi gereken tutar aşağıdakilerden hangisidir?

2.010.000

TL

2.028.000

TL

2.035.000

TL

2.000.000

TL

2.050.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $2.028.000$ TL

Cevap

İhracat geliri, malların fiili ihraç tarihindeki (

22

Mayıs

2026

) döviz kuru üzerinden hesaplanarak

2.028.000

TL olarak kaydedilmelidir.

Doğru yanıt olan tutar, malların fiili ihraç tarihi olan

22

Mayıs

2026

tarihindeki

33,80

TL'lik kurun

60.000

ABD Doları ile çarpılması (

60.000 \times 33,80 = 2.028.000

) sonucu elde edilmiştir. Dış ticaret muhasebesinde temel ilke, gelirin gümrük beyannamesinin kapanış tarihinde kaydedilmesidir.

Adım Adım Çözüm

1

Fiili ihraç tarihinin belirlenmesi

22

Mayıs

2026

Muhasebe ve vergi mevzuatı açısından ihracat geliri, gümrük beyannamesinin kapandığı (fiili ihraç) tarihte doğmuş sayılır.

2

Geçerli döviz kurunun tespiti

1

USD =

33,80

TL

İhracat işlemlerinde fiili ihraç tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru baz alınır.

3

TL tutarının hesaplanması

60.000 \times 33,80 = 2.028.000

TL

Döviz tutarı ile ilgili tarihteki kur çarpılarak hasılat tutarına ulaşılır.

Anahtar Kavram

İhracat işlemlerinde hasılatın kaydedilmesi için faturanın düzenlendiği tarih değil, malların fiilen sınır dışı edildiği (gümrük beyannamesinin kapandığı) tarih esas alınır.

İpuçları

1

İhracat işlemlerinde gelirin ne zaman kaydedileceğine karar verirken gümrük beyannamesinin kapandığı tarihi dikkate almalısınız.

2

İşletme, sevkiyat tarihi olan

18

Mayıs'ta henüz geliri elde etmiş sayılmaz; mülkiyet fiili ihraç ile geçer.

Daha Fazla Pratik

Eğer bu işlem peşin ihracat olsaydı, tahsil edilen avansın değerlemesi ve ihracat anındaki kur farkı kayıtlarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 57Soru →

(G) Gıda Üretim İşletmesi, Ekim 2026 tarihinde (X) Dış Ticaret A.Ş.'ye ihraç edilmek şartıyla $1.500.000$ TL tutarında mamul teslim etmiştir (KDV oranı % $20$ ). KDV Kanunu 11/1-c maddesi kapsamında gerçekleştirilen bu işlemde KDV, imalatçı işletme tarafından tahsil edilmemiş; ancak düzenlenen faturada ayrıca gösterilmiştir. Buna göre, imalatçı (G) işletmesinin satış tarihinde yapacağı yevmiye kaydında borçlandırılacak hesaplar ve tutarları aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

"120 Alıcılar" hesabı

1.500.000

TL ve "192 Diğer KDV" hesabı

300.000

TL

"120 Alıcılar" hesabı

1.800.000

TL

"120 Alıcılar" hesabı

1.500.000

TL ve "391 Hesaplanan KDV" hesabı

300.000

TL

"120 Alıcılar" hesabı

1.500.000

TL ve "191 İndirilecek KDV" hesabı

300.000

TL

"120 Alıcılar" hesabı

1.800.000

TL ve "192 Diğer KDV" hesabı

300.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "120 Alıcılar" hesabı $1.500.000$ TL ve "192 Diğer KDV" hesabı $300.000$ TL

Cevap

İmalatçı işletme, satış kaydında "120 Alıcılar" hesabını

1.500.000

TL ve "192 Diğer KDV" hesabını

300.000

TL borçlandırır.

Doğru seçenek, ihraç kayıtlı satışın muhasebe mantığını tam olarak yansıtmaktadır. İmalatçı, ihracatçıya yaptığı bu teslimde KDV'yi tahsil etmediği için "120 Alıcılar" hesabına sadece malın çıplak bedeli olan

1.500.000

TL'yi kaydeder. Faturada gösterilen ancak tahsil edilmeyen

300.000

TL tutarındaki KDV ise, vergi dairesi nezdinde tecil-terkin işlemine tabi tutulacağı için "192 Diğer KDV" hesabının borcuna kaydedilerek takip altına alınır.

Adım Adım Çözüm

1

KDV tutarının hesaplanması

1.500.000 \times 0,20 = 300.000

TL

İşleme konu olan katma değer vergisinin belirlenmesi gerekir.

2

Tahsil edilecek tutarın belirlenmesi

1.500.000

TL

İhraç kayıtlı satışlarda KDV tahsil edilmediği için sadece mal bedeli (matrah) tahsil edilecektir.

3

Borç tarafı hesaplarının seçimi

120 Alıcılar (

1.500.000

TL) ve 192 Diğer KDV (

300.000

TL)

Mal bedeli alacak takibi için 120 nolu hesaba, tahsil edilmeyen ancak tecil edilecek KDV ise 192 nolu hesaba kaydedilir.

Anahtar Kavram

İhraç kayıtlı teslimlerde (KDV Kanunu 11/1-c), imalatçı KDV'yi tahsil etmez; bu KDV beyannamede tecil edilir ve ihracat gerçekleşince terkin edilir. Bu süreçte tahsil edilmeyen KDV, geçici olarak "192 Diğer KDV" (Tecil Edilebilir KDV) hesabında takip edilir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 58Soru →

Ayyıldız Dış Ticaret İşletmesi, $20.000$ İngiliz Sterlini (£) tutarındaki malı yurt dışındaki bir müşterisine "mal mukabili" ödeme şekliyle ihraç etmiştir. İşleme ilişkin tarihler ve kurlar aşağıda verilmiştir:

Tarih	İşlem	TCMB Döviz Alış Kuru ( $1$ £)
15 Kasım 2025	Fatura Düzenlenmesi	$42,20$ TL
20 Kasım 2025	Fiili İhracat (GÇB Kapanış)	$42,50$ TL
15 Aralık 2025	Bedelin Tahsil Edilmesi	$41,80$ TL

Buna göre, işletmenin 15 Aralık 2025 tarihinde yapması gereken tahsilat kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

102 BANKALAR

836.000

(B), 656 KAMBİYO ZARARLARI

14.000

(B) / 120 ALICILAR

850.000

(A)

102 BANKALAR

836.000

(B), 656 KAMBİYO ZARARLARI

8.000

(B) / 120 ALICILAR

844.000

(A)

102 BANKALAR

836.000

(B) / 120 ALICILAR

836.000

(A)

102 BANKALAR

836.000

(B), 656 KAMBİYO ZARARLARI

14.000

(B) / 601 YURT DIŞI SATIŞLAR

850.000

(A)

102 BANKALAR

850.000

(B) / 120 ALICILAR

850.000

(A)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 102 BANKALAR $836.000$ (B), 656 KAMBİYO ZARARLARI $14.000$ (B) / 120 ALICILAR $850.000$ (A)

Cevap

15 Aralık tarihinde yapılması gereken doğru yevmiye kaydı; 102 Bankalar hesabının

836.000

TL borçlandırılması, 656 Kambiyo Zararları hesabının

14.000

TL borçlandırılması ve 120 Alıcılar hesabının

850.000

TL alacaklandırılması şeklindedir.

Doğru seçenek, fiili ihracat tarihindeki kur olan

42,50

üzerinden hesaplanan

850.000

TL tutarındaki alacağın kapatılmasını ve tahsilat tarihindeki

41,80

kuru üzerinden elde edilen

836.000

TL ile aradaki

14.000

TL'lik farkın kambiyo zararı olarak kaydedilmesini gösteren seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1

İhracatın gerçekleşme (tahakkuk) değerini hesaplayınız.

20.000 \text{ £} \times 42,50 \text{ TL} = 850.000 \text{ TL}

Tek Düzen Hesap Planı ve VUK uyarınca ihracat geliri, Gümrük Beyannamesinin kapandığı (fiili ihracat) tarihteki kur üzerinden kaydedilir.

2

Tahsil edilen tutarın TL karşılığını hesaplayınız.

20.000 \text{ £} \times 41,80 \text{ TL} = 836.000 \text{ TL}

Tahsilat, işlemin gerçekleştiği tarihteki cari kur üzerinden banka hesabına kaydedilir.

3

Kur farkını ve yönünü belirleyiniz.

850.000 \text{ TL (Alacak)} - 836.000 \text{ TL (Tahsilat)} = 14.000 \text{ TL (Zarar)}

İhracat tarihindeki kur (

42,50

), tahsilat tarihindeki kurdan (

41,80

) yüksek olduğu için işletme aleyhine bir kur farkı oluşmuştur.

Anahtar Kavram

İhracat işlemlerinde hasılatın ve alacağın kayda alınmasında 'Fiili İhracat' (GÇB Kapanış) tarihindeki kurun esas alınması ve tahsilat aşamasında oluşan farkın kambiyo karı/zararı olarak kaydedilmesi.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 59Soru →

Bir dış ticaret işletmesi, yurt dışından ticari mal ithal etmek amacıyla bankası aracılığıyla akreditif açtırmıştır. Akreditif açılışı sırasında banka tarafından tahsil edilen akreditif komisyonu ve haberleşme giderleri, mallar işletmeye ulaşıncaya kadar aşağıdaki hesaplardan hangisinde takip edilmelidir?

153 Ticari Mallar

159 Verilen Sipariş Avansları

770 Genel Yönetim Giderleri

780 Finansman Giderleri

150 İlk Madde ve Malzeme

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 159 Verilen Sipariş Avansları

Cevap

İthalat sürecindeki masraflar, mallar işletme stoklarına dahil edilinceye kadar 159 Verilen Sipariş Avansları hesabında izlenmelidir.

Akreditifli ithalat işlemlerinde, akreditif açılması aşamasında ödenen komisyonlar, haberleşme masrafları ve diğer banka giderleri malın maliyet bedelinin bir parçasıdır. Tek Düzen Hesap Planı gereği, mallar fiilen işletmeye ulaşıp millileştirilene kadar bu tür maliyet unsurlarının '159 Verilen Sipariş Avansları' hesabında takip edilmesi zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1

İşlemin niteliğini belirlemek

Akreditif açılış masrafları, ithal edilen malın maliyetine eklenmesi gereken harcamalardır.

VUK ve TDHP uyarınca, malın satın alınması ve işletmeye getirilmesi için yapılan harcamalar malın maliyet bedeline eklenir.

2

Dönemsel takip hesabını seçmek

Mal henüz fiilen teslim alınmadığı için maliyetler 159 Verilen Sipariş Avansları hesabında biriktirilir.

Dış ticaret işlemlerinde fiili ithalat (millileştirme) gerçekleşene kadar yapılan ödemeler ve masraflar avans niteliğinde kabul edilir.

3

Hesap transferini planlamak

Mal teslim alındığında 159 nolu hesap alacaklandırılarak 153 nolu hesaba devredilir.

Maliyetin kesinleşmesi ve stoklara giriş kaydının yapılması aşamasında geçici hesap kapatılır.

Anahtar Kavram

Akreditifli ithalat masraflarının maliyetleşme süreci

Daha Fazla Pratik

İthalat masraflarının malın maliyetine eklendiği yevmiye maddesini ve mal stoklara girdiğinde yapılan virman kaydını inceleyiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 60Soru →

HG Dış Ticaret İşletmesi, $20$ Kasım $2025$ tarihinde bankadaki vadesiz döviz hesabına $12.000$ Avro yatırmıştır. İşleme ilişkin veriler şu şekildedir:

Tarih	İşlem / Durum	Kur ( $1$ Avro)
$20$ Kasım $2025$	Döviz Yatırma	$32,50$ TL
$31$ Aralık $2025$	Dönem Sonu Değerleme	$34,20$ TL

Buna göre, işletmenin $31$ Aralık $2025$ tarihinde yapması gereken envanter (değerleme) kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

102 BANKALAR 20.400 (Borçlu) / 646 KAMBİYO KARLARI 20.400 (Alacaklı)

656 KAMBİYO ZARARLARI 20.400 (Borçlu) / 102 BANKALAR 20.400 (Alacaklı)

102 BANKALAR 20.400 (Borçlu) / 600 YURTİÇİ SATIŞLAR 20.400 (Alacaklı)

102 BANKALAR 410.400 (Borçlu) / 646 KAMBİYO KARLARI 410.400 (Alacaklı)

770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ 20.400 (Borçlu) / 102 BANKALAR 20.400 (Alacaklı)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 102 BANKALAR 20.400 (Borçlu) / 646 KAMBİYO KARLARI 20.400 (Alacaklı)

Cevap

Dönem sonunda bankadaki döviz mevcudunun değerlenmesi sonucunda oluşan

20.400

TL tutarındaki olumlu kur farkı, 102 Bankalar hesabının borcuna ve 646 Kambiyo Karları hesabının alacağına kaydedilmelidir.

Kur farkı hesaplanırken dönem sonu değeri (

410.400

TL) ile kayıtlı değer (

390.000

TL) karşılaştırılır. Aradaki

20.400

TL'lik fark varlık değerinde bir artış sağladığı için 102 Bankalar hesabı borçlandırılır ve bu gelir 646 Kambiyo Karları hesabında alacak tarafta izlenir.

Adım Adım Çözüm

1

Dövizin yatırıldığı tarihteki (kayıtlı) TL değerini hesaplayınız.

12.000 \text{ Avro} \times 32,50 \text{ TL} = 390.000 \text{ TL}

Varlıkların ilk girişi işlem tarihindeki kur üzerinden yapılır.

2

Dövizin dönem sonundaki (bilanço tarihi) TL değerini hesaplayınız.

12.000 \text{ Avro} \times 34,20 \text{ TL} = 410.400 \text{ TL}

Yabancı paralı varlıklar dönem sonunda değerlemeye (kur güncellemesine) tabi tutulur.

3

İki değer arasındaki farkı bularak kâr/zarar durumunu belirleyiniz.

410.400 - 390.000 = 20.400 \text{ TL}

(Olumlu fark)

Dönem sonu değeri kayıtlı değerden yüksek olduğu için kambiyo kârı oluşmuştur.

4

Muhasebe kaydını gerçekleştiriniz.

102 Bankalar hesabı

20.400

TL borçlandırılır, 646 Kambiyo Karları hesabı

20.400

TL alacaklandırılır.

Varlık hesabındaki artış borç tarafına, oluşan gelir ise ilgili gelir hesabının alacak tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Yabancı paralı varlıkların (efektif/döviz) dönem sonunda değerlenmesi (VUK Değerleme Hükümleri).

İpuçları

1

Bankadaki döviz miktarını hem başlangıç hem de dönem sonu kurlarıyla çarparak TL karşılıklarını bulun.

2

Dönem sonundaki TL değerinin başlangıçtan fazla olması, işletme için bir kambiyo kârı oluştuğunu gösterir.

Daha Fazla Pratik

Kurun düştüğü bir senaryoda (örneğin kurun

31,00

TL'ye inmesi) kaydın nasıl değişeceğini düşününüz.

Tahmini Süre:1m 30s

Dış Ticaret İşlemleri Muhasebesi

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap