Dış Ticaret İşlemleri Muhasebesi

220 soru

Soru 61Soru

Bir işletme, yurt dışından hammadde ithal etmek amacıyla akreditif açtırmış; bu işlem için bankaya 2.0002.000 TL komisyon ve 100100 TL BSMV ödemiştir. İthalat süreci tamamlanıp mallar gümrükten çekilerek işletme deposuna alındığında, akreditif dosyasında biriken toplam 150.000150.000 TL tutarındaki tüm maliyetler ilgili stok hesabına aktarılmıştır.

Buna göre, söz konusu akreditifli ithalat işleminin muhasebeleştirilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Akreditif açılışında ödenen komisyon ve BSMV tutarı doğrudan '770 Genel Yönetim Giderleri' hesabında izlenmelidir.

Cevap

Akreditif açılışında ödenen komisyon ve BSMV tutarı doğrudan '770 Genel Yönetim Giderleri' hesabında izlenmelidir ifadesi yanlıştır; bu tutarlar maliyete dahil edilerek '159 Verilen Sipariş Avansları' hesabında takip edilmelidir.
İthalat işlemlerinde, özellikle akreditifli ödemelerde bankaya ödenen komisyon, haberleşme giderleri ve vergi (BSMV) gibi tutarlar malın maliyet unsuru olarak kabul edilir. Bu tutarlar dönem gideri (770) olarak değil, malın fiilen depoya girdiği ana kadar '159 Verilen Sipariş Avansları' hesabında toplanmalıdır. Bu nedenle komisyonun doğrudan gider yazılacağını belirten ifade hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Akreditif açılış giderlerinin niteliğini belirlemek.
Komisyon ve BSMV gibi giderler, ithal edilen malın maliyet bedeline eklenmesi gereken unsurlardır.
VUK ve Muhasebe Standartları gereği, bir varlığın iktisap edilmesi için yapılan zorunlu harcamalar o varlığın maliyetini oluşturur.
2
Kullanılacak geçici hesabı tespit etmek.
İthalat süreci devam ederken yapılan tüm ödemeler '159 Verilen Sipariş Avansları' hesabının borcuna kaydedilir.
Mallar henüz işletme mülkiyetine/deposuna fiilen girmediği için doğrudan stok hesapları (150/153) yerine avans nitelikli bir hesap kullanılır.
3
Malların işletmeye girişi aşamasındaki devir kaydını analiz etmek.
Hammadde ithal edildiği için 150.000150.000 TL tutarındaki toplam maliyet '150 İlk Madde ve Malzeme' hesabına borç, '159' nolu hesaba alacak kaydedilerek aktarılır.
İthalat tamamlandığında maliyetlerin asıl stok hesabına devredilerek geçici hesabın kapatılması gerekir.

Anahtar Kavram

İthalat maliyetlerinin unsurları ve 159 Verilen Sipariş Avansları hesabının işleyişi.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 62Soru

İmalatçı (A) İşletmesi, Nisan 2026 döneminde bir dış ticaret sermaye şirketine ihraç edilmek kaydıyla 4.000.0004.000.000 TL tutarında sanayi mamulü satmıştır (KDV oranı %20\%20). İşletmenin aynı döneme ait KDV beyannamesinde toplam hesaplanan KDV 1.100.0001.100.000 TL, toplam indirilecek KDV ise 500.000500.000 TL olarak görülmektedir.

Buna göre, Nisan ayı sonunda yapılacak KDV mahsup kaydında "392 Diğer KDV (Tecil Edilen KDV)" ve "136 Diğer Çeşitli Alacaklar (İade Edilecek KDV)" hesaplarına kaydedilecek tutarlar aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 392 Hesabı: 600.000600.000 TL; 136 Hesabı: 200.000200.000 TL

Cevap

392 Diğer KDV (Tecil Edilen KDV) hesabına 600.000600.000 TL, 136 Diğer Çeşitli Alacaklar (İade Edilecek KDV) hesabına ise 200.000200.000 TL kaydedilmelidir.
İhraç kayıtlı satışlarda tecil edilecek KDV, teslim bedeli üzerinden hesaplanan KDV (800.000800.000 TL) ile dönem beyannamesindeki ödenecek KDV (1.100.000500.000=600.0001.100.000 - 500.000 = 600.000 TL) arasındaki düşük olan değerdir. Bu durumda 600.000600.000 TL tecil edilir (392 hesabı). Tecil edilemeyen bakiye olan 200.000200.000 TL (800.000600.000800.000 - 600.000) ise ihracat gerçekleştikten sonra nakden veya mahsuben iade alınmak üzere ilgili alacak hesabına (136 hesabı) kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
İhraç kayıtlı teslime ilişkin KDV tutarını hesaplayın.
4.000.000×0,20=800.0004.000.000 \times 0,20 = 800.000 TL
Tecil-terkin uygulamasına konu olan azami KDV miktarını belirlemek için gereklidir.
2
Dönemin KDV mahsup dengesini (Ödenmesi Gereken KDV) hesaplayın.
1.100.000500.000=600.0001.100.000 - 500.000 = 600.000 TL
Tecil edilebilecek tutar, o ay beyannamede çıkan ödenmesi gereken KDV ile sınırlıdır.
3
Tecil edilen KDV tutarını belirleyin.
min(800.000,600.000)=600.000\min(800.000, 600.000) = 600.000 TL
Mevzuat gereği, tecil edilecek tutar ihraç kayıtlı KDV ile ödenmesi gereken KDV'den küçük olanıdır.
4
İade edilecek KDV tutarını hesaplayın.
800.000600.000=200.000800.000 - 600.000 = 200.000 TL
İhraç kayıtlı teslim KDV'sinin tecil edilemeyen kısmı, ihracat gerçekleştikten sonra iade alınabilir.

Anahtar Kavram

İhraç kayıtlı teslimlerde KDV tecil-iade ayrımı

İpuçları

1
İhraç kayıtlı teslimde KDV tahsil edilmez ancak beyannamede gösterilir.
2
Beyannamede 'Ödenmesi Gereken KDV' satırına bakın; tecil edilecek tutar bu rakamı aşamaz.
3
Hesaplanan KDV (1.100.0001.100.000) ile İndirilecek KDV (500.000500.000) arasındaki fark 600.000600.000 TL'dir. İhracat KDV'si olan 800.000800.000 TL'nin sadece bu kadarı tecil edilebilir.

Daha Fazla Pratik

İhracatın 3 ay içinde gerçekleşmemesi durumunda yapılacak vergi ve gecikme zammı kaydı üzerinde çalışabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Önce beyanname üzerindeki net durumu görün. Eğer ödenecek vergi varsa, bu verginin kaynağının ihraç kayıtlı satış olduğunu varsayarak o tutarı tecil edin. Kalan ihracat KDV'sini ise iade olarak ayırın.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 63Soru

Bir işletme, yurt dışından ticari mal ithal etmek üzere akreditif açtırmış ve mallar işletme deposuna girene kadar aşağıdaki harcamaları gerçekleştirmiştir:

Harcama KalemiTutar (TL)
Mal Bedeli (Fatura Tutarı)1.200.0001.200.000
Akreditif Açılış ve Haberleşme Masrafları10.00010.000
Gümrük Vergisi150.000150.000
Özel Tüketim Vergisi (ÖTV)240.000240.000
Katma Değer Vergisi (KDV)320.000320.000
Malın Depoya Nakliyesi25.00025.000

Buna göre, işletmenin ithal ettiği bu malların '153 Ticari Mallar' hesabına kaydedilecek toplam maliyeti kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1.625.0001.625.000

Cevap

1.625.0001.625.000 TL tutarı malın toplam maliyetini oluşturur.
Doğru yanıt olan tutar, fatura bedeli (1.200.0001.200.000), akreditif masrafları (10.00010.000), gümrük vergisi (150.000150.000), Özel Tüketim Vergisi (240.000240.000) ve nakliye giderinin (25.00025.000) toplamıdır. Katma Değer Vergisi (320.000320.000) '191 İndirilecek KDV' hesabında takip edildiği için maliyet hesaplamasına katılmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Maliyete eklenecek unsurları belirlemek.
Mal bedeli, akreditif masrafları, gümrük vergisi, ÖTV ve nakliye giderleri maliyete dahil edilir.
VUK ve muhasebe standartlarına göre, varlıkların elde edilmesi ve kullanılacak duruma getirilmesi için katlanılan tüm giderler maliyete eklenir.
2
KDV tutarını hariç tutmak.
320.000320.000 TL tutarındaki KDV, indirilecek bir vergi olduğu için maliyete dahil edilmez.
KDV, nihai bir yük olmayıp işletme tarafından vergi dairesine ödenecek tutardan düşüleceği için maliyet unsuru değildir.
3
Toplam maliyeti hesaplamak.
1.200.000+10.000+150.000+240.000+25.000=1.625.0001.200.000 + 10.000 + 150.000 + 240.000 + 25.000 = 1.625.000 TL.
Belirlenen tüm unsurların aritmetik toplamı malın giriş değerini verir.

Anahtar Kavram

İthalat maliyetinin oluşumunda, indirilebilir vergiler (KDV) hariç, millileştirme sürecine kadar yapılan tüm harcamalar stok maliyetine eklenir.

İpuçları

1
İthalat işlemlerinde hangi vergilerin maliyete ekleneceğini, hangilerinin ise indirilecek vergi olarak ayrılacağını düşünün.
2
KDV hariç gümrükte ödenen tüm vergiler ve harcamalar malın maliyetine dahil edilir.

Daha Fazla Pratik

İthalat sürecinde ödenen gümrük vergisinin muhasebe kaydını '159 Verilen Sipariş Avansları' hesabı üzerinden yapmayı deneyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 64Soru

Dış ticaretle uğraşan bir işletme, Almanya'daki bir tedarikçiden 30.00030.000 Avro bedelle satın aldığı ticari malları Türkiye gümrük hattına sokmaksızın (millileştirmeden) doğrudan Azerbaycan'daki bir müşterisine 45.00045.000 Avro bedelle satmıştır. Katma Değer Vergisi Kanunu ve muhasebe uygulamaları açısından bu işlemle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Transit ticaret kapsamında yapılan bu satış işlemi KDV'nin konusuna girmediği için faturada KDV hesaplanmaz.

Cevap

Transit ticaret kapsamında yapılan bu satış işlemi KDV'nin konusuna girmediği için faturada KDV hesaplanmaz.
Transit ticaret, yurt dışından alınan bir malın Türkiye gümrük bölgesine girmeden veya gümrük antrepolarında millileştirilmeden başka bir ülkeye satılmasıdır. Katma Değer Vergisi Kanunu uyarınca bir işlemin vergiye tabi olması için teslimin Türkiye sınırları içerisinde gerçekleşmesi gerekir. Bu işlemde mal Türkiye sınırları dışında teslim edildiği için KDV'nin konusuna girmez ve fatura üzerinde KDV hesaplanmaz.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin mahiyetini belirle.
Malın yurt dışından alınıp Türkiye'ye sokulmadan başka bir ülkeye satılması 'Transit Ticaret' olarak tanımlanır.
Muhasebe ve vergi kurallarının doğru uygulanabilmesi için işlemin türünün netleştirilmesi gerekir.
2
KDV Kanunu açısından değerlendir.
KDV Kanunu'nun 1. maddesine göre işlemlerin KDV'ye tabi olması için teslimin Türkiye'de yapılması gerekir.
Transit ticarette mal Türkiye gümrük bölgesine girmediği için teslim Türkiye sınırları dışında gerçekleşmiş sayılır.
3
Muhasebe ve fatura düzenini kontrol et.
Satış faturası KDV hesaplanmadan düzenlenir ve muhasebe kayıtlarında KDV hesapları (191/391) kullanılmaz.
Verginin konusuna girmeyen işlemlerde vergi tahakkuku yapılmaz.

Anahtar Kavram

Transit Ticarette KDV Kapsamı

İpuçları

1
Malın Türkiye gümrük sınırlarına girip girmediğine dikkat edin.
2
KDV'nin doğması için teslimin Türkiye sınırları içinde yapılmış olması şarttır.
3
Transit ticarette mallar millileştirilmez, bu yüzden ne ithalat ne de yurt içi teslim hükümleri uygulanır.

Daha Fazla Pratik

Transit ticaretin dönem sonundaki kur değerlemesi (değerleme farkları) ile ilgili soruları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 65Soru

İmalatçı (K) İşletmesi, 20262026 yılı Nisan ayı içerisinde bir dış ticaret firmasına, ihraç edilmek şartıyla 2.500.0002.500.000 TL tutarında (KDV hariç) mal teslim etmiştir. Malın tabi olduğu KDV oranı %20\%20'dir. İhracatın kanuni süresi içerisinde gerçekleştiği ve işletmenin bu teslim için KDV tahsil etmediği bilinmektedir.

Buna göre, imalatçı işletmenin bu teslim anında yapması gereken yevmiye kaydında borçlandırılacak ve alacaklandırılacak hesaplar ile tutarlar aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 120 ALICILAR 2.500.0002.500.000 TL, 192 DİĞER KDV 500.000500.000 TL / Alacak: 600 YURTİÇİ SATIŞLAR 2.500.0002.500.000 TL, 392 DİĞER KDV 500.000500.000 TL

Cevap

İhraç kayıtlı mal teslimlerinde imalatçı işletme, KDV hariç tutarı '120 Alıcılar' hesabına borç, '600 Yurtiçi Satışlar' hesabına alacak kaydederken; tahsil edilmeyen ancak beyan edilen KDV tutarını '192 Diğer KDV (Tecil Edilebilir KDV)' borcuna ve '392 Diğer KDV (Tecil Edilen KDV)' alacağına kaydetmelidir.
İhraç kayıtlı teslimlerde, KDV Kanunu'nun 11/1-c maddesi uyarınca ihracatçıya yapılan teslimlerde KDV hesaplanır ancak tahsil edilmez. Muhasebe kaydında, alıcıdan sadece mal bedeli talep edileceği için '120 Alıcılar' hesabı net tutar (2.500.0002.500.000 TL) üzerinden borçlandırılır. Hesaplanan ancak tahsil edilmeyen KDV tutarı (500.000500.000 TL), vergi dairesine karşı bir yükümlülük oluşturduğu için '392 Diğer KDV (Tecil Edilen KDV)' hesabında alacaklı; bu tutarın ihracat gerçekleştiğinde terkin edileceği (silineceği) beklendiği için de '192 Diğer KDV (Tecil Edilebilir KDV)' hesabında borçlu olarak izlenir.

Adım Adım Çözüm

1
KDV tutarının hesaplanması
2.500.000×0,20=500.0002.500.000 \times 0,20 = 500.000 TL
KDV Kanunu madde 11/1-c uyarınca ihraç kayıtlı teslimlerde KDV hesaplanması zorunludur.
2
Satış hasılatı ve alacak tutarının belirlenmesi
Alıcıdan tahsil edilecek tutar: 2.500.0002.500.000 TL (KDV hariç), Satış hasılatı: 2.500.0002.500.000 TL
Teşvik kapsamında alıcıdan KDV tahsil edilmediği için alacak hesabına sadece mal bedeli kaydedilir.
3
Tecil-Terkin mekanizmasının muhasebeleştirilmesi
192 Diğer KDV (Borç) ve 392 Diğer KDV (Alacak) hesaplarına 500.000500.000 TL kaydedilir.
MSUGT uyarınca tecil edilen KDV'nin izlenmesi için 192 ve 392 numaralı 'Diğer KDV' alt hesapları kullanılır.

Anahtar Kavram

İhraç Kayıtlı Teslim (Tecil-Terkin Sistemi)

İpuçları

1
İhraç kayıtlı teslimlerde faturada KDV gösterilir ama alıcıdan para olarak istenmez.
2
KDV tutarını takip etmek için Tek Düzen Hesap Planı'ndaki 192 ve 392 numaralı hesapları kullanmanız gerekir.

Daha Fazla Pratik

İhracat 3 aylık süre dolduktan sonra gerçekleşseydi, tecil edilen KDV'nin gecikme zammı ile birlikte nasıl muhasebeleştirileceğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 66Soru

Pınar Dış Ticaret İşletmesi, 1515 Mart 20262026 tarihinde yurt dışındaki bir müşterisinden, gelecekte ihraç edeceği mallar için 20.00020.000 ABD Doları tutarında bir bedeli peşin olarak tahsil etmiş ve "340 Alınan Sipariş Avansları" hesabına kaydetmiştir. Söz konusu malların ihracat işlemi 2828 Mart 20262026 tarihinde fiilen gerçekleşmiştir.

Buna göre, 2828 Mart tarihindeki fiili ihracat kaydında "340 Alınan Sipariş Avansları" hesabına yapılacak işlem aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 340 Alınan Sipariş Avansları hesabı borçlandırılır.

Cevap

Fiili ihracat gerçekleştiğinde, daha önce pasif karakterli bir hesap olan alacak tarafına kaydedilen avans tutarı, borçlandırılarak kapatılmalıdır.
Peşin ihracat işlemlerinde mal bedeli sevkiyattan önce tahsil edildiğinde bir borç (avans) doğar. Malların gümrükten geçip fiilen ihraç edilmesiyle bu yükümlülük yerine getirilmiş olur. Dolayısıyla, pasif bir hesap olan 340 Alınan Sipariş Avansları hesabı borçlandırılarak kapatılır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlem türünü belirleme
Peşin İhracat (Önce para tahsil edilmiş, sonra mal gönderilmiştir).
Soruda bedelin peşin tahsil edildiği ve 340 nolu hesaba kaydedildiği belirtilmiştir.
2
Yükümlülüğün sona ermesini kaydetme
340 Alınan Sipariş Avansları hesabı borçlandırılır.
İhracatın fiilen gerçekleşmesi, işletmenin malı teslim etme borcunu yerine getirdiğini gösterir; bu nedenle avans hesabı ters kayıtla kapatılmalıdır.
3
Hasılat kaydını tamamlama
601 Yurtdışı Satışlar hesabı alacaklandırılır.
İhracat geliri tahakkuk etmiştir.

Anahtar Kavram

Peşin İhracatta Avansın Kapatılması

İpuçları

1
Daha önce pasif tarafa kaydedilen bir borç hesabı, borç yerine getirildiğinde nasıl kapatılır?
2
340 nolu hesap bir yükümlülüktür; mal gönderilince bu yükümlülük biter.

Daha Fazla Pratik

Aynı işlemde fiili ihraç tarihindeki kur farkı doğsaydı, hangi hesapların kullanılacağını düşününüz.
Tahmini Süre:45s
Soru 67Soru

Sönmez Dış Ticaret İşletmesi, 2020 Şubat 20262026 tarihinde ihraç edeceği mallar karşılığında yurt dışındaki bir müşterisinden 30.00030.000 Avro tutarındaki bedeli peşin (avans) olarak banka aracılığıyla tahsil etmiştir. Söz konusu malların gümrükleme işlemleri tamamlanmış ve Gümrük Çıkış Beyannamesi (GÇB) 1515 Mart 20262026 tarihinde kapanmıştır.

İşletmenin işlemlerde esas aldığı kurlar şu şekildedir:
- 2020 Şubat 20262026: 11 Avro = 34,5034,50 TL
- 1515 Mart 20262026: 11 Avro = 35,2035,20 TL

Buna göre, işletmenin 1515 Mart 20262026 tarihinde yapacağı ihracat kaydında "601 Yurtdışı Satışlar" hesabının alacağına kaydedilecek tutar aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1.056.0001.056.000 TL

Cevap

İhracat hasılatı, malların fiili ihraç tarihindeki (GÇB kapanış tarihi) kur olan 35,2035,20 TL üzerinden hesaplanarak 1.056.0001.056.000 TL olarak kaydedilmelidir.
Dış ticaret muhasebesinde, peşin ihracat işlemleri sırasında alınan avanslar başlangıçta alınan tarihteki kurla kaydedilir. Ancak asıl satış kaydı yapıldığında, hasılat (601 Yurtdışı Satışlar) malların fiili ihraç tarihindeki (GÇB kapanış) kur üzerinden hesaplanmalıdır. Bu soruda fiili ihraç tarihindeki kur 35,2035,20 TL olduğundan, 30.000×35,20=1.056.00030.000 \times 35,20 = 1.056.000 TL tutarı doğru hasılat rakamıdır.

Adım Adım Çözüm

1
İhracat hasılatının hesaplanacağı tarih belirlenir.
1515 Mart 20262026 (GÇB kapanış tarihi)
Tek Düzen Hesap Planı ve vergi mevzuatına göre ihracat geliri, malların fiili olarak ihraç edildiği tarihteki kur üzerinden kayda alınır.
2
Döviz tutarı, ilgili tarihteki kur ile çarpılır.
30.00030.000 Avro ×\times 35,2035,20 TL = 1.056.0001.056.000 TL
Yurtdışı satış tutarının Türk Lirası karşılığını bulmak için fiili ihraç tarihindeki kur esas alınır.
3
Hasılat tutarı ilgili hesaba kaydedilir.
601 Yurtdışı Satışlar (Alacak): 1.056.0001.056.000 TL
Dış ticaret işlemlerinde yurtdışına yapılan satışlar 601 nolu hesapta takip edilir.

Anahtar Kavram

İhracat işlemlerinde hasılatın, faturanın düzenlendiği tarih değil, Gümrük Çıkış Beyannamesinin kapandığı (fiili ihraç) tarihteki kur üzerinden TL'ye çevrilerek kaydedilmesi esastır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 68Soru

Bir dış ticaret işletmesi, yurt dışından ticari mal ithal etmiş ve millileştirme süreci ile malların işletme deposuna sevkiyatına ilişkin aşağıdaki harcamaları gerçekleştirmiştir:

Harcama KalemiTutarı
Malın Fatura Bedeli2.400.0002.400.000 TL
Uluslararası Nakliye (Navlun)120.000120.000 TL
Nakliyat Sigortası40.00040.000 TL
Gümrük Vergisi180.000180.000 TL
Gümrükleme Hizmet Bedeli ve Ardiye (Gümrükte)30.00030.000 TL
Gümrükten İşletme Deposuna Taşıma Gideri25.00025.000 TL
İndirilecek Katma Değer Vergisi (KDV)559.000559.000 TL

Malların işletme deposuna girişinden sonra, bayilere dağıtımı için 15.00015.000 TL tutarında nakliye ve pazarlama gideri yapılmıştır.

Buna göre, işletmenin Tek Düzen Hesap Planı çerçevesinde "153 Ticari Mallar" hesabına kaydetmesi gereken toplam ithalat maliyeti kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2.795.0002.795.000

Cevap

İthal edilen malların toplam maliyeti 2.795.0002.795.000 TL olarak hesaplanır.
Ticari malın ithalat maliyeti; malın fatura bedeli (2.400.0002.400.000) + dış nakliye (120.000120.000) + sigorta (40.00040.000) + gümrük vergisi (180.000180.000) + gümrük ardiye/hizmet (30.00030.000) + iç nakliye (25.00025.000) toplamından oluşur. Bu kalemlerin toplamı 2.795.0002.795.000 TL yapmaktadır. İndirilecek KDV bir varlık (alacak) kalemi olduğu için, depoya giriş sonrası yapılan harcamalar ise pazarlama gideri olduğu için maliyete eklenmez.

Adım Adım Çözüm

1
Doğrudan maliyet unsurlarını belirleyin.
Malın Fatura Bedeli (2.400.0002.400.000 TL), Navlun (120.000120.000 TL), Sigorta (40.00040.000 TL).
VUK ve TMS uyarınca ithal edilen malın alış bedeli ve buna bağlı taşıma-sigorta giderleri maliyetin ana unsurlarıdır.
2
Millileştirme ve depolama sürecindeki zorunlu giderleri ekleyin.
Gümrük Vergisi (180.000180.000 TL) ve Ardiye/Gümrükleme (30.00030.000 TL).
Gümrük vergileri ve malların çekilmesi için ödenen zorunlu ardiye ücretleri malın maliyet bedeline dahil edilir.
3
Gümrükten işletme deposuna kadar olan nakliyeyi dahil edin.
İç Nakliye (25.00025.000 TL).
Mallar işletme deposuna girene kadar yapılan tüm nakliye harcamaları maliyetin bir parçasıdır.
4
KDV ve dönem giderlerini maliyetten hariç tutun.
İndirilecek KDV (559.000559.000 TL) ve Depo Sonrası Nakliye (15.00015.000 TL) elenir.
İndirilebilir vergiler maliyete eklenmez; mal depoya girdikten sonraki harcamalar ise maliyete değil, dönem giderine (760 Pazarlama Satış Dağıtım Giderleri) kaydedilir.

Anahtar Kavram

İthalat Maliyet Bedeli Oluşumu
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 69Soru

Mavi Dış Ticaret İşletmesi, 1010 Nisan 20262026 tarihinde yurt dışındaki bir müşterisine "mal mukabili" ödeme şekliyle 10.00010.000 ABD Doları tutarında mal ihraç etmiş ve faturayı bu tarihte düzenlemiştir. Söz konusu mallar 1414 Nisan 20262026 tarihinde gümrükten geçerek fiilen ihraç edilmiştir (Gümrük Çıkış Beyannamesi kapanmıştır).

İlgili tarihlerdeki kurlar şöyledir:

TarihABD Doları Kuru
1010 Nisan 2026202611 ABD Doları = 32,0032,00 TL
1414 Nisan 2026202611 ABD Doları = 33,0033,00 TL

Buna göre, işletmenin 1414 Nisan 20262026 tarihindeki ihracat kaydında "601 Yurtdışı Satışlar" hesabına alacak kaydedilecek tutar aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 330.000330.000 TL

Cevap

İhracat hasılatı, malların fiili ihraç tarihindeki kur olan 33,0033,00 TL üzerinden hesaplanarak 330.000330.000 TL olarak kaydedilmelidir.
İhracat gelirlerinin kaydedilmesinde temel kural, hasılatın malların fiili ihraç tarihindeki (Gümrük Çıkış Beyannamesinin kapandığı tarih) Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) döviz alış kuru üzerinden muhasebeleştirilmesidir. Soruda fiili ihraç tarihi 1414 Nisan 20262026 olarak belirtildiğinden, bu tarihteki 33,0033,00 TL kurunun 10.00010.000 ABD Doları ile çarpılması sonucu bulunan 330.000330.000 TL tutarı doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1
Fiili ihraç tarihini ve bu tarihteki kuru belirlemek
1414 Nisan 20262026 tarihi için kur 11 ABD Doları = 33,0033,00 TL'dir.
Muhasebe ve vergi mevzuatına göre ihracat geliri, faturanın kesildiği tarihte değil, malların gümrük hattını fiilen geçtiği tarihteki kur üzerinden TL'ye çevrilir.
2
Hasılat tutarını hesaplamak
10.000×33,00=330.00010.000 \times 33,00 = 330.000 TL
Yabancı para cinsinden bedelin, fiili ihraç tarihindeki kur ile çarpılarak ulusal para cinsinden karşılığının bulunması gerekir.
3
Muhasebe kaydını oluşturmak
"601 Yurtdışı Satışlar" hesabına 330.000330.000 TL alacak kaydı yapılır.
Dış ticaret işlemlerinde ihracat bedelleri bu hesapta takip edilir.

Anahtar Kavram

İhracat İşlemlerinde Hasılatın Fiili İhraç Tarihindeki Kurla Kaydedilmesi
Tahmini Süre:45s
Soru 70Soru

Akreditifli ihracat işlemlerinde, ihracatçı işletmenin bankası tarafından akreditif küşat (açılış) mektubunun işletmeye ihbar edildiği ancak malların henüz sevk edilmediği aşamada, söz konusu teminatın muhasebe sistemi içinde izlenmesi amacıyla yapılacak yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 911 Borçlu Nazım Hesaplar (B) / 912 Alacaklı Nazım Hesaplar (A)

Cevap

İhracat akreditif ihbarı alındığında, işlem henüz bilanço hesaplarını etkileyecek bir mali olay niteliği kazanmadığından 911 Borçlu Nazım Hesaplar borçlu, 912 Alacaklı Nazım Hesaplar alacaklı olarak kaydedilir.
İhracat işlemlerinde akreditifin açılması (küşat), ihracatçı için bir ödeme garantisi niteliğindedir. Ancak mallar sevk edilene kadar bu durum bir varlık artışı veya gelir doğurmaz. Bu nedenle, söz konusu garanti tutarı nazım hesaplarda (genellikle 911 Borçlu ve 912 Alacaklı Nazım Hesaplar altında) izlenir. 911 nolu hesap borçlandırılarak işletmenin akreditiften doğan hakkı kayıt altına alınmış olur.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirleyin.
Henüz mal sevkiyatı veya tahsilat olmadığı için işlem bilanço dışı (nazım hesap) takibi gerektiren bir teminattır.
Muhasebenin ihtiyatlılık ve dönemsellik kavramları gereği, gerçekleşmemiş işlemler bilanço hesaplarına kaydedilmez.
2
Nazım hesap kaydını oluşturun.
911 Borçlu Nazım Hesaplar (Akreditifli Alacaklar) borçlandırılır, 912 Alacaklı Nazım Hesaplar (Akreditif Teminatları) alacaklandırılır.
İşletmenin bir banka garantisi (hak) elde ettiğini izlemek için borç tarafı, teminatın kaynağını izlemek için alacak tarafı kullanılır.

Anahtar Kavram

Akreditifli İhracatta Nazım Hesap Takibi

İpuçları

1
Mallar henüz işletmeden çıkmadıysa bilanço hesaplarını kullanmaktan kaçının.
2
Banka garantileri ve henüz gerçekleşmemiş teminatlar muhasebede hangi hesap grubunda takip edilir?

Daha Fazla Pratik

Mallar sevk edildiğinde bu nazım hesap kaydının nasıl kapatılacağını (ters kayıt) inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 71Soru

İmalatçı (A) İşletmesi, 20262026 yılı Mayıs döneminde ihraç edilmek şartıyla bir dış ticaret firmasına aşağıdaki şartlarla mal teslim etmiştir:

İşlem TürüTutar (KDV Hariç)KDV Oranı
İhraç Kayıtlı Teslim2.000.0002.000.000 TL%20\%20
Diğer Yurt İçi Satışlar1.000.0001.000.000 TL%20\%20

İşletmenin ilgili dönemdeki toplam indirilecek KDV tutarı 450.000450.000 TL'dir.

Buna göre, KDV Kanunu'nun 11/1c11/1-c maddesi kapsamında yapılan bu teslimle ilgili olarak işletmenin ilgili dönem beyannamesinde yer alacak "Tecil Edilecek KDV" ve "İade Edilebilir KDV" tutarları aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tecil Edilecek KDV: 150.000150.000 TL; İade Edilebilir KDV: 250.000250.000 TL

Cevap

Tecil edilecek KDV tutarı 150.000150.000 TL ve iade edilebilir KDV tutarı 250.000250.000 TL'dir.
KDV Kanunu'nun 11/1c11/1-c maddesine göre ihraç kayıtlı teslimlerde hesaplanan KDV, ihracatçılardan tahsil edilmez; tecil-terkin sistemine göre beyan edilir. İmalatçının dönem beyannamesinde ödenecek KDV çıkması durumunda, ihraç kayıtlı teslimden doğan KDV'nin ödenecek tutarı aşmayan kısmı tecil edilir, aşan kısmı ise ihracatın gerçekleşmesiyle birlikte iade edilir. Bu soruda 400.000400.000 TL'lik teslim KDV'sine karşılık beyannamede ödenecek tutar 150.000150.000 TL çıktığı için, 150.000150.000 TL tecil edilirken, 250.000250.000 TL iade edilebilir KDV olarak kalmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
İhraç kayıtlı teslim üzerinden hesaplanan KDV'yi belirle.
2.000.000×0,20=400.0002.000.000 \times 0,20 = 400.000 TL.
Tecil-terkin uygulamasına konu olacak azami tutarı bulmak için gereklidir.
2
İşletmenin dönem içindeki toplam Hesaplanan KDV tutarını hesapla.
400.000400.000 (İhraç Kayıtlı) + (1.000.000×0,20)(1.000.000 \times 0,20) (Yurt İçi) = 600.000600.000 TL.
KDV beyannamesinin genel dengesini görmek için toplam hesaplanan vergiye ulaşılmalıdır.
3
Tecil öncesi ödenecek KDV tutarını (Net Pozisyon) hesapla.
600.000600.000 (Toplam Hesaplanan) - 450.000450.000 (İndirilecek) = 150.000150.000 TL.
Tecil edilecek tutar, bu net ödenecek tutar ile sınırlıdır.
4
Tecil ve İade ayrımını yap.
Tecil: 150.000150.000 TL; İade: 400.000150.000=250.000400.000 - 150.000 = 250.000 TL.
İhraç kayıtlı teslimden doğan KDV (400.000400.000 TL), ödenecek KDV'den (150.000150.000 TL) büyük olduğu için sadece ödenecek tutar tecil edilir, kalan fark ise iade hakkı doğurur.

Anahtar Kavram

İhraç kayıtlı teslimlerde (KDV 11/1-c) tecil edilecek vergi, o dönemdeki toplam hesaplanan KDV ile indirilecek KDV arasındaki fark (ödenecek KDV) ile sınırlıdır.

İpuçları

1
Önce işletmenin o dönemki genel KDV sonucunu (Hesaplanan - İndirilecek) bulun.
2
Tecil edilecek tutarın, ihraç kayıtlı teslim KDV'si ile beyannamede çıkan ödenecek tutar arasında hangisi küçükse o olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

İndirilecek KDV'nin hesaplanan KDV'den büyük olduğu (devreden KDV durumu) bir senaryoda tecil ve iade tutarlarının nasıl değişeceğini analiz edin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 72Soru

İşletme, 20.11.202520.11.2025 tarihinde 50.00050.000 USD tutarındaki ticari malı "Akreditifli" ödeme yöntemiyle ihraç etmiş ve Gümrük Beyannamesi aynı gün kapanmıştır. İşleme ilişkin kur bilgileri aşağıdadır:

TarihİşlemKur (11 USD)
20.11.202520.11 .2025Fiili İhracat (GÇB Kapanış)31,0031,00 TL
31.12.202531.12 .2025Dönem Sonu Değerleme33,0033,00 TL
15.01.202615.01 .2026Bedelin Tahsili34,0034,00 TL

İhracat bedeli tahsil edilirken aracı banka, toplam bedel üzerinden %1,5\% 1,5 oranında komisyon kesintisi yaptıktan sonra kalan tutarı işletmenin ticari mevduat hesabına aktarmıştır.

Buna göre, 15.01.202615.01 .2026 tarihinde yapılması gereken tahsilat kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 102 BANKALAR 1.674.5001.674.500 (B), 760 PAZ. SAT. DAĞ. GİD. 25.50025.500 (B) / 120 ALICILAR 1.650.0001.650.000 (A), 646 KAMBİYO KARLARI 50.00050.000 (A)

Cevap

Tahsilat kaydında borç tarafında Bankalar (1.674.500 TL) ve Pazarlama Satış Dağıtım Giderleri (25.500 TL), alacak tarafında ise Alıcılar (1.650.000 TL) ve Kambiyo Karları (50.000 TL) hesapları yer almalıdır.
Doğru cevap, 120 Alıcılar hesabının 31.12.202531.12.2025 tarihindeki değerlenmiş tutarı olan 1.650.0001.650.000 TL üzerinden kapatılmasını, 20262026 yılına sarkan kur artışının (50.00050.000 TL) kambiyo karı olarak tanınmasını ve banka komisyonunun (25.50025.500 TL) gider olarak borç kaydedilmesini sağlar. Banka hesabına ise komisyon sonrası kalan net tutar girer.

Adım Adım Çözüm

1
Alıcılar hesabının dönem sonu değerlenmiş bakiyesini hesapla.
50.00050.000 USD ×33,00\times 33,00 TL =1.650.000= 1.650.000 TL
Yıl sonunda yapılan değerleme sonucu 120 Alıcılar hesabı bu tutarla izlenmektedir.
2
Tahsilat tarihindeki brüt TL tutarını ve oluşan yeni dönem kur farkını hesapla.
Brüt: 50.000×34=1.700.00050.000 \times 34 = 1.700.000 TL. Kur Farkı Karı: 1.700.0001.650.000=50.0001.700.000 - 1.650.000 = 50.000 TL
Dönem başından tahsilat tarihine kadar kurlardaki artış 2026 yılı için kambiyo karı oluşturur.
3
Banka komisyon tutarını TL cinsinden hesapla.
USD Komisyon: 50.000×50.000 \times %1,5 = 750 USD. TL Karşılığı: 750×34=25.500750 \times 34 = 25.500 TL
Banka kesintileri muhasebe ilkeleri gereği gider olarak kaydedilmelidir.
4
Bankaya yatan net tutarı belirle.
1.700.00025.500=1.674.5001.700.000 - 25.500 = 1.674.500 TL
İşletmenin hesabına giren nakit akışı komisyon sonrası kalan tutardır.

Anahtar Kavram

İhracat işlemlerinde kur farkları, dönem sonlarında ve tahsilat tarihlerinde ayrı ayrı hesaplanmalı; banka komisyonları ise brüt tutardan netleştirilmeden gider yazılmalıdır.

İpuçları

1
İşlem iki farklı yıla yayıldığı için 31.12 tarihindeki değerlemeyi dikkate almalısınız.
2
Alıcılar hesabının bakiyesi yıl sonunda 33,00 TL kuruyla güncellenmiştir. Tahsilat anında bu güncel bakiye üzerinden işlem yapın.
3
Komisyon oranını (%1,5) tahsilat tarihindeki kur (34,0034,00) ile çarparak gider tutarını bulup kayda ekleyin.

Daha Fazla Pratik

Akreditif açılışında yapılan nazım hesap kayıtlarını ve teyitli akreditiflerdeki risk paylaşımını inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Önce Alıcılar hesabındaki kur farkını ayrıca kaydedip bakiyeyi 1.700.000 TL'ye getirip, ardından tahsilat kaydını yapabilirsiniz; ancak sınav formatında bu iki işlem genellikle tek bir yevmiye maddesinde birleştirilir.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 73Soru

İşletme, ticari mal ithalatı gerçekleştirmek amacıyla bankası aracılığıyla 80.000 USD80.000 \text{ USD} tutarında bir akreditif açtırmış ve %25\%25 oranında nakit teminat yatırmıştır. Akreditif açılış tarihinde kur 1 USD=30 TL1 \text{ USD} = 30 \text{ TL}'dir. Belgelerin bankaya ulaştığı ve kalan akreditif bedelinin transfer edildiği tarihte kur 1 USD=33 TL1 \text{ USD} = 33 \text{ TL} olarak gerçekleşmiştir. Ayrıca bu aşamada banka 10.000 TL10.000 \text{ TL} haberleşme ve komisyon gideri tahsil etmiştir.

Bu bilgilere göre, belgelerin bankadan teslim alınması ve transfer işleminin gerçekleştirilmesi aşamasında yapılacak muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 159 Verilen Sipariş Avansları hesabı 2.050.000 TL2.050.000 \text{ TL} borçlandırılır.

Cevap

159 Verilen Sipariş Avansları hesabı 2.050.000 TL2.050.000 \text{ TL} borçlandırılır.
Doğru cevapta belirtilen tutar (2.050.000 TL2.050.000 \text{ TL}), transfer edilen kalan bakiye (60.000 USD×3360.000 \text{ USD} \times 33), daha önce yatırılan teminatın değer artışı (20.000 USD×320.000 \text{ USD} \times 3) ve banka komisyonunun (10.000 TL10.000 \text{ TL}) toplamıdır. Bu kalemlerin tamamı akreditifli ithalatta malın maliyetine eklenmesi gereken unsurlardır ve belge teslimi aşamasında 159 Verilen Sipariş Avansları hesabının borç tarafına kaydedilirler.

Adım Adım Çözüm

1
Akreditif açılışındaki teminat tutarını hesapla.
80.000 USD×%25=20.000 USD80.000 \text{ USD} \times \%25 = 20.000 \text{ USD}. TL karşılığı: 20.000×30=600.000 TL20.000 \times 30 = 600.000 \text{ TL}.
Bu tutar başlangıçta 159 hesaba borç kaydedilmiştir.
2
Transfer tarihindeki kalan ödeme tutarını hesapla.
60.000 USD×33=1.980.000 TL60.000 \text{ USD} \times 33 = 1.980.000 \text{ TL}.
Belgeler geldiğinde bankadan satıcıya transfer edilen güncel kurdaki bedeldir.
3
Teminat tutarı üzerindeki kur farkını hesapla.
20.000 USD×(3330)=60.000 TL20.000 \text{ USD} \times (33 - 30) = 60.000 \text{ TL}.
Nakit teminat mal bedeline mahsup edileceğinden, değer artışı maliyete eklenmelidir.
4
Transfer aşamasında 159 hesaba yapılacak toplam borç kaydını bul.
1.980.0001.980.000 (Kalan ödeme) + 60.00060.000 (Kur farkı) + 10.00010.000 (Komisyon) = 2.050.000 TL2.050.000 \text{ TL}.
Belge gelişiyle birlikte tüm maliyet unsurları akreditif avansı hesabında toplanır.

Anahtar Kavram

İthalat işlemlerinde mallar gümrük hattını geçip işletme stoklarına girene kadar oluşan tüm kur farkları ve masraflar stok maliyetinin bir parçası olarak 159 Verilen Sipariş Avansları hesabında izlenir.

İpuçları

1
İthalat işlemlerinde mallar depoya girene kadar yapılan tüm giderleri ve kur farklarını maliyete eklemeyi unutmayın.
2
Daha önce yatırılan teminat (avans) tutarını transfer günündeki kur ile değerleyip aradaki farkı 159 hesabın borcuna eklemelisiniz.

Daha Fazla Pratik

İthalat tamamlanıp mallar depoya alındıktan sonra oluşan kur farklarının hangi hesapta izleneceğini (646/656) araştırınız.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 74Soru

Dış ticaretle uğraşan bir işletme, Güney Kore'den 50.000 USD50.000 \text{ USD} tutarında tıbbi cihaz ithal etmek amacıyla bankası aracılığıyla akreditif açtırmıştır. Akreditif açılış tarihinde banka tarafından %10\%10 oranında nakit teminat bloke edilmiş, %0,5\%0,5 oranında akreditif komisyonu tahsil edilmiş ve ayrıca 500 TL500 \text{ TL} haberleşme (swift) gideri işletme hesabından kesilmiştir. Akreditif açılış tarihinde %5\%5 BSMV hesaplanmış olup döviz kuru 1 USD=32,50 TL1 \text{ USD} = 32,50 \text{ TL}'dir.

Buna göre, akreditif açılış işlemlerine ilişkin yapılacak muhasebe kaydında "159 Verilen Sipariş Avansları" hesabına borç kaydedilecek toplam tutar aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 171.531,25 TL171.531,25 \text{ TL}

Cevap

Yapılacak kayıtta 159 Verilen Sipariş Avansları hesabına borç kaydedilecek toplam tutar 171.531,25 TL171.531,25 \text{ TL} olmalıdır.
Doğru yanıt olan tutar, akreditif açılışı için ödenen %10\%10 teminat (162.500 TL162.500 \text{ TL}), %0,5\%0,5 banka komisyonu (8.125 TL8.125 \text{ TL}), bu komisyonun %5\%5 BSMV'si (406,25 TL406,25 \text{ TL}) ve 500 TL500 \text{ TL} haberleşme giderinin toplamıdır. İthalat işlemlerinde, malın fiili ithaline (gümrükten çekilip işletmeye alınmasına) kadar yapılan her türlü harcama ithalat maliyetinin bir unsuru olarak kabul edilir ve 159 Verilen Sipariş Avansları hesabında takip edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Akreditif teminatının TL karşılığını hesapla
5.000 USD×32,50=162.500 TL5.000 \text{ USD} \times 32,50 = 162.500 \text{ TL}
İthalat tutarının (50.000 USD50.000 \text{ USD}) %10\%10'u teminat olarak bankaya yatırılmıştır.
2
Akreditif komisyonunun TL karşılığını hesapla
250 USD×32,50=8.125 TL250 \text{ USD} \times 32,50 = 8.125 \text{ TL}
İthalat tutarının %0,5\%0,5'i banka tarafından komisyon olarak tahsil edilmiştir.
3
Komisyon üzerinden BSMV tutarını hesapla
8.125 TL×0,05=406,25 TL8.125 \text{ TL} \times 0,05 = 406,25 \text{ TL}
Banka komisyonları üzerinden %5\%5 oranında Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV) hesaplanır.
4
Tüm maliyet unsurlarını topla
162.500+8.125+406,25+500=171.531,25 TL162.500 + 8.125 + 406,25 + 500 = 171.531,25 \text{ TL}
Akreditifli ithalatta mallar işletmeye ulaşana kadar yapılan tüm masraflar ve ödenen teminatlar 159 Verilen Sipariş Avansları hesabında toplanır.

Anahtar Kavram

İthalat Maliyeti ve Akreditif İşlemleri

İpuçları

1
İthalat maliyetine dahil edilmesi gereken unsurları belirleyerek işe başlayın.
2
Banka komisyonu üzerinden hesaplanacak BSMV tutarını ve Swift giderini eklemeyi unutmayın.
3
Akreditif teminatı (5.000 USD5.000 \text{ USD}), komisyon (250 USD250 \text{ USD}), BSMV (406,25 TL406,25 \text{ TL}) ve Swift (500 TL500 \text{ TL}) kalemlerini TL'ye çevirip toplayın.

Daha Fazla Pratik

İthalat süreci tamamlandığında bu kalemlerin 153 Ticari Mallar hesabına nasıl devredileceğini gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 75Soru

İşletme, yurt dışından ticari mal ithal etmek amacıyla bir banka nezdinde akreditif açtırmıştır. Bu işleme ilişkin veriler aşağıda sunulmuştur:

İşlem KalemiTutarı
Akreditif açılış komisyonu6.0006.000 TL
Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV)%5\%5
Akreditif açılışında yatırılan nakit teminat (marj)40.00040.000 TL
Gümrükleme sürecine kadar ödenen nakliye ve sigorta giderleri12.00012.000 TL
İthal edilen malın toplam fatura bedeli300.000300.000 TL

İthalat sürecindeki tüm harcamalar banka mevduat hesabından ödenmiş ve mallar gümrükten çekilerek işletme deposuna alınana kadar ilgili tüm maliyetler 159159 Verilen Sipariş Avansları hesabında takip edilmiştir. (Not: Teminat tutarı mal bedeline mahsup edilmiştir.)

Buna göre, malların işletme deposuna alındığı tarihte yapılacak muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 153153 TİCARİ MALLAR Hesabı 318.300318.300 TL borçlu, 159159 VERİLEN SİPARİŞ AVANSLARI Hesabı 318.300318.300 TL alacaklı.

Cevap

İthalat maliyetini oluşturan tüm unsurların (fatura bedeli, komisyon, BSMV, nakliye ve sigorta) toplamı olan 318.300318.300 TL tutarı 153153 Ticari Mallar hesabına borç, 159159 Verilen Sipariş Avansları hesabına alacak kaydedilir.
Akreditifli ithalat işlemlerinde, akreditif açılış komisyonu, bu komisyonun vergisi (BSMV), malların gümrüğe kadar olan nakliye ve sigorta giderleri ile malın fatura bedeli birer maliyet unsurudur. Tek Düzen Hesap Planı uyarınca bu unsurlar mallar işletme deposuna girene kadar 159159 Verilen Sipariş Avansları hesabında toplanır. Teslimat gerçekleştiğinde ise bu hesap alacaklandırılarak kapatılır ve toplam tutar (318.300318.300 TL) 153153 Ticari Mallar hesabının borcuna aktarılır.

Adım Adım Çözüm

1
Akreditif komisyonu üzerinden ödenecek BSMV tutarını hesaplayınız.
6.000×0,05=3006.000 \times 0,05 = 300 TL
Banka işlemlerinde komisyon bedeli üzerinden %5\%5 oranında BSMV hesaplanır.
2
Malın toplam ithalat maliyetini belirleyiniz.
300.000+6.000+300+12.000=318.300300.000 + 6.000 + 300 + 12.000 = 318.300 TL
VUK ve THP uyarınca stok maliyetine malın alış bedeli ile birlikte gümrüğe gelene kadar yapılan tüm zorunlu giderler eklenir.
3
Teminat tutarının maliyet üzerindeki etkisini analiz ediniz.
40.00040.000 TL maliyete dahil edilmez.
Teminat bir gider değil, mal bedelinin (fatura tutarının) bir parçası olarak yapılan ön ödemedir.
4
Kapanış kaydını oluşturunuz.
153153 Ticari Mallar (B) / 159159 Verilen Sipariş Avansları (A)
Malların gümrükten çekilip depoya girmesiyle geçici hesap olan 159159 kapatılarak maliyet ilgili stok hesabına devredilir.

Anahtar Kavram

İthalat Maliyet Unsurları ve 159 Nolu Hesabın Kapatılması

Daha Fazla Pratik

İthalat sürecinde ortaya çıkan kur farklarının mal maliyetine mi yoksa finansman giderine mi ekleneceği konusundaki VUK tebliğlerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 76Soru

Bir dış ticaret işletmesi, yurt dışından 20.00020.000 ABD Doları tutarında ticari mal ithal etmek üzere anlaşmıştır. İthalat sürecine ilişkin veriler şu şekildedir:

İşlem / Gider KalemiTutar / Oran
Mal Bedeli (FOB)20.00020.000 USD
Navlun Bedeli1.5001.500 USD
Sigorta Bedeli500500 USD
Gümrük Vergisi Oranı%20\%20
ÖTV Oranı%10\%10
KDV Oranı%20\%20
Gümrük Müşavirliği4.0004.000 TL
Ardiye Gideri2.0002.000 TL

Malların gümrük hattına geldiği tarihte merkez bankası döviz alış kuru 1$=301\$ = 30 TL olarak belirlenmiştir. Bu bilgilere göre, ithal edilen malların '153 Ticari Mallar' hesabına kaydedilecek olan toplam maliyeti kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 877.200877.200

Cevap

İthal edilen malların toplam maliyeti 877.200877.200 TL'dir.
Doğru cevap olan tutar; CIF bedeli (660.000660.000 TL), gümrük vergisi (132.000132.000 TL), ÖTV (79.20079.200 TL) ve gümrükleme ile ilgili diğer giderlerin (6.0006.000 TL) toplamından oluşmaktadır. Bu hesaplamada ÖTV matrahı olarak (CIF + Gümrük Vergisi) toplamı baz alınmış ve KDV tutarı maliyet dışı bırakılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
CIF (Maliyet, Sigorta, Navlun) bedelinin TL cinsinden hesaplanması
660.000660.000 TL
İthalat maliyeti, malın gümrük sınırına gelene kadar oluşan tüm unsurları kapsar: (20.000+1.500+500)×30=660.000(20.000 + 1.500 + 500) \times 30 = 660.000 TL.
2
Gümrük Vergisinin hesaplanması
132.000132.000 TL
Gümrük vergisi CIF bedel üzerinden hesaplanır: 660.000×%20=132.000660.000 \times \%20 = 132.000 TL.
3
ÖTV tutarının kümülatif matrah üzerinden hesaplanması
79.20079.200 TL
İthalatta ÖTV matrahı, CIF bedel ile gümrük vergisinin toplamıdır: (660.000+132.000)×%10=79.200(660.000 + 132.000) \times \%10 = 79.200 TL.
4
Diğer millileştirme giderlerinin toplanması
6.0006.000 TL
Gümrük müşavirliği (4.0004.000 TL) ve ardiye (2.0002.000 TL) giderleri malın maliyetine eklenmelidir.
5
Toplam maliyetin (153 Ticari Mallar) bulunması
877.200877.200 TL
Hesaplanan tüm maliyet unsurlarının toplamı: 660.000+132.000+79.200+6.000=877.200660.000 + 132.000 + 79.200 + 6.000 = 877.200 TL.

Anahtar Kavram

İthalat maliyetine satın alma bedeli, navlun, sigorta, gümrük vergisi, ÖTV ve diğer doğrudan giderler dahil edilirken; indirilebilir KDV dahil edilmez.

İpuçları

1
İthalat maliyetini hesaplarken önce CIF bedelini (Mal + Navlun + Sigorta) bulup TL'ye çevirmelisiniz.
2
ÖTV'nin matrahı, gümrük vergisi eklenmiş tutardır; KDV ise bu hesaplamada maliyete dahil edilmez.
3
Toplam maliyet = CIF (TL) + Gümrük Vergisi + ÖTV + Millileştirme Giderleri (Müşavir, Ardiye vb.) formülünü kullanın.

Daha Fazla Pratik

İthalat sürecindeki kur farklarının (avans ödemesi ile millileştirme tarihi arası) maliyete mi yoksa finansman giderine mi yazılacağı konusunu inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 77Soru

Bir dış ticaret işletmesi, toplam tutarı 40.00040.000 USD olan ticari malın ithalatı sürecinde aşağıdaki işlemleri gerçekleştirmiştir:

İşlem DetayıVeri / Tutar
Ödenen Avans (15.000 USD) Tarihindeki Kur1 USD=32,001 \text{ USD} = 32,00 TL
Gümrük Beyannamesi Tescil Tarihindeki Kur1 USD=34,001 \text{ USD} = 34,00 TL
Ödenen Gümrük Vergisi140.000140.000 TL
Ödenen Özel Tüketim Vergisi (ÖTV)75.00075.000 TL
Ödenen Katma Değer Vergisi (KDV)320.000320.000 TL
Akreditif Açılış ve Dosya Masrafları7.0007.000 TL
Gümrükten İşletme Deposuna Nakliye Bedeli18.00018.000 TL
Depoya Giriş Sonrası Yapılan Sigorta Gideri5.0005.000 TL

Bu bilgilere göre, ithal edilen malların fiili ithalat aşamasında '153 Ticari Mallar' hesabına kaydedilecek toplam maliyeti kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1.570.0001.570.000

Cevap

İthal edilen malların toplam maliyeti 1.570.0001.570.000 TL olarak hesaplanır.
Doğru yanıt olan tutar, avans tutarının kendi kuru üzerinden (480.000480.000 TL) ve bakiye mal bedelinin tescil kuru üzerinden (850.000850.000 TL) hesaplanmasıyla bulunan toplam mal bedeline (1.330.0001.330.000 TL); gümrük vergisi, ÖTV, akreditif masrafı ve nakliye bedelinin (240.000240.000 TL) eklenmesiyle elde edilir. Bu hesaplamada indirilecek KDV ve mallar depoya ulaştıktan sonra yapılan giderler maliyete dahil edilmemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Mal bedelinin TL karşılığını hesapla
(15.000×32,00)+(25.000×34,00)=480.000+850.000=1.330.000(15.000 \times 32,00) + (25.000 \times 34,00) = 480.000 + 850.000 = 1.330.000 TL
Avans ödemelerinde ödeme tarihindeki kur sabitlenir, kalan tutar ise gümrük tescil tarihindeki kurla hesaplanır.
2
Maliyete dahil edilecek ithalat giderlerini topla
140.000 (Gu¨mru¨k)+75.000 (O¨TV)+7.000 (Banka)+18.000 (Nakliye)=240.000140.000 \text{ (Gümrük)} + 75.000 \text{ (ÖTV)} + 7.000 \text{ (Banka)} + 18.000 \text{ (Nakliye)} = 240.000 TL
VUK ve TMS gereği malın işletme deposuna getirilmesine kadar yapılan ve indirilemeyen tüm vergi ve giderler maliyete eklenir.
3
Maliyet dışı kalemleri belirle
KDV (320.000320.000 TL) ve Depo Sonrası Sigorta (5.0005.000 TL) hariç tutulur.
KDV indirilebilir bir vergidir, depoya giriş sonrası yapılan harcamalar ise dönemsellik gereği dönem gideridir.
4
Toplam maliyeti hesapla
1.330.000+240.000=1.570.0001.330.000 + 240.000 = 1.570.000 TL
Mal bedeli ile gümrükteki tüm maliyet arttırıcı unsurların toplamı varlığın kayıtlı değerini oluşturur.

Anahtar Kavram

İthalat Maliyeti Bileşenleri ve Avanslı İthalatta Kur Değerlemesi

İpuçları

1
İthalat maliyetini hesaplarken malların işletme deposuna gelene kadar yapılan tüm zorunlu harcamaları düşünün.
2
Avans ödenen kısım için ödeme günündeki kuru, kalan kısım için gümrük beyannamesi tescil tarihindeki kuru kullanmayı unutmayın.
3
KDV hariç gümrükteki tüm vergileri (Gümrük Vergisi, ÖTV vb.) maliyete ekleyin ancak depo sonrası giderleri ayırın.

Daha Fazla Pratik

İthalat işlemi akreditifli ödeme yerine mal mukabili yapılsaydı ve ödeme tescil tarihinden sonra olsaydı kur farklarının maliyete mi yoksa gidere mi yazılacağını inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Önce toplam USD borcu tescil kuruna çevirip (40.000×3440.000 \times 34), ardından avans ödemesinden kaynaklanan kur farkını (15.000×(3432)=30.00015.000 \times (34-32) = 30.000) bu toplamdan düşerek (1.360.00030.000=1.330.0001.360.000 - 30.000 = 1.330.000) net mal bedeline ulaşabilir ve diğer giderleri ekleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 78Soru

Dış ticaret işlemlerinde vergilendirme esasları dikkate alındığında; işletmenin yurt dışından ithal ettiği ticari mallar için gümrük idaresine nakit olarak ödediği Katma Değer Vergisi (KDVKDV), muhasebe sisteminde aşağıdaki hesaplardan hangisinin borç tarafına kaydedilerek takip edilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 191191 İndirilecek KDV hesabı

Cevap

İthalatta gümrükte ödenen KDV, indirilebilir bir vergi niteliğinde olduğu için 191191 İndirilecek KDV hesabının borcuna kaydedilir.
İthalat işlemleri sırasında gümrük idaresine ödenen KDV, Katma Değer Vergisi Kanunu'na göre indirilecek KDV niteliğindedir. Bu nedenle, muhasebe kayıtlarında bu tutar bir varlık artışı olarak 191191 İndirilecek KDV hesabının borç tarafına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
İthalat işleminin KDV yönünden değerlendirilmesi
İthal edilen mallar için gümrükte ödenen KDV, yurt içindeki mal alımlarında olduğu gibi işletme için 'indirilecek KDV' niteliği taşır.
KDV Kanunu uyarınca, ithalat sırasında ödenen vergi, beyannamede hesaplanan vergiden mahsup edilmek üzere kaydedilir.
2
Hesap seçimi ve kayıt tarafının belirlenmesi
Aktif karakterli bir hesap olan 191191 İndirilecek KDV hesabı borçlandırılır.
Varlık artışları (indirim hakkı) ilgili hesabın borç tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

İthalat KDV'sinin İndirilebilirliği

İpuçları

1
Yurt içinden bir mal aldığınızda ödediğiniz KDV'yi hangi hesapta takip ettiğinizi düşünün.

Daha Fazla Pratik

İthalat işlemlerinde ödenen gümrük vergilerinin hangi hesaba kaydedildiğini inceleyerek maliyet-vergi ayrımını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 79Soru

Bir işletme yurt dışından ticari mal ithal etmiş ve bu sürece ilişkin aşağıdaki harcamaları gerçekleştirmiştir:

İşlem / Harcama TürüTutar (TL)
Mal Bedeli (Fatura Tutarı)150.000150.000
Nakliye ve Sigorta Giderleri15.00015.000
Gümrük Vergisi10.00010.000
Ardiye (Depolama) Gideri5.0005.000

Verilen bilgilere göre, ithal edilen bu malların işletme deposuna giriş maliyeti kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 180.000180.000

Cevap

İthal edilen malların toplam maliyeti 180.000180.000 TL'dir.
Doğru cevap olan seçenekteki tutar, fatura bedeli (150.000150.000), nakliye ve sigorta (15.00015.000), gümrük vergisi (10.00010.000) ve ardiye giderinin (5.0005.000) toplamı olan 180.000180.000 TL'yi ifade etmektedir. Muhasebe standartlarına göre malın kullanılabilir veya satılabilir hale gelene kadar yapılan tüm zorunlu harcamalar malın maliyetine dahil edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Malın çıplak alış bedeli belirlenir.
150.000150.000 TL
İthalat maliyetinin temelini yurt dışındaki satıcıya ödenen fatura tutarı oluşturur.
2
Maliyete eklenecek yan giderler tespit edilir.
15.000+10.000+5.000=30.00015.000 + 10.000 + 5.000 = 30.000 TL
Tek Düzen Hesap Planı ve muhasebe ilkeleri gereği; nakliye, sigorta, gümrük vergisi ve ardiye gibi malın işletmeye getirilmesi için yapılan harcamalar maliyete eklenir.
3
Tüm unsurlar toplanarak toplam maliyete ulaşılır.
150.000+30.000=180.000150.000 + 30.000 = 180.000 TL
Malın stoklara alınacağı nihai bedel bu toplamdır.

Anahtar Kavram

Maliyet Esası İlkesi (İthalat)

İpuçları

1
İthalat maliyetini hesaplarken, malın işletme stoklarına girdiği ana kadar yapılan harcamaları düşünün.
2
Fatura tutarına nakliye, sigorta ve gümrük vergisi gibi kalemleri eklemeniz gerekir.
3
Soruda verilen tüm harcama kalemleri (fatura, nakliye, gümrük, ardiye) malın maliyetine eklenmelidir.

Daha Fazla Pratik

İthalat işlemlerinde ödenen KDV'nin neden maliyete eklenmediğini (indirilebilir olması durumu) araştırabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

İthalat süreci tamamlanana kadar tüm bu harcamalar '159 Verilen Sipariş Avansları' hesabında toplanır, ardından toplam tutar tek kalemde '153 Ticari Mallar' hesabına aktarılır.
Tahmini Süre:45s
Soru 80Soru

Erkan Dış Ticaret İşletmesi, 0505 Mayıs 20262026 tarihinde ihraç edeceği mallar için yurt dışındaki alıcısından 20.00020.000 ABD Doları tutarında bir avans almış ve bu tarihte kur 11 USD =32,00= 32,00 TL'dir. Söz konusu mallar 2525 Mayıs 20262026 tarihinde fiilen ihraç edilmiş olup bu tarihteki kur 11 USD =32,50= 32,50 TL'dir. Buna göre, işletmenin fiili ihraç tarihinde yapacağı muhasebe kaydında "601 Yurtdışı Satışlar" hesabına kaydedilecek tutar aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 650.000650.000 TL

Cevap

Fiili ihraç tarihindeki kur olan 32,5032,50 TL üzerinden hesaplanan 650.000650.000 TL tutarı doğrudur.
İhracat işlemlerinde hasılatın kaydedileceği tutar belirlenirken, malların gümrük beyannamesinin kapandığı tarih olan 'fiili ihraç tarihi' esas alınır. Soruda fiili ihraç tarihi 2525 Mayıs 20262026 ve bu tarihteki kur 11 USD =32,50= 32,50 TL olarak verilmiştir. Bu durumda 20.00020.000 USD tutarındaki satışın hasılatı 20.000×32,50=650.00020.000 \times 32,50 = 650.000 TL olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Avans tarihindeki TL karşılığını hesapla
20.000×32,00=640.00020.000 \times 32,00 = 640.000 TL
Alınan avansın muhasebe kayıtlarına hangi tutarla girdiğini belirlemek için.
2
Fiili ihraç tarihindeki hasılat tutarını hesapla
20.000×32,50=650.00020.000 \times 32,50 = 650.000 TL
VUK ve Muhasebe Standartları gereği ihracat geliri fiili ihraç tarihindeki kurla değerlenir.
3
Hasılat hesabına kaydedilecek tutarı belirle
650.000650.000 TL
601 Yurtdışı Satışlar hesabı, fiili ihraç tarihindeki güncel kur üzerinden alacaklandırılır.

Anahtar Kavram

İhracatta hasılatın gerçekleşme zamanı ve kur tespiti

İpuçları

1
İhracat gelirinin hangi tarihte gerçekleşmiş sayıldığını hatırlayın.
2
Fatura tarihi veya avans tarihi değil, gümrük beyannamesinin kapandığı tarihteki kur önemlidir.
3
2525 Mayıs tarihindeki kur ile döviz tutarını çarparak hasılata ulaşabilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

Kurun düştüğü bir senaryoda ortaya çıkacak kambiyo zararının muhasebe kaydını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 4 / 11Sonraki
Dış Ticaret İşlemleri Muhasebesi Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 4 | Examkin