Examkin

İnşaat ve Taahhüt İşletmeleri Muhasebesi

215 soru

Soru 41Soru →

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işleri ile iştigal eden Sancak Yapı Taahhüt A.Ş., 20242024 yılında üstlendiği bir köprü inşaatı projesini 20.10.202520.10.2025 tarihinde geçici kabul tutanağının onaylanmasıyla tamamlamıştır. Projeye ilişkin 20252025 yılı dönem sonu mizan verileri şu şekildedir:

Hesap AdıBorç KalanıAlacak Kalanı
170170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri1.850.0001.850.000 TL-
350350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri-2.300.0002.300.000 TL

Buna göre, işin bitimiyle ilgili yapılacak kâr/zarar tespiti ve muhasebe kayıtlarına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 450.000450.000 TL kâr tespit edilmeli ve bu tutar 20252025 yılı kârı olarak mali tablolara yansıtılmalıdır.

Cevap

450.000450.000 TL kâr tespit edilmeli ve bu tutar 20252025 yılı kârı olarak mali tablolara yansıtılmalıdır.
Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde işin bitim tarihi olarak geçici kabul tutanağının onaylandığı tarih (20.10.202520.10.2025) esas alınır. Bu tarihte, bilançoda biriken maliyetler (1.850.0001.850.000 TL) ve hakedişler (2.300.0002.300.000 TL) gelir tablosu hesaplarına aktarılarak kapatılır. Aradaki fark olan 450.000450.000 TL, işin bittiği yılın (20252025) kârı olarak raporlanır.

Adım Adım Çözüm

1
İşin bitim tarihinin belirlenmesi
İşin bitiş yılı 20252025 yılıdır.
Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde işin bitim tarihi, geçici kabul tutanağının onaylandığı tarihtir (20.10.202520.10.2025).
2
Kâr veya zarar tutarının hesaplanması
2.300.0002.300.000 TL - 1.850.0001.850.000 TL = 450.000450.000 TL Kâr.
İş bitiminde hakediş gelirleri ile inşaat maliyetleri arasındaki fark kâr veya zararı verir.
3
Muhasebe hesaplarının kapatılması
350350 hesabı 600600 hesabına, 170170 hesabı 622622 hesabına devredilir.
İş bitiminde bilançoda biriken maliyet ve hakediş hesapları gelir tablosu hesaplarına devredilerek kapatılmalıdır.

Anahtar Kavram

Yıllara Yaygın İnşaat İşlerinde İşin Bitimi ve Dönemsellik

İpuçları

1
Yıllara yaygın inşaat işlerinde işin bitimini belirleyen en kritik belge geçici kabul tutanağıdır.
2
Bilançodaki 170170 ve 350350 nolu hesaplar iş bittiğinde sırasıyla 622622 ve 600600 nolu hesaplara devredilerek kapatılır.

Daha Fazla Pratik

İşin bitiminde ödenen %5 stopajın (193193 nolu hesap) ödenecek kurumlar vergisinden mahsup edilmesi işlemini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 42Soru →

(G) İnşaat A.Ş., devam etmekte olan iki ayrı yıllara yaygın taahhüt işi için 20262026 takvim yılında aşağıdaki harcamaları gerçekleştirmiştir:

Proje AdıDoğrudan Maliyetler (TL)
Spor Kompleksi İnşaatı600.000600.000
Okul İnşaatı900.000900.000

İşletmenin bu projelerle ilgili dönem sonu müşterek genel giderleri toplamı 250.000250.000 TL'dir. İşletme müşterek genel giderleri, projelerin ilgili dönemdeki doğrudan maliyetleri oranında dağıtmaktadır.

Buna göre, 'Spor Kompleksi İnşaatı' projesi için dönem sonunda '170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri' hesabına borç kaydedilmesi gereken müşterek genel gider payı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 100.000100.000

Cevap

Spor Kompleksi İnşaatı projesine düşen pay 100.000100.000 TL'dir.
Spor Kompleksi İnşaatı'nın doğrudan maliyetleri (600.000600.000 TL), her iki projenin toplam doğrudan maliyetlerinin (1.500.0001.500.000 TL) %40'ını oluşturmaktadır. Bu nedenle, toplam 250.000250.000 TL tutarındaki müşterek genel giderlerin %40'ı olan 100.000100.000 TL, bu projenin maliyetlerini takip eden 170 nolu hesaba borç kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam doğrudan maliyetlerin hesaplanması
600.000+900.000=1.500.000600.000 + 900.000 = 1.500.000 TL
Müşterek giderlerin dağıtımı için kullanılacak toplam matrahın bulunması gerekir.
2
Spor Kompleksi projesinin toplam maliyet içindeki payının (dağıtım anahtarı) belirlenmesi
600.000/1.500.000=0,4600.000 / 1.500.000 = 0,4 (%40)
Müşterek giderlerin ne kadarlık kısmının bu projeye ait olduğu oran yoluyla tespit edilir.
3
Müşterek genel gider payının hesaplanması ve muhasebe kaydının belirlenmesi
250.000×0,4=100.000250.000 \times 0,4 = 100.000 TL
Hesaplanan pay, ilgili projenin 170 nolu maliyet hesabına borç kaydedilerek maliyetlere dahil edilir.

Anahtar Kavram

Yıllara yaygın inşaat işlerinde müşterek genel giderlerin maliyet oranlarına göre dağıtılması ve 170 nolu hesapta aktifleştirilmesi.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 43Soru →

(Z)(\text{Z}) İnşaat Taahhüt A.Ş., 20252025 yılında başladığı ve 20272027 yılında tamamlayacağı bir baraj inşaatı projesi yürütmektedir. 20262026 yılı Nisan ayında düzenlenen ve iş sahibi kurum tarafından onaylanan 44. nolu hakediş raporuna göre; hakediş bedeli 12.000.00012.000.000 TL (KDV hariç) olarak belirlenmiştir. Bu hakediş üzerinden %20\%20 KDV hesaplanmış ve %5\%5 oranında gelir vergisi stopajı yapılmıştır.

Buna göre, söz konusu hakedişin tahakkuk kaydında alacaklandırılması gereken hesap ve tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 350350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri hesabı, 12.000.00012.000.000 TL

Cevap

Hakediş bedeli, brüt tutarı olan 12.000.00012.000.000 TL üzerinden '350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri' hesabının alacağına kaydedilmelidir.
İnşaat işletmesi, yıllara yaygın bir taahhüt işi yürüttüğü için aldığı hakedişleri doğrudan gelir hesaplarına (600) yazamaz. Bunun yerine, geçici kabulün yapılacağı tarihe kadar bu bedelleri '350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri' hesabının alacağında takip eder. Tahakkuk kaydında hakedişin brüt tutarı olan 12.000.00012.000.000 TL bu hesaba alacak yazılırken, KDV tutarı '391 Hesaplanan KDV' hesabına, stopaj tutarı ise '193 Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar' hesabına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
İşin niteliğini belirle.
İş 2025'te başlamış ve 2027'de bitecektir, dolayısıyla 'Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşi' kapsamındadır.
Muhasebeleşme kuralları işin süresine göre değişmektedir.
2
Hakediş tutarının kaydedileceği hesabı tespit et.
Hakedişler geçici kabul yapılana kadar 350 nolu hesapta izlenir.
Tek düzen hesap planı gereği hasılat kaydı iş bitiminde yapılır.
3
Kayıt tutarını hesapla.
Brüt hakediş tutarı 12.000.00012.000.000 TL'dir.
Alacak tarafına vergiler hariç brüt hak ediş bedeli yazılır.

Anahtar Kavram

Yıllara yaygın inşaat işlerinde hakediş bedelleri, iş tamamlanıp geçici kabul onaylanana kadar gelir (600) yazılmayıp, pasif bir hesap olan 350 nolu hesapta takip edilir.

İpuçları

1
Hakediş bedeli, iş bitene kadar işletme için bir nevi 'avans' niteliğindedir ve hasılat olarak görülmez.
2
Yıllara yaygın inşaat işlerinde maliyetler 170'li hesaplarda, hakedişler ise 350'li hesaplarda biriktirilir.

Daha Fazla Pratik

İşin bittiği (geçici kabulün yapıldığı) yıl yapılacak olan kapanış ve devir kayıtlarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 44Soru →

Birden fazla yıllara yaygın inşaat ve onarım projesinde ortaklaşa kullanılan bir iş makinesinin dönem sonu amortisman giderleri, Gelir Vergisi Kanunu hükümleri uyarınca bu projeler arasında dağıtılırken esas alınması gereken dağıtım anahtarı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İş makinesinin her bir projede fiilen çalıştırıldığı gün sayısı

Cevap

Ortak kullanılan iş makinelerinin amortisman giderleri, bu makinelerin her bir projede çalıştığı gün sayısı esas alınarak dağıtılır.
Gelir Vergisi Kanunu'nun 43. maddesine göre, yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde kullanılan tesis, makine ve ulaştırma araçlarının amortismanları, bunların her bir işte çalıştırıldıkları gün sayısına göre projelere dağıtılır. Bu yöntem, makinenin her bir şantiyede yarattığı fiili kullanım maliyetini yansıtır.

Adım Adım Çözüm

1
Gider türünü belirle
Dağıtılacak olan gider 'ortak kullanılan iş makinesi amortismanı'dır.
Amortisman ve genel giderler için farklı dağıtım anahtarları mevcuttur.
2
GVK Madde 43 hükmünü hatırla
Müşterek genel giderler harcamalara göre; amortismanlar ise gün sayısına göre dağıtılır.
Vergi mevzuatı yıllara yaygın inşaat işlerinde adil bir maliyet yüklemesi için bu ayrımı zorunlu kılar.
3
Uygun dağıtım anahtarını seç
İş makinesinin çalıştırıldığı gün sayısı esas alınmalıdır.
Makinenin yıpranma payı (amortisman), o işte geçirdiği süreyle doğru orantılıdır.

Anahtar Kavram

Yıllara Yaygın İnşaat İşlerinde Müşterek Amortisman Dağıtımı (Gün Esası)

Daha Fazla Pratik

Müşterek genel giderlerin (elektrik, kira, kırtasiye vb.) harcama esasına göre dağıtıldığı bir sayısal problem çözerek farkı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 45Soru →

Yıllara yaygın inşaat ve onarım faaliyeti yürüten (S) İnşaat Taahhüt İşletmesi, 20262026 hesap döneminde eş zamanlı olarak üstlendiği iki farklı taahhüt projesi için aşağıdaki maliyetlere katlanmıştır:

Maliyet UnsuruProje K (TLTL)Proje L (TLTL)
Direkt İlk Madde ve Malzeme350.000350.000200.000200.000
Direkt İşçilik Giderleri150.000150.000100.000100.000

Ayrıca işletmenin bu iki proje için ortaklaşa yaptığı ve proje bazında ayrıştırılamayan müşterek genel üretim giderleri toplamı 160.000160.000 TLTL olarak gerçekleşmiştir. İşletme, müşterek giderlerin dağıtımında projelerin toplam direkt maliyetlerini (Direkt İlk Madde ve Malzeme + Direkt İşçilik Giderleri) baz almaktadır.

Buna göre, dönem sonunda Proje K'ya ait maliyetlerin izlendiği "170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri" hesabına borç kaydedilmesi gereken toplam tutar kaç TLTL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 600.000600.000

Cevap

600.000600.000 TLTL tutarındaki seçenek doğrudur.
Doğru cevap olan 600.000600.000 TLTL, Proje K'nın kendi bünyesinde gerçekleşen 500.000500.000 TLTL tutarındaki direkt harcamalar ile toplam müşterek giderlerden (160.000160.000 TLTL) maliyet büyüklüğüne göre aldığı %62,5\%62,5 oranındaki payın (100.000100.000 TLTL) toplamıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Proje K ve Proje L'nin direkt maliyet toplamlarını ayrı ayrı hesaplayın.
Proje K: 350.000+150.000=500.000350.000 + 150.000 = 500.000 TLTL; Proje L: 200.000+100.000=300.000200.000 + 100.000 = 300.000 TLTL.
Müşterek giderlerin dağıtım anahtarı olan direkt maliyet tabanını oluşturmak için gereklidir.
2
İki projenin toplam direkt maliyetini bulun.
500.000+300.000=800.000500.000 + 300.000 = 800.000 TLTL.
Dağıtım oranının paydasını belirlemek için kullanılır.
3
Proje K'nın toplam direkt maliyet içindeki payını (dağıtım katsayısını) belirleyin.
500.000/800.000=0,625500.000 / 800.000 = 0,625 (veya %62,5\%62,5).
Müşterek giderden Proje K'ya ne kadar pay düşeceğini saptamak için oran gereklidir.
4
Müşterek genel üretim giderlerinden Proje K'ya düşen payı hesaplayın.
160.000×0,625=100.000160.000 \times 0,625 = 100.000 TLTL.
Müşterek giderlerin Proje K maliyetine dahil edilecek kısmı bu adımdadır.
5
Proje K'nın direkt maliyetleri ile müşterek gider payını toplayarak 170 nolu hesaba borç kaydedilecek tutarı bulun.
500.000+100.000=600.000500.000 + 100.000 = 600.000 TLTL.
Yıllara yaygın inşaat maliyeti, direkt ve endirekt (müşterek) maliyetlerin toplamından oluşur.

Anahtar Kavram

Yıllara yaygın inşaat maliyetlerinin projeler bazında 170 nolu hesapta takibi ve müşterek giderlerin direkt maliyetler oranında dağıtılması.

İpuçları

1
Projelerin her biri için harcanan direkt ilk madde malzeme ve işçilik giderlerini toplayarak işe başlayın.
2
Müşterek gider olan 160.000160.000 TLTL'yi, bulduğunuz direkt maliyetlerin birbirine oranı (500/300500/300 veya 5/35/3) şeklinde paylaştırın.
3
Proje K'nın maliyet payı, toplam direkt maliyet olan 800.000800.000 TLTL içindeki 500.000500.000 TLTL'lik kısımdır. Bu oran müşterek giderlere uygulanmalıdır.

Daha Fazla Pratik

İşin bitiminde bu 170 nolu hesabın hangi hesapla kapatılacağını gözden geçirin (622 nolu hesap).
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 46Soru →

Doruk Yol İnşaat A.Ş., 10 Ekim 2025 tarihinde bir belediyenin tünel yapım ihalesini üstlenmiş ve işin 20 Şubat 2027 tarihinde tamamlanması öngörülmüştür. İşletme, 2026 yılı Mart ayında düzenlediği hakediş raporunda 800.000800.000 TL brüt istihkak bedeli ve %20\%20 KDV hesaplamıştır. GVK 42. madde kapsamındaki bu işlemle ilgili olarak, hakediş ödemesi sırasında yapılması gereken gelir vergisi kesintisi (stopaj) tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 40.00040.000 TL

Cevap

Gelir vergisi kesintisi (stopaj) tutarı 40.00040.000 TL'dir.
İlgili iş 2025 yılında başlayıp 2027 yılında biteceği için yıllara yaygın inşaat ve onarım işi niteliğindedir. Bu tür işlerde GVK 42. madde uyarınca ödenen hakediş bedelleri üzerinden %5\%5 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılır. Tevkifat tutarı, KDV hariç brüt bedel olan 800.000800.000 TL üzerinden hesaplandığında (800.000×0,05800.000 \times 0,05) 40.00040.000 TL sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
İşin yıllara yaygın olup olmadığını kontrol etme
İş 2025'te başlamış ve 2027'de bitecektir.
GVK 42. maddeye göre birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat ve onarım işlerinde stopaj zorunludur.
2
Uygulanacak stopaj oranını belirleme
Güncel stopaj oranı %5\%5 olarak belirlenmiştir.
Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde hakediş ödemeleri üzerinden yapılan kesinti oranı kanunla sabittir.
3
Vergi matrahını belirleme
Matrah 800.000800.000 TL'dir.
Vergi kesintisi, KDV hariç brüt istihkak bedeli üzerinden hesaplanır.
4
Stopaj tutarını hesaplama
800.000×0,05=40.000800.000 \times 0,05 = 40.000 TL
Brüt bedel ile vergi oranının çarpılması sonucunda ödenecek vergi tutarına ulaşılır.

Anahtar Kavram

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde (GVK 42), hakediş ödemeleri üzerinden brüt tutar (KDV hariç) esas alınarak %5\%5 oranında gelir vergisi stopajı yapılır.

İpuçları

1
İşin başlangıç ve bitiş tarihlerine bakarak 'yıllara yaygın' olup olmadığını belirleyin.
2
GVK 42. madde kapsamındaki işlerde stopaj oranının %5\%5 olduğunu hatırlayın.
3
Stopaj hesaplamasını KDV hariç brüt tutar olan 800.000800.000 TL üzerinden yapın.

Daha Fazla Pratik

İşin bitiminde (geçici kabulde) bu stopajların hangi hesap kullanılarak mahsup edileceğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 47Soru →

(S)(\text{S}) İnşaat Taahhüt A.Ş., 20242024 yılında başladığı ve 20272027 yılında tamamlamayı öngördüğü bir karayolu projesi kapsamında, 20262026 yılı Ekim ayında iş sahibi idare tarafından onaylanan 8.000.0008.000.000 TL tutarındaki (KDV hariç) hakediş raporunu teslim almıştır. Söz konusu hakediş üzerinden %55 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılmıştır (KDV oranı %2020’dir).

Buna göre, işletmenin hakedişin tahakkukuna ilişkin yapacağı muhasebe kaydında "350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri" hesabına yapılacak kayıt aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 8.000.0008.000.000 TL alacak kaydedilir.

Cevap

Hakedişin brüt tutarı olan 8.000.0008.000.000 TL, "350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri" hesabının alacağına kaydedilir.
Doğru seçenek hakedişin brüt tutarının alacaklandırılacağını belirtir. Yıllara yaygın inşaat işlerinde dönem içinde düzenlenen hakedişler birer avans niteliğinde olup, iş bitimine kadar 350 nolu pasif hesapta brüt tutarlarıyla izlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Hakedişin brüt tutarı üzerinden vergi kesintisi (stopaj) hesaplanır.
8.000.000×0,05=400.0008.000.000 \times 0,05 = 400.000 TL
Yıllara yaygın inşaat işlerinde hakediş ödemeleri üzerinden %5 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılması yasal zorunluluktur.
2
Hakedişin brüt tutarı üzerinden KDV hesaplanır.
8.000.000×0,20=1.600.0008.000.000 \times 0,20 = 1.600.000 TL
Hizmet teslimi gerçekleştiği veya faturası düzenlendiği için KDV hesaplanmalıdır.
3
Hakedişin tahakkuk kaydı için yevmiye maddesi oluşturulur.
120 Alıcılar (B): 9.200.0009.200.000, 193 Peşin Ödenen Vergi (B): 400.000400.000, 350 Yıllara Yaygın İnş. Hak. Bed. (A): 8.000.0008.000.000, 391 Hes. KDV (A): 1.600.0001.600.000
Alınan hakediş bedeli brüt tutarıyla 350 nolu hesaba alacak kaydedilerek iş bitimine kadar bekletilir.

Anahtar Kavram

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde hakediş bedellerinin brüt tutarları üzerinden 350 nolu hesapta, işin bitimine (geçici kabule) kadar takip edilmesi zorunluluğu.

İpuçları

1
Yıllara yaygın inşaat işlerinde iş bitmeden gelir kaydı yapılmadığını hatırlayın.
2
Hakediş bedellerinin brüt tutarlarının hangi özel pasif hesapta toplandığını düşünün.
3
Hakediş tahakkukunda 350 nolu hesap alacaklandırılırken, KDV ve stopajın ayrı hesaplarda (391 ve 193) izlenmesi gerektiğini unutmayın.

Daha Fazla Pratik

İşin bittiği (geçici kabulün yapıldığı) tarihte 350 nolu hesabın nasıl kapatıldığını inceleyen bir soru çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 48Soru →

İnşaat ve taahhüt sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin bir araya gelerek oluşturduğu iş birliği modellerinden biri olan 'İş Ortaklığı' (Joint Venture), 'Konsorsiyum' yapılanmasından farklı olarak dilediği takdirde aşağıdakilerden hangisini tercih edebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumlar vergisi mükellefi olmayı

Cevap

İş ortaklıkları (joint venture), konsorsiyumlardan farklı olarak kurumlar vergisi mükellefiyeti tesis ettirmeyi tercih edebilirler.
İş ortaklıkları, ortakların başvurusu üzerine Kurumlar Vergisi mükellefi olabilirler. Bu durumda ortaklık adına ayrı bir muhasebe organizasyonu kurulur; maliyetler 740740 ve 170170 nolu hesaplarda, hakedişler ise 350350 nolu hesapta takip edilerek dönem sonunda beyanname ortaklık adına verilir.

Adım Adım Çözüm

1
İş birliği modellerinin hukuki ve mali statüsünü analiz etme
Konsorsiyumlar her ortağın kendi payından sorumlu olduğu bir yapı iken, iş ortaklıkları müteselsil sorumluluğa dayalı bir birlikteliktir.
İş ortaklıkları ve konsorsiyumlar arasındaki temel fark sorumluluk ve vergilendirme rejimindedir.
2
Vergi kanunları açısından mükellefiyet durumunu değerlendirme
Kurumlar Vergisi Kanunu'na göre iş ortaklıkları, ortakların talebi üzerine kurumlar vergisi mükellefi sayılabilirler.
Konsorsiyumlarda her ortak kendi kazancını kendi bünyesinde beyan ederken, iş ortaklığı ayrı bir vergi kimliği kazanabilmektedir.

Anahtar Kavram

İş Ortaklıklarının Kurumlar Vergisi Mükellefiyeti

Daha Fazla Pratik

İş ortaklıklarında iş bitiminde ortaya çıkan kârın ortaklara dağıtılmasında uygulanan stopaj kurallarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 49Soru →

Bir inşaat işletmesi, başka bir kurumla yaptığı sözleşme çerçevesinde 2828 Aralık 20252025 tarihinde bir restorasyon işine başlamış ve bu işi 1212 Ocak 20262026 tarihinde tamamlayarak teslim etmiştir.

193193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na göre, bu faaliyetin 'yıllara yaygın inşaat ve onarma işi' kapsamında değerlendirilmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşin başladığı ve bittiği tarihlerin farklı takvim yıllarına sirayet etmesi

Cevap

İşin başladığı ve bittiği tarihlerin farklı takvim yıllarına sirayet etmesi
İşin başladığı tarih (20252025) ile bittiği tarih (20262026) farklı takvim yıllarına düştüğü için bu iş 'yıllara yaygın inşaat ve onarma işi' olarak kabul edilir. GVK Madde 4242 uyarınca, işin süresinin kaç gün olduğu değil, yıl dönümünü (yıl sonunu) geçip geçmediği önemlidir.

Adım Adım Çözüm

1
İşin başlangıç ve bitiş tarihlerini belirleyin.
Başlangıç: 2828 Aralık 20252025, Bitiş: 1212 Ocak 20262026.
Yıllara yaygınlık analizi için takvim yıllarının tespiti gerekir.
2
Tarihlerin aynı takvim yılı içinde olup olmadığını kontrol edin.
20252025 ve 20262026 yılları olmak üzere iki farklı takvim yılı bulunmaktadır.
193193 sayılı GVK Madde 4242 uyarınca işin yıllara yaygın sayılması için 'birden fazla takvim yılına sirayet etmesi' gerekir.
3
Diğer şartları (inşaat/onarım ve taahhüt) doğrulayın.
İş bir 'restorasyon' (onarım) işidir ve bir 'sözleşme' (taahhüt) çerçevesinde yapılmaktadır.
Yıllara yaygınlık için işin hem inşaat/onarım niteliğinde olması hem de bir sözleşmeye dayanması şarttır.

Anahtar Kavram

Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşlerinde Takvim Yılı Esası

İpuçları

1
İşin başlangıç ve bitiş yıllarına odaklanın.
2
GVK Madde 42'ye göre 'yıllara yaygın' terimi, işin süresini mi yoksa takvim yılı değişimini mi ifade eder?
3
Aralık ayında başlayıp Ocak ayında biten bir iş, toplamda kaç gün sürerse sürsün farklı yıllara sirayet etmiş sayılır.

Daha Fazla Pratik

Yıllara yaygın inşaat işlerinde kâr veya zararın hangi tarihte tespit edildiğini araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 50Soru →

Bir inşaat işletmesi, bir eğitim kurumuna ait binanın deprem güçlendirme ve onarım işini üstlenmiştir. 2020 Ekim 20262026 tarihinde sözleşme imzalanmış, 11 Kasım 20262026 tarihinde yer teslimi yapılarak fiilen işe başlanmıştır. Sözleşme hükümlerine göre işin 2020 Nisan 20272027 tarihinde tamamlanarak teslim edilmesi öngörülmektedir.

Buna göre, söz konusu faaliyetin 193193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 4242. maddesi kapsamında 'yıllara yaygın inşaat ve onarma işi' olarak değerlendirilmesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İş, bir taahhüde dayandığı, inşaat-onarım kapsamında olduğu ve birden fazla takvim yılına sirayet ettiği için yıllara yaygın inşaat ve onarım işi olarak kabul edilir.

Cevap

İşin taahhüt kapsamında olması, inşaat/onarım niteliği taşıması ve birden fazla takvim yılına (20262026 ve 20272027) yayılması nedeniyle yıllara yaygın inşaat ve onarım işi sayılması doğrudur.
Doğru yanıt, bir inşaat veya onarım işinin Gelir Vergisi Kanunu'nun 4242. maddesi kapsamına girebilmesi için gerekli olan üç temel şartın (inşaat/onarım işi olması, taahhüde dayanması ve birden fazla takvim yılına sarkması) olayda mevcut olduğunu açıklar. Yer tesliminin 20262026 Kasım ayında yapılması ve bitişin 20272027 Nisan ayında olması, işin takvim yılı sınırını geçtiğini kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
İşin niteliğini ve hukuki dayanağını belirleme
İş bir onarım faaliyetidir ve bir sözleşme (taahhüt) ile üstlenilmiştir.
GVK Madde 42 kapsamı için işin 'inşaat ve onarım' olması ve 'taahhüt' niteliği taşıması şarttır.
2
Zaman kriterini (takvim yılı geçişini) kontrol etme
İş 20262026 yılında başlamış ve 20272027 yılında bitecektir.
Bir işin yıllara yaygın sayılması için gün sayısına bakılmaksızın en az iki farklı takvim yılına dokunması gerekir.
3
Yasal statüyü sonuçlandırma
Faaliyet 'Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarma İşi' statüsündedir.
Tüm yasal şartlar (inşaat/onarım, taahhüt, takvim yılı sirayeti) sağlandığı için özel vergilendirme rejimine tabidir.

Anahtar Kavram

GVK Madde 42 Şartları: İnşaat/Onarım, Taahhüt, Takvim Yılı Sirayeti

Daha Fazla Pratik

Yıllara yaygın inşaat işlerinde işin bitiş tarihinin (geçici kabulün onaylanması) tespiti ve bunun vergilendirme dönemine etkisini inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 51Soru →

İşletme, 20252025 yılının Ekim ayında başladığı ve 20262026 yılının Ağustos ayında bitirmeyi taahhüt ettiği bir inşaat projesi için dönem içinde katlandığı maliyet unsurlarını 740740 Hizmet Üretim Maliyeti hesabında toplamıştır. Tek Düzen Hesap Planı çerçevesinde, yıllara yaygın inşaat ve onarım işi kapsamında dönem sonunda (31.12.202531.12.2025) bu maliyetlerin aktarılması gereken bilanço hesabı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 170170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri

Cevap

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde dönem içinde gerçekleşen maliyetler dönem sonunda '170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri' hesabına devredilerek iş bitimine kadar bilançoda bekletilir.
Doğru cevap olan 'Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri' hesabı, taahhüt edilen ve birden fazla takvim yılına sarkan projelerin maliyetlerinin, iş tamamlanana kadar bekletildiği temel aktif hesaptır. Dönem sonunda 'Hizmet Üretim Maliyeti' hesabında biriken tutarlar bu hesaba devredilir.

Adım Adım Çözüm

1
İşin niteliğini belirlemek.
İş 20252025 yılında başlayıp 20262026 yılında biteceği için 'Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşi' statüsündedir.
İnşaatın başlangıç ve bitiş tarihlerinin farklı takvim yıllarına sarkması, vergi ve muhasebe uygulamaları açısından 'yıllara yaygınlık' kriterini oluşturur.
2
Dönem içi maliyet kaydını analiz etmek.
Maliyetler dönem içinde 740740 Hizmet Üretim Maliyeti hesabının borcuna kaydedilmiştir.
Hizmet işletmelerinde üretimle ilgili harcamalar öncelikle maliyet hesaplarında toplanır.
3
Dönem sonu devir kaydını belirlemek.
740740 nolu hesap kapatılarak tutar 170170 nolu hesaba aktarılır.
Yıllara yaygın inşaat işlerinde maliyetler iş bitimine kadar kar/zarar hesaplarına değil, bilançodaki aktif hesaplara (170-178) aktarılmalıdır.

Anahtar Kavram

Yıllara Yaygın İnşaat İşlerinde Maliyetlerin Aktifleştirilmesi

İpuçları

1
İnşaatın bir yıldan fazla süreceğine (yıllara yaygın olduğuna) dikkat edin.
2
Yıllara yaygın inşaat işlerinde maliyetler, iş bitene kadar bir 'aktif' (varlık) hesabında dondurulur.
3
Tek Düzen Hesap Planı'nda 'Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri' hangi kodla başlar?

Daha Fazla Pratik

Bu maliyetlerin tam tersi olarak, alınan hakedişlerin dönem sonunda hangi pasif hesapta izlendiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 52Soru →

Yıllara yaygın inşaat ve taahhüt projelerini yürütmek amacıyla birden fazla işletmenin bir araya gelerek oluşturduğu 'İş Ortaklığı' (Joint Venture) modelinde, ortakların sorumluluk statüsü ve vergi mükellefiyeti ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ortaklar, işin tamamının yapılmasıyla ilgili olarak ihale makamına karşı müteselsilen sorumludur ve bu yapılar isteğe bağlı olarak kurumlar vergisi mükellefiyeti tesis ettirebilirler.

Cevap

İş ortaklıklarında ortakların işin tamamından müteselsilen sorumlu olması ve bu yapıların kurumlar vergisi mükellefiyeti tesis ettirebilmesidir.
İş ortaklıklarında (Joint Venture) ortaklar, taahhüt edilen işin tamamından işverene (ihale makamına) karşı müteselsilen (zincirleme olarak) sorumludur. Ayrıca, Kurumlar Vergisi Kanunu'na göre iş ortaklıkları, adi ortaklıktan farklı olarak, talep etmeleri halinde kurumlar vergisi mükellefiyeti tesis ettirebilirler.

Adım Adım Çözüm

1
İş ortaklığı (Joint Venture) tanımının yapılması
Ortakların işin tamamından işverene karşı müteselsilen sorumlu olduğu bir yapı olduğu tespit edildi.
Konsorsiyumdan ayrılan en temel fark sorumluluğun sınırıdır.
2
Vergi mevzuatı açısından statünün incelenmesi
Kurumlar Vergisi Kanunu uyarınca iş ortaklıklarının kurumlar vergisi mükellefi olabileceği doğrulandı.
Mükellefiyet tesisi kazancın ortaklık bünyesinde vergilendirilmesini sağlar.
3
Hakediş ve stopaj durumunun kontrolü
İşin yıllara yaygın olması nedeniyle hakedişlerden stopaj kesilmesi gerektiği anlaşıldı.
Gelir Vergisi Kanunu Madde 9494 gereği yıllara yaygın inşaat işlerinde stopaj zorunludur.

Anahtar Kavram

İş Ortaklıklarında Müteselsil Sorumluluk ve Vergi Mükellefiyeti

İpuçları

1
İş ortaklığı ile konsorsiyumu ayıran temel fark 'sorumluluk' kavramıdır.
2
Ortakların işin tamamından birlikte sorumlu olması 'müteselsil' kelimesi ile ifade edilir.

Daha Fazla Pratik

Konsorsiyum ve İş Ortaklığı arasındaki farkları vergi mükellefiyeti açısından bir tablo yardımıyla çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 53Soru →

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işleri ile uğraşan bir işletme, 2026 yılında iki farklı inşaat projesinde ortaklaşa kullandığı bir iş makinesi için ₺300.000₺300.000 amortisman ayırmıştır. Projelere ilişkin bilgiler şu şekildedir:

Proje BilgisiProje XProje Y
2026 Yılı Harcaması₺4.000.000₺4.000.000₺2.000.000₺2.000.000
Makinenin Kullanım Süresi8080 Gün120120 Gün

Gelir Vergisi Kanunu'nun 43. maddesi hükümleri dikkate alındığında, Proje X'e yüklenmesi gereken amortisman payı kaç ₺₺'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120.000

Cevap

Proje X'e yüklenmesi gereken amortisman payı ₺120.000₺120.000'dir.
Gelir Vergisi Kanunu'nun 43. maddesi uyarınca, yıllara yaygın inşaat işlerinde kullanılan tesisat, makine ve ulaştırma vasıtalarının amortismanları, bunların her bir işte kullanıldıkları gün sayısına göre dağıtılır. Bu senaryoda makine toplam 200 gün kullanılmış ve bunun 80 günü Proje X'e aittir. %40'lık bu pay toplam ₺300.000₺300.000 amortismana uygulandığında ₺120.000₺120.000 sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam kullanım gün sayısının belirlenmesi
80+120=20080 + 120 = 200 gün
Amortisman dağıtımında esas alınacak toplam baz sürenin bulunması gerekir.
2
Proje X'in kullanım oranının (dağıtım anahtarı) hesaplanması
80/200=0,4080 / 200 = 0,40 (veya %40\%40)
İş makinesinin Proje X'te ne kadar süreyle kullanıldığının toplam içindeki payı belirlenir.
3
Toplam amortisman tutarına oranın uygulanması
300.000×0,40=120.000300.000 \times 0,40 = 120.000
Bulunan pay oranı toplam gider tutarına uygulanarak ilgili projeye düşen pay bulunur.

Anahtar Kavram

Yıllara yaygın inşaat işlerinde müşterek amortismanlar, harcama tutarına göre değil, her bir işte kullanılma gün sayısına göre dağıtılır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 54Soru →

Özel inşaat (yap-sat) faaliyetinde bulunan (Z) İnşaat AŞ, mülkiyeti kendisine ait bir arazi üzerinde başladığı 20 adet özdeş daireden oluşan konut projesini 2025 yılı içerisinde tamamlamıştır. Projenin toplam inşaat maliyeti 40.000.00040.000.000 TL olarak gerçekleşmiştir. İşletme, 2025 yılı sonuna kadar bu dairelerin 12 adedini satarak müşterilerine teslim etmiş, kalan 8 adet daire ise henüz satılamadığı için işletme envanterinde kalmıştır.

Buna göre, (Z) İnşaat AŞ'nin 31.12.2025 tarihli bilançosunda henüz satılmamış olan 8 adet konuta ilişkin 16.000.00016.000.000 TL tutarındaki maliyet aşağıdaki hesapların hangisinde raporlanmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 152 Mamuller

Cevap

İnşaatı tamamlanan ancak henüz satılmayan konut maliyetleri bilançoda 152 Mamuller hesabında raporlanır.
Özel inşaat faaliyetleri, Tekdüzen Hesap Planı'na göre bir üretim faaliyeti olarak değerlendirilir. İnşaat süresince 710, 720 ve 730 nolu hesaplarda toplanan maliyetler 151 Yarı Mamuller hesabına, inşaat bittiğinde ise 152 Mamuller hesabına aktarılır. Henüz satılmamış olan konutlar işletmenin elindeki mamul stoklarını temsil ettiği için bilançoda bu hesapta gösterilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
İnşaat türünün belirlenmesi
Özel (Yap-Sat) İnşaat
İşletme kendi arazisi üzerinde satış amaçlı üretim yaptığı için bu faaliyet bir sanayi üretimi (mamul üretimi) niteliğindedir.
2
İnşaat durumunun analiz edilmesi
Tamamlanmış Proje
Soruda inşaatın tamamlandığı belirtildiği için maliyetler 151 Yarı Mamuller hesabından 152 Mamuller hesabına aktarılmalıdır.
3
Dönem sonu stok tutarının tespiti
16.000.00016.000.000 TL (8 daire × 2.000.0002.000.000 TL)
Satılan 12 dairenin maliyeti satış maliyeti (620) olurken, satılmayan 8 daire stok (152) olarak bilançoda kalır.

Anahtar Kavram

Özel İnşaat İşlerinde Stok Sınıflandırması

İpuçları

1
İşletmenin kendi arazisi üzerinde yaptığı inşaatlar 'mamul üretimi' olarak kabul edilir.
2
Satış amacıyla üretilen varlıklar 'Maddi Duran Varlık' değil, 'Stok' niteliğindedir.
3
İnşaat bittiğinde maliyetler 151 hesabından çıkıp, satışa hazır oldukları için 152 hesabına girer.

Daha Fazla Pratik

Satılan 12 dairenin maliyet kaydının hangi hesaplar kullanılarak yapılacağını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 55Soru →

Arda İnşaat Taahhüt A.Ş., 20242024 yılında ihale yoluyla üstlendiği ve 20262026 yılında teslim etmeyi taahhüt ettiği bir kamu binası inşaatı projesiyle ilgili olarak, 20252025 yılı Haziran ayında 5.000.0005.000.000 TL tutarında (KDV hariç) bir hakediş raporu düzenlemiştir. Söz konusu hakediş raporu ilgili idare tarafından onaylanmış ve gerekli vergi kesintileri yapıldıktan sonra kalan tutar işletmenin banka hesabına yatırılmıştır.

Buna göre, hakedişin tahakkuk kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakedişin brüt tutarı olan 5.000.0005.000.000 TL, "350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri" hesabına alacak kaydedilir.

Cevap

Hakedişin brüt tutarı olan 5.000.0005.000.000 TL, "350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri" hesabına alacak kaydedilir.
Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde, projenin devamı sırasında düzenlenen hakedişler birer gelir değil, iş bitiminde gelire dönüştürülmek üzere bekletilen unsurlardır. Bu nedenle, hakedişin onaylandığı tarihte brüt tutar üzerinden '350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri' hesabına alacak kaydı yapılır. Bu hesap, bilançonun pasifinde (kısa veya uzun vadeli yabancı kaynaklar grubunda) yer alan düzenleyici nitelikte olmayan asıl bir pasif hesaptır.

Adım Adım Çözüm

1
İşin niteliğini belirleme
İş 20242024-20262026 yıllarını kapsadığı için "Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşi" statüsündedir.
Birden fazla takvim yılına sarkan inşaat ve onarım işleri özel bir vergilendirme ve muhasebe rejimine tabidir.
2
Hakediş bedelinin kaydedileceği hesabı seçme
Hakedişler, iş bitimine kadar pasif karakterli "350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri" hesabına kaydedilmelidir.
Hasılatın (600) iş bitiminden önce kaydedilmesi, dönemsellik ve inşaat muhasebesi kurallarına aykırıdır.
3
Kesinti ve KDV hesaplamalarını yapma
Brüt: 5.000.0005.000.000 TL, Stopaj (%5\%5): 250.000250.000 TL, KDV (%20\%20): 1.000.0001.000.000 TL.
Muhasebe kaydında brüt hakediş bedeli ve KDV alacaklı, stopaj ve net tahsilat borçlu tarafta yer alır.

Anahtar Kavram

Yıllara yaygın inşaat işlerinde hakediş bedellerinin brüt tutar üzerinden 350 nolu hesaba kaydedilmesi zorunluluğu.

İpuçları

1
İşin süresine (2024-2026) dikkat ederek hangi muhasebe rejimine tabi olduğunu belirleyin.
2
Hakediş bedelleri iş bitimine kadar gelir tablosuna mı yoksa bilançoya mı kaydedilir?
3
Hakediş raporu onaylandığında alacaklandırılacak hesap 3'lü grupta yer alan özel bir hesaptır.

Daha Fazla Pratik

İşin bittiği yıl (2026) yapılacak olan 350 ve 170 nolu hesapların kapanış kaydını gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 56Soru →

(K) İnşaat Taahhüt İşletmesi, 20252025 yılının Ağustos ayında başladığı ve 20272027 yılının Haziran ayında tamamlamayı öngördüğü bir kamu binası inşaatı projesi için 20262026 yılı içerisinde toplam 2.400.0002.400.000 TL tutarında harcama yapmıştır. İşletme, dönem içindeki bu harcamaları maliyet hesaplarında izlemiştir.

Buna göre, 20262026 yılı dönem sonunda söz konusu maliyetlerin yıllara yaygın inşaat maliyetlerine dönüştürülmesi için yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 170170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri / Alacak: 741741 Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma Hesabı

Cevap

Dönem içinde 740740 nolu hesapta izlenen maliyetlerin, 741741 nolu yansıtma hesabı kullanılarak 170170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri hesabına borç kaydedilmesi gerekir.
Verilen senaryoda iş yıllara yaygın bir taahhüt işidir. Yıllara yaygın inşaat işlerinde, 7. grup maliyet hesaplarında toplanan giderler, yıl sonunda kar/zarar tablosuna aktarılmak yerine, işin bittiği yıla kadar bekletilmek üzere 170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri hesabına borç kaydedilir. Bu aktarımda 741 Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma hesabı alacaklandırılarak işlem tamamlanır.

Adım Adım Çözüm

1
İşin niteliğinin belirlenmesi
İş 20252025 yılında başlayıp 20272027 yılında biteceği için "Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşi" kapsamındadır.
Maliyetlerin hangi hesap grubunda (1515 mi 1717 mi) takip edileceğini belirlemek için takvim yılı sınırı kontrol edilir.
2
Dönem içi maliyetlerin tespiti
20262026 yılı içinde gerçekleşen 2.400.0002.400.000 TL tutarındaki harcama 740740 Hizmet Üretim Maliyeti hesabında toplanmıştır.
Aktarılacak tutar ve kaynak hesap belirlenir.
3
Dönem sonu aktarım kaydının yapılması
170170 nolu hesap borçlandırılırken, 741741 nolu yansıtma hesabı alacaklandırılır.
Yıllara yaygın işlerde kar/zarar tespiti işin bitiminde yapıldığı için maliyetler bilançoda 170170 nolu hesapta bekletilir.

Anahtar Kavram

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde maliyetler, işin devam ettiği yıllarda dönem sonlarında 170 nolu hesapta aktifleştirilir.

Daha Fazla Pratik

İşin bittiği (2027 yılı) dönemde yapılacak kapanış ve kar/zarar tespiti kayıtlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 57Soru →

(Y)(\text{Y}) İnşaat Taahhüt A.Ş., 20252025 yılında başladığı ve 20272027 yılında tamamlamayı öngördüğü bir tünel inşaatı projesi kapsamında, 20262026 yılı Mart ayında düzenlenen ve iş sahibi kurum tarafından onaylanan 4.000.0004.000.000 TL tutarındaki (KDV hariç) birinci hakediş raporuna istinaden fatura düzenlemiştir. Söz konusu iş yıllara yaygın inşaat ve onarım işi kapsamında olup, hakediş bedeli üzerinden %5\%5 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılmıştır (KDV oranı %20\%20 olarak dikkate alınacaktır).

Buna göre, işletmenin hakedişin tahakkukuna ilişkin yapacağı muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri hesabına 4.000.0004.000.000 TL alacak kaydedilir.

Cevap

350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri hesabına 4.000.0004.000.000 TL alacak kaydedilir.
Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde 'Tamamlanmış Sözleşme Yöntemi' uyarınca, iş süresince elde edilen hakediş bedelleri bir gelir unsuru olarak 600 nolu hesap yerine bilançonun Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar grubunda yer alan '350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri' hesabına alacak kaydedilir. Kayıt, hakediş raporundaki brüt tutar olan 4.000.0004.000.000 TL üzerinden yapılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Brüt hakediş bedeli üzerinden gelir vergisi tevkifatını (stopaj) hesaplayınız.
4.000.000×0,05=200.0004.000.000 \times 0,05 = 200.000 TL
Yıllara yaygın inşaat işlerinde hakediş ödemeleri üzerinden %5\%5 oranında stopaj yapılması yasal zorunluluktur.
2
Hakediş bedeli üzerinden hesaplanan KDV tutarını bulunuz.
4.000.000×0,20=800.0004.000.000 \times 0,20 = 800.000 TL
Hizmet teslimi gerçekleştiğinde KDV tahakkuk ettirilmelidir.
3
Hakedişin kaydedileceği hesabı ve tutarı belirleyiniz.
350 Y.Y. İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri hesabı: 4.000.0004.000.000 TL (Alacak)
İş yıllara yaygın olduğu için hasılat (600) yerine hakediş hesabı (350) brüt tutar ile alacaklandırılır.
4
Net tahsil edilecek tutarı (Alıcılar borcu) hesaplayınız.
4.000.0004.000.000 (Brüt) + 800.000800.000 (KDV) - 200.000200.000 (Stopaj) = 4.600.0004.600.000 TL
Müşteriden tahsil edilecek net tutar, KDV dahil hakedişten kesilen verginin düşülmesiyle bulunur.

Anahtar Kavram

Yıllara Yaygın İnşaat İşlerinde Hakediş Muhasebe Mantığı

İpuçları

1
İşin yıllara yaygın olup olmadığına ve hakedişin muhasebe kaydında hangi hesap grubunun kullanılacağına dikkat edin.
2
Muhasebe kayıtlarında brüt tutar prensibini hatırlayın; vergi kesintileri hakediş hesabının alacak tutarını değiştirmez.

Daha Fazla Pratik

İş bittiğinde (geçici kabul yapıldığında) 350 nolu hesap ile 170 nolu hesabın nasıl kapatıldığını inceleyen bir soru çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 58Soru →

Özel inşaat (yap-sat) işletmeciliği faaliyetinde bulunan (A) İnşaat Ltd. Şti., mülkiyeti kendisine ait olan bir arazi üzerinde başladığı 15 dairelik konut projesini dönem sonu itibarıyla henüz tamamlamamıştır. İşletme, inşaat süreci boyunca katlandığı direkt ilk madde ve malzeme, direkt işçilik ve genel üretim giderlerini 7'li grup maliyet hesaplarında izlemiştir.

Buna göre, işletmenin dönem sonunda bu inşaata ilişkin maliyetleri devrederek finansal durum tablosunda (bilançoda) raporlaması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 151 Yarı Mamuller - Üretim

Cevap

Özel inşaat işletmelerinde, dönem sonunda henüz tamamlanmamış olan inşaat maliyetleri 151 Yarı Mamuller - Üretim hesabında raporlanır.
Kendi nam ve hesabına inşaat yapan işletmeler (yap-satçılar), birer üretim işletmesi gibi değerlendirilir. Bu işletmeler inşaat maliyetlerini 710710 Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri, 720720 Direkt İşçilik Giderleri ve 730730 Genel Üretim Giderleri hesaplarında toplar. İnşaat henüz tamamlanmadığında, bu giderler dönem sonunda 151151 Yarı Mamuller - Üretim hesabına devredilerek bilançoda stoklar arasında raporlanır.

Adım Adım Çözüm

1
İnşaat türünün belirlenmesi
İşletme kendi nam ve hesabına (yap-sat) inşaat yapmaktadır.
Maliyetlerin hangi hesap grubunda (stoklar mı yoksa yıllara yaygın inşaat maliyetleri mi) izleneceğini belirlemek için bu ayrım kritiktir.
2
Üretim aşamasının kontrol edilmesi
İnşaat dönem sonu itibarıyla henüz tamamlanmamıştır.
Tamamlanmış olsa 152 Mamuller, tamamlanmamış olsa 151 Yarı Mamuller hesabı kullanılacaktır.
3
Maliyet hesaplarının stok hesabına devredilmesi
710, 720 ve 730 nolu hesaplardaki bakiyeler 151 nolu hesaba aktarılır.
Tekdüzen Hesap Planı gereği üretim işletmelerinde dönem sonu yarı mamul stokları bu hesapta gösterilir.

Anahtar Kavram

Özel inşaat işletmeciliği (yap-sat) bir mamul üretim faaliyeti olarak kabul edilir ve stok takibi 151-152 hesaplar üzerinden yapılır.
Soru 59Soru →

Özel inşaat (yap-sat) işletmeciliği faaliyetinde bulunan (M) İşletmesi, mülkiyeti kendisine ait bir arsa üzerine inşa ettiği ve 20252025 yılında tamamlayarak mamul ambarına aldığı konutlardan birini 20262026 yılının Mart ayında 5.000.0005.000.000 TL bedelle satmış ve tapu devrini gerçekleştirmiştir. Söz konusu konutun üretim maliyeti 3.400.0003.400.000 TL olarak hesaplanmıştır.

Buna göre, işletmenin satış tarihinde yapması gereken maliyet kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3.400.0003.400.000 TL tutarında '620 Satılan Mamuller Maliyeti' hesabı borçlandırılır.

Cevap

3.400.0003.400.000 TL tutarında '620 Satılan Mamuller Maliyeti' hesabı borçlandırılır.
Doğru yanıt olan seçenek, özel inşaatın bir üretim faaliyeti olduğu gerçeğine dayanmaktadır. Tamamlanan konutlar 'Mamul' niteliğindedir ve bu mamuller satıldığında maliyet bedeli üzerinden '620 Satılan Mamuller Maliyeti' hesabına aktarılarak giderleştirilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
İnşaat faaliyetinin niteliğini belirlemek.
Özel inşaat (yap-sat) faaliyetleri bir 'üretim (imalat)' faaliyetidir.
İşletme kendi nam ve hesabına bir varlık meydana getirip satmaktadır.
2
Satış anındaki stok durumunu tespit etmek.
Konut tamamlandığı için maliyetler '152 Mamuller' hesabında yer almaktadır.
Üretimi biten konutlar yarı mamul vasfını yitirmiş ve satılabilir mamul haline gelmiştir.
3
Satışın maliyet kaydını oluşturmak.
620 Satılan Mamuller Maliyeti (Borçlu) / 152 Mamuller (Alacaklı) kaydı yapılır.
Tek Düzen Hesap Planı'na göre üretim işletmelerinde satılan varlığın maliyeti 620 nolu hesapta giderleştirilir.

Anahtar Kavram

Özel inşaat (yap-sat) işlerinin muhasebeleştirilmesinde imalat işletmesi mantığı (150-151-152-620 zinciri) uygulanır.

İpuçları

1
Yap-sat inşaatları, bir fabrikada beyaz eşya üretilip satılmasıyla aynı muhasebe mantığına sahiptir.
2
Konutun tamamlanmış olması, maliyetlerin 'Mamuller' hesabında beklediğini gösterir.
3
Satış anında maliyet tutarı (3.400.0003.400.000) stoklardan çıkıp 'Satılan Mamuller Maliyeti' hesabına borç kaydedilir.

Daha Fazla Pratik

İlgili konutun satış hasılatının muhasebeleştirilmesi ve KDV oranlarının (proje özelliğine göre) uygulanması konusunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 60Soru →

(B) İnşaat Ltd. Şti., bir üniversite rektörlüğü ile 20252025 yılının Ekim ayında "Merkezi Kütüphane Binası İkmal İnşaatı" için sözleşme imzalamıştır. İşin 20262026 yılının Aralık ayında tamamlanması öngörülmektedir. Şirket, 20262026 yılı Nisan ayında hazırlanan birinci hakediş raporuna göre 2.400.0002.400.000 TL tutarında brüt hakediş bedeli almaya hak kazanmıştır.

Gelir Vergisi Kanunu hükümleri çerçevesinde, yıllara yaygın inşaat ve onarım işi kapsamında yapılan bu ödeme üzerinden hesaplanması gereken vergi kesintisi (stopaj) tutarı ve bu tutarın (B) İnşaat Ltd. Şti. tarafından kaydedileceği hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120.000120.000 TL — 193193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar Hesabı

Cevap

Hesaplanması gereken vergi kesintisi tutarı 120.000120.000 TL olup, bu tutar yüklenici firma tarafından 193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar hesabında takip edilmelidir.
İlgili inşaat işi yıllara yaygın (birden fazla takvim yılına sarkan) bir taahhüt işi olduğundan, hakediş ödemeleri üzerinden %5 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılması zorunludur. 2.400.0002.400.000 TL brüt bedel üzerinden yapılan %5\%5 hesaplama sonucu 120.000120.000 TL kesinti bulunur. Yüklenici firma, kendisinden kesilen bu tutarı vergi dairesine mahsup etmek üzere 193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar hesabının borcuna kaydeder.

Adım Adım Çözüm

1
İşin mahiyetini ve vergi stopaj oranını belirleme
İş 20252025 yılında başlayıp 20262026 yılında bittiği için "yıllara yaygın inşaat ve onarım işi" kapsamındadır. Güncel stopaj oranı %5\%5 olarak uygulanır.
Yıllara yaygın inşaat işlerinde hakediş ödemeleri stopaja tabidir.
2
Vergi kesintisi tutarını hesaplama
2.400.000 TL×0,05=120.000 TL2.400.000 \text{ TL} \times 0,05 = 120.000 \text{ TL}
Kesinti, brüt hakediş bedeli üzerinden yasal oran kullanılarak hesaplanır.
3
Muhasebe hesabını belirleme
193193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar Hesabı
Yüklenici işletme, kendisinden kesilen bu vergiyi gelecekteki vergi borçlarından mahsup etmek üzere bir varlık hesabında (193) takip eder.

Anahtar Kavram

Yıllara Yaygın İnşaat İşlerinde Stopaj Uygulaması

İpuçları

1
İşin başlangıç ve bitiş tarihlerine bakarak 'yıllara yaygın' olup olmadığını kontrol edin.
2
Yıllara yaygın inşaat işlerinde hakedişlerden yapılan vergi kesintisi oranının %5\%5 olduğunu hatırlayın.
3
Kesilen verginin müteahhit için bir gider mi yoksa mahsup edilecek bir varlık mı olduğunu düşünün (193 nolu hesap).

Daha Fazla Pratik

İşin bitiminde (geçici kabulde) 193 nolu hesaptaki birikmiş tutarların 371 nolu hesaba aktarılarak nasıl mahsup edildiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 3 / 11Sonraki
İnşaat ve Taahhüt İşletmeleri Muhasebesi Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 3 | Examkin