Uluslararası hukuk doktrininde ve Uluslararası Adalet Divanı (UAD) uygulamasında "hakkaniy… — KPSS Uluslararası İlişkiler

Uluslararası hukuk doktrininde ve Uluslararası Adalet Divanı ( $UAD$ ) uygulamasında "hakkaniyet" ( $equity$ ) kavramı farklı işlevlere sahiptir. Divan Statüsü'nün 38/2. maddesinde düzenlenen "hakkaniyet ve nisfet" ( $ex$ $aequo$ $et$ $bono$ ) yetkisinin hukuki mahiyeti ve uygulama şartları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A
Divan, uyuşmazlığı çözerken tarafların rızası olmasa dahi, 'hukukun genel ilkeleri' kapsamında hakkaniyete uygun bir karar vermekle yükümlüdür.
B
Hakkaniyet ve nisfet ( $ex$ $aequo$ $et$ $bono$ ), Divan'ın önüne gelen uyuşmazlıklarda tarafların rızasına ihtiyaç duymadan başvurduğu 'yardımcı bir hukuk kaynağı' niteliğindedir.
Divan, tarafların açık ve ortak rızası bulunması halinde, yürürlükteki pozitif hukuk kurallarını bir kenara bırakarak tamamen hakkaniyet ve nisfete dayalı bir karar verebilir.Cevap
D
Uluslararası uyuşmazlıklarda taraflar arasında hiçbir antlaşma veya teamül kuralı bulunmadığı takdirde, Divan hukuk boşluğunu doldurmak amacıyla kendiliğinden hakkaniyet ve nisfet yetkisini kullanır.
E
$Ex$ $aequo$ $et$ $bono$ yetkisi, Divan'a sadece mevcut hukuk kurallarını daha adil şekilde yorumlama ( $infra$ $legem$ ) imkanı tanır; hukuk kurallarına aykırı ( $contra$ $legem$ ) karar verme yetkisi vermez.

Cevap

Divan'ın tarafların açık ve ortak rızası bulunması halinde yürürlükteki pozitif hukuk kurallarını bir kenara bırakarak karar verebileceğini belirten seçenek doğrudur.

Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesinin 2. fıkrası, tarafların Divan'a açıkça bu yetkiyi vermeleri durumunda, Divan'ın yürürlükteki hukuk kurallarının (antlaşma, teamül vb.) kısıtlamalarına tabi kalmadan, adalete ve hakkaniyete en uygun gördüğü çözümü üretmesine (

ex

aequo

et

bono

) imkan tanır. Bu yetki, pozitif hukuka aykırı (

contra

legem

) karar vermeyi de kapsadığı için mutlak rıza şartına bağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

Uluslararası Adalet Divanı (

UAD

) Statüsü'nün 38. maddesinin 1. ve 2. fıkraları arasındaki sistematik farkı analiz edin.

38/1 Divan'ın uygulaması gereken hukuk kurallarını (asli ve yardımcı kaynaklar) sayarken, 38/2 istisnai bir karar verme usulü düzenler.

Statüdeki bu ayrım, hukuk kurallarının uygulanması ile hukukun ötesine geçilmesi arasındaki sınırı çizer.

38/2 hükmünde düzenlenen "hakkaniyet ve nisfet" (

ex

aequo

et

bono

) yetkisinin temel şartını belirleyin.

Bu yetkinin kullanılabilmesi için tarafların Divan'a bu yönde açıkça rıza (yetki) vermesi zorunludur.

Uluslararası hukukta devletlerin egemenliği gereği, pozitif hukuk kuralları dışında bir karara ancak tarafların rızasıyla varılabilir.

Hakkaniyetin farklı uygulama biçimleri (

infra

legem

ex

aequo

et

bono

) arasındaki farkı değerlendirin.

Divan, mevcut hukuku yorumlarken zaten hakkaniyeti kullanabilir (rıza gerekmez), ancak hukuk kurallarını devre dışı bırakmak için 38/2 uyarınca rıza şarttır.

Bu ayrım, KPSS düzeyinde hakkaniyet konusundaki en önemli teknik ayrımdır.

Doğru yargıya ulaşın.

Tarafların rızasıyla pozitif hukukun bir kenara bırakılabileceği yargısı 38/2'nin özünü oluşturur.

Seçenekler arasında 38/2'nin hem rıza şartını hem de hukuku devre dışı bırakma işlevini doğru yansıtan tek yargıdır.

Anahtar Kavram

Hakkaniyet ve Nisfet yetkisi (

Ex

Aequo

et

Bono

), UAD Statüsü 38/2 uyarınca sadece tarafların açık rızasıyla kullanılan ve hukuka aykırı (

contra

legem

) karar verilmesine imkan tanıyan istisnai bir yetkidir.

İpuçları

UAD Statüsü Madde 38/2 hükmünü hatırlayın: 'Bu hüküm, tarafların uyuşmazlığın hakkaniyet ve nisfet esasına göre çözümlenmesini kabul etmeleri halinde...'

Divan'ın uyuşmazlığı yorum yoluyla adilleştirmesi (rıza gerekmez) ile hukuk kuralını tamamen devre dışı bırakması (rıza gerekir) arasındaki farka odaklanın.

Hakkaniyet ve nisfet yetkisi, Divan'ın 'pozitif hukuk kuralları dışında' karar vermesini sağladığı için devletlerin açık rızası olmadan asla kullanılamaz.

Daha Fazla Pratik

UAD'ın deniz sınırlandırması davalarında (Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı Davası gibi) hakkaniyet ilkelerini rıza olmaksızın nasıl kullandığını (infra legem) inceleyerek 38/2 ile farkını pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Konular

Bu konudan daha fazla soru