Hakkaniyet ve Nisfet (Ex Aequo et Bono)

31 soru

Soru 1Soru

Uluslararası Adalet Divanı (UADUAD) önündeki bir uyuşmazlıkta, davacı devlet uyuşmazlığın yürürlükteki pozitif hukuk kuralları (lexlex latalata) yerine, adaletin tecellisi adına 'hakkaniyet ve nisfet' (exex aequoaequo etet bonobono) çerçevesinde çözülmesini talep etmiştir. Davalı devlet ise Divan'ın yargı yetkisini genel olarak kabul etmiş ancak bu özel talep karşısında sessiz kalmıştır.

UADUAD Statüsü'nün 38. maddesi dikkate alındığında, bu durumda Divan'ın hukuki tutumu aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tarafların her ikisinin de bu yönde açık rızası bulunmadığı için Divan hakkaniyet ve nisfet ilkesine dayanarak karar veremez.

Cevap

Tarafların her ikisinin de açık rızası bulunmadığı için Divan'ın hakkaniyet ve nisfet (exex aequoaequo etet bonobono) ilkesini uygulayamayacağını belirten seçenek doğrudur.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesinin 2. fıkrası, Divan'a uyuşmazlığı tarafların kabul etmesi şartıyla hakkaniyet ve nisfet esasına göre çözme yetkisi verir. Buradaki rıza hem davacı hem de davalı devlet için geçerli olmalı ve açıkça beyan edilmelidir. Davalı devletin sessiz kalması veya yargı yetkisini genel olarak kabul etmiş olması, pozitif hukuku devre dışı bırakan bu istisnai usule onay verdiği anlamına gelmez.

Adım Adım Çözüm

1
UADUAD Statüsü'nün 38. maddesinin 2. fıkrasını analiz et.
İlgili fıkra, Divan'ın bir uyuşmazlığı 'hakkaniyet ve nisfet' esasına göre çözebilmesi için 'tarafların rızasını' şart koşar.
Bu yetki, Divan'ın normalde uygulamakla yükümlü olduğu pozitif hukuk kurallarını (antlaşmalar, teamül, genel ilkeler) bir kenara bırakmasına izin veren istisnai bir yetkidir.
2
Senaryodaki rıza durumunu değerlendir.
Davacı taraf talepte bulunmuş ancak davalı taraf sessiz kalmıştır. Uluslararası hukukta bu tür özel yetkiler için rıza 'açık' (explicitexplicit) olmalıdır.
Yargı yetkisinin genel kabulü, hukukun uygulanmayacağı bu özel yöntemi kapsamaz.
3
Hukuki sonucu belirle.
Rıza eksikliği nedeniyle Divan, Statü Madde 38/1'deki asli kaynaklara göre karar vermek zorundadır.
Ex aequo et bono yetkisinin kurucu unsuru tarafların ortak iradesidir.

Anahtar Kavram

Hakkaniyet ve Nisfet (ExEx AequoAequo etet BonoBono) için Rıza Şartı

İpuçları

1
UAD Statüsü Madde 38'in fıkraları arasındaki farka odaklanın.
2
Pozitif hukuk kuralları ile ex aequo et bono arasındaki temel fark rıza mekanizmasıdır.
3
38. maddenin 2. fıkrası 'tarafların rızası' (consent of the parties) ifadesini açıkça kullanır.

Daha Fazla Pratik

Divan'ın hukuku yorumlarken kullandığı hakkaniyet (equity infra legem) ile bu sorudaki ex aequo et bono arasındaki farkları inceleyin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 2Soru

Bir uluslararası yargı organının, yürürlükteki hukuk kurallarından bağımsız olarak "hakkaniyet ve nisfet" (exex aequoaequo etet bonobono) çerçevesinde hüküm kurabilmesi için öncelikle aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmiş olması gerekir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlığın tarafları olan devletlerin bu yöntemin uygulanmasına yönelik açık rıza göstermesi

Cevap

Uyuşmazlık taraflarının bu yöntemin uygulanmasına yönelik açık rıza göstermesi gerekmektedir.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38(2)38(2). maddesine göre Divan, uyuşmazlığın taraflarının bu konuda uyuşması (rızası) halinde uyuşmazlığı hakkaniyet ve nisfet ilkesine göre çözebilir. Bu yöntem, mahkemeye pozitif hukuku (lexlex latalata) aşma yetkisi verdiği için devletlerin açık onayı vazgeçilmez bir ön koşuldur.

Adım Adım Çözüm

1
Kavramın analizi
Hakkaniyet ve nisfet (exex aequoaequo etet bonobono), yargıcın mevcut hukuk kurallarını bir kenara bırakarak adalet ve vicdan esasına göre karar vermesidir.
Hangi uyuşmazlık çözüm yönteminin hangi şartlara bağlı olduğunu anlamak için tanımın netleşmesi gerekir.
2
Hukuki dayanağın tespiti
Uluslararası Adalet Divanı (UADUAD) Statüsü'nün 38(2)38(2). maddesi incelenir.
Uluslararası hukukta yargılama yetkisinin sınırlarını belirleyen temel metin bu statüdür.
3
Şartın belirlenmesi
Statü metni, Divan'ın bu yetkiyi ancak 'tarafların kabul etmesi durumunda' kullanabileceğini açıkça belirtir.
Devletlerin egemenliği ilkesi gereği, rıza dışı bir hukuk dışı çözüm dayatılamaz.

Anahtar Kavram

Hakkaniyet ve Nisfet Uygulamasında Rıza Şartı

İpuçları

1
Uluslararası hukukta devletlerin egemenliği gereği mahkemelerin yetkisi genellikle neye dayanır?
2
UAD Statüsü'nün 3838. maddesinin ikinci fıkrasına göz atmayı deneyin.
3
Mahkemenin yasayı (pozitif hukuku) görmezden gelip tamamen adalet duygusuyla karar vermesi için tarafların bu konuda anlaşmış olması şarttır.

Daha Fazla Pratik

Hakkaniyetin 'hukuka uygun' (infrainfra legemlegem) ve 'hukukun ötesinde' (praeterpraeter legemlegem) kullanımları arasındaki farkları inceleyin.

Alternatif Yöntem

Hakkaniyet ve nisfet ilkesini 'Hukuk dışı (ekstra-yasal) çözüm' olarak kodlarsanız, uluslararası sistemde bir devletin rızası olmadan hukuk dışına çıkılamayacağını hatırlayabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 3Soru

Devletler arasındaki bir sınır uyuşmazlığında, mevcut antlaşma hükümlerinin teknik olarak uygulanmasının coğrafi gerçeklerle bağdaşmadığı ve taraflardan biri için aşırı bir külfet doğurduğu tespit edilmiştir. Bu durumda Uluslararası Adalet Divanı'nın (UADUAD), pozitif hukuk kurallarını (lexlex latalata) bir kenara bırakarak tamamen hakkaniyet ve adalet mülahazalarıyla (exex aequoaequo etet bonobono) karar verebilmesi için aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi zorunludur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlığın taraflarının bu yöntemin uygulanması yönünde açık ve ortak rıza göstermiş olmaları

Cevap

Uyuşmazlığın taraflarının bu yöntemin uygulanması yönünde açık ve ortak rıza göstermiş olmaları
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesinin 2. fıkrası, Divan'ın tarafların rızası olması durumunda 'hakkaniyet ve nisfet' (ex aequo et bono) çerçevesinde karar verme yetkisini açıkça düzenlemiştir. Bu yetki, Divan'ın yürürlükteki antlaşma, teamül ve genel hukuk ilkelerini bir kenara bırakarak tamamen adalet mülahazalarına dayanmasına imkan tanır. Ancak devletlerin hukuk dışı bir kritere göre yargılanması, onların mutlak rızasını gerektiren bir istisnadır.

Adım Adım Çözüm

1
UAD Statüsü'nün kaynakları düzenleyen maddesini belirlemek
Statü'nün 38. maddesi Divan'ın uygulayacağı hukuk kaynaklarını sıralar.
UAD'nin karar verme yetkisinin hukuki dayanağı bu maddedir.
2
Hakkaniyet ve nisfet kavramının maddedeki yerini tespit etmek
38. maddenin 2. fıkrası, taraflar kabul ederse Divan'ın 'ex aequo et bono' (hakkaniyet ve nisfet) uyarınca karar verebileceğini belirtir.
Bu fıkra, Divan'a pozitif hukuk kurallarının dışına çıkma yetkisi verir.
3
Pratik uygulamanın şartını kontrol etmek
Bu yetki ancak tarafların rızasıyla (if the parties agree thereto) tetiklenebilir.
Devlet egemenliği ilkesi gereği, devletler rızaları olmadan yazılı hukuk kuralları dışındaki bir ölçüte tabi tutulamazlar.

Anahtar Kavram

Hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) yetkisinin kullanılabilmesi için uyuşmazlık taraflarının her ikisinin de bu yönde açık rızası bulunmalıdır.

İpuçları

1
UAD Statüsü'nün 38. maddesinin son fıkrasını hatırlayın.
2
Hukukun katı uygulanmasının adaletsiz sonuç doğurduğu durumlarda bile mahkemenin hukuku aşabilmesi için kimden izin alması gerekir?
3
Bu yöntem, bir uyuşmazlığı pozitif hukuk (lex lata) yerine hakkaniyete göre çözmek için tarafların ortak rızasını şart koşar.

Daha Fazla Pratik

Hakkaniyetin 'hukuk içinde' (infra legem) yorum aracı olarak kullanılması ile 'hukuk dışı' (ex aequo et bono) kullanım farklarını inceleyin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 4Soru

Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesine göre Divan, önüne gelen bir uyuşmazlığı katı hukuk kurallarına bağlı kalmaksızın "hakkaniyet ve nisfet" (ex aequo et bono) temelinde karara bağlama yetkisine sahiptir.

Divan'ın bu özel ve olağanüstü karar alma yetkisini kullanabilmesi için yerine getirilmesi gereken zorunlu ön şart aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlığa taraf olan devletlerin bu yönde açıkça rıza göstermesi

Cevap

Uyuşmazlığa taraf olan devletlerin bu yönde açıkça rıza göstermesi seçeneği doğru cevaptır.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü Madde 38/2'ye göre, Divan'ın önüne gelen bir davayı 'hakkaniyet ve nisfet' (ex aequo et bono) esasına göre karara bağlayabilmesi için uyuşmazlığa taraf olan devletlerin buna açıkça rıza göstermesi şarttır. Bu istisnai yetki, Divan'a katı hukuk kurallarından ziyade adalet ve eşitlik duygusuyla karar verme imkânı tanır, ancak devlet egemenliği gereği tarafların ortak iradesi olmadan asla kullanılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü Madde 38/2'nin içeriğini ve "ex aequo et bono" kuralını hatırlamak.
Madde 38/2 uyarınca Divan, ancak tarafların rızası (anlaşması) halinde hakkaniyet ve nisfete göre karar verebilir.
Bu ilke, katı hukuk kurallarının dışına çıkılmasını sağladığı için devlet egemenliği gereği doğrudan tarafların onayını gerektirir.
2
Seçeneklerde tarafların rızası veya irade beyanına işaret eden ifadeyi bulmak.
Devletlerin açıkça rıza göstermesi ifadesi doğru ön şartı yansıtmaktadır.
Diğer seçenekler Divan'ın yetkisini BMGK'ya, hukukun genel ilkelerine veya mevcut bir kural boşluğuna dayandırarak hatalı mantık yürütmektedir.

Anahtar Kavram

Hakkaniyet ve nisfet kuralının (ex aequo et bono) uygulanabilmesi için tarafların açık rızası
Soru 5Soru

İki devlet, aralarındaki sınır aşan su kaynaklarının kullanımı konusundaki bir uyuşmazlığı uluslararası yargıya taşımıştır. Davacı devlet, aralarındaki mevcut antlaşmanın lafzına sıkı sıkıya bağlı kalınmasının kendi halkı için ağır ve haksız sonuçlar doğuracağını iddia ederek, mahkemenin pozitif uluslararası hukuk kurallarını bir kenara bırakıp doğrudan "hakkaniyet ve nisfet" (ex aequo et bono) temelinde karar vermesini talep etmiştir.

Uluslararası Adalet Divanı Statüsü ve genel uluslararası hukuk kuralları dikkate alındığında, mahkemenin davacı devletin bu talebine uyarak karar verebilmesinin temel hukuki şartı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlığa taraf olan diğer devletin de mahkemenin bu yetkiyi kullanmasına açıkça rıza göstermesi

Cevap

Doğru yanıt, uyuşmazlığa taraf olan diğer devletin de mahkemenin bu yetkiyi kullanmasına açıkça rıza göstermesi gerektiğini belirten seçenektir.
Uluslararası hukukta 'ex aequo et bono' (hakkaniyet ve nisfet), yargıcın mevcut antlaşma ve teamül kurallarını bir kenara bırakarak bütünüyle adalet ve hakkaniyet duygusuna göre karar vermesidir. Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, Divanın bu yetkiyi kullanabilmesinin tek ve mutlak şartı, uyuşmazlığa taraf olan tüm devletlerin bu duruma açıkça rıza göstermesidir. Tek taraflı talep ile mahkeme hukuku bir kenara bırakamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökünü analiz et
Soruda bir devletin mahkemeden katı pozitif hukuk kurallarını bir kenara bırakarak doğrudan 'ex aequo et bono' (hakkaniyet ve nisfet) esasına göre karar vermesini talep ettiği görülmektedir.
Hangi hukuk kaynağının veya yargılama usulünün uygulanmak istendiğini tespit etmek için.
2
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü Madde 38'i hatırla
Madde 38/2 uyarınca, Divanın bir davayı ex aequo et bono esasına göre çözebilmesi yalnızca tarafların bu yönde açık bir anlaşması (rızası) olması halinde mümkündür.
Uluslararası hukukta hakkaniyet ve nisfetin uygulanma şartını doğrulamak için.
3
Seçenekleri değerlendir
Sadece tek bir devletin talebi mahkemeye bu yetkiyi vermez; diğer tarafın (tüm tarafların) buna rıza göstermesi kurucu şarttır. Bu ifadeyi içeren seçenek belirlenir.
Doğru hukuki koşulu tespit etmek için.

Anahtar Kavram

Hakkaniyet ve Nisfet'in (Ex Aequo et Bono) Uygulanma Şartı
Soru 6Soru

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) önüne gelen bir uyuşmazlıkta, uyuşmazlık konusuna uygulanacak herhangi bir antlaşma hükmü veya teamül kuralı bulunmadığını (hukuki boşluk) tespit etmiştir. Davacı devlet uyuşmazlığın "hakkaniyet ve nisfet" (exex aequoaequo etet bonobono) temelinde çözülmesini talep ederken, davalı devlet bu yöntemin uygulanmasına karşı çıkmaktadır. Bu durumda Divan'ın uyuşmazlığı hakkaniyet ve nisfet çerçevesinde çözememesinin temel hukuki gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Statü uyarınca bu yetkinin kullanılabilmesi için uyuşmazlığın tüm taraflarının bu konuda açık rızasının aranması

Cevap

Divan'ın hakkaniyet ve nisfet temelinde karar verebilmesi için uyuşmazlığın tüm taraflarının bu konuda açıkça anlaşmış olması (rıza göstermesi) zorunludur.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, Divan'ın hukuk kurallarına bağlı kalmaksızın, tamamen adalet ve hakkaniyet duygusuna dayanarak (exex aequoaequo etet bonobono) bir hüküm kurabilmesi için uyuşmazlığın taraflarının bu konuda açık ve kesin bir şekilde anlaşmış olmaları (rıza beyan etmeleri) zorunludur. Senaryoda taraflardan birinin itiraz etmesi, bu ortak rızanın oluşmadığını gösterir ve Divan'ın bu yetkiyi kullanmasını engeller.

Adım Adım Çözüm

1
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün otuz sekizinci maddesinin ikinci fıkrasının incelenmesi.
İlgili fıkra, Divan'ın hakkaniyet ve nisfet (exex aequoaequo etet bonobono) uyarınca karar verebilmesi için tarafların bu konuda anlaşmış olmasını şart koşar.
Bu yetki, Divan'ın yürürlükteki pozitif hukuk kurallarının dışına çıkmasına izin verdiği için devlet egemenliği gereği özel rıza aranır.
2
Uyuşmazlıktaki tarafların tutumlarının değerlendirilmesi.
Davacı devlet talep etse de davalı devletin bu yönteme itiraz ettiği görülmektedir.
Hakkaniyet ve nisfet yetkisi tek taraflı bir taleple değil, uyuşmazlık taraflarının ortak iradesiyle kurulur.
3
Hukuki sonucun belirlenmesi.
Taraflar arasında ortak bir rıza bulunmadığı için Divan'ın bu yetkiyi kullanması mümkün değildir.
Ortak rıza (consent), Statü'nün 38/2 maddesindeki açık yetkilendirmenin kurucu unsurudur.

Anahtar Kavram

Hakkaniyet ve Nisfet (Ex Aequo et Bono) Yetkisinin Kullanımında Rıza Şartı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 7Soru

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 38. maddesinin 2. fıkrasında düzenlenen "hakkaniyet ve nisfet" (ex aequo et bono) ilkesinin bir uyuşmazlığa uygulanabilmesi için aranan temel şart aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık taraflarının bu konuda açık rızasının veya anlaşmasının bulunması

Cevap

Uluslararası Adalet Divanı'nın bir davayı hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) temelinde çözebilmesi için uyuşmazlığın taraflarının bu yönde açık bir rızasının veya anlaşmasının bulunması gerekir.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38/2 maddesi, Divan'ın uyuşmazlığı yürürlükteki hukuk kurallarından bağımsız olarak, tamamen hakkaniyet ve nisfet ölçütlerine göre çözebilmesini tarafların bu konuda açıkça anlaşmış olmaları (party consent) şartına bağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
UAD Statüsü'nün ilgili maddesini incelemek
Statü'nün 38. maddesinin 2. fıkrası, Divan'ın tarafların rızasıyla ex aequo et bono esasına göre karar verme yetkisini tanımlar.
Hakkaniyet ve nisfet ilkesinin hukuki dayanağını ve uygulama şartını belirlemek.
2
Uygulama şartını belirlemek
Mevcut pozitif hukuk kuralları (antlaşmalar, teamüller) yerine hakkaniyetin esas alınması için tarafların bu yöndeki açık iradesinin (anlaşmasının) zorunlu olduğu sonucuna varılır.
Egemen devletlerin yargı yetkisine olan rızasının sınırlarını saptamak.

Anahtar Kavram

Hakkaniyet ve Nisfet (Ex Aequo et Bono) için Taraf Rızası Şartı
Tahmini Süre:45s
Soru 8Soru

Uluslararası bir uyuşmazlıkta taraflar, uyuşmazlığın çözümünde yürürlükteki uluslararası antlaşmaların veya teamül kurallarının dar ve katı bir şekilde uygulanmasının hakkaniyete aykırı sonuçlar doğuracağını savunmaktadır. Bu durumda, Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) mevcut hukuk kurallarını tamamen devre dışı bırakarak "hakkaniyet ve nisfet" (ex aequo et bono) temelinde bir hüküm kurabilmesi için sağlaması gereken temel hukuki koşul aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık taraflarının bu yönde açık ve kesin bir rızasının bulunması

Cevap

Uluslararası Adalet Divanı'nın pozitif hukuk kurallarını bir kenara bırakarak hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) temelinde karar verebilmesi için uyuşmazlığın tüm taraflarının bu konuda açık ve kesin bir rızasının bulunması gerekir.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38/238/2. maddesi, tarafların rıza göstermesi halinde Divan'a uyuşmazlığı pozitif hukuk kuralları (antlaşmalar, teamül, genel ilkeler) yerine sadece adalet ve hakkaniyet duygusuna (ex aequo et bono) dayanarak çözme yetkisi verir. Bu yetki, devletlerin egemenlik hakkı gereği ancak tarafların açık ve kesin irade beyanıyla mümkündür.

Adım Adım Çözüm

1
UAD Statüsü Madde 38/238/2 kapsamını incelemek
Bu maddenin Divan'a, taraflar kabul ettiği takdirde hakkaniyet ve nisfet uyarınca karar verme yetkisi tanıdığı tespit edilir.
Hukuk kuralları dışında karar verme yetkisinin hukuki dayanağını bulmak.
2
Hakkaniyetin farklı kullanımlarını ayırt etmek
Hukukun içindeki hakkaniyet (infra legem) ile hukukun dışındaki hakkaniyet (ex aequo et bono) arasındaki fark belirlenir.
Divan'ın normal yargı yetkisi ile özel rıza gerektiren yetkisi arasındaki ayrımı yapmak.
3
Temel şartı belirlemek
Statü metninde açıkça belirtilen 'tarafların uyuşmazlığı bu yolla çözmeyi kabul etmesi' şartı temel koşul olarak seçilir.
Uluslararası yargıda egemen devletlerin rızası olmadan hukuk kuralları dışına çıkılamayacağı gerçeğine ulaşmak.

Anahtar Kavram

Ex Aequo et Bono ve Tarafların Rızası
Tahmini Süre:50s
Soru 9Soru

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 38. maddesinin 1. fıkrasında sayılan asli kaynakların (antlaşmalar, teamül ve hukukun genel ilkeleri) uyuşmazlığın çözümünde yetersiz kalması veya uygulanmalarının somut olayda adaletsiz sonuçlar doğuracağı düşünülse dahi, Divan re'sen (kendiliğinden) bu kuralları bir kenara bırakarak karar veremez. Divan'ın mevcut pozitif hukuk kuralları dışına çıkarak uyuşmazlığı doğrudan 'hakkaniyet ve nisfet' (ex aequo et bono) çerçevesinde karara bağlayabilmesi mümkündür.

Buna göre, UAD'nin bir uyuşmazlığı 'hakkaniyet ve nisfet' esasına göre çözebilmesi için yerine getirilmesi gereken temel usuli ön şart aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık taraflarının bu yöntemle karar verilmesi hususunda Divan'a açıkça rıza göstermiş olmaları

Cevap

Uyuşmazlık taraflarının bu yöntemle karar verilmesi hususunda Divan'a açıkça rıza göstermiş olmaları
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesinin 2. fıkrası, uyuşmazlık taraflarının anlaşmaları durumunda Divan'a 'hakkaniyet ve nisfet' (ex aequo et bono) uyarınca karar verme yetkisi tanımaktadır. Bu yöntem, Divan'ın yürürlükteki uluslararası antlaşmaları, teamül kurallarını veya hukukun genel ilkelerini bir kenara bırakarak, tamamen adalet ve hakkaniyet duygusuna dayanarak uyuşmazlığı çözmesi anlamına gelir. Divan'ın bu olağanüstü yetkiyi kullanabilmesinin tek ve mutlak şartı, uyuşmazlığın her iki tarafının da bu konuda açıkça rıza göstermiş olmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
UAD Statüsü Md. 38/1 ve 38/2 arasındaki farkı analiz etme
38/1 maddesi Divan'ın uygulamak zorunda olduğu hukuk kurallarını (asli ve yardımcı kaynaklar) sayarken, 38/2 maddesi bu kuralların dışına çıkma imkanını düzenler.
Hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) kavramının hukuki dayanağını bulmak için.
2
38. maddenin 2. fıkrasındaki şartı belirleme
İlgili fıkra: 'Bu hüküm, tarafların uyuşması halinde, Divan'ın hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) uyarınca karar verme yetkisini zedelemez.'
Hakkaniyet ve nisfetin uygulanması için 'tarafların uyuşması' (consent of the parties) şartının mutlak olduğunu teyit etmek için.
3
Hukuk içi hakkaniyet ile ex aequo et bono ayrımını yapma
Divan'ın hukuk kurallarını yorumlarken başvurduğu hakkaniyet (equity infra legem) rıza gerektirmezken, kuralları bir kenara bırakan hakkaniyet (ex aequo et bono) açık rıza gerektirir.
Sorudaki ön şartın neden sadece rıza olduğunu kesinleştirmek için.

Anahtar Kavram

Ex Aequo et Bono ve Tarafların Rızası Şartı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 10Soru

Uluslararası hukuk doktrini ve Uluslararası Adalet Divanı (UAD) uygulamaları çerçevesinde; hukukun bir parçası olarak kabul edilen 'hakkaniyet' (equity infra legem) ile Statü'nün 38/2. maddesinde düzenlenen 'hakkaniyet ve nisfet' (ex aequo et bono) yetkisi arasındaki temel fark ve uygulama rejimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ex aequo et bono yetkisinin kullanılabilmesi için tarafların bu yöndeki rızalarını açıkça beyan etmeleri zorunludur; bu durumda Divan, yürürlükteki pozitif hukuk kurallarını bir kenara bırakarak uyuşmazlığı sadece adalet mülahazalarıyla çözebilir.

Cevap

UAD Statüsü m. 38/2 uyarınca, Divan'ın 'hakkaniyet ve nisfet' (ex aequo et bono) temelinde karar verebilmesi için tarafların bu yönde açıkça anlaşmış olması (rızası) şarttır; bu durumda Divan pozitif hukuk kurallarına bağlı kalmaksızın karar verebilir.
Doğru yanıt, tarafların bu yöndeki rızasının kurucu bir şart olduğunu ve Divan'ın pozitif hukuk kurallarını bir kenara bırakma imkanı kazandığını belirten ifadedir. UAD Statüsü'nün 38. maddesinin 2. fıkrası, Divan'a uyuşmazlığı 'ex aequo et bono' (hakkaniyet ve nisfet) temelinde çözme yetkisini ancak ve ancak tarafların açık mutabakatı olması halinde verir. Bu durumda Divan, 38/1'deki katı hukuk kuralları yerine adaletin gereklerine göre karar verebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Hakkaniyet (Equity) kavramlarını analiz et.
Hakkaniyetin 'infra legem' (hukuk içi), 'praeter legem' (hukuk boşluğunu dolduran) ve 'contra legem' (hukuka aykırı/hukuk dışı) türleri olduğunu belirle.
Soruda istenen ayrım için bu kavramsal çerçevenin kurulması gerekir.
2
UAD Statüsü Madde 38/2'nin hukuki niteliğini incele.
Statü'nün 38/2. fıkrasının, tarafların rızası (if the parties agree thereto) şartıyla Divan'a ex aequo et bono yetkisi verdiğini tespit et.
Bu madde, Divan'ın 38/1'deki asli kaynaklarla bağlılığını esneten yegane hükümdür.
3
Seçenekleri bu şartlar (rıza ve kapsam) açısından değerlendir.
Tarafların rızasının 'kurucu' (constitutive) bir şart olduğunu ve bu yetkinin re'sen kullanılamayacağını onayla.
Yanlış seçenekleri elerken rıza şartı ve infra legem ayrımı temel kriterdir.

Anahtar Kavram

Hakkaniyet ve Nisfet (Ex Aequo et Bono) ve Rıza Şartı

Daha Fazla Pratik

Uluslararası Adalet Divanı'nın bugüne kadar hiçbir uyuşmazlığı 38/2 maddesi kapsamında (ex aequo et bono) karara bağlamadığını hatırlayarak, bu yetkinin teorik önemini ve devletlerin bu konudaki çekingenliğini analiz ediniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 11Soru

Uluslararası hukuk doktrininde hakkaniyet (equity), hem pozitif hukuk kurallarının adalete uygun şekilde yorumlanması (infra legem) hem de hukuk kurallarının bir kenara bırakılarak uyuşmazlığın tamamen adalet ve hakkaniyet duygusuyla çözülmesi (ex aequo et bono) süreçlerini ifade edebilir. Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nü düzenleyen 38. maddenin 2. fıkrası, Divan'a uyuşmazlıkları 'hakkaniyet ve nisfet' temelinde çözme yetkisi tanımıştır.

Buna göre, Divan'ın uyuşmazlığın esasına uygulanacak pozitif hukuk kurallarını (antlaşma ve teamül) uygulamaktan vazgeçerek, uyuşmazlığı Statü'nün 38/2. maddesi kapsamında 'hakkaniyet ve nisfet' ilkesine göre karara bağlayabilmesi için aranan temel hukuki şart aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlığın taraflarının, davanın bu ilkeye göre çözülmesi konusunda Divan'a açık ve kesin bir yetki vermiş olmaları

Cevap

Uluslararası Adalet Divanı'nın bir uyuşmazlığı 'hakkaniyet ve nisfet' (ex aequo et bono) temelinde çözebilmesi için tarafların bu yönde açık ve kesin rızalarının bulunması zorunludur.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesinin 2. fıkrası, Divan'ın tarafların rızası olması durumunda uyuşmazlığı 'ex aequo et bono' (hakkaniyet ve nisfet) uyarınca karara bağlama yetkisini açıkça düzenlemiştir. Bu yetki, Divan'ın 38/1'de sayılan antlaşmalar, teamüller ve hukukun genel ilkeleriyle bağlı kalmaksızın, tamamen somut olaydaki adalet duygusuyla hareket etmesine olanak tanır. Ancak devletlerin egemenlik hakları gereği, pozitif hukuk kurallarının uygulanmamasını ancak tarafların açık mutabakatı mümkün kılabilir.

Adım Adım Çözüm

1
UAD Statüsü Madde 38 incelenir.
Statü'nün 38/1 maddesi Divan'ın uyması gereken asli (antlaşma, teamül, genel ilkeler) ve yardımcı kaynakları sayarken, 38/2 maddesi bu kuralların dışına çıkma imkanı tanır.
Divan'ın normal görevi hukuk kurallarını uygulamaktır; hakkaniyet ve nisfet bu görevin istisnasıdır.
2
Hakkaniyetin farklı görünümleri ayırt edilir.
Hukuka uygun hakkaniyet (infra legem) yargıcın kuralları yorumlarken kullandığı doğal bir araçtır; ancak hukuk dışı hakkaniyet (ex aequo et bono) kuralları devre dışı bırakır.
Hard zorluk seviyesindeki sorularda bu ayrım, rıza şartının neden sadece 38/2 için mutlak olduğunu açıklar.
3
Şartlar kontrol edilir.
Statü metninde açıkça 'tarafların kabul etmesi halinde' (if the parties agree thereto) ifadesi yer almaktadır.
Uluslararası hukukta devletlerin rızası olmadan onların üzerindeki hukuk kuralları (pozitif hukuk) yargıç tarafından yok sayılamaz.

Anahtar Kavram

Hakkaniyet ve Nisfet (Ex Aequo et Bono) vs. Hakkaniyetli İlkeler (Equity infra legem)
Soru 12Soru

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 38. maddesinin 2. fıkrasına göre; Divan'ın bir uyuşmazlığı, yürürlükteki hukuk kurallarının (antlaşmalar, teamül vb.) dışına çıkarak 'hakkaniyet ve nisfet' (ex aequo et bono) ilkelerine göre karara bağlayabilmesi için gereken temel hukuki şart aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık taraflarının bu yönde açık bir rıza ve mutabakatının bulunması

Cevap

Uyuşmazlık taraflarının bu yönde açık bir rıza ve mutabakatının bulunması
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesinin 2. fıkrası, tarafların bu konuda anlaşmış olmaları kaydıyla Divan'a uyuşmazlığı hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) kurallarına göre çözme yetkisi tanır. Bu yetki, Divan'ın yürürlükteki pozitif hukuk kurallarından sapan, tamamen hakkaniyet odaklı bir çözüm üretmesine olanak sağlar ve bu durum egemen devletlerin yargı yetkisine verdikleri açık rıza ile doğrudan ilişkilidir.

Adım Adım Çözüm

1
UAD Statüsü Madde 38 hükümleri incelenir.
Maddenin birinci fıkrasının asli ve yardımcı kaynakları saydığı, ikinci fıkrasının ise 'ex aequo et bono' yetkisini düzenlediği görülür.
Hukuki dayanağın tespiti için.
2
38. maddenin 2. fıkrasındaki 'tarafların uyuşmazlık konusu üzerinde uzlaşmaları halinde' ifadesi analiz edilir.
Bu yetkinin kullanılabilmesi için tarafların ortak ve açık bir irade beyanı (rıza) gerektiği saptanır.
Uygulama şartının netleştirilmesi için.

Anahtar Kavram

UAD'nin Hakkaniyet ve Nisfet (Ex Aequo et Bono) Yetkisi
Tahmini Süre:45s
Soru 13Soru

Uluslararası uyuşmazlıkların yargısal çözümünde, bir mahkemenin yürürlükteki pozitif hukuk kurallarını (antlaşmalar, teamüller vb.) bir kenara bırakarak "hakkaniyet ve nisfet" (exex aequoaequo etet bonobono) esaslarına göre hüküm tesis edebilmesi için aranan temel usuli şart nedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık taraflarının bu yöntemin uygulanmasına dair açık rıza göstermesi

Cevap

Uluslararası uyuşmazlık taraflarının bu yöntemin uygulanmasına dair açık rıza göstermesi
Doğru yanıt olan tarafların açık rızası, uluslararası yargı mercilerinin pozitif hukuk kurallarının (antlaşma ve teamül gibi) dışına çıkarak karar verebilmesi için zorunlu olan kurucu unsurdur. Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 3838. maddesinin ikinci fıkrası bu durumu açıkça hükme bağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Hakkaniyet ve nisfet (exex aequoaequo etet bonobono) kavramının uluslararası hukuk uyuşmazlıklarındaki işlevini belirlemek.
Bu kavramın, mahkemenin mevcut pozitif hukuk kurallarını uygulamak yerine tamamen adalet ve hakkaniyet duygusuyla karar vermesi olduğu saptanır.
İlkenin mahiyetini anlamak, uygulama şartlarını belirlemek için gereklidir.
2
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38/238/2. fıkrasındaki düzenlemeyi analiz etmek.
Divan'ın bu yetkiyi kullanabilmesinin ancak "tarafların kabul etmesi" şartına bağlı olduğu görülür.
Uluslararası hukukta devletlerin rızası olmadan hukuk kuralları dışına çıkılamayacağı ilkesini doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

Hakkaniyet ve Nisfet (ExEx AequoAequo etet BonoBono) için Rıza Şartı
Tahmini Süre:45s
Soru 14Soru

Uluslararası Adalet Divanı (UADUAD), deniz sınırlandırması gibi teknik uyuşmazlıklarda tarafların özel bir rızası olmasa dahi, mevcut hukuk kurallarını somut olayın özelliklerine göre esneten "hukuk dahilinde hakkaniyet" (infrainfra legemlegem) yöntemine sıklıkla başvurmaktadır. Ancak Statü'nün 38/238/2. maddesinde düzenlenen "hakkaniyet ve nisfet" (exex aequoaequo etet bonobono) yetkisinin kullanımı çok daha radikal bir hukuki zemine dayanmaktadır.

Buna göre, uluslararası hukuk doktrini ve UADUAD içtihatları çerçevesinde; mahkemenin "hukuk dahilinde hakkaniyet" (infrainfra legemlegem) uygulaması ile "hakkaniyet ve nisfet" (exex aequoaequo etet bonobono) yetkisi arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakkaniyet ve nisfet, mahkemeye pozitif hukuk kurallarını bir kenara bırakarak hukukun dışına çıkma yetkisi verirken; hukuk dahilinde hakkaniyet, mevcut hukuk kuralının adil bir sonuç için yorumlanmasıdır ve tarafların ayrıca rızasını gerektirmez.

Cevap

Hakkaniyet ve nisfet (exex aequoaequo etet bonobono), mahkemenin pozitif hukuk kurallarının dışına çıkmasına imkan tanıyan ve mutlaka tarafların açık rızasını gerektiren bir yetkiyken; hukuk dahilinde hakkaniyet (infrainfra legemlegem), mevcut hukuk kurallarının adaleti sağlayacak şekilde yorumlanmasıdır ve ek bir rıza şartına bağlı değildir.
Doğru yanıt, hakkaniyetin iki farklı kullanımı arasındaki temel usul ve mahiyet farkını açıklar. Hakkaniyet ve nisfet (exex aequoaequo etet bonobono), tarafların uyuşmazlığı hukuk kurallarına göre değil, yargıcın kendi adalet anlayışına göre çözmesini istemeleridir ki bu durum mahkemeye pozitif hukuku (antlaşma ve teamül) askıya alma yetkisi verir; bu nedenle Statü 38/238/2 uyarınca tarafların rızası mutlaktır. Ancak "hukuk dahilinde hakkaniyet" (infrainfra legemlegem), mevcut bir hukuk kuralının uygulanırken somut olayın adaleti için yorumlanmasıdır (örneğin Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı davalarında olduğu gibi) ve bu zaten mahkemenin hukuk uygulama görevinin bir parçası olduğu için ayrıca bir rıza aranmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 3838. maddesindeki ayrımı analiz et.
Statü'nün 38/138/1. fıkrası uygulanacak asli ve yardımcı kaynakları sayarken; 38/238/2. fıkrası mahkemeye tarafların rızasıyla "hakkaniyet ve nisfet" yetkisi verir.
UAD'nin yetki sınırlarını belirlemek için Statü maddelerinin hiyerarşisini anlamak gerekir.
2
"Hukuk dahilinde hakkaniyet" (infrainfra legemlegem) kavramını tanımla.
Bu yöntem, mevcut bir hukuk kuralının (örneğin deniz sınırlandırmasındaki eşit uzaklık kuralının) somut olayın özel şartlarına göre "adil ve makul" şekilde uygulanmasıdır.
Bu yöntemin hukukun bir parçası olduğunu ve rıza gerektirmediğini saptamak için önemlidir.
3
"Hakkaniyet ve nisfet" (exex aequoaequo etet bonobono) kavramının hukuki doğasını belirle.
Bu yetki, mahkemenin pozitif hukuku bir kenara bırakıp (hukuk boşluğu olsun ya da olmasın) tamamen adalet mülahazalarıyla karar vermesidir.
Bu yetkinin dışsal bir yetki olduğunu ve ancak tarafların rızasıyla tetiklenebileceğini anlamak farkı ortaya koyar.
4
İki kavramı rıza (onay) mekanizması üzerinden karşılaştır.
Hakkaniyet ve nisfet için açık rıza şarttır; hukuk dahilinde hakkaniyet için yargı yetkisinin varlığı yeterlidir.
Soru kökündeki temel farkı netleştirmek için sonuç aşamasıdır.

Anahtar Kavram

Hakkaniyet Kavramlarının Tasnifi (Infra Legem vs. Ex Aequo et Bono)

İpuçları

1
UAD Statüsü'nün 38/138/1 ve 38/238/2 fıkraları arasındaki 'yetki kaynağı' farkına odaklanın.
2
Bir mahkemenin 'hukuku uygularken' adil olması ile 'hukuku bir kenara bırakması' arasındaki rıza ihtiyacını düşünün.
3
InfraInfra legemlegem hakkaniyet hukukun bir parçasıyken, exex aequoaequo etet bonobono hukukun ötesindedir. Hangisi için tarafların 'Dur, burada hukuktan ayrılabilirsin' demesi gerekir?

Daha Fazla Pratik

Uluslararası Adalet Divanı'nın 'Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı' davalarında (1969) hakkaniyet ilkelerini nasıl rıza şartı aramadan kullandığını inceleyiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 15Soru

Bir uluslararası uyuşmazlıkta tarafların, uyuşmazlığın çözümünde yürürlükteki antlaşma ve teamül kurallarının dar çerçevesinden çıkılarak daha geniş bir adalet anlayışıyla karar verilmesini arzuladıkları varsayıldığında; mahkemenin "hakkaniyet ve nisfet" (exex aequoaequo etet bonobono) yetkisini kullanabilmesi için aranan "tarafların rızası" şartının niteliği ve kapsamı hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu yetki, Divan'ın yargısal işlevinin olağan bir parçası olmayıp ancak tarafların açık ve özel bir rızasıyla (compromis) verilebilir; buna karşın hakkaniyetin hukuk kurallarının yorumlanmasında bir araç olarak kullanılması (infra legem) tarafların rızasından bağımsızdır.

Cevap

Hakkaniyet ve nisfet yetkisi ancak tarafların açık ve özel rızasıyla kullanılabilirken, hukuk kurallarının adalete uygun yorumlanması (infra legem) rıza şartına tabi olmayan bir yargısal yöntemdir.
Doğru yanıt, hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) yetkisinin Uluslararası Adalet Divanı (UADUAD) Statüsü'nün 38/2 maddesi uyarınca tarafların açık ve ortak rızasını gerektirdiğini, ancak mahkemelerin hukuk kurallarını yorumlarken başvurdukları "hukuk içi hakkaniyet" (infra legem) yönteminin bu özel rıza şartından bağımsız olduğunu ifade eden seçenektir. Uluslararası hukukta mahkemeler, taraflar yetki vermese bile mevcut hukuk kurallarını en adil sonucu doğuracak şekilde yorumlama yetkisine (infra legem) doğal olarak sahiptir; fakat mevcut hukuk kurallarını bir kenara bırakarak sadece hakkaniyete göre karar verebilmek için tarafların bu yönde özel bir tahkimnamesi (compromis) veya beyanı şarttır.

Adım Adım Çözüm

1
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü Madde 38/1 ve 38/2 arasındaki ayrımı belirleme.
38/1 maddesi pozitif hukuk kaynaklarını (antlaşma, teamül, genel ilkeler) sayarken, 38/2 maddesi tarafların rızasıyla bu kuralların dışına çıkılabilmesini sağlar.
Hakkaniyetin hangi hukuki temelde kullanıldığını anlamak için yetki kaynağını belirlemek gerekir.
2
Hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) için gereken usuli şartı analiz etme.
Statü metninde açıkça belirtildiği üzere, bu yetkinin kullanılabilmesi için uyuşmazlığın taraflarının Divan'ı bu yönde yetkilendirmesi (açık rıza) şarttır.
Uluslararası yargılamada devlet egemenliği gereği, pozitif hukuk dışı bir yargılama ancak devletlerin rızasıyla mümkündür.
3
"Hukuk içi hakkaniyet" (infra legem) ile "hukuk dışı hakkaniyet" ayrımını yapma.
Infra legem, mevcut kuralların adalete en uygun şekilde yorumlanmasıdır ve rıza gerektirmez. Ex aequo et bono ise kuralları bir kenara bırakabilme yetkisidir ve rıza gerektirir.
Level 5 zorluk derecesindeki sorularda bu ince doktriner ayrım belirleyicidir.

Anahtar Kavram

Statü 38/2'deki Hakkaniyet ve Nisfet ile Hukuk İçi Hakkaniyet (Infra Legem) Arasındaki Ayrım

İpuçları

1
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesinin 1. ve 2. fıkraları arasındaki 'rıza' farkına odaklanın.
2
Mahkemenin bir kuralı yorumlarken adil olması ile kuralı tamamen görmezden gelmesi arasındaki farkı düşünün.

Daha Fazla Pratik

Uluslararası hukukta 'infra legem', 'praeter legem' ve 'contra legem' hakkaniyet türleri arasındaki ayrımları ve bunların tarafların rızasıyla olan ilişkisini inceleyiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 16Soru

Uluslararası hukuk doktrininde ve Uluslararası Adalet Divanı (UADUAD) uygulamasında "hakkaniyet" (equityequity) kavramı farklı işlevlere sahiptir. Divan Statüsü'nün 38/2. maddesinde düzenlenen "hakkaniyet ve nisfet" (exex aequoaequo etet bonobono) yetkisinin hukuki mahiyeti ve uygulama şartları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Divan, tarafların açık ve ortak rızası bulunması halinde, yürürlükteki pozitif hukuk kurallarını bir kenara bırakarak tamamen hakkaniyet ve nisfete dayalı bir karar verebilir.

Cevap

Divan'ın tarafların açık ve ortak rızası bulunması halinde yürürlükteki pozitif hukuk kurallarını bir kenara bırakarak karar verebileceğini belirten seçenek doğrudur.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesinin 2. fıkrası, tarafların Divan'a açıkça bu yetkiyi vermeleri durumunda, Divan'ın yürürlükteki hukuk kurallarının (antlaşma, teamül vb.) kısıtlamalarına tabi kalmadan, adalete ve hakkaniyete en uygun gördüğü çözümü üretmesine (exex aequoaequo etet bonobono) imkan tanır. Bu yetki, pozitif hukuka aykırı (contracontra legemlegem) karar vermeyi de kapsadığı için mutlak rıza şartına bağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Uluslararası Adalet Divanı (UADUAD) Statüsü'nün 38. maddesinin 1. ve 2. fıkraları arasındaki sistematik farkı analiz edin.
38/1 Divan'ın uygulaması gereken hukuk kurallarını (asli ve yardımcı kaynaklar) sayarken, 38/2 istisnai bir karar verme usulü düzenler.
Statüdeki bu ayrım, hukuk kurallarının uygulanması ile hukukun ötesine geçilmesi arasındaki sınırı çizer.
2
38/2 hükmünde düzenlenen "hakkaniyet ve nisfet" (exex aequoaequo etet bonobono) yetkisinin temel şartını belirleyin.
Bu yetkinin kullanılabilmesi için tarafların Divan'a bu yönde açıkça rıza (yetki) vermesi zorunludur.
Uluslararası hukukta devletlerin egemenliği gereği, pozitif hukuk kuralları dışında bir karara ancak tarafların rızasıyla varılabilir.
3
Hakkaniyetin farklı uygulama biçimleri (infrainfra legemlegem vs exex aequoaequo etet bonobono) arasındaki farkı değerlendirin.
Divan, mevcut hukuku yorumlarken zaten hakkaniyeti kullanabilir (rıza gerekmez), ancak hukuk kurallarını devre dışı bırakmak için 38/2 uyarınca rıza şarttır.
Bu ayrım, KPSS düzeyinde hakkaniyet konusundaki en önemli teknik ayrımdır.
4
Doğru yargıya ulaşın.
Tarafların rızasıyla pozitif hukukun bir kenara bırakılabileceği yargısı 38/2'nin özünü oluşturur.
Seçenekler arasında 38/2'nin hem rıza şartını hem de hukuku devre dışı bırakma işlevini doğru yansıtan tek yargıdır.

Anahtar Kavram

Hakkaniyet ve Nisfet yetkisi (ExEx AequoAequo etet BonoBono), UAD Statüsü 38/2 uyarınca sadece tarafların açık rızasıyla kullanılan ve hukuka aykırı (contracontra legemlegem) karar verilmesine imkan tanıyan istisnai bir yetkidir.

İpuçları

1
UAD Statüsü Madde 38/2 hükmünü hatırlayın: 'Bu hüküm, tarafların uyuşmazlığın hakkaniyet ve nisfet esasına göre çözümlenmesini kabul etmeleri halinde...'
2
Divan'ın uyuşmazlığı yorum yoluyla adilleştirmesi (rıza gerekmez) ile hukuk kuralını tamamen devre dışı bırakması (rıza gerekir) arasındaki farka odaklanın.
3
Hakkaniyet ve nisfet yetkisi, Divan'ın 'pozitif hukuk kuralları dışında' karar vermesini sağladığı için devletlerin açık rızası olmadan asla kullanılamaz.

Daha Fazla Pratik

UAD'ın deniz sınırlandırması davalarında (Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı Davası gibi) hakkaniyet ilkelerini rıza olmaksızın nasıl kullandığını (infra legem) inceleyerek 38/2 ile farkını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 17Soru

Uluslararası Adalet Divanı'nın (UADUAD) bir uyuşmazlığı, yürürlükteki hukuk kuralları yerine "hakkaniyet ve nisfet" (exex aequoaequo etet bonobono) ilkesine dayanarak karara bağlayabilmesi için gereken temel hukuki ön şart aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlığın taraflarının bu usulün uygulanması konusunda açık rızasının bulunması

Cevap

Uyuşmazlığın taraflarının bu usulün uygulanması konusunda açık rızasının bulunması
Doğru seçenek olan tarafların rızasının bulunması ifadesi, Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38/2 maddesinde açıkça belirtilen yegane şarttır. Divan, taraflar üzerinde anlaşmadığı sürece, mevcut hukuk kurallarını (antlaşmalar, teamüller, genel ilkeler) bir kenara bırakarak sadece adalet ve hakkaniyet duygusuyla karar veremez.

Adım Adım Çözüm

1
Uluslararası Adalet Divanı (UADUAD) Statüsü Madde 38'in incelenmesi
Statü'nün 38/1 maddesinde asli ve yardımcı kaynaklar sayılmıştır.
Divan'ın hangi kurallara göre karar vereceğini anlamak için.
2
38. maddenin 2. fıkrasına (38/238/2) odaklanılması
Fıkrada "Bu hüküm, taraflar anlaştığı takdirde, Divan'ın hakkaniyet ve nisfet (exex aequoaequo etet bonobono) uyarınca karar verme yetkisini sınırlamaz" ifadesi görülür.
Hakkaniyet ve nisfet ilkesinin uygulanma şartını belirlemek için.
3
Uygulama şartının netleştirilmesi
İfadeden anlaşılacağı üzere Divan'ın hukuk kuralları dışına çıkabilmesi için tarafların üzerinde anlaştığı bir rıza (consent) beyanı gereklidir.
Doğru cevaba ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Hakkaniyet ve Nisfet (Ex Aequo et Bono) ve Rıza Şartı

İpuçları

1
UAD Statüsü'nün 38. maddesinin son fıkrasını (38/238/2) hatırlayın.
2
Divan'ın yürürlükteki yasaları bir kenara bırakıp 'vicdani' bir karar verebilmesi için devletlerin egemenlikleri gereği neyi beyan etmeleri gerekir?

Daha Fazla Pratik

Hakkaniyetin 'hukuk kuralları içinde' (infra legem) yorum aracı olarak kullanılması ile 'hukuk dışı' (ex aequo et bono) karar verilmesi arasındaki farkı çalışın.
Tahmini Süre:45s
Soru 18Soru

Uluslararası uyuşmazlıkların yargısal çözümünde mahkemenin, uyuşmazlığı yürürlükteki hukuk kurallarına (lexlex latalata) göre değil, adaletin gereklerine göre saptayacağı "hakkaniyet ve nisfet" (exex aequoaequo etet bonobono) esasına göre karara bağlaması mümkündür.

Uluslararası Adalet Divanı (UADUAD) Statüsü madde 38/2'de düzenlenen bu yetkinin uygulanabilirliği ve niteliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tarafların uyuşmazlığın çözümü için Divan'a bu konuda açıkça yetki vermeleri şartıyla, mahkeme pozitif hukuk kuralları ile bağlı kalmaksızın karar verebilir.

Cevap

Uluslararası Adalet Divanı'nın hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) esasına göre karar verebilmesi için tarafların bu konuda Divan'a açıkça yetki vermiş olmaları (rızaları) şarttır; bu yetki mahkemenin pozitif hukuk kurallarından bağımsız hareket etmesine olanak tanır.
Doğru ifade, hakkaniyet ve nisfet yetkisinin kullanılması için tarafların açık rızasının şart olduğunu ve bu yetkiyle mahkemenin pozitif hukuk kurallarının dışına çıkabileceğini belirtmektedir. Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesinin 2. fıkrası, Divan'ın tarafların kabul etmesi halinde bir uyuşmazlığı 'ex aequo et bono' esasına göre çözme yetkisini saklı tutar.

Adım Adım Çözüm

1
Kavram analizi yapılması
Hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) kavramının Uluslararası Adalet Divanı Statüsü madde 38/2'de düzenlendiği belirlenir.
Sorunun yasal dayanağını tespit etmek için gereklidir.
2
Uygulama şartının kontrol edilmesi
Bu yöntemin uygulanabilmesi için Statü metninde açıkça belirtilen 'tarafların uyuşmuş olması' (rızası) şartının mevcudiyeti aranır.
Bu ilkeyi hukukun genel ilkelerinden ayıran en temel farkı belirlemek için gereklidir.
3
Hukuki niteliğin belirlenmesi
Hakkaniyet ve nisfetin pozitif hukukun (antlaşma ve teamül) ötesinde, tamamen adalet duygusuna dayalı bir karar verme yetkisi olduğu sonucuna varılır.
Doğru seçeneği diğer 'hukuk içi' hakkaniyet kullanımlarından ayırt etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Hakkaniyet ve Nisfet Rıza Şartı

İpuçları

1
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesinin 2. fıkrasına odaklanın.
2
Mahkemenin hukuk kurallarını bir kenara bırakabilmesi için tarafların neyi beyan etmesi gerektiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Uluslararası hukukta 'infra legem', 'praeter legem' ve 'contra legem' hakkaniyet türleri arasındaki farkları inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 19Soru

Uluslararası hukuk uyuşmazlıklarının çözümünde, yargı organının pozitif hukuk kurallarını (lexlex latalata) bir kenara bırakarak adaletin ve hakkaniyetin gereklerine göre karar vermesi "hakkaniyet ve nisfet" (exex aequoaequo etet bonobono) olarak adlandırılır.

Uluslararası Adalet Divanı (UADUAD) Statüsü çerçevesinde, Divan'ın bir uyuşmazlığı bu ilke doğrultusunda karara bağlayabilmesi için gereken temel ön koşul aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık taraflarının bu yönde açık ve ortak rızasının bulunması

Cevap

Uyuşmazlık taraflarının bu yönde açık ve ortak rızasının bulunması
UAD Statüsü'nün 38. maddesinin 2. fıkrası, Divan'ın tarafların kabul etmesi şartıyla uyuşmazlığı hakkaniyet ve nisfet (exex aequoaequo etet bonobono) ilkesine göre çözebileceğini açıkça belirtmektedir. Bu durum, pozitif hukukun (lexlex latalata) katı kurallarının adaleti sağlamada yetersiz kalabileceği düşüncesiyle taraflara tanınan bir imkandır ve devletlerin egemenlikleri gereği Divan'a bu yönde yetki vermeleri zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Hakkaniyet ve nisfet (exex aequoaequo etet bonobono) kavramının uluslararası yargılamadaki niteliğini tanımlamak.
Bu kavram, mahkemenin yürürlükteki hukuk kurallarına bağlı kalmaksızın adalet duygusuna göre karar vermesidir.
Hangi durumlarda hukuk kurallarının dışına çıkılabileceğini anlamak için bu tanım gereklidir.
2
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'ndeki ilgili hükmü (Madde 38/2) incelemek.
İlgili madde, Divan'ın tarafların rızası olması halinde hakkaniyet ve nisfetle karar verebileceğini belirtir.
Yargı organının yetkisinin yasal dayanağını teyit etmek için Statü referans alınır.
3
Seçenekler arasında rıza şartını vurgulayan ifadeyi belirlemek.
Tarafların açık rızasının bulunması gerektiği sonucuna ulaşılır.
Uluslararası hukukta devlet egemenliği gereği, hukuk dışı bir yargılama ancak devletlerin iradesiyle mümkündür.

Anahtar Kavram

Hakkaniyet ve Nisfet (Ex Aequo et Bono) ve Rıza Şartı

İpuçları

1
UAD Statüsü'nün 38. maddesinin son fıkrasına (38/2) odaklanın.
2
Uluslararası mahkemelerin devletlerin iradesi dışında hukuk kurallarını bir kenara bırakıp bırakamayacağını düşünün.
3
Divan'ın adalet ve hakkaniyet temelinde karar verebilmesi için tarafların bu konuda 'mutabık' olması gerekir.

Daha Fazla Pratik

Hukukun genel ilkeleri ile hakkaniyet ve nisfet arasındaki temel farkları tablo halinde özetleyen sorulara çalışabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Hakkaniyetin üç türünü (infra legem, praeter legem, contra legem) düşünerek; bunlardan rıza gerektiren tek türün hukuk dışına çıkan (ex aequo et bono) tür olduğunu hatırlayarak sonuca gidebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 20Soru

Uluslararası hukukta hakkaniyetin (equityequity) bir uyuşmazlığın çözümünde hukuku tamamlayıcı veya yorumlayıcı bir araç olarak kullanılması ile Uluslararası Adalet Divanı (UADUAD) Statüsü'nün 38. maddesinin 2. fıkrasında öngörülen "hakkaniyet ve nisfet" (exex aequoaequo etet bonobono) uyarınca karar verme yetkisi arasındaki temel hukuki fark aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakkaniyet ve nisfet (exex aequoaequo etet bonobono) uyarınca karar verilebilmesi için tarafların bu yönde açık rızası zorunlu bir ön şart iken; hakkaniyetin mevcut hukuku yorumlamak veya boşluk doldurmak amacıyla (infrainfra legemlegem) kullanılması için tarafların ayrıca rızasına ihtiyaç duyulmaz.

Cevap

Hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) uyarınca karar verilebilmesi için tarafların açık rızası şarttır; ancak hakkaniyetin hukuku yorumlayıcı bir araç olarak kullanılması (infra legem) için rıza gerekmez.
Uluslararası hukukta hakkaniyet iki şekilde karşımıza çıkar. Birincisi, mahkemenin uyuşmazlığı çözerken mevcut hukuk kurallarını yorumlamak veya hukuktaki boşlukları adalete uygun şekilde doldurmak için kullandığı 'hukuk dahilinde hakkaniyet' (infrainfra legemlegem) yöntemidir; bu yöntem yargısal yetkinin bir parçası olup tarafların özel rızasını gerektirmez. İkincisi ise UAD Statüsü 38/2'de düzenlenen 'hakkaniyet ve nisfet' (exex aequoaequo etet bonobono) yetkisidir. Bu yetki mahkemeye, tarafların açıkça istemesi halinde, yürürlükteki hukuk kurallarından bağımsız olarak adalet duygusuna göre karar verme gücü verir ve bu durum tarafların açık mutabakatını zorunlu kılar.

Adım Adım Çözüm

1
Hakkaniyetin uluslararası hukuktaki iki farklı kullanım biçimini tanımla.
Hakkaniyet, ya mevcut hukukun yorumlanmasında bir araçtır (infrainfra legemlegem) ya da hukukun dışında adaletli bir çözüm bulma yetkisidir (exex aequoaequo etet bonobono).
UAD Statüsü Madde 38, bu iki durum arasındaki ayrımın temelini oluşturur.
2
Hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) için gereken usuli şartı kontrol et.
UAD Statüsü 38/2 uyarınca mahkemenin bu yetkiyi kullanabilmesi için tarafların bu yönde açıkça anlaşmış olması (rıza beyanı) gerekir.
Mahkemenin yürürlükteki pozitif hukuk kurallarını (lexlex latalata) bir kenara bırakması, tarafların egemenlik hakları gereği rızalarına bağlıdır.
3
Genel hakkaniyet ilkelerinin (infra legem) rıza ile ilişkisini değerlendir.
Hakkaniyetin hukuku yorumlamak veya boşlukları doldurmak için kullanılması, yargısal işlevin bir parçasıdır ve ek bir rıza gerektirmez.
Yargıç, uyuşmazlığı çözerken adaletin gereği olan genel hukuk ilkelerini ve hakkaniyetli yorum yöntemlerini kullanma yetkisine kendiliğinden sahiptir.

Anahtar Kavram

Hakkaniyetin (Equity) Kullanım Türleri ve Rıza Şartı

İpuçları

1
UAD Statüsü'nün 38/2. maddesini ve bu maddede hangi şartın vurgulandığını hatırlayın.
2
Hukukun yorumlanması (infra legem) her hakimin doğal yetkisiyken, hukuku bir kenara bırakmanın (contra legem) neden daha ağır bir şart gerektirdiğini düşünün.
3
Temel fark, mahkemenin yetkisini kullanması için taraflardan ek bir rıza beyanı alıp almaması noktasında toplanmaktadır.

Daha Fazla Pratik

UAD'ın Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı Davası'nda hakkaniyet ilkelerini nasıl kullandığını araştırarak, bu durumun 38/2 kapsamındaki rıza şartından neden farklı olduğunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Sayfa 1 / 2Sonraki