Bir uluslararası uyuşmazlıkta tarafların, uyuşmazlığın çözümünde yürürlükteki antlaşma ve teamül kurallarının dar çerçevesinden çıkılarak daha geniş bir adalet anlayışıyla karar verilmesini arzuladıkları varsayıldığında; mahkemenin "hakkaniyet ve nisfet" ( ) yetkisini kullanabilmesi için aranan "tarafların rızası" şartının niteliği ve kapsamı hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Bu yetki, Divan'ın yargısal işlevinin olağan bir parçası olmayıp ancak tarafların açık ve özel bir rızasıyla (compromis) verilebilir; buna karşın hakkaniyetin hukuk kurallarının yorumlanmasında bir araç olarak kullanılması (infra legem) tarafların rızasından bağımsızdır.Cevap
- BHakkaniyet ve nisfet, Statü'nün ilgili maddesindeki asli kaynaklar arasında yer almasa da, uyuşmazlık taraflarından birinin talebi ve diğerinin açıkça itiraz etmemesi yetkinin kullanılması için yeterli kabul edilir.
- CHakkaniyet ve nisfet, hukuk kuralının bulunmadığı durumlarda Divan'ın boşluk doldurma yetkisi kapsamında kendiliğinden başvurduğu bir mekanizma olup rıza şartı sadece hukuk kuralına aykırı (contra legem) karar verilmesi durumuyla sınırlıdır.
- DBu ilke, hukukun genel ilkelerinin bir yansıması olduğundan Divan'ın yargılama yetkisini kabul eden devletler, hakkaniyet ve nisfet yetkisini de zımnen kabul etmiş sayılırlar.
- EHakkaniyet ve nisfet ilkeleri jus cogens niteliği taşıdığından, Divan tarafların rızasını aramaksızın bu ilkeleri antlaşma hükümlerinden üstün tutarak uyuşmazlığı karara bağlar.
Cevap
Hakkaniyet ve nisfet yetkisi ancak tarafların açık ve özel rızasıyla kullanılabilirken, hukuk kurallarının adalete uygun yorumlanması (infra legem) rıza şartına tabi olmayan bir yargısal yöntemdir.
Doğru yanıt, hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) yetkisinin Uluslararası Adalet Divanı () Statüsü'nün 38/2 maddesi uyarınca tarafların açık ve ortak rızasını gerektirdiğini, ancak mahkemelerin hukuk kurallarını yorumlarken başvurdukları "hukuk içi hakkaniyet" (infra legem) yönteminin bu özel rıza şartından bağımsız olduğunu ifade eden seçenektir. Uluslararası hukukta mahkemeler, taraflar yetki vermese bile mevcut hukuk kurallarını en adil sonucu doğuracak şekilde yorumlama yetkisine (infra legem) doğal olarak sahiptir; fakat mevcut hukuk kurallarını bir kenara bırakarak sadece hakkaniyete göre karar verebilmek için tarafların bu yönde özel bir tahkimnamesi (compromis) veya beyanı şarttır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Statü 38/2'deki Hakkaniyet ve Nisfet ile Hukuk İçi Hakkaniyet (Infra Legem) Arasındaki Ayrım
İpuçları
1
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesinin 1. ve 2. fıkraları arasındaki 'rıza' farkına odaklanın.
2
Mahkemenin bir kuralı yorumlarken adil olması ile kuralı tamamen görmezden gelmesi arasındaki farkı düşünün.
Daha Fazla Pratik
Uluslararası hukukta 'infra legem', 'praeter legem' ve 'contra legem' hakkaniyet türleri arasındaki ayrımları ve bunların tarafların rızasıyla olan ilişkisini inceleyiniz.
Tahmini Süre:3m 0s