Uluslararası bir uyuşmazlıkta taraflardan biri, aralarındaki sınır antlaşmasının mevcut co… — KPSS Uluslararası İlişkiler

Uluslararası bir uyuşmazlıkta taraflardan biri, aralarındaki sınır antlaşmasının mevcut coğrafi gerçeklerle bağdaşmadığını ve adaletsiz sonuçlar doğurduğunu ileri sürerek, Uluslararası Adalet Divanı'ndan ( $UAD$ ) uyuşmazlığı "hakkaniyet ve nisfet" ( $ex$ $aequo$ $et$ $bono$ ) uyarınca çözmesini istemiştir. Diğer taraf ise "ahde vefa" ( $pacta$ $sunt$ $servanda$ ) ilkesini hatırlatarak Divan'ın yalnızca yürürlükteki hukuk kurallarıyla bağlı olduğunu savunmuştur.

Bu durumda, Divan'ın "ex aequo et bono" çerçevesinde bir karar verebilmesi ve pozitif hukuk kuralını (antlaşmayı) bir kenara bırakabilmesi için gereken hukuki rejim hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Divan, ancak tarafların her ikisinin de bu yönde açık ve özel rızasının bulunması durumunda pozitif hukuku askıya alarak tamamen adalet duygusuna dayalı bir karar verebilir.Cevap
B
Hakkaniyet, hukukun genel ilkeleri arasında sayıldığı için Divan, bir antlaşma hükmünün adaletsiz olduğuna kanaat getirirse tarafların rızasını aramaksızın bu yetkiyi re'sen kullanabilir.
C
Hakkaniyet ve nisfet, Statü'nün $38/1$ . maddesinde yer alan yardımcı kaynaklar ile aynı statüde olduğundan, yalnızca antlaşmada boşluk olması durumunda rıza aranmaksızın uygulanır.
D
Divan, bir antlaşmanın emredici kural ( $jus$ $cogens$ ) niteliğinde olmadığını tespit ederse, taraflardan yalnızca birinin talebiyle hakkaniyet ve nisfet ilkesini uygulama yetkisine kavuşur.
E
Bu yetki, Divan'ın yargısal zorunlu yetkisini kabul eden devletler arasında, özel bir rıza beyanına gerek duyulmaksızın her türlü sınır uyuşmazlığında kendiliğinden geçerlidir.

Cevap

Divan'ın hukuk kurallarını bir kenara bırakarak hakkaniyet ve nisfet uyarınca karar verebilmesi için tarafların bu yönde açık ve özel rızasının bulunması zorunludur.

Uluslararası hukukta mahkemeler normalde yürürlükteki hukukla (

lex

lata

) bağlıdır. Ancak taraflar, aralarındaki uyuşmazlığın katı hukuk kuralları yerine adaletin ve hakkaniyetin gereklerine göre çözülmesini istiyorlarsa, bu yönde ortak ve açık bir irade beyanıyla Divan'ı yetkilendirmelidirler. Bu durumda Divan, mevcut bir antlaşmayı veya teamül kuralını uygulamaktan vazgeçip daha adil bulduğu bir çözümü hükme bağlayabilir.

Adım Adım Çözüm

UAD Statüsü'nün

38

. maddesinin yapısını analiz etme.

Statü'nün

38/1

. maddesi Divan'ın uyuşmazlıkları antlaşmalar, teamüller ve genel ilkeler gibi pozitif hukuk kaynaklarına göre çözeceğini hükme bağlar.

Yargıcın normal şartlarda hukukla bağlı olduğunu anlamak için gereklidir.

38/2

. maddedeki istisnai yetkiyi (

ex

aequo

et

bono

) değerlendirme.

"Bu hüküm, tarafların uyuşmazlığın hakkaniyet ve nisfet uyarınca karara bağlanması hususunda anlaşmaları durumunda Divan'ın karar verme yetkisini kısıtlamaz" ifadesi tespit edilir.

Özel bir yetkilendirme rejiminin varlığını belirlemek için gereklidir.

Rıza şartının kapsamını belirleme.

Rızanın hem mevcut hukukun dışına çıkılmasına hem de Divan'ın bir nevi "yasa koyucu" gibi hareket etmesine yönelik olması gerektiği sonucuna varılır.

Pozitif hukuk kuralının (antlaşmanın) neden askıya alınabildiğini açıklamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Hakkaniyet ve Nisfet (Ex Aequo et Bono) ve Rıza Şartı

İpuçları

UAD Statüsü'nün

38/2

. maddesini ve yargıcın hukukla bağlılığının istisnasını düşünün.

Hukuku tamamlayan hakkaniyet ile hukukun yerine geçen hakkaniyet arasındaki rıza farkına odaklanın.

Taraflardan biri 'ahde vefa' diyorsa, mahkemenin bu antlaşmayı yok sayabilmesi için her iki tarafın da buna 'dur' demesi yani rıza göstermesi gerekir.

Daha Fazla Pratik

UAD'nin Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı davasında hakkaniyet ilkelerini (equity principles) 'hukukun içinden' nasıl kullandığını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Konular

Bu konudan daha fazla soru