Examkin

Soru

Zorluk: ZorHakkaniyet ve Nisfet (Ex Aequo et Bono)

Uluslararası uyuşmazlıkların yargısal çözümünde mahkemenin, uyuşmazlığı yürürlükteki hukuk kurallarına (lexlex latalata) göre değil, adaletin gereklerine göre saptayacağı "hakkaniyet ve nisfet" (exex aequoaequo etet bonobono) esasına göre karara bağlaması mümkündür.

Uluslararası Adalet Divanı (UADUAD) Statüsü madde 38/2'de düzenlenen bu yetkinin uygulanabilirliği ve niteliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Tarafların uyuşmazlığın çözümü için Divan'a bu konuda açıkça yetki vermeleri şartıyla, mahkeme pozitif hukuk kuralları ile bağlı kalmaksızın karar verebilir.Cevap
  2. B
    Bu ilke, uyuşmazlığa uygulanacak bir kuralın bulunmadığı (nonnon liquetliquet) durumlarda Divan tarafından tarafların rızası aranmaksızın başvurulan bir boşluk doldurma yöntemidir.
  3. C
    Divan Statüsü uyarınca bu yetki, "hukukun genel ilkeleri"nin bir parçası olarak kabul edilir ve uyuşmazlığın esasına uygulanması her durumda zorunludur.
  4. D
    Hakkaniyet ve nisfet uyarınca verilen kararlar, uluslararası hukukun yardımcı kaynakları arasında yer alan yargı kararları kategorisinde değerlendirilir ve tüm devletler için emsal teşkil eder.
  5. E
    Divan, deniz sınırlandırması gibi teknik uyuşmazlıklarda "hakkaniyet ilkelerini" (equityequity principlesprinciples) uygulama yetkisine sahip olduğundan, bu durum tarafların rızası olmadan da madde 38/2 kapsamındaki yetkinin kullanılabileceği anlamına gelir.

Cevap

Uluslararası Adalet Divanı'nın hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) esasına göre karar verebilmesi için tarafların bu konuda Divan'a açıkça yetki vermiş olmaları (rızaları) şarttır; bu yetki mahkemenin pozitif hukuk kurallarından bağımsız hareket etmesine olanak tanır.
Doğru ifade, hakkaniyet ve nisfet yetkisinin kullanılması için tarafların açık rızasının şart olduğunu ve bu yetkiyle mahkemenin pozitif hukuk kurallarının dışına çıkabileceğini belirtmektedir. Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesinin 2. fıkrası, Divan'ın tarafların kabul etmesi halinde bir uyuşmazlığı 'ex aequo et bono' esasına göre çözme yetkisini saklı tutar.

Adım Adım Çözüm

1
Kavram analizi yapılması
Hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) kavramının Uluslararası Adalet Divanı Statüsü madde 38/2'de düzenlendiği belirlenir.
Sorunun yasal dayanağını tespit etmek için gereklidir.
2
Uygulama şartının kontrol edilmesi
Bu yöntemin uygulanabilmesi için Statü metninde açıkça belirtilen 'tarafların uyuşmuş olması' (rızası) şartının mevcudiyeti aranır.
Bu ilkeyi hukukun genel ilkelerinden ayıran en temel farkı belirlemek için gereklidir.
3
Hukuki niteliğin belirlenmesi
Hakkaniyet ve nisfetin pozitif hukukun (antlaşma ve teamül) ötesinde, tamamen adalet duygusuna dayalı bir karar verme yetkisi olduğu sonucuna varılır.
Doğru seçeneği diğer 'hukuk içi' hakkaniyet kullanımlarından ayırt etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Hakkaniyet ve Nisfet Rıza Şartı

İpuçları

1
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesinin 2. fıkrasına odaklanın.
2
Mahkemenin hukuk kurallarını bir kenara bırakabilmesi için tarafların neyi beyan etmesi gerektiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Uluslararası hukukta 'infra legem', 'praeter legem' ve 'contra legem' hakkaniyet türleri arasındaki farkları inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Hakkaniyet ve Nisfet (Ex Aequo et Bono)

Bu konudan daha fazla soru