Soru

Zorluk: OrtaHakkaniyet ve Nisfet (Ex Aequo et Bono)

Devlet A ve Devlet B arasındaki bir sınır uyuşmazlığında, Devlet A uyuşmazlığın Uluslararası Adalet Divanı (UADUAD) tarafından 'hakkaniyet ve nisfet' (exex aequoaequo etet bonobono) çerçevesinde çözülmesini talep etmiştir. Devlet B ise bu talebe karşı herhangi bir itirazda bulunmamış ancak açık bir onay da vermemiştir.

Uluslararası Adalet Divanı Statüsü’nün 38. maddesi dikkate alındığında, bu durumla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Divan, tarafların her ikisinin de bu yönde açık ve kesin bir rızası bulunmadığı için uyuşmazlığı hakkaniyet ve nisfet ilkesine göre çözemez.Cevap
  2. B
    Devlet B sessiz kalarak zımni rıza gösterdiği için Divan hakkaniyet ve nisfet ilkesini uyuşmazlığın esasına doğrudan uygulayabilir.
  3. C
    Hakkaniyet ve nisfet ilkesi, Statü’nün 38/1-c maddesinde düzenlenen 'hukukun genel ilkeleri' kapsamında her durumda Divan tarafından kendiliğinden uygulanabilir.
  4. D
    Divan, mevcut antlaşma hükümlerinin yetersiz kalması durumunda tarafların rızası olmaksızın hakkaniyeti bir 'yardımcı kaynak' olarak devreye sokar.
  5. E
    Hakkaniyet ve nisfet ilkesine dayanılarak verilen kararlar, uluslararası hukuktaki emredici kurallara (jusjus cogenscogens) aykırı olsa dahi geçerli kabul edilir.

Cevap

Divan'ın hakkaniyet ve nisfet ilkesini uygulayabilmesi için uyuşmazlığın her iki tarafının da bu konuda açık rızasının bulunması zorunludur.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü’nün 38. maddesinin 2. fıkrası, Divan’ın tarafların rızası olması şartıyla uyuşmazlıkları hakkaniyet ve nisfet (exex aequoaequo etet bonobono) ilkelerine göre çözebileceğini belirtir. Burada aranan rıza, tarafların Divan'ı mevcut pozitif hukuk kuralları dışına çıkarak adalet ve hakkaniyet temelinde bir karar vermesi için açıkça yetkilendirmesidir. Senaryoda Devlet B'nin açık bir onayı bulunmadığı için Divan bu ilkeyi uygulayamaz.

Adım Adım Çözüm

1
UAD Statüsü Madde 38/2 hükmünün incelenmesi
İlgili madde, Divan'ın tarafların kabul etmesi halinde 'hakkaniyet ve nisfet' uyarınca karar verme yetkisini düzenler.
Hakkaniyet ve nisfetin hukuki dayanağını ve uygulama şartını belirlemek için gereklidir.
2
Rıza türünün analiz edilmesi
Uluslararası hukukta bu ilkenin uygulanması için rızanın 'açık' (expressexpress) olması gerektiği, sessiz kalmanın (acquiescenceacquiescence) yeterli olmadığı sonucuna varılır.
Uyuşmazlıktaki taraflardan birinin sessiz kalmasının hukuki sonucunu belirlemek için gereklidir.
3
Doğru seçeneğin belirlenmesi
Devlet B'nin açık bir onayı olmadığı için Divan'ın bu ilkeye başvuramayacağı sonucuna ulaşılır.
Hukuki kuralın verilen senaryoya uygulanması aşamasıdır.

Anahtar Kavram

Hakkaniyet ve Nisfet (ExEx AequoAequo etet BonoBono) Uygulanma Şartı

Daha Fazla Pratik

UAD'ın 'infra legem' (hukuk içi) hakkaniyet kullanımı ile 'ex aequo et bono' arasındaki farkı vurgulayan diğer davaları (örneğin Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı Davası) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla