Liberalizm ve Neoliberalizm

Robert Keohane ve Joseph Nye tarafından sistemleştirilen "Karmaşık Karşılıklı Bağımlılık" (Complex Interdependence) modeli çerçevesinde; $X$ devletinin, $Y$ devletinden ithal ettiği stratejik bir sanayi hammaddesi üzerindeki bağımlılık yapısı analiz edilmektedir. $X$ devleti, hammadde arzındaki olası bir kesintiden kısa vadede ciddi üretim kayıpları yaşayacak bir yapıdadır (durum 1). Ancak $X$, altı aylık bir sürede üretim bandını başka bir ikame hammaddeye uyumlu hale getirebilme ve bu geçişin maliyetini ekonomik olarak tolere edebilme kapasitesine sahiptir (durum 2). Ayrıca, her iki devletin ilgili teknik birimleri (sanayi ve enerji bakanlıkları), dışişleri bakanlıklarından bağımsız olarak teknik standartlar ve kriz yönetimi üzerinde sürekli bir iletişim halindedir (durum 3).

Buna göre, söz konusu ilişkinin güç ve karşılıklı bağımlılık boyutlarına dair aşağıdaki analizlerden hangisi kuramsal açıdan en isabetlidir?

Karl Deutsch tarafından geliştirilen Sosyolojik Liberalizm ve İletişim Kuramı'na göre; uluslararası alanda toplumsal bütünleşme ve barışçıl değişim, sadece devletlerin rasyonel hesaplarına veya uluslararası örgütlerin varlığına indirgenemez. Deutsch, özellikle üye devletlerin ayrı egemenlik birimleri olarak kalmaya devam ettiği 'Çoğulcu Güvenlik Toplulukları' (Pluralistic Security Communities) üzerinde durmuştur.

Buna göre, Çoğulcu Güvenlik Topluluğu modelinde, merkezi bir siyasal otorite veya yaptırım gücü bulunmamasına rağmen, üyelerin birbirlerine karşı hiçbir zaman silaha başvurmayacaklarına dair güçlü bir güven duygusu geliştirmelerini sağlayan temel yapısal mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Cumhuriyetçi liberalizmin temelini oluşturan ve Immanuel Kant'ın düşüncelerinden beslenen Demokratik Barış Teorisi'ne göre, uluslararası sistemde barışın sağlanmasındaki en temel ampirik (gözleme dayalı) bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

Cumhuriyetçi liberalizm geleneği ve bu geleneğin ampirik bir testi niteliğinde olan Demokratik Barış Teorisi literatüründe; liberal demokrasilerin kendi aralarında savaşmama eğilimi göstererek bir 'ayrı barış' (separate peace) kuşağı oluşturdukları, ancak demokratik olmayan devletlerle olan ilişkilerinde benzer bir barışçıl tutum sergilemedikleri (asimetri) gözlemlenmektedir. Michael Doyle ve Kantçı perspektiften hareketle, demokratik devletlerin 'monadik' bir barış sergilememesinin ve otoriter rejimlere karşı saldırganlaşabilmesinin temel teorik nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası sistemde yaşanan teknolojik bir dönüşüm sonucunda Alpha devleti, finansal veri iletimi için Beta devletine ait uydu takımyıldızlarını kullanmaya başlamıştır. Beta devletinin bu hizmetin maliyetini aniden $$ oranında artırması durumunda Alpha devletinin bankacılık sistemi ertesi gün kilitlenme riskiyle karşı karşıyadır. Ancak Alpha devleti, son üç yıldır yürüttüğü stratejik bir proje sayesinde kendi uydu ağını $4$ ay içerisinde devreye alabileceğini ve bu geçişin toplam maliyetinin Beta'ya ödenecek yıllık ek ücretten çok daha az olacağını öngörmektedir. Bu senaryoda Alpha devletinin Beta devletine olan bağımlılığı ve bu durumun güç ilişkilerine yansıması, Robert Keohane ve Joseph Nye'nin "Karmaşık Karşılıklı Bağımlılık" (Complex Interdependence) kuramı çerçevesinde aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?

Klasik Liberalizmin felsefi köklerini oluşturan Aydınlanma düşüncesi ve John Locke'un varsayımlarına göre; uluslararası sistemde merkezi bir otoritenin olmaması (anarşi) her zaman bir "savaş hali" veya "kaos" anlamına gelmez. Liberal teoriye göre, uluslararası sistemde barış ve iş birliğinin mümkün olmasını sağlayan temel unsur aşağıdakilerden hangisidir?

Robert Keohane, Neorealizmin 'anarşi' ve 'rasyonalite' varsayımlarını kabul ederek geliştirdiği Neoliberal Kurumsalcılık yaklaşımında, uluslararası rejimlerin varlığını 'pazar başarısızlığı' (market failure) analojisiyle temellendirir. Keohane'e göre devletler, tıpkı ekonomik aktörlerin eksik rekabet koşullarında karşılaştıkları sorunlar gibi, uluslararası sistemde de iş birliği yaparak ortak çıkarlarını maksimize etmelerini engelleyen yapısal engellerle karşılaşırlar.

Buna göre, Neoliberal Kurumsalcılığın 'fonksiyonel rejim teorisi' bağlamında, uluslararası kurumların devletler arası iş birliğini mümkün kılmadaki temel işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

Cumhuriyetçi liberalizm geleneği ve bu geleneğin ampirik izdüşümü olan Demokratik Barış Teorisi literatüründe; liberal demokratik devletlerin kendi aralarında bir 'ayrı barış' (separate peace) bölgesi oluşturmalarına rağmen, liberal olmayan devletlerle olan ilişkilerinde sıklıkla çatışmacı, hatta müdahaleci bir tutum sergileyebildikleri görülmektedir. Michael Doyle tarafından da kavramsallaştırılan bu 'asimetrik' barış durumunun temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

$1928$ yılında imzalanan ve savaşı ulusal bir politika aracı olarak dışlayan Kellogg-Briand Paktı (Paris Paktı), İki Savaş Arası Dönem'deki İdealist (Ütopik Liberal) düşüncenin normatif ve hukuki zirvesini oluşturur. Disiplinin kurucu paradigması olan İdealizm, uluslararası barışın tesisi için rasyonel bir dünya kamuoyu, kolektif güvenlik ve hukuksal düzenlemeleri yeterli görmektedir. Buna göre, Kellogg-Briand Paktı'nın temsil ettiği İdealist anlayışın ontolojik varsayımı ile E. H. Carr'ın "Yirmi Yılın Krizi" ($The$ $Twenty$ $Years'$ $Crisis$) adlı eserinde bu anlayışa yönelttiği temel eleştiri aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Uluslararası ilişkilerde devletlerin ortak çıkarları bulunmasına rağmen; tarafların birbirlerinin niyetlerinden emin olamamaları, müzakere süreçlerinin yüksek maliyetli olması ve varılan anlaşmaların uygulanıp uygulanmadığının denetlenememesi gibi unsurlar iş birliğinin önünde yapısal engeller oluşturabilmektedir. Robert Keohane gibi düşünürler tarafından savunulan Neoliberal Kurumsalcılık yaklaşımına göre, uluslararası rejimlerin ve örgütlerin bu tür "piyasa başarısızlıklarını" (market failures) gidererek anarşik bir sistemde iş birliğini rasyonel bir seçenek haline getirmesindeki temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Norman Angell'in $The$ $Great$ $Illusion$ (Büyük Yanılsama) adlı eserinde savunduğu ekonomik rasyonalite ve Woodrow Wilson'ın $14$ İlke'sinde vurguladığı şeffaf diplomasi anlayışı, İki Savaş Arası Dönem İdealizminin temel taşlarını oluşturur. İdealistlerin bu ilkeler ışığında, savaşın önlenmesi için uluslararası kamuoyunun ahlaki gücüne ve hukuki normlara dayalı olarak geliştirdikleri; ancak daha sonra E. H. Carr tarafından $The$ $Twenty$ $Years'$ $Crisis$ (Yirmi Yıl Krizi) adlı eserinde "statükocu güçlerin kendi çıkarlarını evrensel ahlak maskesi altında sunması" olarak eleştirilen temel varsayım ve güvenlik doktrini aşağıdakilerden hangisidir?

Karl Deutsch’un Sosyolojik Liberalizm yaklaşımı çerçevesinde geliştirdiği bütünleşme kuramına göre; bir bölgedeki devletlerin ayrı siyasi birimler ve bağımsız otoriteler olarak kalmaya devam etmelerine rağmen, aralarındaki işlemlerin (transactions) yoğunluğu sayesinde bir 'barış adası' oluşturdukları 'çoğulcu güvenlik topluluklarını' (pluralistic security communities), 'birleşmiş güvenlik topluluklarından' (amalgamated security communities) ayıran temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

Neoliberal kurumsalcılığın (kurumsal liberalizm) kuramsal çerçevesini çizen Robert Keohane, "işbirliği" (cooperation) kavramını tanımlarken bu olguyu "armoni" (uyum) durumundan kesin çizgilerle ayırır. Keohane'e göre armoni; aktörlerin kendi rasyonel çıkarlarını takip ederken başkalarına zarar vermediği ve herhangi bir politika değişikliği gerektirmeyen bir durumdur.

Buna göre, neoliberal kurumsalcılık perspektifinden gerçek bir "işbirliği" sürecinin ortaya çıkması için temel gereklilik aşağıdakilerden hangisidir?

Neoliberal kurumsalcılık teorisinin öncüsü Robert Keohane, "uyum" (harmony) ve "iş birliği" (cooperation) kavramları arasında keskin bir ayrım yapar. Keohane'e göre iş birliği; aktörlerin birbirleriyle tamamen örtüşen çıkarlara sahip olduğu bir durum değil, aksine çatışan çıkarların varlığında aktörlerin politikalarını birbirlerine uyumlu hale getirmek için yaptıkları bilinçli düzenlemelerdir. Bu bağlamda, uluslararası kurumlar (rejimler) rasyonel devletlerin tek taraflı hareket ederek ulaşamadıkları verimli sonuçlara ulaşmalarını kolaylaştırır.

Bu teorik çerçeveye göre, uluslararası kurumların (rejimlerin) devletler arası "iş birliği" sürecindeki temel işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

Aydınlanma düşüncesinin "evrensel akıl" ve "sürekli ilerleme" ilkeleri, Klasik Liberalizmin uluslararası sistem kurgusuna temel teşkil eder. John Locke’un, insanların doğuştan sahip olduğu "doğal haklar" ve bu hakları korumaya yönelik "akıl yasası" vurgusu dikkate alındığında; merkezi bir dünya otoritesinin yokluğunda bile uluslararası iş birliğinin sürekliliğini mümkün kılan temel ontolojik varsayım aşağıdakilerden hangisidir?

Klasik Liberalizmin Aydınlanma kökenli 'insan aklına duyulan güven' ve 'doğrusal ilerleme' inancı, Immanuel Kant'ın *Ebedi Barış* (*Perpetual Peace*) eserindeki 'birinci kesin madde' (Cumhuriyetçi Anayasa) ile kuramsal bir derinlik kazanır. Kant'a göre, bir devletin iç yönetim biçiminin cumhuriyet olması, uluslararası barışın tesisi noktasında hangi temel rasyonel gerekçeye dayanmaktadır?

Uluslararası ilişkilerde Sosyolojik Liberalizm ve Karl Deutsch’un "İşlemcilik" (Transactionalism) yaklaşımı, toplumlar arasındaki iletişim ve etkileşimin siyasal bütünleşme üzerindeki etkisini inceler. Bu yaklaşıma göre, bir bölgedeki devletlerin "çoğulcu bir güvenlik topluluğu" (pluralistic security community) oluşturabilmeleri için sadece ekonomik işlem hacminin artması yeterli değildir; aynı zamanda belirli bir sosyo-psikolojik dönüşümün gerçekleşmesi gerekir.

Karl Deutsch’un kuramsal çerçevesinde, egemenliklerin korunduğu ancak savaşın bir çözüm yöntemi olmaktan çıktığı bu yapının istikrarını sağlayan temel dinamik aşağıdakilerden hangisidir?

Neoliberal kurumsalcılık (kurumsal liberalizm), uluslararası sistemin anarşik yapısı içinde devletlerin rasyonel ve bencil aktörler olmalarına rağmen, kurumlar aracılığıyla işbirliği yapabileceklerini savunur. Bu yaklaşımda, kurumların işbirliğini kolaylaştırmak için kullandığı temel stratejilerden biri olan "konu bağlantısı" (issue linkage), devletlerin davranışlarını aşağıdakilerden hangisi aracılığıyla etkileyerek işbirliğine olanak tanır?

Robert Keohane ve Joseph Nye tarafından sistemleştirilen "Karmaşık Karşılıklı Bağımlılık" (Complex Interdependence) kuramı çerçevesinde, iki devlet ($X$ ve $Y$) arasındaki etkileşimin bir dış şok karşısındaki seyri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Buna göre, tablo verileri doğrultusunda yapılabilecek en isabetli değerlendirme aşağıdakilerden hangisidir?

Klasik Liberal düşüncenin felsefi temellerini atan John Locke'un toplum sözleşmesi teorisinde kurguladığı "doğa durumu" (state of nature), Hobbesçu yaklaşımdan farklı olarak bir kaos veya "herkesin herkesle savaşı" hali değildir. Locke'a göre bireyler, ortak bir siyasal otoritenin henüz kurulmadığı bu aşamada dahi aklın rehberliğinde belirli evrensel kurallara uymaktadır. Locke'un bu "doğa durumu" tasavvurunun uluslararası ilişkilere uyarlanması sonucunda; merkezi bir otoritenin yokluğuna (anarşi) rağmen devletler arası iş birliğinin ve düzenin mümkün görülmesinin temel felsefi dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?