Soru

Zorluk: OrtaFeokromositoma

4545 yaşında erkek hasta, son 66 aydır ataklar halinde gelen şiddetli zonklayıcı baş ağrısı, çarpıntı ve yaygın terleme şikayetleri ile başvuruyor. Yapılan fizik muayenede kan basıncı 200/115 mmHg200/115\text{ mmHg}, nabız ise 112/dk112\text{/dk} saptanıyor. Plazma serbest metanefrin düzeyleri normalin 55 katı yüksek bulunan ve abdominal tomografide sağ sürrenal bezde 4,5 cm4,5\text{ cm}'lik kitle izlenen hastada feokromositoma tanısı konuluyor. Elektif cerrahi planlanan bu hastanın preoperatif hazırlığında izlenmesi gereken en uygun strateji aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Önce α\alpha-adrenerjik blokör ile kan basıncı kontrolü sağlanmalı, ardından intravasküler hacim genişletilmeli ve gerekirse β\beta-adrenerjik blokör eklenmelidir.Cevap
  2. B
    Belirgin taşikardiyi kontrol altına almak için önce β\beta-adrenerjik blokör başlanmalı, kan basıncı kontrolü için daha sonra α\alpha-adrenerjik blokör eklenmelidir.
  3. C
    Hem kan basıncı hem de taşikardi için eş zamanlı α\alpha ve β\beta-adrenerjik blokaj başlanmalı, postoperatif kalp yetmezliği riskine karşı sıvı kısıtlaması uygulanmalıdır.
  4. D
    Sadece yüksek doz α\alpha-adrenerjik blokör yeterlidir; sıvı replasmanı pulmoner ödem riskini artıracağı için operasyon sabahına kadar kısıtlanmalıdır.
  5. E
    Hastada hipertansif kriz riski çok yüksek olduğu için medikal hazırlık beklenmeden, intraoperatif nitroprussid eşliğinde acil cerrahi rezeksiyon uygulanmalıdır.

Cevap

Feokromositoma hastalarında preoperatif hazırlıkta önce alfa-adrenerjik blokaj yapılmalı, ardından hacim genişletilmeli ve taşikardi persiste ederse beta-blokaj eklenmelidir.
Feokromositoma yönetiminde temel prensip, katekolaminlerin etkilerini aşamalı olarak nötralize etmektir. Hastalar kronik vazokonstriksiyon nedeniyle hipovolemik durumdadır. Öncelikle α\alpha-blokör (örn. fenoksibenzamin) başlanarak damar yatağı genişletilir. Bu genişleme sonucu ortaya çıkan göreceli boşluğu doldurmak için bol sıvı ve tuz replasmanı yapılır. Eğer alfa blokaj sonrası hastada hala taşikardi mevcutsa, en son β\beta-blokör eklenerek kalp hızı kontrol altına alınır.

Adım Adım Çözüm

1
Alfa blokajın başlatılması
Vazokonstriksiyonun çözülmesi ve kan basıncının kontrol altına alınması.
Katekolaminlerin alfa reseptörleri üzerinden yaptığı şiddetli vazokonstriksiyonu kırmak ve beta blokör öncesi hazırlık yapmak.
2
İntravasküler hacmin genişletilmesi
Hipovoleminin düzeltilmesi ve cerrahi sırasında tümör çıkarıldıktan sonra gelişebilecek ani hipotansiyonun önlenmesi.
Kronik yüksek katekolamin düzeyleri hastada belirgin bir plazma hacmi azalmasına (hipovolemi) neden olur.
3
Gerekli durumlarda beta blokaj eklenmesi
Tachyarythmia kontrolü.
Sadece alfa blokaj sonrası taşikardi devam ederse veya alfa blokaj tam sağlandıktan sonra aritmi riskine karşı başlanır.

Anahtar Kavram

Feokromositomada 'Önce Alfa Sonra Beta' Kuralı
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla