5 yaşında bir erkek çocuk, yaklaşık 2 aydır devam eden halsizlik, çabuk yorulma ve toprak … — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı

$5$ yaşında bir erkek çocuk, yaklaşık $2$ aydır devam eden halsizlik, çabuk yorulma ve toprak yeme (pika) şikayetleri ile polikliniğe getirilmiştir. Fizik muayenesinde belirgin solukluk ve hafif taşikardi dışında patolojik bulgu saptanmamıştır. Hastanın laboratuvar sonuçları aşağıda sunulmuştur:

Parametre	Sonuç
Hemoglobin (Hb)	$8.2$ g/dL
Ortalama eritrosit hacmi (MCV)	$60$ fL
Eritrosit dağılım genişliği (RDW)	$\%19.5$
Eritrosit sayısı (RBC)	$3.3 \times 10^6/\mu L$
Serum demiri	$18$ $\mu$ g/dL
Total demir bağlama kapasitesi (TDBK)	$460$ $\mu$ g/dL
Ferritin	$6$ ng/mL

Bu hastanın tanı ve ayırıcı tanısı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A
Ayırıcı tanıda yer alan kronik hastalık anemisinde, bu hastadaki bulgunun aksine total demir bağlama kapasitesinin (TDBK) artmış olması beklenir.
B
Bu hastada Mentzer indeksinin (MCV/RBC) $13$ 'ün altında hesaplanması, ön tanıyı demir eksikliği anemisi lehine güçlendiren önemli bir bulgudur.
Demir eksikliği anemisi ile kronik hastalık anemisi ayrımında; ferritin düzeyinin inflamasyon nedeniyle yanıltıcı olabildiği durumlarda, serum çözünür transferrin reseptör düzeyinin artmış olması demir eksikliğini destekler.Cevap
D
Hastada oral demir tedavisi başlandıktan sonra laboratuvarda görülmesi beklenen ilk değişiklik hemoglobin ve hematokrit düzeylerinde hızlı bir yükselmedir.
E
Hastanın ayırıcı tanısında yer alan $\beta$ -talasemi taşıyıcılığında, bu hastanın aksine RDW değerinin belirgin şekilde yüksek, RBC sayısının ise $3.5 \times 10^6/\mu L$ değerinin altında olması beklenir.

Cevap

Doğru yanıt, demir eksikliği anemisi ile kronik hastalık anemisi ayrımında serum çözünür transferrin reseptör düzeyinin artmış olmasının demir eksikliğini desteklediğini belirten seçenektir.

Demir eksikliği anemisinde (DEA) demir depoları tükenmiş ve hücrelerin demir ihtiyacı artmıştır. Bu durum serum çözünür transferrin reseptör (sTfR) düzeyinin yükselmesine neden olur. Kronik hastalık anemisinde (KHA) ise demir depoları dolu ancak demir kullanımı kısıtlıdır; bu nedenle sTfR düzeyi normal saptanır. Ferritin inflamasyondan etkilenirken sTfR etkilenmez, bu da sTfR'yi DEA ve KHA ayrımında en değerli marker yapar.

Adım Adım Çözüm

Laboratuvar verilerini analiz et.

Hb düşük (

8.2

), MCV düşük (

60

), RDW yüksek (

\%19.5

), RBC düşük (

3.3

), Ferritin düşük (

6

), TDBK yüksek (

460

Bu bulgular klasik bir mikrositik hipokrom anemi olan Demir Eksikliği Anemisi'ne (DEA) işaret eder.

Mentzer İndeksini hesapla.

MCV / RBC =

60 / 3.3 = 18.1

Sonucun

13

'ten büyük olması DEA lehinedir (Talasemi taşıyıcılığında genellikle

<13

olur).

Kronik Hastalık Anemisi (KHA) ile ayırıcı tanı yap.

DEA'da TDBK yüksek ve sTfR yüksektir; KHA'da ise TDBK düşük/normal ve sTfR normaldir.

İnflamasyon durumunda ferritin bir akut faz reaktanı olarak yükselebilir, bu durumda sTfR ayrıcı tanıda en güvenilir parametredir.

Anahtar Kavram

Demir eksikliği anemisi ile diğer mikrositik anemilerin (

\beta

-Talasemi taşıyıcılığı ve Kronik Hastalık Anemisi) laboratuvar parametreleri ile ayrımı.

Alternatif Yöntem

Laboratuvar sonuçlarında RDW yüksekliği ve Mentzer indeksinin 13'ten büyük olması doğrudan demir eksikliği lehinedir; bu bilgiyle talasemi şıkları (B ve E) hızlıca elenebilir.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Konular

Bu konudan daha fazla soru