Soru

Zorluk: Çok zorPneumocystis jirovecii

Foliküler lenfoma tanısıyla idelalisib (fosfoinositid 3-kinaz delta inhibitörü) tedavisi alan 62 yaşındaki kadın hasta; son 10 gündür giderek artan efor dispnesi, kuru öksürük ve düşük dereceli ateş şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenede takipne saptanıyor (30/dakika30/\text{dakika}), akciğer oskültasyonunda belirgin ral veya ronküs duyulmuyor. Arteriyel kan gazında PaO2PaO_2 değeri 64 mmHg64\text{ mmHg} ve serum LDH düzeyi 620 U/L620\text{ U/L} olarak ölçülüyor. Çekilen toraks BT'de bilateral perihiler buzlu cam görünümü izlenen hastada ampirik olarak başlanan polien (amfoterisin B) ve azol (itrakonazol) grubu antifungal tedavilere yanıt alınamıyor. Yapılan bronkoalveoler lavaj (BAL) örneğinin Gomori metenamin gümüş (GMS) boyamasında "çökük pinpon topu" görünümünde kistik yapılar izleniyor.

Bu klinik tabloda en olası etken olan mikroorganizmanın, söz edilen antifungallere (polien ve azoller) doğal olarak dirençli olmasından sorumlu olan temel yapısal özellik aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Hücre duvarında β\beta-1,3-glukan yerine sadece kitin ve protein yapısının bulunması
  2. Sitoplazmik membranında temel sterol olarak ergosterol yerine kolesterol bulunmasıCevap
  3. C
    Hücre duvarının kalın bir müsinöz kapsül ile çevrili olması ve ilacın penetrasyonunu engellemesi
  4. D
    Membranında ilaç akışını sağlayan ve azolleri hücre dışına atan ABC (ATP-binding cassette) transport sistemlerinin aşırı ekspresyonu
  5. E
    Nükleer membran yapısının polien grubu ilaçlar tarafından parçalanmaya dirençli olması

Cevap

Pneumocystis jirovecii'nin amfoterisin B ve azollere dirençli olmasının nedeni, membranında ergosterol yerine kolesterol içermesidir.
Pneumocystis jirovecii, taksonomik olarak mantarlar aleminde yer alsa da birçok biyolojik özelliği protozoonlara benzerlik gösterir. Çoğu mantarın sitoplazmik membranında ana sterol ergosterol iken, P. jirovecii membranında kolesterol bulunur. Amfoterisin B gibi polienler doğrudan ergosterole bağlanarak etki ettikleri için, azoller ise ergosterol sentez yolağını (lanosterol 14-alfa-demetilaz) inhibe ettikleri için bu etkene karşı etkisizdirler. Bu nedenle PJP tedavisinde antifungaller yerine dihidropteroat sentaz ve dihidrofolat redüktaz enzimlerini inhibe eden trimetoprim-sülfametoksazol (TMP-SMX) kullanılır.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ve laboratuvar verilerinin analizi
Etkenin Pneumocystis jirovecii (PJP) olduğu belirlenir.
İdelalisib kullanımı, hipoksi, yüksek LDH, bilateral buzlu cam görüntüsü ve GMS boyasında çökük pinpon topu kistleri PJP için patognomoniktir.
2
Mikroorganizmanın biyokimyasal özelliklerinin antifungal mekanizmalarıyla eşleştirilmesi
Polien ve azol grubu ilaçların etkisizliği açıklanır.
Amfoterisin B ergosterole bağlanarak gözenek açar; azoller ergosterol sentezini inhibe eder. P. jirovecii'de ergosterol yerine kolesterol bulunduğu için bu ilaçlar hedef bulamaz.

Anahtar Kavram

Pneumocystis jirovecii'nin fungal sınıflandırmada yer almasına rağmen membran sterol yapısı (kolesterol) nedeniyle polien ve azollere doğal dirençli olması.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla