Soru

Zorluk: Çok zorAdrenal Bez Hastalıkları

4545 yaşında kadın hasta, son 11 yıldır giderek artan kilo alımı, halsizlik ve yeni başlangıçlı hipertansiyon şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde pletorik yüz, trunkal obezite ve proksimal kas güçsüzlüğü saptanıyor. Hastaya yapılan laboratuvar tetkiklerinde:

- Sabah açlık kortizolü: 77 μg/dL\mu g/dL (N:5−23N: 5-23)
- Gece yarısı tükürük kortizolü: 0.60.6 μg/dL\mu g/dL (N:<0.1N: <0.1)
- 11 mg deksametazon supresyon testi sonrası kortizol: 5.45.4 μg/dL\mu g/dL
- Plazma ACTH: <5<5 pg/mL (N:10−60N: 10-60)
- Abdominal BT: Her iki sürrenal bezde büyümüş, çok sayıda (2−32-3 cm) makronodül izleniyor.

Hastanın yapılan ileri incelemesinde kortizol düzeylerinin sabah açlıkta normal seyrettiği, ancak kahvaltıdan 6060 dakika sonra 2626 μg/dL\mu g/dL seviyesine çıktığı gözleniyor. Bu hastada saptanan klinik ve radyolojik tablonun altında yatan en olası moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Adrenal korteks hücrelerinde ektopik gastrik inhibitör polipeptit (GIP) reseptör ekspresyonuCevap
  2. B
    Hipofiz bezinde kortikotrop hücre adenomuna bağlı aşırı ACTH sekresyonu
  3. C
    Küçük hücreli akciğer karsinomu odaklarından ektopik ACTH benzeri peptit salınımı
  4. D
    Sürrenal kortekste CYP11B1 gen mutasyonuna bağlı 11β-hidroksilaz enzim eksikliği
  5. E
    Sürrenal bezlerde McCune-Albright sendromu ile ilişkili GNAS gen mutasyonu

Cevap

Adrenal korteks hücrelerinde ektopik gastrik inhibitör polipeptit (GIP) reseptör ekspresyonu
Hastanın klinik bulguları ve laboratuvar sonuçları ACTH'dan bağımsız bir Cushing sendromuna işaret etmektedir. Bilateral adrenal tutulum (BMAH) ve kortizol düzeylerinin sadece yemeklerden sonra dramatik şekilde artması (post-prandial artış), adrenal korteks hücrelerinde ektopik olarak eksprese edilen GIP (Gastrik İnhibitör Polipeptit) reseptörlerinin varlığını kanıtlar. Yemek sonrası bağırsaklardan salınan GIP, adrenal hücrelerdeki bu reseptörlere bağlanarak ACTH'dan bağımsız bir şekilde kortizol sentezini uyarır. Bu tabloya 'Gıda Bağımlı Cushing Sendromu' adı verilir.

Adım Adım Çözüm

1
Kortizol yüksekliğini doğrula
Gece tükürük kortizolü yüksek ve deksametazon testi baskılanmamış; Cushing sendromu mevcut.
Tanısal algoritmanın ilk basamağı hiperkortizolemiyi kanıtlamaktır.
2
ACTH bağımlılığını değerlendir
ACTH < 5 pg/mL saptanmış; tablo ACTH'dan bağımsız (adrenal kaynaklı) Cushing sendromudur.
ACTH düzeyi, sorunun hipofiz/ektopik mi yoksa adrenal kaynaklı mı olduğunu ayırır.
3
Radyolojik ve klinik özel bulguları yorumla
Bilateral makronodüler adrenal hiperplazi (BMAH) ve yemek sonrası kortizol artışı.
Bilateral tutulum ve post-prandial artış, ektopik reseptör varlığını (özellikle GIP) düşündürür.

Anahtar Kavram

Bilateral Makronodüler Adrenal Hiperplazi (BMAH) ve Ektopik GIP Reseptör Ekspresyonu (Gıda Bağımlı Cushing Sendromu)
Bu soruyu puanla