Soru

Zorluk: OrtaAnamnez, Fizik Muayene ve Üfürümler

1414 yaşında erkek çocuk, okul basketbol takımına girmeden önce rutin sporcu sağlığı değerlendirmesi amacıyla polikliniğe başvuruyor. Özgeçmişinde herhangi bir özellik saptanmayan hastanın vital bulguları normal sınırlardadır. Kardiyovasküler sistem muayenesinde sol sternal kenar alt ve orta kısmında 3/63/6 şiddetinde, kreşendo-dekreşendo vasfında sistolik üfürüm duyuluyor. Yapılan dinamik oskültasyonda; üfürümün şiddetinin hastanın aniden ayağa kalkması ve Valsalva manevrası yapması ile belirgin şekilde arttığı, çömelmesi ile ise azaldığı saptanıyor.

Bu hastadaki fizik muayene bulguları dikkate alındığında, saptanan üfürümün en olası nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Hipertrofik kardiyomiyopatiCevap
  2. B
    Kapak kaynaklı aort darlığı
  3. C
    Masum üfürüm (Still üfürümü)
  4. D
    Ventriküler septal defekt
  5. E
    Mitral kapak prolapsusu

Cevap

Hipertrofik kardiyomiyopati
Doğru yanıt olan hipertrofik kardiyomiyopati (HKM), sol ventrikül çıkış yolu obstrüksiyonuna (LVOT) neden olur. Hastanın aniden ayağa kalkması veya Valsalva manevrası (ıkınma) yapması, göğüs içi basıncı artırarak ve yerçekimi etkisiyle kalbe dönen venöz kan miktarını (preload) azaltır. Sol ventrikülün diyastol sonu hacminin küçülmesi, hipertrofik septum ile mitral kapak anterior yaprakçığı arasındaki mesafeyi daraltır; bu da obstrüksiyonu (ve dolayısıyla üfürümü) şiddetlendirir. Tam tersine, çömelme (squatting) hem venöz dönüşü hem de periferik damar direncini (afterload) artırarak sol ventrikülü genişletir; obstrüksiyon hafifler ve üfürüm azalır. Sporcu muayenelerinde bu dinamik oskültasyon bulgusu HKM taraması için çok değerlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Üfürümün karakterini ve manevralarla nasıl değiştiğini analiz etme.
Üfürüm sol alt sternal kenarda duyuluyor. Ayağa kalkma ve Valsalva manevrası ile üfürümün şiddeti artıyor, çömelme ile azalıyor.
Dinamik oskültasyon (manevraların üfürüme etkisi), özellikle sporcularda ani kardiyak ölüm riski taşıyan patolojileri masum üfürümlerden ayırmak için kritik bir fizik muayene yöntemidir.
2
Kullanılan manevraların kardiyak hemodinamiye (preload ve afterload) etkilerini değerlendirme.
Valsalva manevrası ve aniden ayağa kalkma, kalbe dönen venöz kanı (ön yük/preload) azaltır. Çömelme ise hem venöz dönüşü hem de periferik vasküler direnci (ard yük/afterload) artırır.
Manevraların kalbin dolum hacimlerine olan etkisini bilmek, üfürüm mekanizmasını çözmenin temelidir.
3
Bu hemodinamik değişikliklerin hangi kalp hastalığında üfürümü artırdığını belirleme.
Venöz dönüş azaldığında (küçük sol ventrikül hacmi), hipertrofik septuma sahip hastalarda çıkış yolu obstrüksiyonu (LVOT) artar ve üfürüm şiddetlenir. Venöz dönüş ve afterload arttığında (büyük sol ventrikül hacmi) ise septum ve mitral kapak birbirlerinden uzaklaşır, obstrüksiyon ve üfürüm hafifler. Bu tablo hipertrofik kardiyomiyopati için patognomoniktir.
Hastalığın mekanizması ile hemodinamik değişiklikler eşleştirilerek doğru tanıya ulaşılır.

Anahtar Kavram

Dinamik Oskültasyon ve Hipertrofik Kardiyomiyopati Üfürümü

İpuçları

1
Kalbe giden venöz kanı azaltan (Valsalva, ayağa kalkma) manevraların kalp odacıklarını nasıl küçülttüğünü düşünün.
2
Sol ventrikül hacmi küçüldüğünde anatomi gereği darlığı ARTAN tek önemli kalp kapak/çıkış yolu hastalığı hangisidir?
3
Kalp kası kalınlaştığı için (hipertrofi) ventrikül hacmi düştüğünde septum ile mitral kapak birbirine yaklaşır ve tıkanıklık artar. Genç atletlerde ani kardiyak ölümün en sık nedeni olan bu hastalık nedir?

Daha Fazla Pratik

Hipertrofik kardiyomiyopatide mitral kapağın sistolde anteriora doğru hareket etmesinin (SAM - Systolic Anterior Motion) fizyopatolojisini inceleyin.

Alternatif Yöntem

Oskültasyon bulgularını pratik olarak iki gruba ayırabilirsiniz: Çoğu üfürüm venöz dönüş azaldığında (Valsalva) zayıflarken; sadece Hipertrofik Kardiyomiyopati ve Mitral Kapak Prolapsusu manevralar sırasında venöz dönüş azaldığında belirginleşir/uzar.
Tahmini Süre:1m 0s
Bu soruyu puanla