Bir araştırma gönüllüsünde böbrek fonksiyonlarını değerlendirmek amacıyla inülin, X maddes… — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı

Bir araştırma gönüllüsünde böbrek fonksiyonlarını değerlendirmek amacıyla inülin, $X$ maddesi ve $Y$ maddesi kullanılarak yapılan klirens çalışmalarında aşağıdaki veriler saptanmıştır:

* İnülinin idrar konsantrasyonu $100\text{ mg/mL}$ , plazma konsantrasyonu $1\text{ mg/mL}$ ve idrar akım hızı $1\text{ mL/dk}$ 'dır.
* $X$ maddesi serbestçe filtre edilmekte ve proksimal tübüllerden aktif olarak sekrete edilmektedir (Transport maksimumu, $Tm_X = 40\text{ mg/dk}$ ).
* $Y$ maddesi serbestçe filtre edilmekte ve proksimal tübüllerden aktif olarak geri emilmektedir (Transport maksimumu, $Tm_Y = 160\text{ mg/dk}$ ).

Gönüllünün plazmasında $X$ maddesi $2\text{ mg/mL}$ , $Y$ maddesi ise $4\text{ mg/mL}$ konsantrasyonda bulunduğu bir anda, $X$ maddesinin klirensinin $Y$ maddesinin klirensine oranı ( $C_X / C_Y$ ) kaçtır?

A
$0,5$
B
$1,0$
C
$1,5$
$2,0$ Cevap
E
$3,0$

Cevap

X

maddesinin klirensinin

Y

maddesinin klirensine oranı

2,0

olarak hesaplanır.

Doğru yanıt olan 2,0 değeri; inülin üzerinden hesaplanan

100\text{ mL/dk}

'lık

GFR

değeri kullanılarak, sekrete edilen

X

maddesinin klirensinin

120\text{ mL/dk}

ve geri emilen

Y

maddesinin klirensinin

60\text{ mL/dk}

olarak bulunmasıyla elde edilir.

Adım Adım Çözüm

İnülin klirensi üzerinden Glomerüler Filtrasyon Hızı (GFR) hesaplanır.

C_{inulin} = \frac{U_{in} \times V}{P_{in}} = \frac{100 \times 1}{1} = 100\text{ mL/dk}

(

GFR = 100\text{ mL/dk}

)

İnülin ne geri emildiği ne de sekrete edildiği için klirensi doğrudan GFR'ye eşittir.

X

maddesinin toplam atılım hızı hesaplanır.

Filtrasyon Yükü

= GFR \times [X]_P = 100 \times 2 = 200\text{ mg/dk}

. Atılım hızı

= \text{Filtrasyon} + Tm_{sekresyon} = 200 + 40 = 240\text{ mg/dk}

X

maddesi hem filtre edilir hem de sekrete edilir; plazma konsantrasyonu yeterince yüksek olduğu için sekresyonun

Tm

kapasitesinde gerçekleştiği varsayılır.

X

maddesinin renal klirensi (

C_X

) bulunur.

C_X = \frac{\text{Atılım Hızı}}{[X]_P} = \frac{240}{2} = 120\text{ mL/dk}

Klirens, birim zamanda maddeden temizlenen plazma hacmidir.

Y

maddesinin toplam atılım hızı hesaplanır.

Filtrasyon Yükü

= GFR \times [Y]_P = 100 \times 4 = 400\text{ mg/dk}

. Atılım hızı

= \text{Filtrasyon} - Tm_{geri\ emilim} = 400 - 160 = 240\text{ mg/dk}

Y

maddesi geri emildiği için idrarla atılan miktar, filtrelenenden geri emilenin çıkarılmasıyla bulunur (

400 > 160

olduğu için doygunluk mevcuttur).

Y

maddesinin renal klirensi (

C_Y

) bulunur.

C_Y = \frac{\text{Atılım Hızı}}{[Y]_P} = \frac{240}{4} = 60\text{ mL/dk}

Klirens formülü (

C = \frac{U \times V}{P}

)

Y

maddesi için uygulanır.

Klirens oranları hesaplanır.

\frac{C_X}{C_Y} = \frac{120}{60} = 2,0

Soruda istenen

C_X / C_Y

oranıdır.

Anahtar Kavram

Renal klirens, maddenin tübüler işlenişine (sekresyon veya reabsorpsiyon) göre GFR'den sapma gösterir; doygunluk (Tm) durumunda bu sapma filtrasyon yüküne eklenir veya ondan çıkarılır.

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Konular

Bu konudan daha fazla soru