32 yaşında kadın hasta, son birkaç aydır giderek artan halsizlik, iştahsızlık, kilo kaybı ve ciltte koyulaşma şikayetleriyle iç hastalıkları polikliniğine başvuruyor. Fizik muayenesinde kan basıncı mmHg ölçülüyor; palmar çizgilerde ve ağız mukozasında hiperpigmentasyon saptanıyor. Yapılan ilk laboratuvar incelemesinde sodyum mEq/L, potasyum mEq/L ve açlık kan şekeri mg/dL olarak bulunuyor.
Bu hastada ön tanıyı desteklemek ve ayırıcı tanı yapmak amacıyla uygulanması gereken en uygun ilk tetkik aşağıdakilerden hangisidir?
- Sabah () serum kortizol ve plazma ACTH düzeyleriCevap
- BStandart doz ( ) ACTH (kosintropin) stimülasyon testi
- C24 saatlik idrarda serbest kortizol ölçümü
- DAdrenal bezlere yönelik kontrastlı abdominal bilgisayarlı tomografi
Cevap
Sabah (08:00) serum kortizol ve plazma ACTH düzeyleri
Klinik olarak adrenal yetmezlik şüphesi olan bir hastada tanıda ilk yapılması gereken test sabah saat kortizol düzeyine bakmaktır. Kortizolün sirkadiyen ritmi nedeniyle en yüksek olduğu bu saatte, değerin altında olması adrenal yetmezlik tanısını koydurur. Aynı zamanda plazma ACTH düzeyinin ölçülmesi, yetmezliğin primer (ACTH yüksek) mi yoksa sekonder (ACTH düşük veya normal) mi olduğunu anlamamızı sağlar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Adrenal yetmezlik tanısında ilk basamak sabah kortizol ve ACTH ölçümüdür.
İpuçları
1
Primer adrenal yetmezlikte (Addison) hem glukokortikoid hem de mineralokortikoid eksikliği görülür.
2
Hastadaki hiperpigmentasyon, hipofizden aşırı ACTH salgılandığını gösterir.
3
Tanı algoritmalarında her zaman en az invaziv ve bazal testlerle başlanır; sabah saat 08:00 kortizolü bu amaçla kullanılır.
Daha Fazla Pratik
Sekonder adrenal yetmezliği primerden ayıran temel klinik ve laboratuvar farklarını (hiperpigmentasyon ve hiperkalemi yokluğu gibi) gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 15s