Endokrin Sistem Farmakolojisi

Azot ($nitrogen$) içeren bisfosfonatların (örneğin zoledronat, alendronat), osteoklastların 'ruffled border' (fırçamsı kenar) yapısını bozarak kemik rezorpsiyonunu güçlü bir şekilde inhibe etmelerinden sorumlu olan temel moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

İkinci kuşak antiandrojenlerden biri olan enzalutamid; prostat kanseri tedavisinde kullanılan bikalutamid gibi birinci kuşak ajanlardan farklı olarak, androjen reseptör ($AR$) sinyal yolağını birden fazla basamakta güçlü bir şekilde inhibe eder. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi enzalutamidin bikalutamide üstünlük sağlayan ve reseptör aktivasyonunu takip eden hücre içi sinyal iletimini baskılayan ek mekanizmalarından biridir?

$32$ yaşında kadın hasta, kontrasepsiyon amacıyla kombine oral kontraseptif (KOK) kullanmaktadır. Yeni tanı konulan esansiyel hipertansiyonu nedeniyle hastaya enalapril tedavisi başlanmıştır. Tedavinin ikinci haftasında yapılan biyokimyasal analizde serum potasyum düzeyi $5.8$ mEq/L (Normal: $3.5 - 5.0$ mEq/L) olarak saptanmıştır.

Bu hastada gelişen elektrolit bozukluğundan sorumlu olması en muhtemel ilaç bileşeni aşağıdakilerden hangisidir?

Osteositler tarafından sentezlenen ve osteoblastik $Wnt$ sinyal yolunu inhibe ederek kemik oluşumunu baskılayan sklerostin ($sclerostin$) proteinini hedef alan; hem kemik yapımını artıran hem de kemik yıkımını bir miktar azaltarak "dual etki" gösteren monoklonal antikor aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik böbrek yetmezliği tanısıyla izlenen bir hastada gelişen sekonder hiperparatiroidizm tedavisi için kalsimimetik bir ajan kullanılması planlanmaktadır. Bu amaçla seçilen ilacın, kalsiyum duyarlı reseptörün ($CaSR$) hücre dışı (extracellular) bölgesinde yer alan bir sistein kalıntısına ($Cys482$) disülfit bağı ile kovalent olarak bağlandığı ve reseptörün kalsiyuma olan duyarlılığını artırarak paratiroid hormon ($PTH$) salınımını baskıladığı bilinmektedir.

Bu özelliklere sahip olan peptid yapılı farmakolojik ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Osteoporoz tedavisinde kullanılan ve $RANKL$ ($Receptor$ $Activator$ $of$ $Nuclear$ $Factor$ $Kappa-B$ $Ligand$) molekülüne bağlanarak osteoklastların oluşumunu, aktivitesini ve sağkalımını inhibe eden monoklonal antikor aşağıdakilerden hangisidir?

$48$ yaşında akromegali tanılı erkek hasta, transsfenoidal cerrahi ve maksimum doz somatostatin analoğu ($oktreotid$) tedavisine rağmen klinik ve biyokimyasal olarak ($yüksek$ $IGF-1$) kontrol altına alınamamıştır. Hastanın tedavisine bir büyüme hormonu ($GH$) reseptör antagonisti olan pegvisomant eklenmiştir. Bu ilacın etki mekanizması ve klinik kullanımıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Düşük kemik kütlesi saptanan ve aynı zamanda ailesinde meme kanseri öyküsü bulunması nedeniyle hem osteoporoz profilaksisi hem de meme kanseri riskinin azaltılması hedeflenen bir kadın hastada tercih edilen ilacın kullanımı sırasında aşağıdaki yan etkilerden hangisinin gelişme riski en yüksektir?

Yirmi sekiz yaşındaki bir kadın hastada, komplike olmayan vajinal doğum sonrasında gelişen uterin atoniye bağlı postpartum kanamayı kontrol altına almak amacıyla sürekli intravenöz infüzyon şeklinde bir uterotonik ajan yüksek dozda başlanıyor. İnfüzyonun 12. saatinde hastada ani gelişen konfüzyon ve ardından jeneralize tonik-klonik nöbet tablosu gözleniyor. Acil laboratuvar incelemesinde serum sodyum düzeyi $114 \text{ mEq/L}$ olarak saptanıyor.

Bu hastada gözlenen hayatı tehdit edici yan etkinin temelinde yatan moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Benign prostat hiperplazisi (BPH) tanısıyla takip edilen bir hastada, testosteronun daha potent bir androjen olan dihidrotestosterona ($DHT$) dönüşümünü sağlayan $5\text{-alfa}$ redüktaz enziminin hem tip 1 hem de tip 2 izoformlarını irreversibl olarak inhibe eden ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Uterus motilitesini etkileyen (uterotonik ve tokolitik) ilaçların farmakolojik özellikleri, etki mekanizmaları ve sistemik yan etki profilleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

$24$ yaşında erkek hasta, geçirdiği trafik kazası sonrası gelişen kafa travmasını takiben aşırı susama ve bol miktarda idrar yapma ($> 6$ L/gün) şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan tetkikler sonucunda hastaya "santral diyabetes insipidus" tanısı konuluyor. Bu hastanın tedavisinde kullanılan, endojen vazopressine ($ADH$) göre $V_2$ reseptör selektivitesi çok daha yüksek ve etki süresi daha uzun olan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Tip 2 diyabetes mellitus ve obezite ($VKI$: $34$ $kg/m^2$) nedeniyle izlenen 58 yaşındaki kadın hastanın metformin tedavisine ek olarak yeni bir ajan başlanması planlanmaktadır. Hastanın tıbbi özgeçmişi sorgulandığında, ailesinde medüller tiroid karsinomu tanısı almış bireyler olduğu öğrenilmiştir.

Bu klinik tabloya göre, bu hastada kullanımı kontrendike olan antidiyabetik ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Primer hiperaldosteronizm (Conn sendromu) tedavisinde kullanılan, mineralokortikoid reseptörlerini kompetitif olarak bloke ederek aldosteronun etkilerini antagonize eden ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

28 yaşında, kombine oral kontraseptif (etini östradiol + levonorgestrel) kullanan bir kadın hastaya tüberküloz tanısı konuluyor ve tedavi protokolüne rifampin ekleniyor. Tedavi sürecinde hastada ara kanamalar gelişiyor ve ardından gebelik saptanıyor. Bu klinik tabloda rifampinin kontraseptif etkinliği bozmasının temel farmakolojik nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Yüksek dozlarda kullanıldığında steroid sentez yolağındaki $17,20$-liyaz ($17,20$-desmolaz) enzimini ve diğer sitokrom $P450$ bağımlı enzimleri non-selektif olarak inhibe ederek androjen düzeylerini hızla baskılayabilen antifungal ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$29$ yaşında kadın hasta, son $8$ aydır devam eden adet görememe (amenore) ve göğüslerinden süt gelmesi (galaktore) şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Yapılan laboratuvar incelemesinde serum prolaktin düzeyi $210$ $ng/mL$ ($N$: <$20$) olarak saptanıyor. Hipofiz $MR$ görüntülemesinde $12$ $mm$ boyutunda makroadenom tespit edilen hastaya, haftada iki kez dozlama avantajı sağlayan bir dopamin agonisti tedavisi başlanıyor. Bu ilaçla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Prostat kanseri tedavisinde kullanılan, steroid yapıda olmayan (non-steroid) ve androjen reseptörlerini kompetitif olarak bloke ederek etki gösteren saf (pure) antiandrojen aşağıdakilerden hangisidir?

Uterus motilitesini etkileyen ilaçlar ve bu ajanların farmakolojik özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Osteoporoz tanısıyla yaklaşık $5$ yıldır oral alendronat kullanan $70$ yaşındaki bir kadın hastada, günlük aktiviteleri sırasında ani gelişen şiddetli uyluk ağrısı sonrası yapılan radyolojik incelemede femur subtrokanterik bölgede atipik bir kırık saptanmıştır. Bu hastada gözlenen atipik femur kırığının gelişiminden sorumlu tutulan temel farmakolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?