Toksikoloji

$52$ yaşında erkek hasta, aort diseksiyonu nedeniyle yoğun bakımda yüksek doz sodyum nitroprussid infüzyonu almaktadır. Tedavinin $48$. saatinde hastada ani gelişen konfüzyon, ajitasyon ve dirençli metabolik asidoz saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde laktik asit düzeyi belirgin yüksek bulunurken, venöz kan gazı analizinde oksijen satürasyonunun arteriyel kan gazı değerlerine çok yakın olduğu (arteriyo-venöz oksijen farkında belirgin azalma) görülüyor. Bu hastada gelişen tablonun spesifik tedavisinde kullanılan ve rodanaz enzimi için sülfür donörü sağlayarak toksik metabolitin atılımını hızlandıran ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Arkadaşlarıyla çıktığı bir akşam yemeğinde 'balon balığı' (pufferfish) tüketen 34 yaşındaki erkek hastada, yemekten yaklaşık 30 dakika sonra dudak ve parmak uçlarında uyuşma, ardından ilerleyici kas güçsüzlüğü ve solunum güçlüğü gelişiyor. Bu klinik tabloya neden olan toksinin temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Tarımsal ilaçlama sonrası miyozis, aşırı sekresyon artışı ve yaygın kas fasikülasyonları ile acil servise getirilen bir hastaya, atropin ve pralidoksime ($2$-PAM) yanıt veren akut kolinerjik kriz tanısı konulmuştur. Başarılı tedaviden yaklaşık $2$ hafta sonra, hastada simetrik seyreden distal kas güçsüzlüğü, duyu kaybı ve derin tendon reflekslerinde azalma gözlenmiştir. Bu tablo "Organofosfat Kaynaklı Gecikmiş Nöropati" (OPIDN) olarak tanımlanmıştır. Bu klinik durumun gelişiminde rol oynayan temel moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Acil servise getirilen $30$ yaşındaki bir hastanın, yaklaşık $45$ dakika önce özkıyım amacıyla hem sıvı bir lavabo açıcı (kuvvetli alkali) hem de yüksek dozda zayıf asit karakterli bir ilaç ($pKa: 3.2$) aldığı öğreniliyor. Hastanın fizik muayenesinde orofarengeal yanıklar, hipersalivasyon ve solunum güçlüğü (stridor) saptanıyor.

Bu hastanın acil servisteki ilk yönetimi ve zehirlenme genel prensipleri açısından aşağıdakilerden hangisi en uygun yaklaşımdır?

$52$ yaşında bir tersane işçisi; şiddetli karın ağrısı, irritabilite ve nöbet geçirme şikayetleriyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde diş etlerinde koyu renkli çizgiler (Burton çizgileri) ve laboratuvar tetkiklerinde mikrositik anemi ile periferik yaymada bazofilik noktalanma izleniyor. Kurşun ensefalopatisi tanısı konulan hastada şelatör tedaviye başlanacaktır. Bu hastada, hem kurşunu yumuşak dokulardan beyne mobilize etmemesi hem de kan-beyin engelini geçebilmesi nedeniyle kalsiyum disodyum $EDTA$ öncesinde veya onunla birlikte uygulanması gereken; ancak eş zamanlı bir demir veya selenyum zehirlenmesi şüphesi varsa nefrotoksik kompleks oluşumu riski nedeniyle kullanımı kontrendike olan şelatör ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Metanol veya etilen glikol zehirlenmesi şüphesiyle acil servise getirilen bir hastada, toksik metabolitlerin oluşumunu engellemek amacıyla tedavide aşağıdaki enzimlerden hangisinin inhibe edilmesi hedeflenir?

65 yaşında Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) nedeniyle takip edilen bir erkek hasta, nefes darlığı şikayetinin artması üzerine reçete edilen yeni bir antibiyotiği kullanmaya başladıktan 3 gün sonra acil servise inatçı kusma, ajitasyon ve jeneralize tonik-klonik nöbet şikayetiyle getiriliyor. Fizik muayenede kan basıncı 90/60 mmHg, nabız 140/dk ve düzensiz saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde belirgin hipokalemi ve hiperglisemi; EKG incelemesinde ise multifokal atriyal taşikardi (MAT) izleniyor. Bu klinik tablonun gelişmesine neden olan ilaç etkileşimi aşağıdakilerden hangisidir?

28 yaşında bir tersane işçisi; yaygın karın ağrısı, şiddetli kabızlık ve halsizlik şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Fizik muayenesinde her iki el bileğinde ekstansiyon kaybı (düşük el) saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde periferik yaymada eritrositlerde belirgin bazofilik noktalanma (basophilic stippling) görülüyor ve kan kurşun düzeyi $60 \mu g/dL$ olarak ölçülüyor. Bu hastanın tedavisinde kullanılan, oral yolla etkili olan ve suda çözünürlüğü yüksek olan şelatör ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Bir insektisit türüne maruz kalan hastada tremor ve konvülsiyonlar izlenmektedir. Bu toksik tablonun, sinir membranlarındaki voltaj kapılı sodyum ($Na^+$) kanallarının kapanmasını (inaktivasyonunu) geciktirerek membranların repolarizasyonunu engellemesi ve tekrarlayan deşarjlara yol açması sonucu geliştiği bilinmektedir. Buna göre, söz konusu etki mekanizmasına sahip insektisit grubu aşağıdakilerden hangisidir?

55 yaşında bir erkek hasta, intihar amacıyla evde bulunan ilaçlardan çok sayıda içtiği bilgisiyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde kan basıncı 70/40 mmHg, kalp hızı 42/dakika ve solunum sayısı 14/dakika olarak ölçülüyor. Oskültasyonda akciğer sesleri doğal, ekstremiteler soğuk ancak kuru olarak değerlendiriliyor. EKG'de sinüs bradikardisi ve PR mesafesinde uzama (1. derece AV blok) izleniyor. Kan gazı ve biyokimya analizinde ise en dikkat çekici bulgu olarak kan glukoz düzeyi 285 mg/dL (hiperglisemi) saptanıyor. Hastanın diyabet öyküsü olmadığı bilindiğine göre, bu tabloya neden olan en olası ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$42$ yaşındaki erkek hasta, doğada topladığı ve "yabani maydanoz" sandığı bir bitkiyi tükettikten yaklaşık $2$ saat sonra bacaklarında ilerleyici güçsüzlük şikayetiyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde; alt ekstremitelerde belirgin asendan (yükselen) flask paralizi, derin tendon reflekslerinde kayıp, midriyazis ve taşikardi saptanıyor. Hastanın oryantasyon ve kooperasyonu tam olup duyusal bir defisiti bulunmamaktadır. Takibinde solunum yetmezliği gelişen bu hastada, klinik tabloya neden olan toksinin temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Tarlada çalışırken bir yılan tarafından sokulan $45$ yaşındaki kadın hastada; ısırık bölgesinde şiddetli ağrı, hızla gelişen ödem ve geniş ekimozlar saptanmıştır. Laboratuvar incelemesinde protrombin zamanı ($PT$) ve aktive parsiyel tromboplastin zamanında ($aPTT$) belirgin uzama, belirgin trombositopeni ve düşük fibrinojen düzeyleri (tüketim koagülopatisi) gözlenmiştir. Bu hastadaki klinik ve laboratuvar bulgularından sorumlu olan temel venom bileşenleri aşağıdakilerden hangisidir?

Ağır metal zehirlenmelerinin farmakolojik tedavisinde kullanılan şelatör ajanların kimyasal özellikleri, uygulama yolları ve klinik kontrendikasyonları hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

*Ricinus communis* (hint yağı bitkisi) tohumlarında bulunan ve oldukça güçlü bir sitotoksin olan risin (ricin), hücresel düzeyde hangi temel mekanizma ile toksik etki gösterir?

Bir ev yangınından kurtarılan 40 yaşındaki hastada konfüzyon ve ciddi metabolik asidoz ($pH: 7,15$, Laktat: $12$ $mmol/L$) mevcuttur. Hastanın nefesinde hafif acı badem kokusu duyulmaktadır. Pulse oksimetre ile ölçülen satürasyon değeri $\%98$ olup, karboksihemoglobin ($COHb$) düzeyi $\%20$ olarak saptanmıştır. Hastaya $\%100$ normobarik oksijen tedavisi başlanmasına rağmen klinik tabloda ve laktik asidozda anlamlı bir düzelme izlenmemiştir.

Bu hastada asidozun devam etmesinden sorumlu olması en muhtemel olan toksin ve uygulanması gereken tedavi yaklaşımı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?