Boşaltım Sistemi Fizyolojisi

Böbrek medullasında idrarın konsantre edilebilmesi için gerekli olan hiperozmotik ortam, 'zıt akım çoğaltıcı' sistem ile oluşturulur. Bu sistemin temelini oluşturan ve Henle kulbunun çıkan kalın kolu ile interstisyum arasında yaklaşık 200 mOsm/L'lik bir ozmotik fark yaratan (tekil etki) temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik böbrek yetmezliği (KBY) sürecinde, böbreğin endokrin kapasitesinin progresif olarak azalması çeşitli sistemik klinik tabloların ortaya çıkmasına neden olur. Bu hastalık sürecinde gözlenen klinik bulgular ve bunlardan sorumlu olan renal kaynaklı endokrin değişimlerle ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

Erken evre diabetes mellitus hastalarında sıklıkla gözlenen glomerüler hiperfiltrasyonun temel mekanizmalarından biri, proksimal tübülde glukoz ile eşleşmiş sodyum geri emiliminin ($SGLT2$ aracılı) artışıdır. Bu durum makula densaya ulaşan $NaCl$ yükünün azalmasına ve sonuç olarak tübüloglomerüler feedback ($TGF$) mekanizmasının afferent arteriyolde dilatasyon yapmasına neden olur. Bu hastada $SGLT2$ inhibitörü (gliflozin) kullanımının, $TGF$ sistemi üzerinden filtrasyon dinamiklerini normalleştirmesi beklendiğine göre; ilacın GFR üzerindeki bu spesifik etkisi aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak açıklanmıştır?

$32$ yaşında sağlıklı bir birey, sıcak bir günde açık havada uzun süre egzersiz yaptıktan sonra susuzluk hissi ve idrar miktarında belirgin azalma şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan laboratuvar incelemesinde plazma ozmolaritesi $305$ $mOsm/L$ (Normal: $285-295$ $mOsm/L$) ve idrar ozmolaritesi $900$ $mOsm/L$ ölçülüyor. Bu bireyde gerçekleşen renal hormonal adaptasyon mekanizmalarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir laboratuvar çalışmasında, izole perfüze edilen bir böbrek preparatında distal tübül lümenine ulaşan sıvıdaki $NaCl$ konsantrasyonu deneysel olarak düşürülmüştür. Bu değişikliğin ardından jukstaglomerüler hücrelerden renin salgılanmasında belirgin bir artış gözlenmiştir.

Buna göre, makula densa hücrelerinden kaynaklanan ve jukstaglomerüler hücrelerde renin salınımını tetikleyen temel moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Böbrekte medüller interstisyel hiperozmolaritenin sürdürülmesinde kritik öneme sahip olan vasa rectalar ve "zıt akım değişim" (countercurrent exchange) mekanizması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi fizyolojik olarak doğrudur?

Sağlıklı bir gönüllüye, deneysel amaçla plazma ozmolaritesini $\%5$ oranında artıran ve aynı zamanda ekstraselüler sıvı hacminde belirgin genişlemeye neden olan hipertonik bir sodyum klorür ($NaCl$) solüsyonu infüzyonu yapılmıştır. İnfizyonu takip eden süreçte, bu bireyde homeostazın sağlanması için meydana gelmesi beklenen hormonal değişimler ve bunların böbreklerdeki etkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Böbreklerde jukstaglomerüler hücrelerden renin salınımını kontrol eden temel mekanizmalardan biri olan 'makula densa mekanizması', tübüler sıvıdaki hangi değişikliği algılayarak renin salınımını uyarır?

Akut bir hemoraji sonrası yaklaşık $\%15$ oranında kan kaybeden bir birey, kaybettiği hacmi sadece saf su içerek karşılamaya çalışmıştır. Bu sürecin sonunda yapılan ölçümlerde, plazma hacminin normale çok yaklaştığı ancak tam dolmadığı, plazma ozmolaritesinin ise $275 \text{ mOsm/L}$ (normalin altı) olduğu saptanmıştır.

Bu klinik tabloya sahip bir bireyde, vücudun sıvı-elektrolit dengesini korumaya yönelik hormonal yanıtı ve böbreklerdeki etkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$45$ yaşında bir erkek hasta, kontrolsüz diüretik kullanımı sonrası halsizlik ve ayağa kalktığında gelişen göz kararması şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Fizik muayenede deri turgor-tonusunda azalma ve belirgin ortostatik hipotansiyon saptanıyor. Laboratuvar analizlerinde plazma sodyumu $131$ mEq/L, plazma ozmolaritesi $272$ mOsm/kg ve idrar ozmolaritesi $580$ mOsm/kg olarak ölçülüyor. Plazma vazopressin (ADH) seviyesinin ise normal referans değerlerinin oldukça üzerinde olduğu saptanıyor. Bu hastada, plazma ozmolaritesinin düşük olmasına rağmen ADH seviyesinin yüksek saptanmasını açıklayan temel fizyolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Böbrekler, vücut kalsiyum ve fosfat dengesinin düzenlenmesinde kritik rol oynayan endokrin fonksiyonlara sahiptir. Bu kapsamda, D vitamininin aktif formu olan $1,25-dihidroksikolekalsiferol$ ($kalsitriol$) sentezi, temel olarak böbreğin hangi anatomik bölgesinde gerçekleşmektedir?

Liddle sendromu; erken yaşta başlayan hipertansiyon, hipokalemi ve metabolik alkaloz ile seyreden, plazma renin aktivitesi ve aldosteron düzeylerinin düşük (psödohiperaldosteronizm) bulunduğu bir tablodur. Bu sendromun gelişiminden sorumlu olan temel hücresel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

45 yaşında, kontrolsüz diyabet öyküsü olan bir hastanın renal fonksiyonlarını ve tübüler taşıma kapasitesini değerlendirmek amacıyla yapılan tetkiklerde şu veriler elde edilmiştir:

Bu verilere göre, hastanın glukoz klirensinin $PAH$ klirensine oranı ($C_{glukoz} / C_{PAH}$) kaçtır?

Henle kulbunun inen ince kolunda (descending thin limb) gerçekleşen taşıma süreçleri ve bu segmentin geçirgenlik özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Renal proksimal tübülde gerçekleşen bikarbonat ($HCO_3^-$) geri emilim mekanizması incelendiğinde; lümen sıvısındaki $H^+$ iyonlarının konsantrasyonu ve karbonik anhidraz (CA) aktivitesi kritik öneme sahiptir. Karbonik anhidraz enziminin hem sitoplazmik hem de lümen yüzeyinde görev yaptığı bilindiğine göre, lümen yüzeyindeki (fırçamsı kenar) CA aktivitesinin kaybı durumunda proksimal tübül fonksiyonlarında meydana gelecek en belirgin değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

Bir bireyde mesane hacminin kritik eşiğe ulaşarak işeme eyleminin istemli olarak başlatıldığı sırada, merkezi sinir sistemi ile hedef organlar arasındaki koordinasyon ve reseptör düzeyindeki değişimler hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Ağır dehidratasyon veya kanama gibi renal perfüzyonun azaldığı durumlarda, anjiyotensin II ve sempatik sinir sistemi aktivitesi her ne kadar renal arteriyollerde vazokonstriksiyon yapsa da; böbrekler, afferent arteriyollerde vazodilatasyon yaparak glomerüler filtrasyon hızını ($GFR$) korumaya çalışan lokal mediyatörler salgılar. Bu koruyucu mekanizmayı sağlayan ve non-steroid anti-inflamatuar ilaçlar ($NSAİİ$) kullanımıyla inhibe edilerek akut böbrek yetmezliği riskini artıran temel vazoaktif maddeler aşağıdakilerden hangisidir?

Böbrek distal kıvrımlı tübülünde iyon transport mekanizmaları ve bu mekanizmaların kalsiyum dengesi üzerindeki etkileri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Böbrek distal nefronunda (distal tübül son kısmı ve toplayıcı kanallar) potasyum dengesinin korunmasında, tübüler sıvı akış hızındaki artışa yanıt olarak gelişen 'akış bağımlı potasyum sekresyonu' kritik bir fizyolojik mekanizmadır. Özellikle kıvrım diüretikleri kullanımı gibi lümen içi akışın arttığı durumlarda belirginleşen bu sekresyonun, esas (principal) hücrelerdeki moleküler işleyişi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Distal nefron segmentlerinde, özellikle kortikal toplayıcı tübüllerde yer alan interkale hücreler, vücudun asit-baz dengesini korumak amacıyla plazma $pH$ değişikliklerine göre yapısal ve fonksiyonel adaptasyonlar sergilerler. Kronik metabolik alkaloz tablosu gelişen bir hastada, fazla bikarbonatın idrarla atılımını sağlamak ve plazma $pH$'ını normale döndürmek amacıyla gerçekleşen hücresel mekanizmalarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?