Viroloji

Rotavirüs enfeksiyonlarına karşı geliştirilen canlı atenüe aşılar (Rotarix, RotaTeq), çocukluk çağında ağır gastroenteritlerin önlenmesinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu aşıların immünolojik nitelikleri, uygulama yolları ve klinik kontrendikasyonları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Hayvan ısırılması öyküsü olan ve ensefalit tablosu gelişen bir hastada, etken virüsün asetilkolin reseptörlerine bağlanarak periferik sinirlerden santral sinir sistemine retrograd aksonal transport ile yayıldığı bilinmektedir. Kuduz tanısı konulan bu hastada, etken virüsün temel yapısal özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Retrovirüslerin replikasyon döngüsünde, sitoplazmada sentezlenen çift iplikli proviral $DNA$'nın konak hücre genomuna kalıcı olarak eklenmesini (entegrasyonunu) sağlayan viral enzim aşağıdakilerden hangisidir?

DNA virüslerinin replikasyon stratejileri, genom yapılarının yanı sıra transkripsiyon ve translasyon süreçlerinde kullandıkları hücresel veya viral kökenli enzimlere göre şekillenir. Tipik olarak DNA virüsleri nükleusta replike olur ve erken gen transkripsiyonu için konak hücrenin transkripsiyonel mekanizmalarına ihtiyaç duyar. Ancak, bazı büyük ve kompleks DNA virüsleri bu genellemenin dışına çıkarak sitoplazmada otonom bir replikasyon döngüsü yürütür.

Deneysel bir enfeksiyon modelinde, konak hücrenin RNA polimeraz II enzimini seçici olarak inhibe eden $\alpha$-amanitin ilavesine rağmen; viral mRNA sentezinin kesintisiz devam ettiği ve sitoplazmada "tuğla" benzeri morfolojiye sahip virionların olgunlaştığı gözlenen bir virüsle ilgili olarak, bu direnç durumu aşağıdakilerden hangisi ile en iyi açıklanabilir?

Viral bir enfeksiyona karşı bağışıklık sağlamak amacıyla geliştirilen bir aşının; antijeninin eksojen yolla işlenip MHC Sınıf II molekülleri aracılığıyla sunulduğu, içeriğinde virüse ait nükleik asit bulunmadığı ve bir DNA virüsüne karşı koruyuculuk sağladığı bilinmektedir.

Buna göre, özellikleri tanımlanan bu aşı aşağıdakilerden hangisidir?

$HIV$ ($Human \ Immunodeficiency \ Virus$) replikasyon döngüsünün ilk basamağında virion konak hücreye tutunur ve ardından viral zarf ile konak hücre membranı arasında füzyon gerçekleşir. Bu süreçte $gp120$ molekülünün $CD4$ ve ko-reseptörlere bağlanmasını takiben, konak hücre membranı ile viral zarfın füzyonunu (kaynaşmasını) doğrudan başlatan ve viral zarfta bulunan transmembran glikoprotein aşağıdakilerden hangisidir?

İnsanlarda enfeksiyon oluşturan DNA virüslerinin neredeyse tamamı ikozanedral (yirmi yüzlü) kapsid simetrisine sahiptir. Aşağıdaki virüs ailelerinden hangisi, bu kuralın tek istisnası olarak kompleks kapsid simetrisine sahiptir?

DNA virüslerinin büyük çoğunluğu konak hücre nükleusunda replike olurken, Poxviridae ailesi üyeleri tüm replikasyon döngüsünü sitoplazmada gerçekleştirir. Bu virüslerin sitoplazmada transkripsiyon yapabilmeleri için gerekli olan DNA bağımlı RNA polimeraz gibi enzimleri viron yapısında hazır bulundurdukları bilinmektedir. Bu virüs grubunun replikasyon stratejisi ve yapısal özellikleri düşünüldüğünde, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Retrovirüs replikasyonunda, genomik $RNA$’dan $DNA$ sentezi (revers transkripsiyon) süreci başlarken $DNA$ polimerizasyonunu başlatmak amacıyla primer olarak kullanılan molekül aşağıdakilerden hangisidir?

Yapılan bir laboratuvar analizinde, zarfsız ve ikozahedral simetrili bir $DNA$ virüsünün replikasyon başlangıcında $RNA$ primeri kullanmak yerine, $DNA$ polimerazın genomun $5'$ ucuna kovalent bağlı bir 'terminal protein' ($TP$) üzerinden sentezi başlattığı görülmüştür. Ayrıca bu virüsün kapsid köşelerinden uzanan belirgin 'fiber' yapıları ile konak hücre reseptörlerine bağlandığı saptanmıştır. Bu virüsün moleküler biyolojisi ve replikasyon özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$34$ yaşında erkek hasta, rutin sağlık taramasında $HBsAg$ pozitifliği saptanması üzerine değerlendiriliyor. Hastanın fizik muayenesi normaldir. Laboratuvar incelemelerinde $ALT: 120$ $U/L$ (N: <$40$), $AST: 95$ $U/L$, $HBsAg$ (+), $HBeAg$ (-), $Anti-HBe$ (+), $Anti-HBc$ $IgG$ (+) ve $HBV$ $DNA: 4.5 \times 10^5$ $IU/mL$ olarak saptanıyor. Bu klinik tabloyu ve altta yatan viral mekanizmayı en iyi açıklayan durum aşağıdakilerden hangisidir?

Allojenik böbrek transplantasyonu sonrası nefropati ve üreter stenozu gelişen bir hastanın idrar sedimentinin sitopatolojik incelemesinde; nükleusu genişlemiş, içerisinde homojen, bazofilik, "buzlu cam" görünümlü intranükleer inklüzyonlar barındıran "decoy" hücreleri gözlenmiştir. Bu klinik tabloya neden olan etken virüs ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Viroloji laboratuvarında yeni izole edilen bir virüsün; zarflı bir yapıya sahip olduğu, nükleokapsidinin helikal simetri sergilediği ve genomunun iki segmentli $RNA$’dan oluştuğu saptanmıştır. Yapılan ileri analizlerde, genomun hem pozitif hem de negatif polariteli gen bölgelerini aynı segment üzerinde bulunduran 'ambisense' nitelikte olduğu belirlenmiştir. Bu virüsün replikasyon stratejisi ve yapısal özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$34$ yaşında erkek hasta, kırsal alanda eski bir tahıl ambarını temizledikten yaklaşık iki hafta sonra ani başlayan ateş, miyalji ve şiddetli karın ağrısını takiben hızla gelişen solunum yetmezliği tablosuyla yoğun bakıma alınmıştır. Akciğer grafisinde non-kardiyojenik pulmoner ödem saptanan ve laboratuvar incelemesinde atipik lenfositoz ile trombositopeni izlenen bu hastada, etken olan virüsün yapısal özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Viral genomların organizasyonu ve replikasyon stratejileri incelendiğinde; *Arenaviridae* ve *Bunyaviridae* ailesindeki bazı virüslerde görülen "ambisense" RNA genomu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Allojenik hematopoetik kök hücre nakli yapılan ve $CMV$ seropozitif ($R+$) olan erişkin bir hastada, sitomegalovirüs ($CMV$) reaktivasyonunu önlemek amacıyla profilaktik olarak kullanılan; viral $DNA$ polimeraz aktivitesini doğrudan inhibe etmeyen, bunun yerine yeni sentezlenen viral konkatemerlerin bölünmesini ve kapsid paketlenmesini sağlayan terminaz kompleksini ($pUL56$ alt birimi) hedefleyen antiviral ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Filoviridae ailesinde yer alan Ebola virüsünün genomik yapısı incelendiğinde; virion yüzeyinde bulunan ana glikoproteinin ($GP$), salgılanan glikoproteinden ($sGP$) farklı olarak, transkripsiyon sırasında viral RNA polimerazın belirli bir poli-A dizisinde 'kekelemesi' ($stuttering$) sonucu oluşan bir nükleotidlik çerçeve kaymasıyla üretildiği saptanmıştır.

Sitoplazmada gerçekleşen bu özgün transkripsiyonel modifikasyon aşağıdakilerden hangisidir?

$HIV$ replikasyon döngüsünde, virionun konak hücreden tomurcuklanarak ($budding$) ayrılmasından sonra gerçekleşen matürasyon süreci, virüsün enfektif özellik kazanabilmesi için zorunludur. Bu süreçte, virion içerisinde bulunan öncül $Gag$ ve $Gag-Pol$ poliproteinlerinin spesifik bölgelerden hidrolize edilmesi sonucunda matür yapısal proteinler ($p17$, $p24$) ve enzimler ortaya çıkar. Bu proteolitik işlemi gerçekleştirerek matürasyonu sağlayan enzim aşağıdakilerden hangisidir?

Dudak kenarında kümelenmiş, ağrılı veziküler lezyonları olan bir hastadan alınan örneğin Tzanck yaymasında 'multinükleer dev hücreler' ve 'Cowdry tip A inklüzyon cisimcikleri' gözlenmiştir.

Bu klinik tabloya neden olan virüsün yapısal özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İnsanlarda eritroid seri hücrelerine tropizm gösteren ve aplastik kriz gibi klinik tablolarla ilişkilendirilen Parvovirüs $B19$'un biyolojik özellikleri incelendiğinde; replikasyon stratejisi ve yapısal organizasyonu açısından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?