Viroloji

Viral replikasyon döngüsünde, konak hücreye giriş ve soyulma (uncoating) aşamalarından sonra, genomu konak hücre ribozomları tarafından doğrudan protein sentezi için şablon olarak kullanılamayan (negatif polariteli) bir RNA virüsünün, mRNA sentezini başlatabilmesi için virion yapısında mutlaka bulundurması gereken enzim aşağıdakilerden hangisidir?

$48$ yaşında, daha önce çok sayıda antiretroviral tedavi ($ART$) rejimi kullanmış ve çoklu ilaç direnci gelişmiş olan $HIV-1$ pozitif bir erkek hastada, tedaviye yeni bir ajan eklenmiştir. Bu ajan, viral zarf glikoproteini olan $gp41$'in "heptad repeat 1" ($HR1$) bölgesine bağlanarak, virüsün konak hücre zarı ile füzyonu için gerekli olan "altı heliksli demet" ($6-helix$ $bundle$) yapısının oluşumunu engellemektedir.

Aşağıdakilerden hangisi, bu mekanizma ile etki gösteren ve klinik kullanımda sadece subkutan yolla uygulanan antiviral ajandır?

$32$ yaşında erkek hasta, bilinen kronik $HBsAg$ taşıyıcısıdır. Son bir haftadır belirginleşen halsizlik, iştahsızlık ve skleralarda ikter şikayetleri ile başvuruyor. Laboratuvar tetkiklerinde $ALT: 2100$ $U/L$ ve $AST: 1750$ $U/L$ olarak saptanıyor. Yapılan serolojik incelemede; $HBsAg$ $(+)$, $Anti-HBc$ $IgM$ $(-)$, $Anti-HBc$ $IgG$ $(+)$, $Anti-HDV$ $IgM$ $(+)$ sonuçları elde ediliyor. Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Prionlar; klasik virüs ve bakterilerden farklı olarak nükleik asit içermeyen, sadece protein yapısındaki enfeksiyöz patojenlerdir. Prionların bu yapısal özellikleri göz önüne alındığında, fiziksel ve kimyasal etkenlere karşı direnç durumlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir moleküler viroloji çalışmasında, $Hepatit$ $D$ virüsü ($HDV$) ile enfekte hücrelerde zamana bağlı olarak viral $RNA$ sentezi ve virion paketlenme oranları izlenmiştir. Elde edilen verilerde, enfeksiyonun erken döneminde baskın olan genomik replikasyonun, $L-HDAg$ ($Large$ $Delta$ $Antijeni$) konsantrasyonunun artışıyla beraber dramatik şekilde azaldığı ve virüsün hücreden çıkış fazına (tomurcuklanma) geçtiği saptanmıştır. Bu biyolojik 'anahtarlama' (switch) sürecinde, $L-HDAg$ sentezini mümkün kılan temel moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik Hepatit C ($HCV$) enfeksiyonu tedavisinde kullanılan; ön ilaç ($prodrug$) yapısında olan, konak hücresinde aktif $trifosfat$ formuna dönüştükten sonra viral $NS5B$ $RNA$ bağımlı $RNA$ polimeraz enzimini bir üridin nükleotid analoğu olarak inhibe eden antiviral ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Zoonotik karakterli ve solunum yolu enfeksiyonlarına yol açan, zarflı ve pozitif polariteli tek iplikli RNA genomuna sahip bir virüs izole edilmiştir. Yapılan moleküler analizlerde, virüsün yaklaşık $30$ kb ile RNA virüsleri arasındaki en büyük genomlardan birine sahip olduğu ve replikasyonu sırasında ortak $3'$ uçlarına sahip olan ancak $5'$ uçları farklı uzunluklarda "nested" (iç içe geçmiş) bir dizi subgenomik mRNA sentezlediği belirlenmiştir.

Bu özelliklere sahip olan virüs ailesi aşağıdakilerden hangisidir?

Viral aşıların üretiminde kullanılan teknolojiler, aşının immünolojik özelliklerini ve uygulama güvenliğini doğrudan etkiler. Günümüzde yaygın olarak uygulanan Hepatit B aşısının yapısı ve üretim yöntemi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$7$ yaşında bir erkek çocuk; ilerleyici nörolojik gerileme, okul başarısında düşüş, kişilik değişiklikleri ve istemsiz miyoklonik kasılmalar şikayetiyle pediatrik nöroloji polikliniğine başvuruyor. Hastanın tıbbi öyküsünde, $2$ yaşında ağır bir döküntülü hastalık (kızamık) geçirdiği ve sonrasında aşılarının tamamlanmadığı öğreniliyor. Beyin omurilik sıvısında (BOS) oligoklonal bantlar ve yüksek titreli kızamık antikorları ($anti-measles\ IgG$) saptanıyor. Subakut sklerozan panensefalit (SSPE) tanısı konulan bu hastada, etken olan virüsün persistan enfeksiyon oluşturmasından sorumlu olan temel moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$60$ yaşında kadın hasta, ani başlayan ateş, yaygın kas ağrısı ve kuru öksürük şikayetiyle başvuruyor. Yapılan tetkikler sonucunda hastaya İnfluenza A tanısı konuluyor. Tedavi planında, viral nöraminidaz enzimini inhibe ederek yeni oluşan virüslerin konak hücreden salınımını ve çevreye yayılımını engelleyen bir ilaç seçiliyor. Bu mekanizma ile etki gösteren antiviral ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Creutzfeldt-Jakob hastalığı (CJD) şüphesi olan bir hastadan alınan beyin biyopsisi örneğinde saptanan patojenik prion proteini ($PrP^{Sc}$) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Virüslerin yapısal organizasyonları ve çevresel stabilite özellikleri dikkate alındığında; mide asidi ve safra tuzlarına karşı dirençli olup fekal-oral yolla bulaşabilen insan virüslerinin genel yapısal özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

$HIV-1$ enfeksiyonunda viral replikasyon döngüsü sırasında, tam işlenmemiş (unspliced) genomik RNA'ların ve kısmen işlenmiş (spliced) mRNA'ların nükleustan sitoplazmaya taşınmasını sağlayan regülatör protein aşağıdakilerden hangisidir?

Deneysel bir çalışmada, nörodejeneratif bir hastalığa neden olan enfeksiyöz ajanın; $254\text{ nm}$ ultraviyole ışınlarına, nükleazlara ve standart proteaz uygulamalarına dirençli olduğu görülmüştür. Bu ajanın enfektivitesinin ancak yüksek konsantrasyonlu sodyum hipoklorit veya $134^\circ C$ otoklavlama ile ortadan kaldırılabildiği saptanmıştır.

Bu ajanın yapısal özellikleri ve patogenezi göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Laboratuvar ortamında yapılan bir çalışmada, saflaştırılmış viral $RNA$ genomunun duyarlı konak hücrelere doğrudan aktarıldığında (transfeksiyon) tek başına enfeksiyon oluşturamadığı ve yeni virionlar sentezletemediği saptanmıştır. Ancak, virüsün sağlam partikülleri ile yapılan enfeksiyonlarda replikasyon döngüsünün normal şekilde ilerlediği görülmüştür. Bu virüsün biyolojik özellikleri dikkate alındığında, transfeksiyonun başarısız olma nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

İlkokul öğrencisi olan $8$ yaşındaki bir çocukta halsizlik, iştahsızlık ve göz aklarında sararma şikayetleri gelişiyor. Yapılan tetkiklerde $ALT$ ve $AST$ düzeyleri belirgin yüksek saptanıyor ve serumunda $Anti-HAV$ $IgM$ pozitifliği saptanıyor. Bu tabloya neden olan etkenle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$38$ yaşında $HIV-1$ pozitif erkek hastada antiretroviral tedavi ($ART$) başlandıktan üç hafta sonra yaygın kas ağrısı ve halsizlik şikayetleri ortaya çıkmıştır. Yapılan laboratuvar incelemesinde serum kreatin kinaz ($CK$) düzeyi $1200$ $U/L$ (Normal: $20$-$200$) olarak saptanmıştır. Bu klinik tabloya neden olan antiviral ilacın etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Prionlar, bilinen diğer enfeksiyöz ajanlardan farklı olarak nükleik asit içermeyen ve konak hücre genomu tarafından kodlanan bir proteinin hatalı katlanması sonucu oluşan yapılardır. Prion hastalıklarının patogenezinde, normal hücresel prion proteininin ($PrP^C$) enfeksiyöz izoform olan $PrP^{Sc}$'ye dönüşümü temel süreçtir. Bu yapısal dönüşümün sonucunda ortaya çıkan $PrP^{Sc}$ molekülü için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

32 yaşında bir araştırma görevlisi, viral hemorajik ateş şüphesi olan bir hastadan alınan kan örneğiyle çalışırken kaza sonucu perkütan maruziyet yaşıyor. Söz konusu virüsün elektron mikroskobunda oldukça uzun, pleomorfik ve ipliksi (filamentöz) bir yapıda olduğu, bazen '6' rakamı veya 'U' harfi şeklinde kıvrımlar yaptığı saptanıyor. Yapılan moleküler analizlerde genomun negatif polariteli ve tek iplikli, segmentsiz RNA'dan oluştuğu belirleniyor.

Bu yapısal özelliklere sahip olan ve yüksek mortalite ile seyreden enfeksiyonlara yol açabilen virüs ailesi aşağıdakilerden hangisidir?

24 yaşında bir tıp fakültesi öğrencisi; ani başlayan titreme ile yükselen ateş, şiddetli miyalji, baş ağrısı ve kuru öksürük şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Yapılan fizik muayenede orofarenkste hiperemi dışında patolojik bulgu saptanmıyor. Hastadan alınan nazofarenks sürüntü örneğinin hücre kültüründe incelenmesi sonucunda 'hemadsorpsiyon' testi pozitif bulunuyor. Bu hastadaki klinik tabloya neden olan virüsün replikasyon süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?