Viroloji

Hayvanları enfekte eden ve helikal kapsid simetrisine sahip olan virüslerin tamamı zarflı bir yapıya sahiptir. Bu virüslerden genomu negatif polariteli tek iplikli RNA ($-$ ssRNA) olanların enfeksiyon süreci incelendiğinde, replikasyonun başlaması için bazı spesifik biyokimyasal gereksinimler olduğu görülür. Bu gruptaki virüslerin replikasyon döngüsü ve yapısal organizasyonu ele alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$34$ yaşında $HIV$ pozitif bir erkek hastada antiretroviral tedavi ($ART$) planlanmaktadır. Tedavi rejiminde yer alan nükleozid revers transkriptaz inhibitörleri ($NRTI$), genel olarak konak hücre kinazları tarafından üç basamakta fosforillenerek aktif trifosfat formlarına dönüşürler. Ancak bu gruptaki bir ilaç, diğerlerinden farklı olarak nükleozid değil "nükleotid" yapısında olduğu için ilk fosforilasyon basamağına gereksinim duymaz. Bu özelliklere sahip olan ve $HIV$ tedavisinde yaygın olarak kullanılan antiviral ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$32$ yaşında, damar içi madde bağımlılığı öyküsü bulunan bir erkek hasta; son $10$ gündür giderek artan iştahsızlık, halsizlik ve idrar renginde koyulaşma şikayetleri ile başvurmuştur. Fizik muayenede yaygın ikter ve hassas hepatomegali saptanmıştır. Laboratuvar incelemelerinde ALT: $2450$ U/L ve AST: $1980$ U/L olarak ölçülmüştür. Yapılan serolojik testlerde $HBsAg$ (+), $Anti-HBc$ $IgM$ (+), $HBeAg$ (+) ve $Anti-HDV$ $IgM$ (+) saptanmıştır.

Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

$AIDS$ tanısı ile takip edilen $42$ yaşında erkek hasta, son bir ay içerisinde giderek artan konuşma bozukluğu, kognitif fonksiyonlarda gerileme ve yürüme güçlüğü şikayetleriyle getirilmiştir. Hastanın çekilen kraniyal $MR$ görüntülemesinde, serebral beyaz cevherde kontrast tutulumu ve belirgin ödem gözlenmeyen, asimetrik yerleşimli yaygın demiyelinizan lezyonlar saptanmıştır. Bu hastada progresif multifokal lökoensefalopatiye ($PML$) neden olan etken virüsün yapısal özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$4$ aylık bir bebekte kış aylarında ani başlayan ateş, öksürük ve hırıltılı solunum (wheezing) şikayetleri görülüyor. Fizik muayenede takipne, interkostal çekilmeler ve yaygın ince raller saptanarak bronşiyolit tanısı konuluyor. Bu klinik tabloya en sık yol açan viral etken ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Virüslerin biyolojik özelliklerine göre, bazı RNA virüsleri genomlarını doğrudan mesajcı RNA (mRNA) olarak kullanarak protein sentezini başlatabilirken, bazıları konak hücrenin bu işi yapacak enzimi bulunmadığı için mRNA sentezleyebilmek amacıyla virionlarında hazır enzim taşımak zorundadır.

Buna göre, aşağıdaki virüslerden hangisinin konak hücre içinde enfeksiyonu başlatabilmek için 'RNA bağımlı RNA polimeraz' (RdRp) enzimini beraberinde virion içinde taşıması gerekmez?

$54$ yaşında, $6$ ay önce renal transplantasyon yapılmış ve takrolimus ile mikofenolat mofetil içeren yoğun bir immünsupresif protokol altında olan erkek hasta, son $4$ aydır devam eden hafif karaciğer enzim yüksekliği ($ALT: 92 \text{ U/L}$, $AST: 74 \text{ U/L}$) nedeniyle karaciğer polikliniğine başvuruyor. Hastanın serolojik taramasında şu sonuçlar elde ediliyor:

Yapılan karaciğer biyopsisinde orta dereceli portal inflamasyon ve evre $2$ fibrozis saptanıyor. Bu hastada mevcut kronik hepatit tablosuna yol açan olası etkenin tanısını koymak için en duyarlı yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Pozitif polariteli, tek iplikli RNA ($+$ ssRNA) genomuna sahip olan Togaviridae ve Flaviviridae aileleri, replikasyon stratejileri ve protein sentez mekanizmaları açısından karşılaştırıldığında; Togaviridae üyelerini Flaviviridae üyelerinden ayıran ve yapısal proteinlerin sentezinde gözlenen temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Viral aşıların yapısal özellikleri, üretim teknolojileri ve konakta oluşturdukları immünolojik yanıt mekanizmaları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

AIDS tanısıyla izlenen ve $CD4^+$ T lenfosit düzeyi $50/mm^3$’ün altında olan bir hastada, görme kaybı şikayetiyle başvurusu üzerine sitomegalovirüs ($CMV$) retiniti tanısı konulmuştur. Tedavi amacıyla başlanan ve viral $DNA$ polimeraz enzimini, pirofosfat bağlanma bölgesine doğrudan bağlanarak (viral kinazlarca aktivasyon gerektirmeden) inhibe eden antiviral ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

İnsan Papillomavirüs (HPV) enfeksiyonlarında, özellikle yüksek riskli tiplerde ($Tip 16$ ve $18$) gözlenen malign transformasyon süreci, viral erken (early) gen ürünlerinin konak hücre döngüsü düzenleyicileri ile olan etkileşimine dayanır. Bu süreçte rol oynayan HPV onkoproteinleri ve hücresel hedefleri hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Viral aşıların yapısal özellikleri, immünolojik etki düzenekleri ve klinik uygulama prensipleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Prionlar tarafından oluşturulan nörodejeneratif hastalıklarda, enfeksiyöz ajanın standart dezenfeksiyon yöntemlerine yüksek direnç göstermesi ve beyin dokusunda karakteristik spongiform (süngerimsi) değişikliklere yol açması beklenir. Bu ajanların, bilinen virüslerden farklı olarak nükleik asit içermediği ve konakçıda inflamatuar bir yanıt tetiklemediği bilinmektedir. Prion hastalıklarının patogenezinde gözlenen ve ajanın proteazlara karşı direnç kazanarak agregat oluşturmasından sorumlu olan temel biyokimyasal değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

$52$ yaşında kronik Hepatit C ($HCV$) tanısı ile takip edilen bir hastanın tedavi planına, viral replikasyon döngüsünde $NS5B$ $RNA$ bağımlı $RNA$ polimeraz enzimini nükleotid analoğu olarak kompetitif şekilde inhibe eden bir ajan eklenmiştir. Bu hastada kullanılan antiviral ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

28 yaşında bir kadın hasta, gövdesinde ve kollarında 2-4 mm çapında, inci benzeri parlaklıkta, merkezinde belirgin göbeklenme (umbilikasyon) bulunan çok sayıda papüler lezyon nedeniyle dermatoloji polikliniğine başvuruyor. Lezyonun histopatolojik incelemesinde keratinositler içinde 'Henderson-Patterson cisimcikleri' olarak bilinen geniş, eozinofilik sitoplazmik inklüzyonlar saptanıyor.

Bu klinik tabloya neden olan virüs ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Viral aşıların üretim teknolojisi, antijenin antijen sunan hücre (APC) tarafından işlenme yolağını ve buna bağlı olarak tetiklenen $T$ lenfosit yanıtının niteliğini belirler.

Bir hastada profesyonel APC'lerin sitozolündeki peptidleri endoplazmik retikulum lümenine taşımaktan sorumlu olan 'Transporter associated with Antigen Processing' (TAP) kompleksinin fonksiyonel kaybına yol açan genetik bir mutasyon saptanmıştır. Bu mutasyon varlığında, aşağıdaki viral aşılardan hangisinin uygulanmasıyla elde edilecek antijene özgü sitotoksik $T$ lenfosit ($CD8^+$) aktivasyonu en belirgin düzeyde sekteye uğrar?

Bilinen $HBsAg$ taşıyıcılığı olan $42$ yaşında erkek hasta, son bir haftadır gelişen sarılık, halsizlik ve sağ üst kadran ağrısı şikayetleriyle başvuruyor. Laboratuvar incelemesinde $ALT: 1850 \text{ U/L}$ ve $AST: 1620 \text{ U/L}$ saptanıyor. Bu hastada mevcut tablonun Hepatit D virüsü ($HDV$) süperenfeksiyonuna bağlı olduğunu destekleyen en olası serolojik profil aşağıdakilerden hangisidir?

Prion hastalıklarının (örneğin Creutzfeldt-Jakob hastalığı) patogenezi, biyokimyasal özellikleri ve oluşturdukları patolojik değişiklikler incelendiğinde, bu ajanlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?