Genel Patoloji

$3$ yaşında bir kız çocuk; belirgin gelişimsel gerilik, kelime hazinesinin çok kısıtlı olması, ataksik yürüyüş ve sık sık ortaya çıkan uygunsuz gülme atakları şikayetleriyle polikliniğe getirilmiştir. Fizik muayenesinde mikrosefali, geniş ağız yapısı (makrostomi) ve dil protrüzyonu saptanmıştır. Yapılan genetik incelemede $15$ nolu kromozomun uzun kolunda ($15q11-13$ bölgesinde) yaklaşık $4$ megabazlık bir delesyon izlenmiştir. Bu klinik tablo ve genetik bulgular eşliğinde, hastalığın patogenezinde rol oynayan en olası moleküler kusur hangisidir?

62 yaşında erkek hasta, dilinde büyüme ve yutma güçlüğü şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde dilde belirgin makroglossia ve göz çevresinde "pinch purpura" olarak adlandırılan spontan ekimozlar gözleniyor. Hastadan alınan rektal biyopsi örneğinde damar duvarlarında eozinofilik, amorf materyal birikimi saptanıyor. Bu materyalin Kongo kırmızısı ile boyanıp polarize ışık altında incelenmesinde elma yeşili çift kırılım göstermesi üzerine amiloidoz tanısı konuluyor. Bu klinik tabloya neden olan amiloid proteininin prekürsörü aşağıdakilerden hangisidir?

$22$ yaşında bir erkek hasta, evlilik sonrası çocuk sahibi olamama (infertilite) şikayetiyle üroloji polikliniğine başvuruyor. Fizik muayenede hastanın boyunun yaşıtlarına göre belirgin derecede uzun olduğu, jinekomastisi bulunduğu ve vücut kıllarının seyrek olduğu gözleniyor. Testis muayenesinde bilateral atrofik ve sert testisler saptanıyor. Yapılan testis biyopsisinde seminifer tübüllerde atrofi ve belirgin hyalinizasyon ile birlikte, Leydig hücrelerinde rölatif bir artış ve kümeleşme izleniyor.

Bu hasta için en olası sitogenetik tanı aşağıdakilerden hangisidir?

38 yaşında bir kadın hastada, cerrahi insizyonun iyileşmesi sırasında granülasyon dokusu gelişimi ve ardından skar (nedbe) oluşumu gözlenmektedir. Bu süreçte hem inflamasyonun sonlandırılmasında hem de tip III kollajenin yerini daha güçlü olan tip I kollajene bıraktığı matris yeniden yapılanmasında (remodeling) merkezi rol oynayan büyüme faktörü aşağıdakilerden hangisidir?

Sekonder (reaktif) sistemik amiloidoz ($AA$ tipi), kronik inflamatuar uyarana yanıt olarak karaciğerden sentezlenen $SAA$ ($Serum$ $Amiloid$-$Asosiye$) proteininin dokularda çözünmeyen fibriller şeklinde birikmesiyle oluşur. Aşağıdaki klinik durumlardan hangisinin seyri sırasında sistemik $AA$ tipi amiloidoz gelişme riski diğerlerine göre en düşüktür?

$2$ yaşında bir erkek çocuk, doğumundan itibaren tekrarlayan alt solunum yolu enfeksiyonları ve yağlı, kötü kokulu dışkılama (steatore) şikayetleriyle polikliniğe getirilmiştir. Yapılan fizik muayenede hastanın yaş tarlarına göre büyüme ve gelişme geriliği olduğu saptanmıştır. Yapılan laboratuvar tetkiklerinde ter testi sonucu $75$ mEq/L (Normal < $40$ mEq/L) olarak ölçülmüştür. Bu hastada izlenen genetik hastalığın en sık görülen moleküler mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$45$ yaşında bir kadın hasta, sol bacağında ani gelişen şişlik, ağrı ve hassasiyet şikayetiyle hastaneye başvuruyor. Yapılan Doppler ultrasonografide sol femoral vende derin ven trombozu ($DVT$) saptanıyor. Hastanede takibi devam ederken yatışının $2.$ gününde hastada ani başlayan nefes darlığı, yan ağrısı ve hemoptizi gelişiyor. Çekilen bilgisayarlı tomografik anjiyografide akciğerin alt lobunda plevraya tabanlı, kama ($wedge$) şeklinde bir lezyon izleniyor. Bu hastada gelişen akciğer lezyonunun temel makroskobik ve mikroskobik morfolojik özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

$2$ yaşında bir erkek çocuk; yaşamının ilk yılından itibaren tekrarlayan otitis media, sinüzit ve piyojenik bakteriyel pnömoni atakları geçirmektedir. Son başvurusunda dispne, takipne ve öksürük şikayeti olan hastada $Pneumocystis\ jirovecii$ pnömonisi saptanmıştır. Laboratuvar incelemesinde serum $IgG$, $IgA$ ve $IgE$ düzeyleri ileri derecede düşük, $IgM$ düzeyi ise $520\ mg/dL$ ($N: 40-150$) olarak bulunmuştur. Bu hastanın lenf nodu biyopsisinde aşağıdakilerden hangisinin saptanması en olasıdır?

Romatoid artrit nedeniyle biyolojik ajan tedavisi planlanan 45 yaşındaki bir erkek hastada, tedaviye başlanmadan önce tüberküloz (PPD veya IGRA) taraması yapılmasının en önemli nedeni; hedeflenen sitokin blokajının granülom yapısını bozarak latent tüberkülozun reaktivasyonuna yol açabilmesidir. Bahsi geçen bu granülom bütünlüğünden sorumlu kritik sitokin aşağıdakilerden hangisidir?

Hücrenin besin kısıtlaması, büyüme faktörü eksikliği veya organel hasarı gibi stres durumlarında kendi sitoplazmik bileşenlerini lizozomal enzimler aracılığıyla sindirerek enerji sağladığı 'otofaji' (autophagy) süreci, oldukça organize bir moleküler düzene sahiptir.

Buna göre, otofaji mekanizması ve bu süreçte görev alan moleküllerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$72$ yaşında erkek hasta, son aylarda giderek artan nefes darlığı, çabuk yorulma ve her iki elinde özellikle geceleri belirginleşen uyuşma şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan fizik muayenede her iki el bileğinde Tinel belirtisi pozitif saptanıyor. Ekokardiyografide ventrikül duvarlarında simetrik kalınlaşma, 'benekli' (speckled) miyokard görünümü ve restriktif tipte diyastolik disfonksiyon izleniyor. Karın yağ aspirasyonu biyopsisinde interstisiyel alanda eozinofilik materyal birikimi görülüyor ve bu birikim polarize ışık mikroskobunda elma yeşili çift kırılma (birefrijans) gösteriyor. Bu hastada biriken amiloid proteinin prekürsörü aşağıdakilerden hangisidir?

12 yaşında bir çocuk, mutfakta oluşan küçük bir kaza sonucu el sırtında yüzeysel bir yanık yaralanması yaşamıştır. Yaralanmadan 4 gün sonra yapılan kontrolde, yara yatağında granülasyon dokusu oluşumunun başladığı ve çevre dokulardan fibroblastların bu bölgeye göç ettiği (kemotaksi) saptanmıştır. Bu süreçte hem fibroblastlar hem de düz kas hücreleri için en güçlü kemotaktik ajan olan ve trombositlerin $\alpha$-granüllerinde depolanan büyüme faktörü aşağıdakilerden hangisidir?

$70$ yaşında kronik böbrek yetmezliği tanısıyla takip edilen bir hastada, kalsiyum-fosfor dengesinin bozulmasına bağlı olarak yaygın metastatik kalsifikasyon geliştiği saptanmıştır. Bu hastada kalsiyum tuzlarının özellikle akciğer alveol duvarları, mide mukozası ve böbrek tübül epiteli çevresindeki interstisyel alanda birikme eğilimi göstermesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

24 yaşında kadın hasta, her iki yanak üzerinde yerleşen güneş ışığıyla artan kızarıklık, eklem ağrıları ve idrarda köpürme şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Yapılan laboratuvar incelemelerinde $anti-dsDNA$ antikorları pozitif, kompleman $C3$ ve $C4$ seviyeleri düşük saptanıyor. Böbrek biyopsisinde glomerüler kapiller duvar boyunca granüler tarzda immün kompleks birikimi izleniyor. Bu hastada saptanan doku hasarından sorumlu temel immünolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$4$ yaşında bir erkek çocuk; bebeklikten itibaren tekrarlayan otitis media ve akciğer enfeksiyonları öyküsüyle getirilmiştir. Fizik muayenede gövdede ve ekstremitelerde yaygın atopik dermatit benzeri ekzematöz döküntüler ile yaygın peteşiler saptanmıştır. Laboratuvar tetkiklerinde trombosit sayısı $22.000/mm^3$ ölçülmüş olup, periferik yayma incelemesinde trombositlerin çaplarının normalden belirgin derecede küçük olduğu (mikrotrombosit) gözlenmiştir. Bu hastanın klinik tablosundan sorumlu olan temel genetik defekt aşağıdakilerden hangisidir?

İnflamasyonun kronikleştiği dokularda makrofajlar, yerel mikroçevreden gelen sinyallere yanıt olarak farklı aktivasyon durumlarına geçebilirler. Dokuda yıkıcı etkilere ve patojenlerin yok edilmesine aracılık eden 'klasik yolla aktive olmuş' (M1) makrofajların gelişimini uyaran en temel mediyatör aşağıdakilerden hangisidir?

$45$ yaşında bir kadın hastada, tiroid bezinde saptanan solid bir nodülden yapılan cerrahi rezeksiyonun histopatolojik incelemesinde; tümör hücrelerinin yuva ve kordonlar oluşturduğu, hücreler arasında ise amorf, eozinofilik bir stroma olduğu görülmüştür. Bu stromanın Kongo kırmızısı ile boyandığı ve polarize ışık mikroskobunda elma yeşili çift kırınım (refranjans) verdiği saptanmıştır. İmmünohistokimyasal boyamada tümör hücrelerinde kalsitonin pozitifliği izlendiğine göre, stromada biriken bu amiloidin prekürsör proteini aşağıdakilerden hangisidir?

$62$ yaşında, kronik atriyal fibrilasyonu olan bir erkek hasta, ani gelişen şiddetli sol yan ağrısı şikayetiyle acil servise başvuruyor. Yapılan bilgisayarlı tomografide dalakta tabanı kapsüle bakan, kama şeklinde hipodens bir alan saptanıyor. Bu lezyondan alınan biyopsinin mikroskobik incelemesinde; doku mimarisinin ve hücre sınırlarının korunduğu, ancak hücrelerin nükleuslarını kaybettiği ve sitoplazmaların yoğun eozinofilik boyandığı (gölge hücreler) gözleniyor. Bu hastadaki lezyonun en olası patolojik tanısı aşağıdakilerden hangisidir?

Geçirilmiş bir abdominal cerrahi sonrası yara yerinde aşırı kollajen birikimiyle karakterize keloid gelişimi gösteren bir hastada, doku onarımı ve fibrozis süreçleri moleküler düzeyde incelenmektedir. Yapılan analizlerde, ekstraselüler matriks (ESM) sentezini uyaran en güçlü sitokin olan Transforming Growth Factor-beta ($TGF-\beta$) sinyal yolunun sürekli aktif olduğu saptanmıştır. Normal şartlarda, aktive olmuş reseptör kompleksine bağlanarak $SMAD2$ ve $SMAD3$ proteinlerinin fosforilasyonunu kompetitif olarak engelleyen ve böylece fibrotik yanıtı sınırlayan negatif regülatör protein aşağıdakilerden hangisidir?

$32$ yaşında erkek hastaya, akut miyeloid lösemi tanısıyla allojenik kemik iliği transplantasyonu uygulanıyor. Nakilden yaklaşık $4$ hafta sonra hastada gövdede başlayan yaygın makülopapüler döküntü, sarılık ve yoğun sulu diyare şikayetleri gelişiyor. Karaciğer biyopsisinde safra yolları epitelinde hasar ve lenfositik infiltrasyon saptanıyor. Bu hastadaki klinik tablodan sorumlu olan temel immünolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?