Genel Patoloji

Amiloidoz, proteinlerin yanlış katlanması ve dokularda çözünmeyen fibriller şeklinde birikmesi ile karakterize bir patolojidir. Sekonder (reaktif) sistemik amiloidozda (AA tipi) biriken fibrillerin öncül molekülü olan serum amiloid-asosiye (SAA) proteini ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

12 yaşında bir erkek çocuk; belirgin zeka geriliği, uzun yüz yapısı, öne çıkık çene ve büyük kulak kepçeleri nedeniyle pediatri polikliniğine getiriliyor. Fizik muayenesinde bilateral makroorşidizm saptanıyor. Bu hastadaki klinik tablodan sorumlu olan temel genetik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$32$ yaşında bir erkek hastanın batın bölgesindeki cerrahi yarasının iyileşme süreci takip edilmektedir. Yaralanmadan sonraki $4.$ günde yapılan histopatolojik incelemede, yara yatağında bol miktarda yeni oluşmuş kapiller damarlar ve fibroblast artışı (granülasyon dokusu) izlenmektedir. Bu hastada gözlenen yeni damar oluşumu (anjiyogenez) sürecini endotel hücreleri üzerinden en güçlü şekilde tetikleyen büyüme faktörü aşağıdakilerden hangisidir?

$42$ yaşında kadın hasta, soğuk havada parmaklarında morarma ve ağrı, yutma güçlüğü ve ellerinde deri gerginliği şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Fizik muayenede parmak uçlarında iyileşmiş küçük ülser skarları ve yüzde mimik hareketlerinde azalma saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde $anti-Scl-70$ (anti-topoizomeraz $I$) antikorları pozitif bulunan hastada, mevcut doku fibrozisinden sorumlu olan temel immünolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Hücre ölümü yolaklarının moleküler kontrolü üzerine yapılan bir çalışmada; $TNF$ reseptör-1 ($TNFR1$) uyarımı sonrası kaspaz-8 enziminin viral proteinler veya farmakolojik ajanlarla inhibe edildiği hücrelerde, $RIPK1$ ve $RIPK3$ proteinlerinin 'nekrozom' adı verilen bir kompleks oluşturarak hücre ölümünü başlattığı gözlenmiştir. Bu hücre ölümü mekanizması ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Hücre zedelenmesi sürecinde geri dönüşsüz (irreversible) hasarın gelişiminde intrasellüler serbest kalsiyum ($Ca^{2+}$) iyonlarının sitozolde birikmesi kritik bir aşamadır. Sitozolik kalsiyum artışıyla aktive olan ve doğrudan plazma membranındaki fosfolipidlerin yıkımına yol açarak membran bütünlüğünü bozan enzim grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Akut inflamasyon yanıtı sırasında mediyatörler hem vasküler hem de hücresel olayları koordine ederler. Bir bakteriyel enfeksiyon odağında hem mast hücrelerinden histamin salınımını tetikleyerek vasküler geçirgenliği artıran hem de nötrofiller için güçlü bir kemotaktik faktör olarak görev yapan kompleman bileşeni aşağıdakilerden hangisidir?

Eklemde ani gelişen şiddetli ağrı ve şişlik şikayetiyle başvuran $52$ yaşındaki erkek hastanın eklem sıvısı aspirasyonunda, nötrofiller tarafından fagosite edilmiş iğne benzeri monosodyum ürat kristalleri saptanmıştır. Bu kristallerin lökosit sitozolünde bulunan $NLRP3$ reseptörünü uyararak inflamozom kompleksini aktive ettiği bilinmektedir.

Bu süreçte, aktive olan reseptör ile pro-kaspaz-$1$ arasında köprü kurarak kompleksin birleşmesini sağlayan adaptör protein aşağıdakilerden hangisidir?

65 yaşında bir erkek hasta, ani gelişen şiddetli göğüs ağrısı şikayetiyle acil servise başvuruyor. Yapılan tetkikler sonucunda akut miyokard enfarktüsü ($MI$) tanısı alan hastanın, semptomların başlamasından yaklaşık 18 saat sonra hayatını kaybettiği varsayılıyor. Otopsi sırasında miyokard dokusundan alınan örneklerin histopatolojik incelemesinde yoğun nötrofil infiltrasyonu saptanıyor.

Buna göre, hasarlı dokuda gelişen bu akut inflamatuar yanıt ve lökosit infiltrasyon süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hücre zedelenmesi sonrası gelişen nekroz tipleri, zedelenmenin nedenine ve dokunun özelliğine göre farklı morfolojik görünümler sergiler. İskemiye bağlı gelişen hücre ölümünde (beyin hariç), protein denatürasyonunun enzimatik sindirime baskın gelmesi sonucunda hücre hatlarının ve temel doku çatısının birkaç gün boyunca korunabildiği nekroz tipi aşağıdakilerden hangisidir?

$65$ yaşında bir erkek hasta, $12$ gün önce geçirdiği transmural anterior miyokard enfarktüsü sonrası hastanede izlenirken ani gelişen sol bacak ağrısı, soğukluk ve nabız kaybı şikayetiyle değerlendiriliyor. Yapılan Doppler ultrasonografide sol popliteal arterde tam tıkanıklık saptanıyor. Bu hastada gelişen akut arteriyel tıkanıklığın en olası kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

Cerrahi bir insizyonun onarım sürecinde, yara direncinin (tensile strength) yaklaşık $1.$ haftada $\%10$ seviyesindeyken, $3.$ ay civarında $\%70-80$ seviyesine ulaştığı bilinmektedir. Yara iyileşmesinin bu 'yeniden yapılanma' (remodelling) evresinde gerçekleşen en kritik yapısal değişim ve bu süreci matriks metalloproteinazlarını (MMP) baskılayıp kolajen sentezini uyararak yöneten temel sitokin aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Sol alt ekstremite kırığı nedeniyle $6$ hafta süreyle bacağı alçıya alınan $24$ yaşındaki bir hastada, alçı çıkarıldığında sol bacak kaslarının karşı tarafa göre belirgin şekilde incelmiş olduğu saptanıyor.

Bu hastadaki klinik tabloyu açıklayan en olası hücre adaptasyon mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

5 yaşında bir erkek çocuk, konuşma gecikmesi, hiperaktivite ve göz teması kuramama şikayetleri ile polikliniğe getiriliyor. Fizik muayenede çocuğun yaşıtlarına göre daha uzun bir yüz yapısına ve belirgin, büyük kulak kepçelerine sahip olduğu gözleniyor. Aile öyküsünde, annesinin 35 yaşında menopoz tanısı aldığı, anne tarafından dedesinin ise 60'lı yaşlarında başlayan el titremesi (tremor) ve denge kaybı (ataksi) nedeniyle takip edildiği öğreniliyor. Bu hastadaki klinik tablodan sorumlu olan temel moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Yenidoğan döneminde hipokalsemik tetani, trunkus arteriozus ve timik hipoplaziye bağlı tekrarlayan enfeksiyonlar saptanan bir bebekte, aşağıdaki genetik bozukluklardan hangisinin görülmesi en olasıdır?

$62$ yaşında bir erkek hasta, son aylarda giderek artan halsizlik, dilde büyüme ve nefes darlığı şikayetleriyle başvurmuştur. Fizik muayenede periorbital purpura (pinch purpura) ve makroglosi saptanmıştır. Laboratuvar incelemelerinde serumda monoklonal bir protein (M-spike) artışı izlenmiştir. Bu hastada gelişen amiloidoz tipinde biriken proteinin prekürsörü aşağıdakilerden hangisidir?

Akut inflamasyon sürecinde vasküler geçirgenlik artışına katkıda bulunan mekanizmalardan biri; endotel hücreleri içinde birbiriyle bağlantılı vezikül ve vaküollerin oluşturduğu "vezikülovaküoler organel" aracılığıyla sıvı ve proteinlerin hücre içinden taşınmasıdır. Özellikle Vasküler Endotelyal Büyüme Faktörü ($VEGF$) gibi mediyatörlerin etkisiyle tetiklenen bu süreç aşağıdakilerden hangisidir?

$30$ yaşındaki bir erkek hastada, karaciğerdeki bir kitle nedeniyle sağ lobun bir kısmı cerrahi olarak çıkarılmıştır (parsiyel hepatektomi). Operasyondan birkaç hafta sonra yapılan radyolojik kontrollerde, karaciğerin neredeyse eski hacmine ulaştığı saptanmıştır. Karaciğerin bu şekilde kendini yenilemesini sağlayan temel adaptasyon mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$68$ yaşında erkek hasta, romatoid artrit tanısıyla $2$ yıldır sistemik glukokortikoid tedavisi almaktadır. Akut kolesistit nedeniyle kolesistektomi uygulanan hastanın, postoperatif $10.$ gününde cerrahi insizyon hattında doku bütünlüğünün bozulduğu ve dikişlerin açıldığı (yara dehisensi) gözlenmiştir. Bu hastada yara iyileşmesinin yetersiz kalmasından sorumlu olan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$72$ yaşında erkek hasta, ani gelişen sağ taraflı güçsüzlük ve konuşma bozukluğu şikayetiyle acil servise başvuruyor. Yapılan görüntülemelerde sol serebral hemisferde geniş bir enfarkt alanı saptanıyor. Hastanın takibi sırasında eksitus olması üzerine yapılan otopside, beyindeki bu iskemik alanın yumuşak ve sıvılaşmış bir kıvamda olduğu (likefaksiyon nekrozu) gözleniyor.

Bu morfolojik görünümün beyin dokusundaki iskemik hasar sonrası baskın olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?