Acil ve Yoğun Bakım

284 soru

Soru 141Soru →

77 yaşında bir çocuk, 22 gündür devam eden yüksek ateş ve öksürük sonrası gelişen halsizlik ve konfüzyon nedeniyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde; vücut ağırlığı 25 kg25 \text{ kg}, kalp hızı 165/dk165/\text{dk}, solunum sayısı 40/dk40/\text{dk}, kan basıncı 75/40 mmHg75/40 \text{ mmHg} ve vücut ısısı 39.2∘C39.2^\circ\text{C} olarak ölçülüyor. Kapiller geri dolum zamanı <1< 1 saniye (flash refill), ekstremiteler sıcak ve nabızlar sıçrayıcı (bounding) karakterdedir. Hastaya toplamda 40 ml/kg40 \text{ ml/kg} izotonik kristaloid yüklemesi yapılmasına rağmen hipotansiyonu ve taşikardisi devam etmektedir.

Bu aşamada başlanması gereken en uygun vazoaktif ajan hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Norepinefrin

Cevap

Sıcak şok bulguları (flash kapiller geri dolum, sıçrayıcı nabızlar) gösteren ve sıvıya dirençli septik şokta olan bu hastada en uygun yaklaşım Norepinefrin başlanmasıdır.
Hastada saptanan hızlı kapiller geri dolum, sıcak ekstremiteler ve geniş nabız basıncı ile seyreden hipotansiyon, düşük sistemik vasküler dirençle karakterize 'sıcak şok' (distribütif şok) tablosudur. Sıvı resüsitasyonuna rağmen düzelmeyen bu durumda, α−1\alpha-1 reseptör stimülasyonu ile vazokonstriksiyon sağlayan ve vasküler direnci artıran Norepinefrin en uygun seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik fenotipin belirlenmesi
Hızlı kapiller geri dolum (<1< 1 sn), sıcak ekstremiteler ve sıçrayıcı nabızlar 'Sıcak Şok' (Distribütif) tablosuna işaret eder.
Vazoaktif ajan seçimi şokun hemodinamik profiline (soğuk vs. sıcak) göre yapılır.
2
Sıvı resüsitasyon yanıtının değerlendirilmesi
Hasta 40 ml/kg40 \text{ ml/kg} sıvıya rağmen hala hipotansif (77 yaş için sistolik sınır 70+(2×7)=84 mmHg70 + (2 \times 7) = 84 \text{ mmHg} altındadır).
Sıvıya dirençli şok tanısı konularak vazoaktif desteğe geçilmesi gerekir.
3
Uygun vazoaktif ajanın seçilmesi
Düşük sistemik vasküler direnci (SVR) düzeltmek için güçlü α\alpha-adrenerjik etkisi olan Norepinefrin seçilir.
Sıcak şokta temel sorun vazodilatasyondur; bu nedenle vasopressör ajanlar endikedir.

Anahtar Kavram

Pediatrik septik şok yönetiminde hemodinamik fenotipe (soğuk/sıcak) göre vazoaktif ajan seçimi.
Soru 142Soru →

44 yaşında bir kız çocuk, araç içi trafik kazası sonrası acil servise getiriliyor. Birincil bakısında; hava yolu açık, solunum hızı 4848/dk ve yüzeyel, akciğer oskültasyonunda bilateral solunum sesleri eşit ve doğal olarak alınıyor. Belirgin batın distansiyonu saptanan hastanın solunum sıkıntısını gidermek ve ventilasyonunu düzeltmek için yapılması gereken en uygun işlem hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nazogastrik tüp yerleştirilmesi

Cevap

Solunum sesleri doğal olan ancak belirgin batın distansiyonu bulunan pediatrik travma hastasında solunumu rahatlatmak için nazogastrik tüp yerleştirilmelidir.
Çocuklar travma sırasında sıklıkla çok miktarda hava yutar (aerofaji). Belirgin mide distansiyonu, çocuklarda diyaframı yukarı doğru iterek göğüs içi hacmi azaltır ve ciddi solunum sıkıntısına yol açabilir. Akciğer seslerinin normal olduğu bu vakada solunumun yüzeyel ve hızlı olması, mekanik bir kısıtlılığa işaret eder. Nazogastrik tüp yerleştirilmesi hem tanısal (havanın boşalmasıyla karnın inmesi) hem de tedavi edicidir.

Adım Adım Çözüm

1
Birincil bakıda solunum (Breathing) değerlendirmesini yap.
Taşipne (4848/dk) ve yüzeyel solunum saptandı; ancak akciğer sesleri bilateral doğal.
Solunum sıkıntısının akciğer içi bir patolojiden (pnömotoraks vb.) ziyade dışsal bir basıdan kaynaklandığını anlamak için.
2
Batın muayenesi bulguları ile solunum sıkıntısı arasındaki ilişkiyi kur.
Belirgin batın distansiyonunun diyafram hareketlerini kısıtladığı belirlendi.
Çocukların ağlama ve panik sırasında yuttuğu havanın (aerofaji) mideyi şişirerek pediatrik hastalarda solunumu bozduğunu bilmek kritiktir.
3
Gastrik dekompresyon uygula.
Nazogastrik veya orogastrik tüp takılarak midenin boşaltılması sağlandı.
Dekompresyon sayesinde diyaframın aşağı inmesi ve akciğer ventilasyon kapasitesinin artması hedeflenir.

Anahtar Kavram

Pediatrik travma yönetiminde mide dekompresyonu, solunum ve dolaşımı destekleyen kritik bir yardımcı işlemdir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 143Soru →

33 yaşında bir kız çocuk, evde açıkta bırakılan ve temizlik amacıyla kullanılan sıvı bir "yağ çözücü" (kuvvetli alkali) şişesinden bir miktar içtikten yaklaşık 3030 dakika sonra acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde ağız çevresinde ve orofarenks mukozasında herhangi bir lezyon saptanmıyor; ancak çocuğun sürekli ağladığı, yutkunmayı reddettiği ve belirgin salivasyon artışının (siyalore) olduğu gözleniyor. Akciğer grafisi normal sınırlarda saptanan bu hastanın yönetimiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi en doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Özofagus hasarının varlığını ve derecesini belirlemek amacıyla ilk 12−2412-24 saat içinde özofagogastroskopi planlanmalıdır.

Cevap

Semptomatik kostik madde alımlarında özofagus hasarını değerlendirmek amacıyla ilk 12-24 saat içinde endoskopi yapılmalıdır.
Kostik madde alımlarında orofarengeal yanıkların varlığı özofagus hasarı için duyarlı değildir; yani ağızda yanık olmaması özofagusun sağlam olduğunu kanıtlamaz. Siyalore (tükürük artışı), yutma güçlüğü veya stridor gibi semptomları olan her hastada, hasarın derecesini (Zargar sınıflaması) belirlemek için ilk 12−2412-24 saat içinde özofagogastroskopi yapılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın stabilizasyonu ve semptomların değerlendirilmesi
Hastada siyalore ve yutma güçlüğü gibi semptomların varlığı saptandı.
Klinik bulgular, mukozal hasarın ciddiyeti hakkında ilk ipucunu verir.
2
Orofarenks muayenesi ve özofagus hasarı korelasyonunun kurulması
Orofarenksin normal olması özofagus hasarını dışlamaz.
Çocuklarda kostik alımlarının %10-15'inde ağızda yanık olmadan ciddi özofagus hasarı görülebilir.
3
Kontrendike olan girişimlerden kaçınılması
Kusturma, mide lavajı, aktif kömür ve nötralizasyon işlemlerinden kaçınıldı.
Bu işlemler perforasyon veya ekzotermik hasar riskini artırır.
4
Kesin tanı için endoskopi zamanlamasının belirlenmesi
İlk 12-24 saat (maksimum 48 saat) içinde endoskopi kararı alındı.
Erken dönemde hasarın derecesini belirlemek tedavi ve prognoz açısından kritiktir.

Anahtar Kavram

Kostik Madde Zehirlenmesinde Klinik Korelasyon ve Endoskopi Endikasyonu
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 144Soru →

6 yaşında ve 20 kg20 \text{ kg} ağırlığındaki bir çocuk, evde çıkan bir yangın sonrası acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde; tüm baş ve boyun bölgesinde, gövde ön yüzünde ve her iki kolun tamamında (ön ve arka) büllerle seyreden, ağrılı yanık alanları saptanıyor. Hastanın sesinde kısıklık olduğu, burun kıllarının yandığı ve isli balgam çıkardığı gözleniyor.

Bu hastada, inhalasyon hasarı ön tanısıyla hava yolu güvenliği sağlandıktan sonra, pediatrik modifiye Parkland formülüne göre ilk 8 saatte verilmesi gereken toplam sıvı miktarı (resüsitasyon + idame) yaklaşık kaç ml\text{ml}'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 25002500

Cevap

6 yaşındaki bir çocukta pediatrik kurallara göre toplam yanık yüzeyi %50'dir ve ilk 8 saatte verilmesi gereken toplam sıvı (resüsitasyon + idame) 2500 ml'dir.
Verilen hastada 6 yaşındaki bir çocuğun baş oranı %14 olarak (19 - (6-1)) hesaplanmalıdır. Gövde önü (%18) ve kollar (%18) eklendiğinde toplam yanık alanı %50 olur. Modifiye Parkland formülüne göre 24 saatlik resüsitasyon sıvısı 4×20×50=4000 ml4 \times 20 \times 50 = 4000 \text{ ml}'dir ve bunun yarısı (2000 ml) ilk 8 saatte verilmelidir. Ancak pediatrik protokollerde buna idame sıvısı da eklenmelidir. 20 kg çocuk için günlük idame 1500 ml'dir ve ilk 8 saatlik payı 500 ml'dir. Sonuç olarak 2000+500=2500 ml2000 + 500 = 2500 \text{ ml} verilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Vücut yüzey alanını (VYA) pediatrik kurallara göre hesaplayın.
Baş: %14 (1 yaşında %19'dur, her yaş için %1 düşülür: 19 - 5 = 14), Gövde ön: %18, Her iki kol: %18. Toplam Yanık VYA: %50.
Çocuklarda başın vücuda oranı erişkinlerden fazladır ve yaşla birlikte değişir.
2
Parkland formülü ile 24 saatlik resüsitasyon sıvısını hesaplayın.
4 \text{ ml} \times 20 \text{ kg} \times 50 \text{ (% yanık)} = 4000 \text{ ml}.
Yanık şokunu önlemek için gereken kristaloid miktarını belirlemek.
3
İlk 8 saatte verilecek resüsitasyon miktarını bulun.
4000 ml/2=2000 ml4000 \text{ ml} / 2 = 2000 \text{ ml}.
Resüsitasyon sıvısının yarısı ilk 8 saatte verilmelidir.
4
Holiday-Segar yöntemine göre 24 saatlik idame sıvısını hesaplayın.
20 kg20 \text{ kg} için: (10×100)+(10×50)=1500 ml(10 \times 100) + (10 \times 50) = 1500 \text{ ml}.
Pediatrik yanık hastalarında Parkland sıvısına ek olarak bazal metabolik ihtiyaçlar için idame sıvısı verilmelidir.
5
İlk 8 saatlik idame miktarını ve toplamı bulun.
İdame (8 saat): 1500/3=500 ml1500 / 3 = 500 \text{ ml}. Toplam: 2000+500=2500 ml2000 + 500 = 2500 \text{ ml}.
İdame sıvısı 24 saate eşit dağıtılır; toplam sıvı her iki bileşenin toplamıdır.

Anahtar Kavram

Pediatrik yanıklarda yüzey alanı hesaplanırken başın oranının yaşa göre modifiye edilmesi ve resüsitasyon sıvısına mutlaka idame sıvısının eklenmesi gerekir.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 145Soru →

Dört yaşındaki bir erkek çocuk, kırsal bölgedeki evlerinin bahçesinde babasına ait tarım ilaçlarıyla oynarken bulunuyor. Acil servise getirildiğinde bilinci konfüze, bilateral miosis (11 mm), aşırı salya akışı, terleme, kusma ve her iki akciğer alanında yaygın yaş raller saptanıyor. Ayrıca hastada belirgin kas fasikülasyonları ve solunum kaslarında güçsüzlük dikkati çekiyor. Hastaya intravenöz atropin tedavisi başlanıyor ve sekresyonların kuruması ile akciğerdeki rallerin gerilemesi hedeflenerek atropinizasyon sağlanıyor.

Bu hastada uygulanan atropin tedavisine rağmen aşağıdaki klinik bulgulardan hangisinin devam etmesi beklenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kas fasikülasyonları

Cevap

Kas fasikülasyonları, nikotinik reseptör uyarımı sonucu geliştiği için atropin tedavisine yanıt vermez.
Kas fasikülasyonları, nöromüsküler kavşaktaki nikotinik reseptörlerin aşırı uyarılmasıyla meydana gelir. Atropin ise rekabetçi bir muskarinik reseptör antagonistidir ve nikotinik reseptörler üzerinde herhangi bir etkisi bulunmaz. Bu nedenle, sekresyonlar kurusa ve bradikardi düzelse bile (başarılı atropinizasyon), nikotinik bir bulgu olan kas fasikülasyonlarının devam etmesi beklenir. Bu durumun tedavisi için pralidoksim gibi asetilkolinesteraz reaktivatörleri kullanılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik tabloyu tanımla
Kolinerjik toksidrom
Miosis, aşırı salgı artışı, raller ve kas fasikülasyonları, asetilkolinesteraz enzim inhibisyonuna bağlı kolinerjik krizi (örneğin organofosfat zehirlenmesi) işaret eder.
2
Reseptör etkilerini ayrıştır
Muskarinik (DUMBELS) ve Nikotinik (MTWHF) ayrımı
Salgı artışı, bradikardi ve miosis muskarinik; kas fasikülasyonları ve güçsüzlük nikotinik reseptörlerin uyarılmasıyla ilgilidir.
3
Atropinin etki mekanizmasını değerlendir
Sadece muskarinik reseptör blokajı
Atropin spesifik bir muskarinik reseptör antagonistidir. Nikotinik reseptörler (nöromüsküler kavşak) üzerindeki aşırı asetilkolin etkisini geri döndüremez.

Anahtar Kavram

Organofosfat zehirlenmesinde atropin sadece muskarinik bulguları (sekresyonlar, bradikardi vb.) düzeltir; nikotinik bulgular (fasikülasyon, felç) için pralidoksim (2-PAM) gibi oksimler gerekir.

Daha Fazla Pratik

Pralidoksimin (oksimler) 'enzim yaşlanması' (aging) öncesinde uygulanmasının önemini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 146Soru →

66 yaşında bir erkek çocuk, araç dışı trafik kazası sonrası ağır solunum sıkıntısı ile acil servise getiriliyor. Birincil bakıda; hava yolunun açık olduğu, ancak hastanın ciddi siyanoz ve dispnesinin olduğu (SpO2:%82SpO_2: \%82, solunum sayısı: 45/dk45/\text{dk}) gözleniyor. Fizik muayenede trakeanın sağa saptığı, sol hemitoraksta solunum seslerinin alınamadığı ve kalp seslerinin sağ hemitoraksta daha belirgin duyulduğu saptanıyor. Karın muayenesinde batın bölgesinin skafoid (çökük) görünümde olduğu dikkati çekiyor. Bu hastada öncelikli olarak düşünülmesi gereken tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Diyafram rüptürü

Cevap

Doğru cevap, mediastinal şift bulgularına eşlik eden skafoid batın varlığı nedeniyle diyafram rüptürüdür.
Vakada sunulan tek taraflı solunum sesi yokluğu, trakeal deviasyon ve kalp seslerinin yer değiştirmesi, intratorasik bir basınç artışını (mediastinal şift) gösterir. Çocuklarda bu tablo genellikle tansiyonel pnömotoraks ile karıştırılsa da, karın muayenesinde saptanan skafoid (çökük) batın görünümü abdominal içeriğin toraksa yer değiştirdiğinin (diyafram rüptürü ve herniasyon) en önemli kanıtıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın solunum sıkıntısı ve mediastinal şift (trakeal deviasyon, kalp seslerinin yer değiştirmesi) bulguları değerlendirilir.
Plevral boşlukta yer kaplayan bir patoloji (hava, kan veya organ herniasyonu) şüphesi oluşur.
Bu bulgular intratorasik basınç artışının karşı tarafa itici güç uyguladığını gösterir.
2
Batın muayenesindeki 'skafoid' (çökük) görünüm analiz edilir.
Abdominal organların normal anatomik yerinden göğüs kafesine yer değiştirdiği (herniasyon) sonucuna varılır.
Karın boşluğundaki organların göğse geçmesi, karın duvarının içe çökmesine neden olan spesifik bir travma bulgusudur.
3
Tansiyonel pnömotoraks ve diyafram rüptürü arasında ayırıcı tanı yapılır.
Skafoid batın varlığı nedeniyle tansiyonel pnömotoraks dışlanarak diyafram rüptürü tanısına odaklanılır.
Tansiyonel pnömotoraks klinik olarak çok benzese de skafoid batın bulgusuna yol açmaz.

Anahtar Kavram

Çocuklarda künt travma sonrası tek taraflı solunum sesi kaybı ve mediastinal şift ile birlikte skafoid batın görülmesi, patognomonik olarak diyafram rüptürünü ve organ herniasyonunu düşündürür.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 147Soru →

1 yaşında, 10 kg10 \text{ kg} ağırlığında bir erkek çocuk, evde çıkan yangında dumanlı ortamda kalma ve alev maruziyeti nedeniyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde tüm kafa-boyun bölgesinde ve gövde ön yüzünde ağrılı, gergin büllerin eşlik ettiği yanık alanları saptanıyor. Hastanın sesinde kısıklık, burun kıllarında yanma ve ağız çevresinde isli sekresyonlar mevcut olup solunum sayısı 45/dakika45/\text{dakika}, SpO2SpO_2 ise oda havasında %94\%94 olarak ölçülüyor. Bu hasta için en uygun ilk yaklaşım ve ilk 8 saatte uygulanması gereken toplam sıvı miktarı (Parkland + idame) aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Endotrakeal entübasyon; 1053 ml1053 \text{ ml}

Cevap

Hava yolu güvenliğinin endotrakeal entübasyon ile sağlanması ve ilk 8 saatte 1053 ml1053 \text{ ml} sıvı replasmanı yapılması en uygun yaklaşımdır.
Hastada saptanan ses kısıklığı, yanmış burun kılları ve isli sekresyonlar ciddi bir üst hava yolu inhalasyon hasarına işaret eder; bu durum hava yolu ödemi nedeniyle ani tıkanmaya yol açabileceği için en güvenli yaklaşım erken entübasyondur. Sıvı yönetiminde ise 1 yaşındaki bebek için kafa alanı %18\%18, gövde ön yüzü %18\%18 olmak üzere toplam yanık %36\%36 olarak saptanır. 10 kg10 \text{ kg} ağırlığındaki çocuk için Parkland formülü (4×10×36=1440 ml4 \times 10 \times 36 = 1440 \text{ ml}) ve idame sıvı (1000 ml1000 \text{ ml}) hesaplanarak 8 saatlik toplam miktar (720+333=1053 ml720 + 333 = 1053 \text{ ml}) elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Yanık alanının pediatrik modifikasyona göre hesaplanması
Kafa ve boyun: %18\%18, Gövde ön yüzü: %18\%18. Toplam Yanık Alanı (TYA): %36\%36.
Bebeklerde kafa/vücut oranı erişkinlere göre daha büyüktür ve hesaplamada kafa %18\%18 olarak alınmalıdır.
2
Parkland formülü ile defisit miktarının belirlenmesi
24 saatlik miktar: 4 ml×10 kg×36=1440 ml4 \text{ ml} \times 10 \text{ kg} \times 36 = 1440 \text{ ml}. İlk 8 saatlik pay: 720 ml720 \text{ ml}.
Resüsitasyon sıvısının yarısı ilk 8 saat içinde verilmelidir.
3
İdame sıvı ihtiyacının (Holiday-Segar) hesaplanması
24 saatlik idame: 10 kg×100 ml=1000 ml10 \text{ kg} \times 100 \text{ ml} = 1000 \text{ ml}. İlk 8 saatlik pay: 1000/3≈333 ml1000 / 3 \approx 333 \text{ ml}.
20 kg20 \text{ kg} altındaki çocuklarda Parkland sıvısına ek olarak günlük idame sıvısı da verilmelidir.
4
Toplam sıvı miktarının ve klinik önceliğin belirlenmesi
720 ml+333 ml=1053 ml720 \text{ ml} + 333 \text{ ml} = 1053 \text{ ml}; İnhalasyon bulguları nedeniyle entübasyon.
Fizik muayenedeki ses kısıklığı ve isli sekresyonlar, üst hava yolunda ilerleyici ödemin göstergesidir ve acil entübasyon gerektirir.

Anahtar Kavram

Pediatrik yanıklarda kafa/boyun oranı erişkinlerden farklıdır (%18\%18) ve resüsitasyonda Parkland sıvısına idame sıvısı eklenmelidir.

Daha Fazla Pratik

Yanık resüsitasyonunda Ringer Laktat tercih edilmesinin nedenlerini ve \%5 Dekstrozun hangi durumlarda eklenmesi gerektiğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 148Soru →

44 yaşında bir kız çocuk, araç içi trafik kazası sonrası ağır maksillofasiyal yaralanma ile acil servise getiriliyor. Birincil bakısında; yüz ve boyun bölgesinde yaygın yumuşak doku travması, ödem ve aktif kanama saptanıyor. Oral entübasyon denemeleri anatomik bozukluk nedeniyle başarısız olan ve balon-maske ventilasyonu ile yeterli oksijenizasyon sağlanamayan (Cannot Intubate, Cannot Oxygenate - CICO) hastada, bu aşamada yapılması en uygun olan cerrahi havayolu yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İğne krikotirotomi

Cevap

Küçük çocuklarda zor havayolu yönetiminde acil cerrahi seçenek iğne krikotirotomisidir.
Doğru seçenek olan iğne krikotirotomi, 1010-1212 yaş altındaki çocuklarda entübasyonun ve ventilasyonun sağlanamadığı acil durumlarda tercih edilen yöntemdir. Bu yöntem, krikoid kıkırdağa zarar vermeden geçici oksijenizasyon sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın yaşını ve klinik tablosunu değerlendir.
Hasta 44 yaşında ve entübe edilemiyor, oksijenize edilemiyor (CICO).
Pediatrik travmada cerrahi havayolu seçimi yaşa bağımlıdır.
2
Cerrahi krikotirotomi olasılığını yaş sınırına göre ele.
1010-1212 yaş altındaki çocuklarda cerrahi krikotirotomi kontrendikedir.
Krikoid kıkırdağın korunması ve subglottik stenozun önlenmesi hayati önem taşır.
3
Acil durumda en hızlı ve güvenli cerrahi alternatifi seç.
İğne krikotirotomi ile perkütan erişim sağlanmalıdır.
İğne krikotirotomi, pediatrik popülasyonda standart acil cerrahi havayolu protokolüdür.

Anahtar Kavram

Pediatrik travmada cerrahi havayolu yönetimi ve yaş sınırları
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 149Soru →

10 yaşında bir kız çocuk, kış aylarında nehirde (8∘C8^\circ C) akıntıya kapılarak yaklaşık 1515 dakika su altında kaldıktan sonra sudan çıkarılıyor. Kıyıya çıkarıldığında apneik ve nabızsız olan hastanın pupilleri dilate ve ışık refleksi negatif saptanıyor. Bu hastanın acil yönetimi ve prognozu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soğuk suyun koruyucu etkisi nedeniyle hasta ısıtılana kadar canlandırma işlemlerine devam edilmelidir.

Cevap

Soğuk suyun koruyucu etkisi nedeniyle hasta ısıtılana kadar canlandırma işlemlerine devam edilmelidir.
Hipotermi, vücudun oksijen tüketimini ve metabolik hızını önemli ölçüde azaltarak hayati organları hipoksiye karşı korur. Özellikle soğuk suda boğulma vakalarında, olay yerindeki pupillerin dilate olması veya arefleksi gibi bulgular beyin ölümünün kesin kanıtı değildir. Bu nedenle hastanın vücut ısısı en az 32−35∘C32-35^\circ C olana kadar canlandırma işlemlerine devam edilmesi standart bir yaklaşımdır.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik durumun ve çevresel faktörlerin değerlendirilmesi.
Hastanın soğuk suda (8∘C8^\circ C) uzun süre kaldığı ve derin hipotermi tablosunda olduğu saptandı.
Hipotermi derecesi, canlandırma süresi ve prognoz tahmininde kritik öneme sahiptir.
2
Hipotermik canlandırma prensiplerinin uygulanması.
Pupillerin dilate olması gibi nörolojik bulguların bu aşamada yanıltıcı olabileceği kabul edildi.
Düşük vücut sıcaklığı nörolojik fonksiyonları baskılayarak yanlış ölüm algısına neden olabilir.
3
Canlandırma sonlandırma kriterlerinin belirlenmesi.
Hastanın ısıtılma süreci tamamlanana kadar temel ve ileri yaşam desteğine devam kararı alındı.
'Isınana kadar ölü değildir' (Not dead until warm and dead) kuralı uyarınca resusitasyon sürdürülmelidir.

Anahtar Kavram

Suda Boğulmada Hipotermik Korunma ve Canlandırma Yönetimi
Soru 150Soru →

14 günlük bir erkek bebek; ani başlayan huzursuzluk, beslenme güçlüğü ve solunum sıkıntısı şikayetleriyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde; genel durumu kötü, letarjik, aksiller vücut sıcaklığı 36.2∘C36.2^{\circ}C, kalp hızı 182/dk182/dk, kan basıncı 46/24 mmHg46/24 \, mmHg ve solunum sayısı 74/dk74/dk saptanıyor. Periferik nabızları tüm ekstremitelerde çok zayıf olan bebeğin kapiller geri dolum süresi 55 saniye ve karaciğeri kot kavisini 4 cm4 \, cm geçecek şekilde palpe ediliyor. Kan gazında pH:7.08pH: 7.08, pCO2:28 mmHgpCO_2: 28 \, mmHg, HCO3:8.2 mEq/LHCO_3: 8.2 \, mEq/L ve laktat 14 mmol/L14 \, mmol/L ölçülüyor. Hastaya uygulanan 20 ml/kg20 \, ml/kg serum fizyolojik bolusu sonrası solunum sıkıntısının belirginleştiği ve karaciğer boyutunun arttığı gözleniyor. Bu hasta için en uygun başlangıç tedavisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Prostaglandin E1 infüzyonu

Cevap

Duktus bağımlı bir obstrüktif şok tablosunda olan bu bebekte en uygun başlangıç tedavisi Prostaglandin E1 (alprostadil) infüzyonudur.
Klinik tablo (yenidoğan dönemi, ani şok, letarji, hepatomegali ve sıvıya kötü yanıt), duktus bağımlı bir sistemik dolaşım obstrüksiyonunu (örneğin kritik aort koarktasyonu, aort stenozu veya hipoplastik sol kalp sendromu) düşündürmektedir. Bu durumlarda duktus arteriozus kapandığında sistemik perfüzyon durma noktasına gelir. Tedavide temel amaç, Prostaglandin E1 infüzyonu ile duktusun tekrar açılmasını ve sağ-sol şant üzerinden sistemik kan akımının devamını sağlamaktır.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguların (neonatal dönemde ani şok, tüm ekstremitelerde zayıf nabız, hepatomegali) değerlendirilmesi
Sepsis ile karışabilecek ancak kalp yetmezliği bulguları ön planda olan bir şok tablosu saptanır.
Yenidoğanda yaşamın ilk 22 haftasında gelişen ağır şok ve asidoz tablosunda mutlaka duktus bağımlı kalp hastalıkları düşünülmelidir.
2
Sıvı yüklemesine verilen yanıtın gözlemlenmesi
Sıvı sonrası solunum sıkıntısının artması ve hepatomegali gelişmesi, obstrüktif/kardiyojenik bir bileşene işaret eder.
Hipovolemik veya septik şokun aksine, obstrüktif şokta aşırı sıvı yüklemesi sağ kalp yükünü ve pulmoner akımı artırarak tabloyu kötüleştirir.
3
Duktusu açık tutmaya yönelik medikal müdahalenin başlatılması
Prostaglandin E1 infüzyonu ile duktus arteriozus açılır ve sistemik kan akımı stabilize edilir.
Kritik aort koarktasyonu veya hipoplastik sol kalp sendromu gibi durumlarda sistemik dolaşım sağ ventrikülden duktus yoluyla gelen kan ile sağlanır; duktusun kapanması ağır şoka yol açar.

Anahtar Kavram

Yenidoğanda duktus bağımlı obstrüktif şok ve PGE1 tedavisi
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 151Soru →

1212 yaşında bir erkek hasta, non-Hodgkin lenfoma nedeniyle aldığı kemoterapi sonrası nötropenik ateş (39,8∘C39,8^\circ C) ve genel durumunda bozulma nedeniyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde; kalp hızı 145/dakika145/dakika, solunum sayısı 28/dakika28/dakika, kan basıncı 82/36 mmHg82/36 \, mmHg ölçülüyor. Ekstremiteleri sıcak ve hiperemik olan hastanın nabızları sıçrayıcı karakterde, kapiller dolum zamanı ise 11 saniyenin altında (flaş dolum) saptanıyor. Toplamda 40 ml/kg40 \, ml/kg izotonik kristaloid yüklemesi yapılmasına rağmen kan basıncı 80/34 mmHg80/34 \, mmHg olarak seyreden ve şok tablosu devam eden bu hastada, en uygun vazoaktif ilaç seçimi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Noradrenalin

Cevap

Sıcak (dağılımsal) septik şok tablosunda olan bu hastada, düşük olan sistemik vasküler direnci artırmak amacıyla ilk tercih edilmesi gereken vazoaktif ajan Noradrenalindir.
Hastanın klinik tablosu (sıcak ekstremiteler, sıçrayıcı nabızlar, flaş kapiller dolum ve geniş nabız basıncı) 'Sıcak Şok' ile uyumludur. Bu tabloda temel fizyopatoloji sistemik vasküler direncin aşırı düşmesidir. Noradrenalin, güçlü alfa-1 agonist etkisiyle vazokonstriksiyon yaparak sistemik vasküler direnci ve dolayısıyla kan basıncını artırdığı için ilk seçenek vazoaktif ilaçtır.

Adım Adım Çözüm

1
Hemodinamik profilin değerlendirilmesi
Hastada sıcak ekstremiteler, sıçrayıcı nabızlar ve hızlı kapiller dolum (flaş dolum) mevcuttur.
Bu bulgular düşük sistemik vasküler direnç (SVR) ile seyreden 'Sıcak Şok' (Warm Shock) tablosunu tanımlar.
2
Sıvı yanıtının değerlendirilmesi
Hastaya 40 ml/kg40 \, ml/kg sıvı verilmesine rağmen hipotansiyon ve şok bulguları devam etmektedir.
Bu durum hastanın 'sıvı-refrakter şok' evresinde olduğunu ve vazoaktif desteğe ihtiyaç duyduğunu gösterir.
3
Vazoaktif ajan seçimi
Sıcak şokta vasküler tonusu artırmak için güçlü alfa-adrenerjik etkisi olan Noradrenalin başlanmalıdır.
PALS 2020 güncel kılavuzlarına göre, septik şokta ilaç seçimi hemodinamik fenotipe (sıcak vs. soğuk) göre yapılmalıdır.

Anahtar Kavram

Septik şokta hemodinamik fenotipe göre vazoaktif ilaç seçimi

Daha Fazla Pratik

Soğuk şok tablosundaki bir hastada ScvO2 ve kan basıncı parametrelerine göre Milrinon veya Noradrenalin eklenmesi gereken durumları gözden geçirin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 152Soru →

55 yaşında bir erkek çocuk, evlerinin bahçesindeki tatlı su havuzunda yaklaşık 44 dakika su altında kalmış halde ebeveynleri tarafından bulunuyor. Olay yerinde yapılan hızlı müdahale sonrası bilinci açılan ancak takipnesi ve hırıltılı solunumu devam eden hasta acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde; vücut sıcaklığı 36.4∘C36.4^\circ C, kalp hızı 124/dak124/dak, solunum sayısı 48/dak48/dak ve SpO2SpO_2 (oda havasında) %87\%87 olarak saptanıyor. Akciğer oskültasyonunda yaygın ince raller duyuluyor. Bu hastanın yönetiminde, oksijenasyonu düzeltmek için en öncelikli ve uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Pozitif uç solunum basıncı (PEEP) desteği sağlayan ventilasyon stratejilerinin uygulanması

Cevap

Pozitif uç solunum basıncı (PEEP) desteği sağlayan ventilasyon stratejilerinin uygulanması
Suda boğulma vakalarında (hem tatlı hem tuzlu su) akciğer hasarının ana bileşeni sürfaktan inaktivasyonu veya kaybıdır. Bu durum yaygın atelektazilere, intrapulmoner şantlara ve ciddi ventilasyon-perfüzyon (V/Q) uyumsuzluğuna yol açar. Pozitif uç solunum basıncı (PEEP) veya CPAP uygulaması, bu çökmüş alveollerin açık kalmasını sağlayarak fonksiyonel rezidüel kapasiteyi artırır ve hipoksemiyi en etkili şekilde düzeltir.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın klinik durumunun ve hipoksemi mekanizmasının analizi
Sürfaktan inaktivasyonu/yıkanması sonucu gelişen atelektazi ve V/Q uyumsuzluğu.
Suda boğulmada tatlı su veya tuzlu su fark etmeksizin temel patoloji sürfaktan kaybıdır.
2
Oksijenasyon stratejisinin belirlenmesi
Kollaps olan alveolleri açmak (rekruitment) için PEEP uygulaması.
Sadece yüksek konsantrasyonda oksijen vermek atelektatik bölgeleri açmaya yetmez, basınç desteği gerekir.
3
Gereksiz tedavilerin elenmesi
Rutin antibiyotik ve steroid kullanımından kaçınılması.
Bu tedaviler sağkalımı artırmaz ve komplikasyon riskini (dirençli enfeksiyon gibi) artırabilir.

Anahtar Kavram

Suda boğulma sonrası gelişen hipokseminin temel tedavisi, sürfaktan inaktivasyonuna bağlı atelektazileri düzeltmek için PEEP (CPAP veya mekanik ventilasyon) uygulamasıdır.

Daha Fazla Pratik

Suda boğulma sonrası asemptomatik olan hastaların en az ne kadar süre gözlem altında tutulması gerektiğini gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 153Soru →

77 yaşında, 25 kg25 \text{ kg} ağırlığında bir kız çocuk, araç dışı trafik kazası sonrası acil servise getiriliyor. Birincil bakıda; hava yolu açık ve servikal immobilizasyonu sağlanmış, solunum sayısı 32/dk32/\text{dk}, akciğer sesleri bilateral eşit, SpO2 % 92\text{SpO}_2 \text{ \% }92 (oda havasında) saptanıyor. Dolaşım muayenesinde; nabız 158/dk158/\text{dk} (filiform), kan basıncı 74/42 mmHg74/42 \text{ mmHg}, kapiller dolum zamanı 55 saniye ve ekstremiteler soğuk bulunuyor. Fizik muayenede pelvik bölgede ekimoz ve palpasyonla instabilite fark ediliyor. Hastaya hızla iki adet geniş lümenli damar yolu açılarak 20 ml/kg20 \text{ ml/kg} (500 ml500 \text{ ml}) izotonik kristaloid bolusu 1010 dakikada veriliyor. Bolus sonrası yapılan değerlendirmede nabız 160/dk160/\text{dk}, kan basıncı 70/38 mmHg70/38 \text{ mmHg} olarak ölçülüyor. Bu aşamada yapılması gereken en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Pelvik kuşak (binder) uygulanması ve 10 ml/kg10 \text{ ml/kg} eritrosit süspansiyonu transfüzyonuna başlanması

Cevap

Pelvik kuşak uygulanması ve kan transfüzyonu başlanması
Hastanın yaşamsal bulguları dekompanse şok ile uyumludur ve standart 20 ml/kg20 \text{ ml/kg} izotonik kristaloid bolusuna yanıt vermemiştir. ATLS ve PALS protokollerine göre, ilk bolusa yanıt vermeyen pediatrik travma hastalarında bir sonraki adım kan transfüzyonudur (10−20 ml/kg10-20 \text{ ml/kg}). Ayrıca, fizik muayenede saptanan instabil pelvis, hayatı tehdit eden masif bir kanama odağıdır ve birincil bakının 'C' (Dolaşım ve kanama kontrolü) aşamasında mekanik olarak (pelvik binder veya çarşaf ile) stabilize edilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın hemodinamik durumunun ve yaşa göre yaşamsal bulgularının değerlendirilmesi
7 yaşındaki çocukta 74/42 mmHg74/42 \text{ mmHg} kan basıncı, yaş sınırının (70+(2×7)=84 mmHg70 + (2 \times 7) = 84 \text{ mmHg}) altındadır; hasta dekompanse şoktadır.
Şokun evresini belirlemek yapılacak müdahalenin agresifliğini tayin eder.
2
İlk sıvı bolusuna (20 ml/kg20 \text{ ml/kg}) verilen yanıtın analizi
Bolus sonrası kan basıncının düşmeye devam etmesi ve taşikardinin artması, hastanın 'yanıtsız' (non-responder) kategorisinde olduğunu gösterir.
Yanıtsız hastalarda kristaloid tekrarı yerine doğrudan kan ürünlerine geçilmesi PALS ve ATLS kılavuzları önerisidir.
3
Kanama odağının kontrol altına alınması ve replasman tedavisi
İnstabil pelvis için pelvik binder uygulanır ve 10 ml/kg10 \text{ ml/kg} eritrosit süspansiyonu başlanır.
Çoklu travmada 'C' basamağı sadece sıvı vermeyi değil, aynı zamanda dış/iç kanama kontrolünü de kapsar.

Anahtar Kavram

Pediatrik travmada hemodinamik resüsitasyon ve yanıtsız hasta yönetimi

Daha Fazla Pratik

Pediatrik travmada 'Transient Responder' (geçici yanıt veren) hastaların yönetimindeki farkları inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 154Soru →

2222 aylık bir erkek çocuk, evde şişedeki gaz yağını (kerosen) içtikten hemen sonra kısa süreli bir öksürük nöbeti geçiriyor. Acil servise getirildiğinde genel durumu iyi, solunum sesleri doğal ve oda havasında oksijen saturasyonu %98\%98 olarak saptanıyor. Bu hastanın acil servisteki izlem ve yönetimiyle ilgili aşağıdaki yaklaşımlardan hangisi en uygundur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Asemptomatik olsa dahi hasta en az 66 saat izlenmeli ve ardından akciğer grafisi ile değerlendirilmelidir.

Cevap

Hidrokarbon alımında aspirasyon şüphesi varsa hasta en az 66 saat izlenmeli ve ardından akciğer grafisi ile değerlendirilmelidir.
Hidrokarbon zehirlenmelerinde, özellikle düşük viskoziteli gaz yağı gibi maddelerin en önemli komplikasyonu aspirasyona bağlı gelişen kimyasal pnömonidir. Aspirasyon bulguları (öksürük, takipne, raller) başlangıçta hafif olsa dahi, radyolojik değişiklikler genellikle 66 saatlik bir gecikmeyle ortaya çıkar. Bu nedenle, stabil hastaların en az 66 saat acil serviste izlenmesi ve bu sürenin sonunda akciğer grafisi ile değerlendirilmesi gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Madde türünü ve aspirasyon riskini değerlendir.
Gaz yağı (kerosen) düşük viskoziteli bir hidrokarbondur ve aspirasyon riski çok yüksektir.
Düşük viskoziteli ve yüksek uçuculuğa sahip maddeler akciğer yüzeyine kolayca yayılarak sürfaktanı inaktive eder.
2
Kontrendike olan işlemlerden kaçın.
Kusturma, mide lavajı ve aktif kömür uygulaması yapılmamalıdır.
Bu işlemler aspirasyon riskini artırır ve hidrokarbonlar aktif kömürle bağlanmaz.
3
Gözlem süresini ve tanısal zamanlamayı belirle.
Hasta stabil olsa bile 66 saat izlenmeli ve süre sonunda akciğer grafisi çekilmelidir.
Radyolojik infiltrasyonlar ve klinik kötüleşme genellikle alımdan 22 ila 66 saat sonra belirginleşir.

Anahtar Kavram

Hidrokarbon aspirasyonunda (kimyasal pnömoni) yönetim ve gözlem süresi.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 155Soru →

Suda boğulma (drowningdrowning) vakalarında, özellikle küçük çocuklarda soğuk suya maruziyetle tetiklenen ve gelişen hipoksiye karşı koruyucu etkileri olan "Memeli Dalma Refleksi" (MammalianMammalian divedive reflexreflex) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vagal uyarım sonucu gelişen bradikardi ve periferik vazokonstriksiyon ile kan akımının hayati organlara yönlendirilmesini sağlar.

Cevap

Vagal uyarım sonucu gelişen bradikardi ve periferik vazokonstriksiyon ile kan akımının hayati organlara yönlendirilmesini sağlar.
Memeli dalma refleksi, soğuk suyun yüzle temasıyla tetiklenen, vagal uyarı aracılığıyla bradikardi oluşturan ve periferik vazokonstriksiyon yaparak kanı beyin ile kalp gibi hayati organlara yönlendiren koruyucu bir mekanizmadır.

Adım Adım Çözüm

1
Tetikleyici mekanizmayı belirle.
Soğuk suyun yüzle teması trigeminal sinir aracılığıyla vagal (parasempatik) sistemi uyarır.
Memeli dalma refleksinin başlangıç noktası yüzeyel reseptörlerdir.
2
Kardiyovasküler yanıtları analiz et.
Vagal uyarı bradikardiye, eş zamanlı gelişen periferik vazokonstriksiyon ise kanın ekstremitelerden hayati organlara kaymasına neden olur.
Vücut, sınırlı olan oksijen kaynağını en kritik organlar olan beyin ve kalp için saklamaya çalışır.
3
Klinik sonucu değerlendir.
Metabolik hız düşer ve hipoksiye karşı direnç artar, bu da özellikle soğuk suda uzun süre kalan çocuklarda nörolojik sağkalımı iyileştirebilir.
Koruyucu bir adaptasyon mekanizmasıdır.

Anahtar Kavram

Memeli Dalma Refleksi (Mammalian Dive Reflex)
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 156Soru →

88 yaşında bir kız çocuk, ağaçtan düşme sonrası acil servise getiriliyor. Birincil bakısında havayolu açık, solunum sesleri her iki tarafta eşit ve hemodinamik bulguları stabildir. Nörolojik muayenesinde her iki alt ekstremitede belirgin motor güç kaybı ve T10T_{10} seviyesinde duyu kusuru saptanıyor. Hastanın çekilen servikal ve torakal direkt grafileri ile bilgisayarlı tomografi (BT) incelemelerinde herhangi bir fraktür veya dislokasyon saptanmıyor. Bu hastadaki klinik tabloyu en iyi açıklayan tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Radyolojik bulgu vermeyen spinal kord yaralanması (SCIWORA)

Cevap

Radyolojik bulgu vermeyen spinal kord yaralanması (SCIWORA)
Çocuklarda omurga, spinal korda göre çok daha elastiktir. Künt travma sırasında omurga kolonu geçici olarak aşırı derecede gerilebilir veya yer değiştirebilir, ancak kemik yapılar kırılmadan eski pozisyonuna döner. Bu sırada spinal kord (özellikle vasküler yapılar veya nöronal doku) bu gerilmeye dayanamayarak hasar görür. Bu klinik tabloya 'Spinal Cord Injury Without Radiologic Abnormality' (SCIWORA) adı verilir.

Adım Adım Çözüm

1
Travma mekanizması ve nörolojik bulguları değerlendir.
Düşme sonrası alt ekstremitelerde motor ve duyu kaybı saptandı (T10T_{10} seviyesi).
Spinal kord hasarını düşündüren objektif nörolojik defisit mevcuttur.
2
Radyolojik inceleme sonuçlarını analiz et.
Direkt grafi ve BT sonuçları normaldir.
Pediatrik popülasyonda kemik yapıların esnekliği nedeniyle kırık olmaksızın spinal kord hasarı gelişebileceği hatırlanmalıdır.
3
Tanıyı netleştir ve ileri tetkik planla.
SCIWORA tanısı konur ve doğrulamak için acil MRG istenir.
Çocuklarda ligamentöz yapıların laksitesi ve omurganın korda göre daha fazla uzayabilmesi bu tabloya yol açan temel mekanizmadır.

Anahtar Kavram

Pediatrik travmalarda spinal kordun omurga kolonuna göre gerilmeye karşı daha az toleranslı olması (SCIWORA).
Soru 157Soru →

2 yaşında ve 12 kg ağırlığındaki bir çocuk, yabancı cisim aspirasyonu sonrası solunum durması tablosuyla acil servise getiriliyor. Yabancı cisim çıkarılıyor ancak spontan solunumun geri dönmediği görülüyor. %100 oksijen ile etkin balon-maske ventilasyonuna başlanıyor. Ventilasyonun 30. saniyesinde yapılan değerlendirmede; spontan solunumun olmadığı, kalp tepe atımının 55/dk olduğu, santral siyanozun sebat ettiği ve perfüzyonun bozuk olduğu (soğuk ekstremite, kapiller dolum > 4 sn) saptanıyor. Pediatrik İleri Yaşam Desteği kılavuzlarına göre, bu hasta için en uygun yaklaşım hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ventilasyona devam ederken göğüs kompresyonuna başlamak

Cevap

Ventilasyona devam ederken göğüs kompresyonuna başlamak
Pediatrik İleri Yaşam Desteği kılavuzlarına göre, yeterli oksijenizasyon ve ventilasyona rağmen kalp tepe atımı 60/dk'nın altında seyreden ve dolaşım bozukluğu (şok) bulguları gösteren çocuklarda göğüs kompresyonuna başlanmalıdır. Bu durum, 'nabız var ama yetersiz perfüzyon' olarak değerlendirilir ve arrest kabul edilerek CPR uygulanır. Sadece ventilasyonla beklemek hipoksik hasarı derinleştirir.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın klinik durumunu ve vital bulgularını değerlendir.
Hasta oksijenizasyon ve ventilasyona rağmen bradikardik (Nabız < 60/dk) ve perfüzyonu bozuk.
Pediatrik algoritmalarda nabız varlığı tek başına yeterli değildir; perfüzyon kalitesi belirleyicidir.
2
Bradikardi yönetimi algoritmasını uygula.
Oksijenizasyon ve ventilasyona rağmen kalp hızı 60/dk altında ve şok bulguları varsa CPR endikasyonu vardır.
Çocuklarda bradikardinin en sık nedeni hipoksidir ve kritik eşik 60 atım/dakikadır.
3
Doğru müdahaleyi seç.
Göğüs kompresyonuna başlanmalıdır.
Dolaşım desteği sağlanmazsa hasta kardiyak arreste ilerleyecektir.

Anahtar Kavram

Pediatrik Bradikardi Yönetimi ve CPR Endikasyonu (Nabız < 60/dk + Perfüzyon Bozukluğu)

İpuçları

1
Çocuklarda nabız olsa bile, belirli bir hızın altında ve şok tablosu varsa kalp yetersiz pompalanıyor demektir.
2
Pediatrik algoritmada '60 kuralı'nı hatırla: Oksijenizasyona rağmen Nabız < 60 ise ne yapılır?
3
Yeterli ventilasyona rağmen düzelmeyen bradikardi ve kötü perfüzyon, kalp masajı (CPR) endikasyonudur.

Daha Fazla Pratik

Nabızsız elektriksel aktivite (NEA) ve Asistoli yönetimindeki ilaç dozlarını gözden geçiriniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 158Soru →

22 yaşında ve 12 kg12 \, kg ağırlığındaki bir erkek çocuk, dünden beri devam eden şiddetli kusma ve ishal nedeniyle acil servise getiriliyor. Yapılan fizik muayenesinde; kalp hızı 160/dakika160/dakika, kapiller geri dolum zamanı 4 saniye4 \, saniye, ekstremiteleri soğuk ve kan basıncı 90/60 mmHg90/60 \, mmHg saptanıyor. Bu hastada şok tedavisinde uygulanması gereken ilk basamak yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 240 ml240 \, ml serum fizyolojik solüsyonunun 10−2010-20 dakika içinde intravenöz bolus verilmesi

Cevap

Şok tablosundaki 12 kg12 \, kg ağırlığındaki bu çocuğa 20 ml/kg20 \, ml/kg hesabıyla 240 ml240 \, ml izotonik kristaloid (serum fizyolojik) bolus olarak verilmelidir.
Doğru yaklaşım, hastanın vücut ağırlığına göre hesaplanan 20 ml/kg20 \, ml/kg dozundaki (240 ml240 \, ml) izotonik kristaloidin (serum fizyolojik) damar içi hacmi hızla artırmak amacıyla bolus olarak uygulanmasıdır. Bu, doku perfüzyonunu düzeltmek için PALS tarafından önerilen altın standarttır.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın klinik durumunu değerlendir.
Taşikardi (160/dakika160/dakika), uzamış kapiller geri dolum (4 saniye4 \, saniye) ve soğuk ekstremiteler hipovolemik şoku gösterir. Kan basıncının normal olması, hastanın 'kompanse şok' evresinde olduğunu belirtir.
Şokun evresini belirlemek tedavi aciliyetini anlamak için gereklidir.
2
Uygun sıvı tipini seç.
PALS (Pediatrik İleri Yaşam Desteği) rehberlerine göre ilk seçenek izotonik kristaloiddir (Serum Fizyolojik veya Ringer Laktat).
Damar içi hacmi en etkili ve güvenli genişleten sıvılar izotonik kristaloidlerdir.
3
Bolus miktarını hesapla.
20 ml/kg×12 kg=240 ml20 \, ml/kg \times 12 \, kg = 240 \, ml.
Çocuklarda standart şok resüsitasyon dozu 20 ml/kg20 \, ml/kg'dır.

Anahtar Kavram

Pediatrik hipovolemik şokta ilk basamak tedavi 20 ml/kg20 \, ml/kg izotonik kristaloid bolusudur.

İpuçları

1
Hastanın kalp hızı ve kapiller geri dolum zamanı bir 'şok' tablosuna işaret ediyor.
2
Çocuklarda şok tedavisinde kullanılan standart sıvı bolus miktarını (ml/kgml/kg) hatırlayın.
3
Bolus dozu 20 ml/kg20 \, ml/kg olarak kabul edilir ve izotonik sıvılarla yapılır.

Daha Fazla Pratik

Kardiyojenik şok şüphesi olan bir çocukta başlangıç sıvı bolus miktarının neden daha düşük (5−10 ml/kg5-10 \, ml/kg) tutulması gerektiğini araştırın.
Tahmini Süre:45s
Soru 159Soru →

88 yaşında bir kız çocuk, bisikletten düşme ve başını sert zemine çarpma sonrası acil servise getiriliyor. İlk değerlendirmede hastanın gözlerini ağrılı uyaranla açtığı, anlamsız kelimelerle bağırdığı ve ağrılı uyarandan ekstremitesini geri çektiği gözleniyor. Vital bulguları; kan basıncı 155/100155/100 mmHg, nabız 5252/dakika ve solunum hızı 1212/dakika (düzensiz) olarak ölçülüyor. Fizik muayenesinde sağ pupilin 66 mm ve ışığa yanıtsız, sol pupilin ise 33 mm ve ışık yanıtının doğal olduğu saptanıyor. Bu hastanın acil yönetimiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi en uygundur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hava yolu güvenliğini sağlamak için entübe edilmesi, başın orta hatta 30∘30^{\circ} eleve edilmesi ve acil beyin cerrahisi konsültasyonu istenmesi

Cevap

Hava yolu güvenliğinin sağlanması (entübasyon), başın elevasyonu ve beyin cerrahisi konsültasyonu istenmesi en uygun yaklaşımdır.
Hastada pGKS skoru 9'dur (E2V3M4) ve klinik olarak hipertansiyon, bradikardi ile solunum düzensizliğinden oluşan Cushing triadı saptanmıştır. Ayrıca sağ gözdeki midriyazis ve ışık yanıtı kaybı unkal herniasyon (fıtıklanma) başladığını gösterir. Bu durumda öncelik hastanın hava yolunu korumak (entübasyon), kafa içi basıncı düşürücü önlemler almak (baş elevasyonu, gerekirse hiperozmolar tedavi) ve acil cerrahi dekompresyon sağlamaktır.

Adım Adım Çözüm

1
Pediatrik Glasgow Koma Skalası (pGKS) hesaplanır.
Göz açma: Ağrılı (2), Sözel: Anlamsız (3), Motor: Geri çekme (4). Toplam pGKS = 9. Bu skor orta-ağır kafa travmasını gösterir.
Nörolojik durumun ciddiyetini belirlemek için pGKS kritiktir.
2
Vital bulgular ve pupiller değerlendirilir.
Hipertansiyon (155/100155/100), bradikardi (5252) ve düzensiz solunum Cushing triadını; tek taraflı midriyazis (66 mm) unkal herniasyonu gösterir.
Kafa içi basınç artışı (KİBAS) ve fıtıklanma bulgularını tanımak hayat kurtarıcıdır.
3
Acil tedavi öncelikleri belirlenir.
Hava yolu korunmalı (GKS < 8-9 sınırında entübasyon), venöz dönüşü artırmak için baş 30∘30^{\circ} kaldırılmalı ve cerrahi aciliyet nedeniyle konsültasyon istenmelidir.
Serebral perfüzyonun korunması ve herniasyonun önlenmesi hedeflenir.

Anahtar Kavram

Pediatrik kafa travmasında pGKS değerlendirmesi, Cushing triadı ve herniasyon bulgularının acil yönetimi.
Soru 160Soru →

1010 yaşında bir erkek çocuk, bisikletten düşme sonrası sol karın ağrısı ile acil servise getiriliyor. Birincil bakıda; hava yolu açık, solunum sesleri bilateral eşit, nabız:110/dknabız: 110/dk, solunum sayısı:24/dksolunum \ sayısı: 24/dk ve kan basıncı:100/65 mmHgkan \ basıncı: 100/65 \ mmHg saptanıyor. Fizik muayenede sol üst kadranda hassasiyet ve ekimoz dışında ek bulgu saptanmıyor. Acil serviste yapılan FAST (Travmada odaklanmış sonografi) incelemesinde perisplenik alanda serbest sıvı görülüyor.

Bu hastanın yönetiminde bir sonraki en uygun adım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hemodinamik stabilite devam ettiği sürece kontrastlı batın bilgisayarlı tomografisi ile yaralanmanın evrelendirilmesi

Cevap

Hemodinamik stabilite devam ettiği sürece kontrastlı batın bilgisayarlı tomografisi ile yaralanmanın evrelendirilmesi
Hemodinamik olarak stabil olan künt abdominal travmalı çocuklarda, FAST ile batın içi serbest sıvı saptanması durumunda yaralanmanın derecesini (grade) belirlemek ve konservatif tedaviye uygunluğu değerlendirmek için kontrastlı batın bilgisayarlı tomografisi çekilmelidir. Çocuklarda solid organ yaralanmalarının (dalak, karaciğer) büyük çoğunluğu cerrahi gerektirmeden, yoğun bakımda yakın izlem ve seri hemoglobin takibi ile başarıyla tedavi edilebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın hemodinamik durumu değerlendirilir.
Nabız 110/dk110/dk ve kan basıncı 100/65 mmHg100/65 \ mmHg ile hasta yaşına göre stabil kabul edilir.
Stabilite, tanısal tetkiklerin (BT gibi) güvenle yapılabilmesi için ön koşuldur.
2
FAST (Travmada odaklanmış sonografi) sonucu yorumlanır.
Perisplenik sıvı saptanması batın içi bir organ yaralanmasını (muhtemelen dalak) düşündürür.
FAST, serbest sıvıyı saptamada hızlı ancak organ hasarının evresini belirlemede yetersizdir.
3
Stabil ve FAST pozitif hastada bir sonraki adım belirlenir.
Kontrastlı batın BT çekilmesi.
Çocuklarda solid organ yaralanmalarının \%90'ından fazlası konservatif izlenir; BT, evreleme yaparak bu kararı destekler.

Anahtar Kavram

Hemodinamisi stabil olan pediatrik künt karın travmalarında FAST pozitifliği sonrası altın standart tetkik batın bilgisayarlı tomografisidir.

İpuçları

1
Hastanın yaşamsal bulgularına (nabız ve tansiyon) odaklanın; çocuklarda stabilite cerrahi kararını etkiler.

Daha Fazla Pratik

Solid organ yaralanmalarında hangi durumlarda cerrahi dışı izlemin başarısız kabul edildiğini (örneğin; süregelen transfüzyon ihtiyacı) gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 8 / 15Sonraki
Acil ve Yoğun Bakım Alıştırma Soruları — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı — Sayfa 8 | Examkin