Soru

Zorluk: ZorKıyas Çeşitleri

Aşağıda sol sütunda verilen argüman örneklerini, sağ sütunda verilen kıyas çeşitleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

  • Erdemli insanlar adildir, o hâlde Bilge de adildir.Entimem (Kısaltılmış Kıyas)
  • Bütün filozoflar sorgulayıcıdır. Bütün sorgulayıcılar şüphecidir. Bütün şüpheciler gerçeği arar. Bütün gerçeği arayanlar değerlidir. O hâlde bütün filozoflar değerlidir.Sorit
  • Eğer adil davranırsan güçlüler sana düşman olur, eğer adil davranmazsan vicdanın sana düşman olur. Ya adil davranacaksın ya da davranmayacaksın. O hâlde her durumda bir düşmanın olacak.İkilem (Dilemna)
  • Bütün planlı çalışanlar başarılı olur. Bütün başarılı olanlar öz güven kazanır. O hâlde bütün planlı çalışanlar öz güven kazanır. Bütün planlı çalışanlar öz güven kazanır. Bütün öz güven kazananlar mutlu olur. O hâlde bütün planlı çalışanlar mutlu olur.Zincirleme Kıyas

Cevap

Erdemli insanlar adildir argümanı Entimem; filozoflar sorgulayıcıdır argümanı Sorit; adil davranırsan argümanı İkilem; planlı çalışanlar argümanı ise Zincirleme Kıyas ile eşleşir.
Verilen eşleştirmelerde; erdemli insanlar argümanında gizli bir öncül olduğundan entimem; filozoflar argümanında ara sonuçlar atlandığından sorit; adil olma argümanında koşullu ve ayrıklı önermeler bir arada sunulup iki yollu bir çıkmaza götürdüğünden ikilem; planlı çalışma argümanında ise ara sonuçlar açıkça yazıldığından zincirleme kıyas ile eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk argümanı analiz etmek.
Erdemli insanlar adildir önermesinden doğrudan Bilge'nin adil olduğu sonucuna geçilmiş, 'Bilge erdemlidir' öncülü gizli tutulmuştur. Bu durum entimem (kısaltılmış kıyas) yapısını gösterir.
Öncüllerinden biri veya sonucu eksik bırakılarak yapılan kıyas türünü belirlemek.
2
İkinci argümanı analiz etmek.
Önermelerin zincirleme şekilde birbirine bağlandığı ancak ara sonuçların (örneğin 'Bütün filozoflar şüphecidir', 'Bütün filozoflar gerçeği arar') atlanarak doğrudan ilk konu ile son yüklemin bağlandığı görülmüştür. Bu yapı sorit kıyasıdır.
Ara önermelerin sonuçlarının çıkarılmasıyla kısaltılmış olan zincirleme kıyas türünü saptamak.
3
Üçüncü argümanı analiz etmek.
İki koşullu önerme ('adil davranırsan...' ve 'adil davranmazsan...') ve bunları birleştiren bir ayrık önerme ile her iki seçeneğin de kaçınılmaz bir sonuca çıktığı yapı tespit edilmiştir. Bu yapı ikilem (dilemna) kıyasıdır.
Koşullu ve ayrıklı önermelerin bir arada kullanıldığı ikilem yapısını teşhis etmek.
4
Dördüncü argümanı analiz etmek.
Birden fazla basit kıyasın bir araya geldiği, ilk kıyasın sonucunun ikinci kıyasın öncülü yapıldığı ve ara sonuçların dilde açıkça ifade edildiği yapı görülmüştür. Bu yapı zincirleme kıyas örneğidir.
Öncül ve sonuç ilişkilerinin basamaklı şekilde açıkça yazıldığı bileşik kıyas türünü doğrulamak.

Anahtar Kavram

Kıyasların yapılarına ve öncül sayılarına göre basit, bileşik ve düzensiz olarak sınıflandırılması ve bunların ayırt edici mantıksal özellikleri.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla