Examkin

Soru

Zorluk: ZorKıyas Çeşitleri

Selin ve Kerem’in zihin ve ahlak felsefesi üzerine yaptıkları bir tartışmada şu akıl yürütmeler öne sürülmüştür:

Selin: "Düşünüyorum, o hâlde kendi varlığımın ve bilincimin farkındayım."
Kerem: "Eğer kendi bilincinin farkındaysan ahlaki sorumluluk taşıyorsun demektir. Ahlaki sorumluluk taşıyorsan kararlarında irade sahibisin. Kararlarında irade sahibiysen eylemlerinden mesulsün. O hâlde kendi bilincinin farkındaysan eylemlerinden mesulsün."

Buna göre, Selin ve Kerem'in kullandığı kıyas çeşitleri sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

  1. A
    Kesin Kıyas - Sorit
  2. B
    Entimem - Zincirleme Kıyas
  3. Entimem - SoritCevap
  4. D
    Delilli Kıyas - Zincirleme Kıyas
  5. E
    Koşullu Kıyas - İkilem (Dilemna)

Cevap

Entimem - Sorit
Selin'in akıl yürütmesinde zihinde saklı tutulan bir öncül ('Bütün düşünenler varlığının farkındadır') bulunduğu için bu bir entimemdir. Kerem'in akıl yürütmesinde ise önermeler zincirleme bağlanmış ancak ara sonuçlar belirtilmeden doğrudan sonuca geçilmiştir, bu da sorit kıyasının tanımıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Selin'in akıl yürütmesi incelenir.
Bu çıkarımda 'Tüm düşünenler varlığının farkındadır' şeklindeki büyük öncül saklı tutularak doğrudan sonuca geçildiği görülür.
Öncüllerinden biri ya da sonucu saklı tutulan kıyaslar mantıkta entimem (kısaltılmış kıyas) olarak adlandırılır.
2
Kerem'in akıl yürütmesi incelenir.
Bu çıkarımda önermelerin bir zincir oluşturduğu ancak aradaki sonuç önermelerinin ('Kendi bilincinin farkındaysan kararlarında irade sahibisin' vb.) yazılmadığı görülür.
Öncülleri zincirleme bağlanıp ara sonuçları atlanan kıyas türü sorittir.
3
Sırasıyla kıyas türleri eşleştirilir.
Selin'in akıl yürütmesinin entimem, Kerem'inkinin ise sorit olduğu sonucuna varılır.
Kıyas kuralları ve çeşitlerinin tanımına uygun doğru sıralamayı bulmak hedeflenmiştir.

Anahtar Kavram

Klasik mantıkta kıyas çeşitleri (Entimem ve Sorit)
Bu soruyu puanla

Konular

Kıyas Çeşitleri

Bu konudan daha fazla soru