Examkin

Soru

Zorluk: OrtaKıyas Çeşitleri

Bir antikacı dükkanında iki arkadaş arasında geçen şu diyalogda, antikacının sattığı eşyaların antika olup olmadığı tartışılmaktadır:

Ahmet: "Bu vazonun üzerindeki motifler 18. yüzyıl Osmanlı saray üslubunu yansıtmaktadır; çünkü o döneme ait saray kayıtlarındaki çizimlerle birebir uyuşmaktadır. 18. yüzyıl Osmanlı saray üslubunu yansıtan her vazo ise nadide bir antikadır; çünkü bu üslup sadece saray için sınırlı sayıda üretilen eserlerde görülür. O hâlde, bu vazo nadide bir antikadır."

Buna göre, Ahmet'in yaptığı akıl yürütme klasik mantıktaki aşağıdaki kıyas çeşitlerinden hangisine örnektir?

  1. A
    Entimem
  2. B
    Sorit
  3. C
    Zincirleme kıyas
  4. EpikeremCevap
  5. E
    Dilemna

Cevap

Ahmet'in yaptığı akıl yürütme, öncüllerinin gerekçeleriyle birlikte sunulmasından dolayı epikerem (delilli kıyas) örneğidir.
Doğru seçenek epikerem (delilli kıyas) ifadesidir. Klasik mantık kurallarına göre, öncüllerinin gerekçesi veya delili kendisiyle birlikte verilen kıyaslara epikerem (delilli kıyas) adı verilir. Ahmet'in akıl yürütmesinde hem birinci öncülün ("Bu vazonun üzerindeki motifler...") hem de ikinci öncülün ("18. yüzyıl Osmanlı saray üslubunu yansıtan her vazo...") gerekçeleri "çünkü" bağlacıyla açıklanarak delillendirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Akıl yürütmedeki öncülleri ve sonucu tespit etmek.
Birinci öncül: 'Bu vazonun üzerindeki motifler 18. yüzyıl Osmanlı saray üslubunu yansıtmaktadır.', ikinci öncül: '18. yüzyıl Osmanlı saray üslubunu yansıtan her vazo ise nadide bir antikadır.' ve sonuç önermesi: 'O hâlde, bu vazo nadide bir antikadır.' olarak belirlenir.
Kıyasın temel kategorik yapısını ve kaç öncülden oluştuğunu anlamak için bu adım gereklidir.
2
Öncüllerle birlikte sunulan ek açıklamaları analiz etmek.
Diyalogda birinci öncülden sonra 'çünkü o döneme ait saray kayıtlarındaki çizimlerle birebir uyuşmaktadır' delili, ikinci öncülden sonra ise 'çünkü bu üslup sadece saray için sınırlı sayıda üretilen eserlerde görülür' delili getirilmiştir.
Önermelerin kendi içlerinde ispat barındırıp barındırmadığını kontrol etmek için bu adım gereklidir.
3
Bulunan yapıyı kıyas kuralları ve çeşitleri ile eşleştirmek.
Klasik mantıkta, öncüllerinden en az biri 'çünkü' veya 'zira' gibi gerekçelendirici ifadelerle kanıtı (delili) belirtilerek sunulan kıyas türüne epikerem (delilli kıyas) denir.
Doğru tanımlamayı yaparak kıyas türünün adını koymak için bu adım gereklidir.

Anahtar Kavram

Epikerem (Delilli Kıyas) Yapısı ve Özellikleri
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Kıyas Çeşitleri

Bu konudan daha fazla soru