Tüm alıştırma soruları

Soru 221Soru →

Aşağıda verilen Osmanlı Devleti'ni kurtarma çabaları çerçevesinde ortaya çıkan fikir akımlarını, bu akımların temel amaçlarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Osmanlıcılık ile din ve ırk ayrımı yapmaksızın herkesi eşit kabul eden amaç; İslamcılık ile tüm Müslümanları halifenin etrafında toplamayı savunan amaç; Türkçülük ile tüm Türk topluluklarını kültürel ve siyasi birlik altında toplamayı hedefleyen amaç; Batıcılık ile Batı'nın gelişmelerini örnek alarak modernleşmeyi hedefleyen amaç eşleşmektedir.

Verilen tanımlardan yola çıkıldığında; Osmanlıcılık, eşitlikçi vatandaşlık politikasıyla; İslamcılık, halifelik etrafında Müslüman birliğiyle; Türkçülük, Türk topluluklarının birliğiyle; Batıcılık ise Batı'nın gelişmelerini benimseyerek modernleşmeyle doğru şekilde eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

Osmanlıcılık tanımı belirlenmelidir.

Bu akım, din ve ırk farkı gözetmeksizin tüm tebaayı eşit kabul eden ortak vatandaşlık hedefine dayanır.

Osmanlıcılık, Fransız İhtilali'nin milliyetçilik etkisine karşı tüm toplulukları bir arada tutmayı amaçlar.

2

İslamcılık tanımı belirlenmelidir.

Tüm Müslümanların halife etrafında toplanması hedeflenir.

İslamcılık, Müslüman toplulukların bağlılığını artırarak imparatorluğu korumaya çalışır.

3

Türkçülük tanımı belirlenmelidir.

Türk topluluklarının kültürel ve siyasi birliğini kurma amacına yöneliktir.

Türkçülük, kaybedilen topraklardan sonra geriye kalan ana unsuru milli bilinçle birleştirmeyi esas alır.

4

Batıcılık tanımı belirlenmelidir.

Batı'nın bilim, teknik ve kurumlarının örnek alınmasını içerir.

Batıcılık, çağdaşlaşma yoluyla devletin geri kalmışlığını aşmayı hedefler.

Anahtar Kavram

Osmanlı Devleti'ni Kurtarma Çabaları ve Fikir Akımları

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 222Soru →

Aşağıda verilen Anadolu'daki tarih ��ncesi yerleşim merkezlerini, bu merkezlerin insanlık tarihindeki önemini belirten doğru özellikleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Karain Mağarası - Paleolitik mağara yerleşimi; Göbeklitepe - en eski anıtsal tapınak; Çayönü - ilk köy yerleşimi; Çatalhöyük - ilk şehir yerleşimi ile eşleşir.

Karain Mağarası Paleolitik mağara yerleşimiyle, Göbeklitepe en eski anıtsal tapınakla, Çayönü ilk köy yerleşimiyle ve Çatalhöyük ilk şehir yerleşimiyle eşleşir. Bu eşleştirme Anadolu'daki tarih öncesi dönem yerleşimlerinin gelişim sırasını ve özelliklerini doğru yansıtır.

Adım Adım Çözüm

1

Karain Mağarası'nın hangi tarih öncesi dönemle ilişkili olduğunu belirleme.

Karain Mağarası, Paleolitik Çağ'a (Eski Taş Çağı) ait yaşam izleri ve duvar resimleri barındıran mağara yerleşimi tanımıyla eşleşir.

Anadolu'da Paleolitik Çağ'ın en önemli temsilcisi olan mağara yerleşmesini doğru tespit etmek.

2

Göbeklitepe'nin insanlık tarihindeki yerini ve işlevini analiz etme.

Göbeklitepe, avcı-toplayıcı toplulukların tarımdan önce inşa ettiği, bilinen en eski tapınak kompleksidir.

İnanç mimarisinin yerleşik yaşamdan önce başladığını kanıtlayan bu merkezi tanımıyla eşleştirmek.

3

Çayönü'nün yerleşik yaşama geçiş sürecindeki yerini saptama.

Çayönü, Yakın Doğu'nun ilk köy yerleşimi olup tarımsal faaliyetlerin başladığı merkez tanımıyla eşleşir.

Tarımsal üretimin ve köy hayatının ilk kez başladığı yerleşmeyi doğru eşleştirmek.

4

Çatalhöyük'ün mimari ve toplumsal yapısını değerlendirme.

Çatalhöyük, sokaksız kent planı, kerpiç evleri ve nüfus yoğunluğuyla ilk şehir yerleşimi tanımıyla eşleşir.

Köy yaşamından kentsel yaşama geçişin ilk örneğini doğru tanımıyla ilişkilendirmek.

Anahtar Kavram

Tarih öncesi dönemlerde Anadolu coğrafyasındaki ilk yerleşimlerin gelişim aşamaları ve kültürel özellikleri

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 223Soru →

Aşağıda, dik koordinat düzleminde sınırları verilen bölgelerin alanlarını ifade eden belirli integral gösterimleri verilmiştir. Bölgeleri, bu alanları doğru şekilde ifade eden integral gösterimleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

y = x^2

ve

y = x

eğrileri arasındaki alan

\int_0^1 (x - x^2) \, dx

integrali ile,

y = \sqrt{x}

ve

y = x

eğrileri arasındaki alan

\int_0^1 (\sqrt{x} - x) \, dx

integrali ile ve birinci bölgedeki

y = x^3

ve

y = x

eğrileri arasındaki alan ise

\int_0^1 (x - x^3) \, dx

integrali ile eşleşir.

Verilen her bir eğri çifti için öncelikle kesişim noktaları bulunarak entegrasyon sınırları belirlenir. Ardından, ilgili aralıkta hangi fonksiyonun grafiğinin daha üstte olduğu belirlenerek üstteki fonksiyondan alttaki fonksiyon çıkarılır. Bu doğrultuda,

y=x^2

ve

y=x

için

[0,1]

aralığında

x \ge x^2

olduğundan alan

\int_0^1 (x-x^2)dx

olur.

y=\sqrt{x}

ve

y=x

için

[0,1]

aralığında

\sqrt{x} \ge x

olduğundan alan

\int_0^1 (\sqrt{x}-x)dx

olur. Birinci bölgede

y=x^3

ve

y=x

için ise

[0,1]

aralığında

x \ge x^3

olduğundan alan

\int_0^1 (x-x^3)dx

olarak ifade edilir.

Adım Adım Çözüm

1

Eğrilerin kesişim noktalarını bulunuz.

x^2 = x \implies x=0, 1

;

\sqrt{x} = x \implies x=0, 1

;

x^3 = x \implies x=0, 1

(birinci bölgede). Tüm eğri çiftleri için entegrasyon sınırları

[0,1]

olarak belirlenir.

İki eğri arasında kalan sınırlı bölgenin sınırlarını belirlemek için eğrilerin kesişim noktaları bulunur.

2

Belirlenen

[0,1]

aralığında hangi eğrinin üstte olduğunu belirleyiniz.

[0,1]

aralığında

x \ge x^2

,

\sqrt{x} \ge x

ve

x \ge x^3

eşitsizlikleri geçerlidir.

Alan hesabında üstteki fonksiyondan alttaki fonksiyon çıkarılarak integral kurulur.

3

Alanları temsil eden integral ifadelerini yazıp eşleştiriniz.

Alan integralleri sırasıyla

\int_0^1 (x - x^2) \, dx

,

\int_0^1 (\sqrt{x} - x) \, dx

ve

\int_0^1 (x - x^3) \, dx

olur.

Elde edilen sınırlar ve integraller kullanılarak doğru eşleştirme yapılır.

Anahtar Kavram

İki Eğri Arasında Kalan Alan Hesabı

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 224Soru →

Aşağıda verilen şehirleri, baskın fonksiyonları ve etki alanı ölçekleriyle en doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Washington D.C. küresel idari şehir, Mekke küresel dini şehir, Tiflis bölgesel idari şehir ve Yozgat yerel tarım/idari şehir olarak eşleşir.

Şehirler fonksiyonel özelliklerine ve etki alanlarının sınırlarına göre eşleştirildiğinde; küresel siyasi gücü temsil eden Washington D.C. küresel idari, İslam dünyasının kutsal şehri Mekke küresel dini, Gürcistan'ın başkenti Tiflis bölgesel idari ve Yozgat yerel düzeyde etkiye sahip tarım/idari şehir olarak doğru eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

Washington D.C. şehrinin fonksiyonunu ve etki alanını belirleme.

ABD'nin başkenti olan bu şehir, küresel siyasi kararların alındığı idari bir merkezdir ve küresel etkiye sahiptir.

Siyasi güç merkezleri küresel idari fonksiyon gösterir.

2

Mekke şehrinin fonksiyonunu ve etki alanını belirleme.

İslam dünyasının ibadet merkezi olan bu şehir, dini fonksiyonuyla küresel etkiye sahiptir.

Kutsal kabul edilen büyük dini merkezlerin etki alanı küreseldir.

3

Tiflis şehrinin fonksiyonunu ve etki alanını belirleme.

Gürcistan'ın başkenti olup idari fonksiyonuyla bölgesel ölçekte (Kafkasya) etkilidir.

Küresel etki oluşturacak siyasi veya ekonomik güce sahip olmayan ülkelerin başkentleri genellikle bölgesel etki alanına sahiptir.

4

Yozgat şehrinin fonksiyonunu ve etki alanını belirleme.

Tarım ve idari fonksiyonları ön planda olan bu şehir, kendi çevresiyle sınırlı yerel etkiye sahiptir.

Büyük sanayi, finans, din veya küresel ulaşım yolları üzerinde bulunmayan küçük ölçekli şehirler yerel etkilidir.

Anahtar Kavram

Şehirlerin sahip oldukları fonksiyonel özelliklere (idari, dini, tarım vb.) bağlı olarak küresel, bölgesel veya yerel düzeyde etki alanlarına sahip olması.

Soru 225Soru →

Türkiye'deki bölgesel kalkınma projelerinin her biri, uygulandığı bölgenin kendine özgü coğrafi, ekonomik ve sosyal koşulları dikkate alınarak farklı temel hedeflerle planlanmıştır.

Aşağıda verilen bölgesel kalkınma projelerini, bu projelerin hayata geçirilmesindeki temel hedefleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Yeşilırmak Havzası Gelişim Projesi (YHGP) havzadaki erozyon kontrolü ve çevre planlaması hedefiyle; Zonguldak, Bartın, Karabük Projesi (ZBKP) demir-çelik sanayi ve kömür madenciliğinde modernizasyon hedefiyle; Doğu Karadeniz Projesi (DOKAP) yaylacılık, turizm ve kırsal kalkınma hedefiyle; Konya Ovası Projesi (KOP) ise tarımsal sulama ve nadas alanlarının azaltılması hedefiyle eşleşmektedir.

Bölgesel kalkınma projeleri coğrafi koşullar ve sorunlar doğrultusunda şekillenmiştir: YHGP akarsu havzası yönetimi ve erozyon kontrolüyle; ZBKP taş kömürü ve demir-çelik sanayisinin modernizasyonu ve istihdam çeşitliliğiyle; DOKAP yaylacılık, ulaşım ve kırsal turizm potansiyeliyle; KOP ise kurak bölgede sulamanın yaygınlaştırılması ve nadasın azaltılmasıyla eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Yeşilırmak Havzası Gelişim Projesi'nin temel amacını analiz etmek.

YHGP'nin akarsu akış rejimi, taşkın kontrolü, toprak erozyonu ve çevre yönetimi üzerine odaklandığı belirlenir. Bu hedefler akarsu havzasında erozyon kontrolü, taşkın önleme ve akış rejiminin iyileştirilmesine yönelik entegre çevre ve kaynak planlaması yapma ifadesiyle eşleşir.

Havza projelerinin öncelikli hedefleri ekolojik ve havza bazlı çevresel yönetimdir.

2

Zonguldak, Bartın, Karabük Projesi'nin odaklandığı ekonomik sektörü incelemek.

ZBKP'nin madencilik (taş kömürü) ve ağır sanayi (demir-çelik) ağırlıklı yapının modernizasyonuna ve istihdamı çeşitlendirmeye odaklandığı belirlenir. Bu durum, bölgedeki mevcut sanayi tesislerinin modernizasyonunu sağlayarak kömür madenciliğine olan bağımlılığı azaltmak ifadesiyle eşleşir.

ZBKP bölgedeki monokültür niteliğindeki ağır sanayiyi dönüştürmeyi amaçlamaktadır.

3

Doğu Karadeniz Projesi'nin temel kalkınma hedeflerini değerlendirmek.

DOKAP kapsamında turizmin (özellikle yayla turizminin) ve ulaşım olanaklerinin geliştirilmesinin öne çıktığı saptanır. Bu özellikler, yaylacılık ve kültür turizmi potansiyelini değerlendirerek kırsal kesimdeki ekonomik yapıyı çeşitlendirmek ve bölge içi ulaşım bağlantılarını kuvvetlendirmek ifadesiyle eşleşir.

Doğu Karadeniz'in engebeli topoğrafyası ve turizm potansiyeli bu yönde bir eşleştirmeyi doğrular.

4

Konya Ovası Projesi'nin çözmeyi amaçladığı temel sorunu belirlemek.

KOP'un bölgedeki kuraklık nedeniyle sulamaya ve tarımsal verimliliği artırarak nadası azaltmaya odaklandığı tespit edilir. Bu hedef, su kaynaklarının verimli kullanımı ve tarımsal sulama altyapısının geliştirilmesiyle nadas alanlarını azaltmak ifadesiyle eşleşir.

İç Anadolu Bölgesi'ndeki en büyük sorun tarımda sulama yetersizliğidir ve KOP doğrudan buna odaklanmıştır.

Anahtar Kavram

Bölgesel kalkınma projelerinin (DOKAP, KOP, YHGP, ZBKP) coğrafi potansiyeller ve bölgesel sorunlar çerçevesinde belirlenen özel amaçları ve işlevsel bölge planlaması kapsamındaki rolleri.

Soru 226Soru →

İslam inanç esaslarında iman-bilgi ilişkisi bağlamında kullanılan aşağıdaki kavramları doğru tanımlarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Tasdik kavramı 'Dinin inanç esaslarının kalpten doğrulanıp onaylanması' tanımıyla, İkrar kavramı 'İnanç esaslarının dil ile söylenip açıklanması' tanımıyla, Marifet kavramı 'Allah ve dinî konular hakkında doğru ve derin bilgiye ulaşılması' tanımıyla, Taklidi İman ise 'Bir delile dayanmaksızın, sadece taklit ve çevrenin etkisiyle inanılması' tanımıyla eşleşir.

İslam inanç esaslarında iman-bilgi ilişkisinde kullanılan temel kavramlar kalbî onay (tasdik), dil ile beyan (ikrar), derin bilgi (marifet) ve delilsiz taklit yoluyla inanma (taklidi iman) olarak ayrışır. Doğru eşleştirme bu tanımlara dayanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Kavramların temel sözlük ve terim karşılıklarını belirlemek.

Tasdik kavramının kalbî doğrulamayı, ikrarın sözel beyanı, marifetin derin bilgiyi ve taklidi imanın ise delilsiz inanmayı temsil ettiğini saptamak.

Eşleştirmenin doğru şekilde kurulabilmesi için her kavramın tanımının bilinmesi gerekir.

2

Kavramları uygun açıklamalarla eşleştirmek.

Tasdik-kalp doğrulaması, İkrar-dil beyanı, Marifet-derin bilgi, Taklidi İman-taklit ile inanma şeklinde eşleşmeleri tamamlamak.

Her bir kavramı kendi terim anlamına en uygun açıklama cümlesiyle birleştirmek.

Anahtar Kavram

İman ve bilgi ilişkisinde temel kavramların tanımları

Tahmini Süre:45s

Soru 227Soru →

Aşağıda verilen âşık edebiyatı dörtlüklerini, hece ölçüsü, üslup ve tema özelliklerini dikkate alarak sağdaki uygun nazım biçimi ve türü eşleştirmeleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Suna yolların bakarım dörtlüğü '8'li hece ölçüsüyle söylenmiş, lirik temalı bir güzelleme (Semai)'; Kalktı göç eyledi dörtlüğü '11'li hece ölçüsüyle söylenmiş, kahramanlık temalı bir koçaklama'; Ormanda büyüyen dörtlüğü '11'li hece ölçüsüyle söylenmiş, eleştirel temalı bir taşlama'; Bre ağalar dörtlüğü '8'li hece ölçüsüyle söylenmiş, bre ünlemini barındıran varsağı' ile eşleşir.

Dörtlüklerin hece ölçüleri sayıldığında ve temaları incelendiğinde; 'Suna yolların bakarım' lirik temalı ve 8 heceli olup Güzelleme (Semai) ile, 'Kalktı göç eyledi' epik temalı ve 11 heceli olup Koçaklama ile, 'Ormanda büyüyen' eleştirel temalı ve 11 heceli olup Taşlama ile, 'Bre ağalar bre beyler' ise barındırdığı nida ve 8 heceli yapısıyla Varsağı ile doğru eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Dörtlüklerin hece sayılarını belirlemek

Birinci ve dördüncü dörtlükler 8'li hece ölçüsüyle; ikinci ve üçüncü dörtlükler ise 11'li hece ölçüsüyle yazılmıştır.

Âşık edebiyatında hece sayısı (8'li veya 11'li olması), semai/varsağı ile koşma biçimlerini birbirinden ayırmada ilk temel adımdır.

2

Dörtlüklerin tema ve anahtar sözcüklerini incelemek

Birinci dörtlükte aşk ve ayrılık (suna, yarim), ikinci dörtlükte kahramanlık ve göç (Avşar elleri, yollar bizimdir), üçüncü dörtlükte toplumsal eleştiri (seyran beğenmez, yaran beğenmez), dördüncü dörtlükte ise 'bre' ünlemiyle birlikte felekten şikayet/yiğitçe eda tespit edilir.

Şiirlerin işledikleri temalar ve barındırdıkları biçimsel ünlemler, nazım türünü (güzelleme, koçaklama, taşlama) veya özel nazım biçimini (varsağı) belirlemeyi sağlar.

3

Hece ölçüsü ile temaları birleştirerek eşleştirmeyi tamamlamak

Suna yolların bakarım (8 heceli + lirik) -> Güzelleme/Semai; Kalktı göç eyledi (11 heceli + epik) -> Koçaklama; Ormanda büyüyen (11 heceli + eleştiri) -> Taşlama; Bre ağalar (8 heceli + 'bre') -> Varsağı eşleştirmesi yapılır.

Elde edilen yapısal (hece ölçüsü) ve tematik (nazım türü) veriler, sağ sütundaki tanımlarla bire bir örtüşür.

Anahtar Kavram

Âşık edebiyatı nazım biçimlerini (koşma, semai, varsağı) hece ölçüsü, üslup ve nazım türlerine (güzelleme, koçaklama, taşlama) göre ayırt edebilme.

Soru 228Soru →

Aşağıda, Tanzimat Edebiyatının oluşum sürecinde rol oynayan kültürel veya kurumsal gelişmeler ile bunların Türk edebiyatının genel özelliklerine olan yansımaları verilmiştir. Sol sütundaki gelişmeleri, sağ sütundaki doğru edebi sonuçlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Tercüme Odası'nın kurulması 'yeni bir aydın kuşağının yetişmesi ve Batılı kavramların aktarılması' ile; ilk özel gazetelerin çıkarılması 'kamuoyu oluşturma ve sade nesrin gelişimi' ile; Encümen-i Dâniş'in faaliyeti 'sade dille yazılmış öğretici metinlerin teşvik edilmesi' ile; eski nazım şekillerinde yeni temaların işlenmesi ise 'biçimde geleneksel kalınırken özde yenilenme yaşanması' ile eşleşmektedir.

Tercüme Odası, Batılı kavramları aktararak yeni aydın kuşağını yetiştirmiştir. Gazeteler, sade nesrin gelişimini desteklemiş ve edebi eserleri halka ulaştırmıştır. Encümen-i Dâniş, sade dille ders ve bilim kitapları hazırlayarak öğretici nesrin önünü açmıştır. Eski nazım şekilleriyle yeni kavramların işlenmesi ise biçimde geleneksel, içerikte yenilikçi olunduğunu gösterir.

Adım Adım Çözüm

1

Tercüme Odası'nın işlevini ve Tanzimat edebiyatının oluşumundaki rolünü değerlendirmek.

Tercüme Odası, Osmanlı aydınlarının yabancı dil öğrendiği ve Batı'daki edebi, felsefi ve siyasi birikimi Osmanlı kültür hayatına aktardığı temel kurumdur.

Edebi oluşumun fikri altyapısının nerede kurulduğunu belirlemek için.

2

Gazeteciliğin Tanzimat edebiyatının genel özellikleri üzerindeki etkisini incelemek.

İlk özel gazeteler, edebiyatın halkı eğitme ve kamuoyu oluşturma işlevini üstlenmesini sağlamış, sade nesrin gelişimini doğrudan etkilemiştir.

Edebiyatın toplumsal yayılım kanallarını ve dilin sadeleşme sürecini anlamak için.

3

Encümen-i Dâniş'in edebi ve bilimsel amaçlarını analiz etmek.

Bu bilim kurulu, halkın anlayacağı dilde sade fen, tarih ve edebiyat ders kitapları hazırlatarak öğretici nesir dilinin yerleşmesini ve yaygınlaşmasını amaçlamıştır.

Öğretici metinlerin gelişiminde kurumsal çabaların payını tespit etmek için.

4

Biçim ve içerik arasındaki ikiliğin estetik yansımasını çözümlemek.

Yeni kavramların (hürriyet, vatan) klasik nazım şekilleriyle (gazel, kaside) yazılması, Tanzimat sanatçılarının biçimsel gelenekten kopamadıklarını gösterir.

Tanzimat edebiyatının en belirgin özelliklerinden biri olan gelenekle yenilik arasındaki çatışmayı saptamak için.

Anahtar Kavram

Tanzimat edebiyatının oluşumu, hazırlık dönemi kurumları (gazete, Tercüme Odası, Encümen-i Daniş) ve genel estetik özellikleri.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 229Soru →

Toplumsal yapıyı oluşturan temel manevi unsurları kavramsal düzeyde bilmek sosyolojik analizler için son derece önemlidir.

Buna göre, sol sütunda verilen toplumsal yapı unsurlarını sağ sütundaki doğru tanımlarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Toplumsal Statü kavramı bireyin toplumdaki pozisyonuyla; Toplumsal Rol kavramı statüye bağlı beklenen davranışlarla; Toplumsal Değer kavramı neyin iyi ve doğru olduğuna dair soyut inançlarla; Toplumsal Norm kavramı ise yaptırımlı somut kurallarla eşleşmektedir.

Toplumsal yapıyı oluşturan temel ögelerden statü konumu, rol davranışı, değer soyut yönelimleri, norm ise yaptırımı olan kuralları temsil etmektedir. Doğru eşleştirme bu tanımları tam olarak yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Toplumsal statü kavramının tanımını belirleme

Statü, bireyin toplumda işgal ettiği konum veya pozisyondur. Bu nedenle 'Toplumsal Statü', 'Bireyin toplumda işgal ettiği konum veya edindiği toplumsal pozisyondur.' tanımıyla eşleşir.

Kavramsal tanım eşleştirmesi yapmak.

2

Toplumsal rol kavramının tanımını belirleme

Rol, statüye bağlı olarak bireyden beklenen davranıştır. Bu yüzden 'Toplumsal Rol', 'Bireyin sahip olduğu toplumsal konuma uygun olarak kendisinden beklenen davranışsal kalıplardır.' tanımıyla eşleşir.

Statü ile rol arasındaki ilişkiyi kurmak.

3

Toplumsal değer kavramının tanımını belirleme

Değerler, toplumsal hayatın genel çerçevesini belirleyen soyut inançlardır. 'Toplumsal Değer', 'Toplumda neyin doğru, iyi ve arzulanan olduğunu belirten, ortaklaşa kabul gören soyut inanç ve ilkelerdir.' tanımıyla eşleşir.

Manevi yapının soyut unsurlarını ayırt etmek.

4

Toplumsal norm kavramının tanımını belirleme

Normlar, yaptırımlı kurallardır. 'Toplumsal Norm', 'Bireylerin toplumsal ilişkilerde uyması gereken, yaptırımlarla desteklenmiş somut davranış kurallarıdır.' tanımıyla eşleşir.

Değerlerin somut kurallara dönüşme biçimini tespit etmek.

Anahtar Kavram

Toplumsal Yapının Unsurları (Statü, Rol, Değer, Norm)

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 230Soru →

Tanzimat I. Dönem Türk edebiyatında yeni edebî türlerin ilk örnekleri verilmiş ve edebî hayata yön veren kuramsal tartışmalar yaşanmıştır. Aşağıdaki sol sütunda verilen eserleri, sağ sütunda yer alan edebiyat tarihimizdeki önemleriyle doğru biçimde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Tercüme-i Manzume eseri Fransız şairlerinden yapılan ilk şiir çevirileriyle; Mukaddime-i Tercüman-ı Ahval eseri gazetenin işlevini ele alan ilk makaleyle; Tahrib-i Harabat eseri Harabat antolojisine yönelik ilk sistemli eleştiriyle; Defter-i A'mâl eseri ise batılı tarzdaki anı türünün özellikleriyle eşleşmelidir.

Sol sütundaki eserlerin edebiyat tarihindeki karşılıkları sırasıyla şu şekildedir: Tercüme-i Manzume batı tarzı ilk şiir çevirisidir; Mukaddime-i Tercüman-ı Ahval ilk edebî makaledir; Tahrib-i Harabat ilk sistemli eleştiri kitabıdır; Defter-i A'mâl ise batılı tarzdaki ilk anı örneklerindendir. Bu eşleştirme edebiyat tarihi gerçekleriyle tam olarak örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Sol sütunda verilen Tercüme-i Manzume eserinin edebiyat tarihindeki yerini ve işlevini belirlemek.

Bu eserin Şinasi tarafından Fransız şairlerinden yapılan ilk şiir çevirileri olduğu ve yeni kavramları Türk şiirine kazandırdığı tespit edilir. Dolayısıyla bu eser, Fransız şairlerinden yapılan çevirileri içeren ifadeyle eşleşir.

Eserlerin yazılış amaçlarını ve içeriklerini edebiyat tarihi bilgisiyle ilişkilendirmek.

2

Mukaddime-i Tercüman-ı Ahval metninin türünü ve önemini analiz etmek.

Bu metnin ilk özel gazete olan Tercüman-ı Ahval'in mukaddimesi (önsözü) olduğu, ilk makale örneği kabul edildiği ve dilin sadeleşmesi ile gazetenin halkı eğitme görevini vurguladığı belirlenir.

Tanzimat I. Dönem öğretici metinlerinin ve gazeteciliğinin ilklerini tanımak.

3

Tahrib-i Harabat eserinin kaleme alınma gerekçesini ve niteliğini incelemek.

Namık Kemal'in, Ziya Paşa'nın divan edebiyatını yücelten Harabat antolojisine karşı kaleme aldığı ilk sistemli edebî eleştiri olduğu saptanır.

Tanzimat I. Dönem sanatçılarının kendi aralarındaki edebî tartışmaları ve eleştiri türündeki gelişmeleri kavramak.

4

Defter-i A'mâl adlı eserin türsel özelliklerini değerlendirmek.

Ziya Paşa'nın çocukluk anılarını Batı tarzı otobiyografik anlatımlardan esinlenerek kaleme aldığı anı türündeki eser olduğu belirlenir.

Dönemin anı türündeki önemli eserlerini ve bunların esin kaynaklarını ayırt etmek.

Anahtar Kavram

Tanzimat I. Dönem eserlerinin türleri, edebiyat tarihindeki önemi ve sanatçı-eser ilişkisi.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 231Soru →

İslam'da ibadetin mahiyeti, bireysel ve toplumsal amaçları ile yakından ilişkilidir. Aşağıda verilen kavramları, bu kavramların İslam'daki anlamlarını ve ibadetin amacına yönelik işlevlerini ifade eden açıklamalarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Gayetü'l-gayât kavramı kulun Rabb'ine minnettarlık sunarak O'nun rızasını hedeflediği en üst noktayı bildiren açıklamayla; ubudiyet kavramı hayatın her anında Yaratıcı'ya mutlak itaat bilincini taşıyan açıklamayla; ihlas kavramı ibadetleri dünyevi çıkarlardan ve riyadan arındırıp sadece Allah için yapma açıklamasıyla; salih amel kavramı ise ibadetlerin topluma faydalı eylemlere dönüşmesi açıklamasıyla eşleşmelidir.

Gayetü'l-gayât ibadetin en son ve en yüce amacı olan Allah rızasına ulaşmayı; ubudiyet hayatın tamamını kapsayan mutlak boyun eğmeyi; ihlas niyetin riyadan uzak ve sadece Allah için olmasını; salih amel ise ibadetlerin faydalı toplumsal davranışlara dönüşmesini ifade ettiği için doğru eşleşmeler sırasıyla bu şekildedir.

Adım Adım Çözüm

1

Gayetü'l-gayât kavramının kelime ve terim anlamını analiz ederek ibadetin nihai hedefi ile olan ilişkisini kurun.

Bu kavramın ibadetlerin odaklandığı en üst nokta ve Rabb'e minnettarlık açıklamasıyla örtüştüğü görülür.

Gayetü'l-gayât, ibadetlerin en genel ve nihai amacı olan Allah rızasını ve şükrünü ifade eder.

2

Ubudiyet kavramının süreklilik bildiren kulluk anlamını değerlendirip ritüelleri de kapsayan geniş yaşam şuurunu inceleyin.

Bu kavramın hayatın her anında Yaratıcı'nın gözetiminde mutlak itaat açıklamasıyla uyuştuğu saptanır.

Ubudiyet, anlık eylemlerin ötesinde kesintisiz bir teslimiyet ve itaat bilincidir.

3

İhlas kavramının niyet samimiyeti ve riyadan arınmışlık yönünü gözden geçirin.

Bu kavramın ibadetlerin sadece Allah'ın hoşnutluğu için yapılması ve riyadan uzak durulması açıklamasıyla eşleştiği belirlenir.

İhlas, niyetin arı duru olması ve amelin içine yabancı unsurların karıştırılmamasıdır.

4

Salih amel kavramının ibadetlerin ahlaki ve toplumsal hayattaki dışa vurumu olan yönünü analiz edin.

Bu kavramın ibadetlerin ahlaki disiplin yoluyla faydalı toplumsal eylemlere dönüşmesi açıklamasıyla eşleştiği görülür.

Salih amel, ibadetin bireydeki ahlaki dönüşümünün eylemsel ve yararlı biçimde ortaya konmasıdır.

Anahtar Kavram

İslam'da İbadet ve İbadetin Amacı

Soru 232Soru →

Aşağıda din kurumunun toplumsal hayattaki bazı işlevleri ile bu işlevlerin sosyolojik açıklamaları verilmiştir. Soldaki işlevleri, sağdaki en uygun sosyolojik açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bütünleştirici İşlev - Toplumun ortak değerlerini ibadet ve törenler aracılığıyla canlı tutarak bireyler arasındaki aidiyet ve dayanışma duygularını kuvvetlendirmek; Düzenleyici (Kontrol) İşlevi - Günah, sevap, helal gibi dini yaptırımlarla toplumsal normları destekleyip bireysel sapmaları önleyerek asayişi korumak; Anlam Kazandırıcı İşlev - Ölüm, ağır hastalık veya afet gibi kriz anlarında insana teselli vererek varoluşsal boşluğa düşmesini engellemek; Meşrulaştırma İşlevi - Mevcut siyasi iktidarı veya toplumsal hiyerarşiyi ilahi bir iradeye dayandırarak sorgulanmaz hale getirmek.

Doğru eşleştirmede; bütünleştirici işlev dayanışma ve aidiyet ile; düzenleyici işlev dini yaptırımlar ve toplumsal normların korunması ile; anlam kazandırıcı işlev ölüm ve afet durumlarında teselli bulma ile; meşrulaştırma işlevi ise mevcut otoritenin veya hiyerarşinin kutsallık yoluyla onaylanması ile eşleşmektedir. Bu eşleştirmeler din kurumunun sosyolojik işlevlerinin temel tanımlarına tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Bütünleştirici işlevin sosyolojik tanımına odaklanılır. Bütünleşme, dayanışma ve ortak aidiyet kavramlarıyla ilişkili olduğundan, bu işlev ibadet ve törenlerin dayanışmayı artırmasını anlatan ifadeyle eşleştirilir.

Bütünleştirici İşlev ile dayanışmayı artırma açıklaması eşleşir.

Bütünleşmenin kelime anlamı ve sosyolojik tanımı toplumsal birliği sağlamaya yöneliktir.

2

Düzenleyici ve kontrol edici işleve bakılır. Toplumsal kontrol, bireylerin normlara uymasını sağlamak ve sapmaları denetlemektir. Bu nedenle, günah ve sevap gibi dini yaptırımlarla toplumsal normların korunmasını anlatan ifadeyle eşleştirilir.

Düzenleyici işlev ile normların korunması eşleşir.

Düzen ve kontrol, normlar ve yaptırımlar aracılığıyla gerçekleştirilir.

3

Anlam kazandırıcı işlev incelenir. İnsanın yaşamındaki acılara ve ölüme anlam bulma arayışı bu işlevin temelidir. Dolayısıyla ölüm ve afet gibi durumlarda teselli sağlama açıklamasıyla eşleşir.

Anlam kazandırıcı işlev ile kriz anlarında teselli bulma eşleşir.

Varoluşsal krizlere sunulan dini açıklamalar insana anlam duygusu verir.

4

Son olarak meşrulaştırma işlevi değerlendirilir. Meşrulaştırma, bir düzenin kabul edilebilir kılınmasıdır. Siyasi iktidarın veya hiyerarşisinin kutsal iradeye dayandırılması bu işlevle örtüşür.

Meşrulaştırma işlevi ile iktidarın sorgulanmaz kılınması eşleşir.

Siyasi ve toplumsal düzenin kutsal referanslarla onaylanması meşrulaştırma sürecidir.

Anahtar Kavram

Din Kurumunun Toplumsal İşlevleri

Soru 233Soru →

Aşağıda sol sütunda sembolik mantık dilinde verilen önermeleri, doğruluk tablosu ile denetlendiklerinde gösterdikleri özelliklere göre sağ sütundaki uygun mantıksal nitelendirmelerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki

p \rightarrow (q \rightarrow p)

önermesi tüm satırlarda doğru (

D

) değeri alarak geçerli ve tutarlı olan durumla;

\sim (p \vee \sim p)

önermesi tüm satırlarda yanlış (

Y

) değeri alarak tutarsız olan durumla;

\sim p \wedge q

önermesi ise bazı satırlarda doğru (

D

), bazı satırlarda yanlış (

Y

) değeri alarak tutarlı ama geçersiz olan durumla eşleşir.

p \rightarrow (q \rightarrow p)

önermesi tablonun her satırında doğru (

D

) değeri alarak geçerlilik ve tutarlılık şartını yerine getirir.

\sim (p \vee \sim p)

önermesi hiçbir satırda doğru (

D

) alamayıp tüm satırlarda yanlış (

Y

) değerini alarak tutarsız olur.

\sim p \wedge q

önermesi ise tek bir satırda doğru (

D

) ve diğer satırlarda yanlış (

Y

) değer alarak tutarlı ancak geçersiz olur.

Adım Adım Çözüm

1

p \rightarrow (q \rightarrow p)

önermesinin doğruluk tablosundaki değerlerini hesaplama.

Doğruluk tablosunda:

$p$	$q$	$q \rightarrow p$	$p \rightarrow (q \rightarrow p)$
D	D	D	D
D	Y	D	D
Y	D	Y	D
Y	Y	D	D

Ana eklem olan koşul ekleminin tüm satırlarda doğru (

D

) değerini aldığını ve bu nedenle önermenin hem tutarlı hem geçerli olduğunu doğrulamak.

2

\sim (p \vee \sim p)

önermesinin doğruluk tablosundaki değerlerini hesaplama.

Doğruluk tablosunda:

$p$	$\sim p$	$p \vee \sim p$	$\sim (p \vee \sim p)$
D	Y	D	Y
Y	D	D	Y

Ana eklem olan değilleme ekleminin tüm satırlarda yanlış (

Y

) değerini aldığını ve bu nedenle önermenin tutarsız olduğunu doğrulamak.

3

\sim p \wedge q

önermesinin doğruluk tablosundaki değerlerini hesaplama.

Doğruluk tablosunda:

$p$	$q$	$\sim p$	$\sim p \wedge q$
D	D	Y	Y
D	Y	Y	Y
Y	D	D	D
Y	Y	D	Y

Ana eklem olan tümel evetleme ekleminin üçüncü satırda doğru (

D

), diğer satırlarda yanlış (

Y

) değerini aldığını, böylece önermenin tutarlı ancak geçersiz olduğunu doğrulamak.

Anahtar Kavram

Doğruluk tablosu yöntemiyle önermelerin geçerlilik, tutarlılık ve tutarsızlık durumlarının belirlenmesi.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 234Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen kavram çiftlerini, sağ sütundaki kavramlar arası ilişki tanımlarıyla doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

"Gül ve Çiçek" çifti "İki kavramdan sadece birinin, diğerinin bütün elemanlarını kaplamına almasıyla kurulan ilişki türü" ile; "Mimar ve Kadın" çifti "İki kavramdan her birinin, diğerinin bazı elemanlarını kaplamına almasıyla kurulan ilişki türü" ile; "Metal ve Tahta" çifti "İki kavramdan hiçbirinin, diğerinin hiçbir elemanını kaplamına almamasıyla kurulan ilişki türü" ile; "İnsan ve Düşünen" çifti ise "İki kavramdan her birinin, diğerinin bütün elemanlarını kaplamına almasıyla kurulan ilişki türü" ile eşleşmelidir.

Kavramlar arası ilişkilerde; "Gül ve Çiçek" çifti birinin diğerinin tamamını kapsaması nedeniyle tam girişimlikle; "Mimar ve Kadın" çifti karşılıklı kısmi örtüşme nedeniyle eksik girişimlikle; "Metal ve Tahta" çifti ortak eleman olmaması nedeniyle ayrıklıkla; "İnsan ve Düşünen" çifti ise karşılıklı tam örtüşme nedeniyle eşitlik ilişkisiyle eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

"Gül" ve "Çiçek" kavramlarının kaplam ilişkisi incelenir.

Gülün tüm elemanlarının çiçek olduğu, ancak çiçeğin sadece bazı elemanlarının gül olduğu görülür. Bu durum tam girişimlik ilişkisinin tanımıdır.

Kavramlardan birinin diğerinin bütün kaplamını içermesi ilişkisini tespit etmek için.

2

"Mimar" ve "Kadın" kavramlarının kaplam ilişkisi incelenir.

Bazı mimarların kadın, bazı kadınların ise mimar olduğu tespit edilir. Bu durum eksik girişimlik ilişkisinin tanımıdır.

İki kavramın karşılıklı olarak sadece bazı elemanlarda kesiştiğini tespit etmek için.

3

"Metal" ve "Tahta" kavramlarının kaplam ilişkisi incelenir.

Hiçbir metalin tahta olmadığı ve hiçbir tahtanın metal olmadığı görülür. Bu durum ayrıklık ilişkisinin tanımıdır.

Kavramların kaplamlarının tamamen bağımsız olduğunu belirlemek için.

4

"İnsan" ve "Düşünen" kavramlarının kaplam ilişkisi incelenir.

Mantıksal açıdan her insanın düşünen ve her düşünenin insan olduğu kabul edilir. Bu durum eşitlik ilişkisinin tanımıdır.

İki kavramın kaplamlarının birebir örtüştüğünü belirlemek için.

Anahtar Kavram

Kavramlar Arası İlişkiler (Eşitlik, Ayrıklık, Tam Girişimlik, Eksik Girişimlik)

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 235Soru →

Halk edebiyatının biçimsel özellikleri ve bu geleneğe ait kavramlar Türk edebiyatı tarihi açısından büyük önem taşımaktadır. Aşağıda verilen halk edebiyatı kavramlarını bu kavramların açıklamalarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Conk kavramı aşıkların şiirlerini kaydettikleri defterlerle; tapşırma kavramı şairlerin son dörtlükte mahlaslarını kullanmalarıyla; yarım kafiye tek ses benzerliğine dayanan uyak türüyle; hece ölçüsü ise dizelerdeki hece sayılarının eşitliğine dayanan ritim unsuruyla e��leşmelidir.

Eşleştirmelerin tümü kavramların halk edebiyatındaki tanım ve işlevlerine dayanmaktadır. Conk defterleri şiirlerin toplandığı yerdir; tapşırma mahlas geleneğidir; yarım kafiye temel ahenk unsurudur; hece ölçüsü ise ritim biçimidir.

Adım Adım Çözüm

1

Conk kavramının tanımını belirleme

Aşıkların şiirlerini kaydettiği deri kaplı, aşağıdan yukarıya açılan defterlerin conk olduğunu belirleme

Halk edebiyatında yazılı tek kaynak niteliği taşıyan bu defterlerin adını doğru tanımlamak için

2

Tapşırma teriminin işlevini bulma

Tapşırmanın halk şairlerinin şiirlerinde mahlas kullanma geleneği olduğunu belirleme

Divan edebiyatındaki 'mahlas edinme/kullanma' kavramının halk edebiyatındaki karşılığını tespit etmek için

3

Yarım kafiye ve hece ölçüsü gibi teknik kavramları tanımlama

Yarım kafiyenin tek ses benzerliği, hece ölçüsünün ise milli hece eşitliği ritmi olduğunu eşleştirme

Halk şiirinin ahenk ve biçim özelliklerinin temel taşlarını ayırt etmek için

Anahtar Kavram

Halk Edebiyatının Genel Özellikleri ve Kavramları

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 236Soru →

Yüklemler mantığında çözümleyici çizelge (semantik tablo) yöntemiyle yapılan denetleme ve özelleme işlemlerine dair sol sütunda verilen durumları, sağ sütundaki en doğru açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Tikel özelleme için yolda geçmeyen yeni bir ad sembolü seçilir; tümel özelleme için yolda geçmiş olan veya yeni bir ad sembolü seçilebilir; hem tümel hem tikel niceleyici içeren bir yolda öncelikle tikel özelleme (yeni ad gerektiren işlem) yapılır; bir yolun kapatılması ise o yolda çelişik iki önermenin (

Fa

ve

\sim Fa

) bulunmasıyla gerçekleşir.

Eşleştirme, yüklemler mantığındaki çözümleyici çizelge kurallarına tam uyum göstermektedir. Tikel özelleme yeni ad sembolü gerektirir. Tümel özelleme mevcut veya yeni ad sembolüyle yapılabilir. Her iki niceleyici de bulunduğunda öncelik tikel özellemededir. Dalın kapatılması ise dalda çelişik iki önermenin bulunması durumudur.

Adım Adım Çözüm

1

Tikel özelleme (existential instantiation) kuralının ad sembolü seçimi kuralını analiz etmek.

Tikel özellemede yolda daha önce kullanılmamış yeni bir ad sembolünün seçilmesi gerektiği belirlenir.

Tikel niceleyici, belirli bir nesneyi işaret etse de bu nesnenin kimliği önceden bilinemeyeceğinden mantıksal geçerlilik için yeni bir ad sembolü kullanılmalıdır.

2

Tümel özelleme (universal instantiation) kuralının ad sembolü seçimi kuralını analiz etmek.

Tümel özellemede yolda daha önce geçmiş olan herhangi bir ad sembolünün veya yeni bir sembolün seçilebileceği belirlenir.

Tümel niceleyici evrendeki tüm elemanları kapsadığından, denetlemenin ilerlemesi ve çelişkilerin ortaya çıkarılması adına mevcut ad sembolleriyle de özelleme yapılabilir.

3

Çözümleyici çizelgede tümel ve tikel niceleyicilerin bir arada bulunması durumundaki öncelik kuralını incelemek.

Öncelikle tikel özelleme işleminin yapılması, ardından elde edilen ad sembolünün tümel özellemede kullanılması gerektiği belirlenir.

Eğer önce tümel özelleme yapılırsa, ardından yapılacak tikel özelleme yeni bir ad sembolü almak zorundadır. Bu durum, iki önermenin aynı ad sembolü üzerinden ilişkilendirilmesini engelleyerek hatalı denetlemeye yol açar.

4

Yolun kapatılması koşulunu belirlemek.

Aynı yol üzerinde

Fa

ve

\sim Fa

gibi çelişik iki önerme elde edildiğinde yolun kapatılacağı belirlenir.

Bir mantıksal yolun tutarsız olduğunu göstermek, o yolda çelişki barındıran önermelerin birlikte bulunmasıyla mümkündür.

Anahtar Kavram

Yüklemler mantığında çözümleyici çizelge kuralları, tümel ve tikel özelleme öncelik sırası ve ad adımı kuralları.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 237Soru →

Günümüzde gıda teknolojisi, biyogenetik ve çevre bilimlerindeki gelişmeler, beraberinde fıkhi ve kelami tartışmaları da getirmiştir. Dinî değerler ve temel ilkeler, bu yeni meselelerin çözümünde ve ahlaki sınırlarının çizilmesinde rehberlik etmektedir.

Aşağıda günümüzün güncel meseleleri ile bu meselelerin çözümünde esas alınan temel İslami ilkeler verilmiştir.

Sol sütundaki güncel meseleleri, sağ sütundaki en uygun İslami ilke ve sorumluluklarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Canlıların genetik yapısına müdahale edilmesi 'Fıtratı koruma ve ilahi düzene müdahale etmeme ilkesi' ile; ormanların yok edilmesi ve çevre tahribatı 'Emanet bilinci ve halifelik sorumluluğu' ile; gıdalardaki zararlı katkı maddeleri 'Helal ve tayyib beslenme düsturu' ile; su ve gıdanın aşırı tüketimi ise 'İsraf yasağı ve iktisat bilinci' ile eşleşmektedir.

Genetik müdahale fıtratı koruma ilkesiyle, ekolojik tahribat emanet bilinciyle, katkı maddeli gıdalar helal ve tayyib düsturuyla, aşırı kaynak tüketimi ise israf yasağı ile eşleşmektedir. Bu ilkeler güncel dini meselelerin çözümünde temel fıkhi ve kelami dayanakları oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1

Genetik müdahalelerin fıkhi boyutunu çözümleme.

Genetik yapının değiştirilerek yaratılış düzenine müdahale edilmesinin 'Fıtratı koruma' ilkesi çerçevesinde değerlendirildiği tespit edilir.

İslam, Allah'ın yarattığı doğal düzenin korunmasını ve fıtrata aykırı müdahalelerin yapılmamasını emreder.

2

Çevre sorunlarının dini temellerini analiz etme.

Doğanın korunması ve tahrip edilmemesi yükümlülüğünün 'Emanet bilinci' ve 'Halifelik sorumluluğu' ile örtüştüğü belirlenir.

İnsanoğlu yeryüzünün yöneticisi ve koruyucusu (halifesi) kılınmıştır ve doğa ona korumak üzere teslim edilmiş bir emanettir.

3

Gıda güvenliği ve katkı maddelerini fıkhi açıdan değerlendirme.

Zararlı gıdalardan kaçınıp temiz besinleri seçme gayretinin 'Helal ve tayyib' beslenme ilkesine dayandığı görülür.

Tayyib kavramı, gıdanın helal olmasının yanında temiz, sağlıklı, kaliteli ve doğal yapısını kaybetmemiş olmasını da kapsar.

4

Doğal kaynakların aşırı kullanımını dini açıdan değerlendirme.

Gereksiz tüketimin ve sınırsız harcamanın 'İsraf yasağı' kapsamına girdiği sonucuna ulaşılır.

İslam dini, miktarı ne olursa olsun kaynakların saçıp savrulmasını ve verimsiz tüketilmesini yasaklar.

Anahtar Kavram

İslam'ın Güncel Gıda, Genetik ve Çevre Sorunlarına Yaklaşımı ve Temel İlkeleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 238Soru →

Aşağıda İslam ahlakının kaynakları ve bu kaynakların ahlaki değerlerin oluşumundaki işlevlerine/örneklerine dair açıklamalar verilmiştir. Sol sütunda yer alan temel kaynakları, sağ sütundaki uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Vahiy (Kur'an-ı Kerim) ilahi bildirim ve nihai meşruiyet zeminini sunan açıklamayla; Sünnet peygamberin ahlakı tamamlamasına dair hadisle; Selim Akıl yaratılıştan gelen iyi ve kötüyü ayırt etme yetkinliğiyle; Örf ve Âdet ise dinin ilkelerine aykırı olmayan toplumsal alışkanlıkları ifade eden ayetteki iyilik (örf) kavramıyla eşleşir.

Vahiy (Kur'an-ı Kerim), evrensel ahlaki buyrukları sunan ilahi bildirim açıklamasıyla; Sünnet, Hz. Peygamber'in ahlaki örnekliğini yansıtan hadis mealiyle; Selim Akıl, fıtraten iyi ve kötüyü ayırt etme yetisiyle; Örf ve Âdet ise dine aykırı olmayan toplumsal gelenekleri ifade eden iyilik (örf) ayetiyle doğru olarak eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Vahiy kavramının ahlaki boyutunu analiz etmek.

Vahyin ahlakın nihai kaynağı ve evrensel emirlerin (adalet, iyilik) bildiricisi olduğu belirlenir. Bu tanım, Nahl Suresi 90. ayeti içeren açıklamayla eşleşir.

İslam ahlakında iyi ve kötünün nihai belirleyicisinin vahiy olduğunu anlamak için.

2

Sünnet kavramının ahlaki işlevini değerlendirmek.

Sünnetin, peygamberin ahlaki davranışlarının pratik örneklik oluşturmasını ifade ettiği anlaşılır. Bu ise ahlakı tamamlamak için gönderilen elçinin hadisini barındıran açıklamayla eşleşir.

Hz. Peygamber'in yaşayan Kur'an ahlakı rolünü tanımlamak için.

3

Selim akıl kavramının rolünü belirlemek.

Selim aklın, fıtratı koruyarak vahyin mesajlarını anlama ve iyi-kötü ayrımı yapma yetisi olduğu tespit edilir. Bu, zihinsel yetkinliği vurgulayan açıklamayla eşleşir.

Aklın ahlaki sorumluluk ve idrak üzerindeki rolünü ortaya koymak için.

4

Örf ve adet kaynağını çözümlemek.

Toplumda kabul gören, dinin özüne aykırı olmayan alışkanlıkların ahlakı desteklediği görülür. Bu da A'râf Suresi 199. ayetteki örf/iyilik vurgusuyla eşleşir.

Kültürel unsurların ahlak kaynakları arasındaki yerini doğrulamak için.

Anahtar Kavram

İslam Ahlakının Kaynakları

Soru 239Soru →

Klasik mantıkta önermelerin doğruluk değerleri ve nitelikleri korunarak gerçekleştirilen döndürme (düz döndürme ve ters döndürme) işlemleriyle ilgili sol sütundaki ifadeleri, sağ sütunda verilen doğru karşılıklarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki önermelerin döndürme karşılıklarıyla doğru eşleşmesi şu şekildedir: Birinci önermenin düz döndürmesi "Bazı hukukçular avukattır."; ikinci önermenin düz döndürmesi "Hiçbir sıvı metal değildir."; üçüncü önermenin ters döndürmesi yapılamaz; dördüncü önermenin ters döndürmesi ise "Bazı tatlı olmayanlar meyve olmayan değildir." ifadesidir.

Klasik mantık kuralları uyarınca düz döndürmede E-C-İ-B kuralı (E -> E, A -> I, I -> I, O -> Yok) ve ters döndürmede A-B-O-G kuralı (A -> A, E -> O, O -> O, I -> Yok) uygulanır. Bu kurallara göre yapılan tüm eşleştirmeler mantıksal açıdan geçerlidir.

Adım Adım Çözüm

1

"Her avukat hukukçudur." önermesinin düz döndürme kuralını belirleme

"Bazı hukukçular avukattır." önermesi elde edilir.

Tümel olumlu (A) önermenin düz döndürmesi tikel olumlu (I) olur. Nitelik değişmez, özne ile yüklem yer değiştirir.

2

"Hiçbir metal sıvı değildir." önermesinin düz döndürme kuralını belirleme

"Hiçbir sıvı metal değildir." önermesi elde edilir.

Tümel olumsuz (E) önermenin düz döndürmesi tümel olumsuz (E) olur. Nitelik ve nicelik değişmeden özne ile yüklem yer değiştirir.

3

"Bazı kuşlar yırtıcıdır." önermesinin ters döndürme kuralını belirleme

Ters döndürmesinin yapılamayacağı sonucuna varılır.

Klasik mantıkta tikel olumlu (I) önermelerin kurallara uygun geçerli bir ters döndürmesi yoktur.

4

"Bazı meyveler tatlı değildir." önermesinin ters döndürme kuralını belirleme

"Bazı tatlı olmayanlar meyve olmayan değildir." önermesi elde edilir.

Tikel olumsuz (O) önermenin ters döndürmesi yine tikel olumsuz (O) olur. Özne ve yüklemin karşıt halleri (olumsuzları) alınarak yerleri değiştirilir.

Anahtar Kavram

Önermelerde Döndürme Kuralları

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 240Soru →

Tanzimat Dönemi Türk tiyatrosu, gerek yapısal gerekse tematik özellikleriyle edebiyatımızda batılı anlamda bir dönüm noktasıdır. Aşağıda verilen Tanzimat Dönemi tiyatro eserlerini, karşılarında yer alan açıklamalarla doğru biçimde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Şair Evlenmesi eseri görücü usulü evliliği eleştiren töre komedisi açıklamasıyla, Vatan yahut Silistre eseri sahnelenen ilk oyun ve vatan sevgisi açıklamasıyla, Celalettin Harzemşah eseri tiyatro kuramını açıklayan ünlü ön söze sahip tarihi dram açıklamasıyla, Finten eseri ise Tanzimat ikinci döneminde Shakespeare etkisiyle yazılmış dram açıklamasıyla eşleşir.

Şair Evlenmesi yazılan ilk batılı töre komedisidir; Vatan yahut Silistre sahnelenen ilk tiyatrodur; Celalettin Harzemşah edebiyat kuramını açıklayan ünlü ön söze sahip tarihi dramdır; Finten ise Tanzimat ikinci döneminde İngiliz tiyatrosu etkisiyle yazılan sahne tekniğinden uzak bir dramdır. Bu eşleşmeler eserlerin edebi kimlikleriyle tam olarak örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Şair Evlenmesi oyununun ayırt edici özelliklerini tespit etme.

Bu oyun batılı anlamda yazılan ilk tiyatrodur ve görücü usulü evliliği eleştirir. Bu özellikler bizi ilk komedi tanımına götürür.

Yazılan ilk tiyatro yapıtının edebiyat tarihindeki yerini ve konusunu belirlemek için.

2

Vatan yahut Silistre oyununun önemini belirleme.

Gedikpaşa Tiyatrosu'nda sahnelenen ilk oyun olan bu eser, Kırım Savaşı'nı ve vatan sevgisini konu alır.

Sahnelenen ilk tiyatro eserinin ayırt edici konusunu ve edebiyat tarihindeki öncülüğünü eşleştirmek için.

3

Celalettin Harzemşah ve Finten eserlerini dönemlerine ve yapılarına göre ayırma.

Celalettin Harzemşah ünlü ön sözüyle bilinen okunmak amaçlı tarihi bir dramdır. Finten ise Tanzimat II. Dönem'de sahne tekniğinden uzak, Shakespeare esintileriyle yazılmış bir dramdır.

Tanzimat tiyatrosundaki okunmak için yazılan eserlerin teorik ve edebi niteliklerini ayırt etmek için.

Anahtar Kavram

Tanzimat Dönemi Türk tiyatrosunun öncü eserleri, türleri, temaları ve yapısal özellikleri.

Tahmini Süre:2m 0s

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram