Examkin

Tüm alıştırma soruları

1797 soru

Tüm türler8,734Çoktan seçmeli4,865Çoklu seçim1Doğru / Yanlış289Sayısal852Eşleştirme1,797Sıralama842Boşluk doldurma63Kısa cevap25
Soru 341Soru →

Sıvı çözeltilerin oluşumunda çözücü ve çözünen tanecikleri arasındaki zayıf etkileşimlerin türü ve gücü çözünme olayını belirler. Genel olarak "benzer benzeri çözer" kuralı geçerlidir. Buna göre, sol sütunda verilen karışımları, sağ sütunda verilen ve bu karışımlarda etkin olan baskın tanecikler arası etkileşim türleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

H2O(s)−CH3OH(s)H_2O(s) - CH_3OH(s) karışımı
H2O(s)−NaCl(k)H_2O(s) - NaCl(k) karışımı
CCl4(s)−I2(k)CCl_4(s) - I_2(k) karışımı
H2O(s)−HCl(g)H_2O(s) - HCl(g) karışımı

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Su ile metanol arasında hidrojen bağı; su ile sodyum klorür arasında iyon-dipol etkileşimi; karbon tetraklorür ile iyot arasında London kuvvetleri; su ile hidrojen klorür arasında ise dipol-dipol etkileşimi baskındır.
Su ve metanolün her ikisi de yapısında O-H bağı bulunduran polar moleküllerdir ve kendi aralarında hidrojen bağı oluştururlar. Sodyum klorür iyonik yapıda olduğundan polar su molekülleriyle iyon-dipol etkileşimi kurar. Karbon tetraklorür ve iyot apolar yapılı maddeler olduğundan aralarında yalnızca indüklenmiş dipol - indüklenmiş dipol (London) etkileşimi gerçekleşebilir. Hidrojen klorür ise polar olmasına karşın hidrojen bağı oluşturma şartını taşımadığı için suyla dipol-dipol etkileşimi kurar.

Adım Adım Çözüm

1
Karışımları oluşturan maddelerin kimyasal türlerini ve polar/apolar özelliklerini belirlemek.
H2OH_2O polar, CH3OHCH_3OH polar (O-H bağı içerir), NaClNaCl iyonik katı, CCl4CCl_4 apolar, I2I_2 apolar, HClHCl polar (H-F, H-O veya H-N bağı içermez) şeklinde sınıflandırılır.
Zayıf etkileşimlerin türünü belirleyebilmek için öncelikle taneciklerin yapısının çözümlenmesi gerekir.
2
Maddelerin bir araya gelmesiyle oluşan karışımlarda kurulacak en etkin zayıf etkileşim türlerini tespit etmek.
İki apolar arasında London; polar-polar arasında dipol-dipol veya hidrojen bağı; iyonik-polar arasında iyon-dipol etkileşimleri belirlenir.
Çözücü-çözünen etkileşimlerinin türü, çözünen ve çözücünün molekül içi bağ özelliklerine ve molekül geometrilerine bağlıdır.
3
Bulunan etkileşim türlerini sağ sütundaki seçeneklerle birebir eşleştirmek.
H2O−CH3OHH_2O - CH_3OH ile Hidrojen bağı; H2O−NaClH_2O - NaCl ile İyon-dipol; CCl4−I2CCl_4 - I_2 ile London kuvvetleri; H2O−HClH_2O - HCl ile Dipol-dipol eşleşmesi elde edilir.
Soruda istenen doğru eşleştirme kombinasyonunu tamamlamak.

Anahtar Kavram

Çözücü ve çözünen tanecikleri arasındaki zayıf etkileşimlerin sınıflandırılması.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 342Soru →

Aşağıda verilen karbon bileşikleri ile bu bileşiklerdeki karbon atomlarının yaptığı hibritleşme türlerini eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Eten (CH2=CH2CH_2=CH_2) molekülündeki karbon atomları
Asetilen (HC≡CHHC \equiv CH) molekülündeki karbon atomları
Metan (CH4CH_4) molekülündeki karbon atomu

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eten molekülündeki karbon atomları sp2sp^2 hibritleşmesiyle, asetilen molekülündeki karbon atomları spsp hibritleşmesiyle, metan molekülündeki karbon atomu ise sp3sp^3 hibritleşmesiyle eşleşir.
Metan molekülündeki karbon atomu 4 sigma bağına sahip olduğu için sp3sp^3, eten molekülündeki karbon atomları birer pi bağı içerip 3 doğrultuya sahip olduğu için sp2sp^2, asetilen molekülündeki karbon atomları ise ikişer pi bağı içerip 2 doğrultuya sahip olduğu için spsp hibritleşmesi yapmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Metan (CH4CH_4) molekülündeki karbon atomunun bağ yapısını belirleme.
Metan molekülünde karbon atomu 4 adet tekli sigma bağı yapar ve 4 doğrultusu bulunur. Bu nedenle karbon atomu sp3sp^3 hibritleşmesi yapmıştır.
Karbon atomu sadece tekli bağlar yaptığında tüm melez orbitaller sp3sp^3 karakterindedir.
2
Eten (CH2=CH2CH_2=CH_2) molekülündeki karbon atomlarının bağ yapısını inceleme.
Eten molekülünde karbonlar arasında ikili bağ bulunur. Karbon atomu 3 adet sigma bağı ve 1 adet pi bağı yapar. Doğrultu sayısı 3 olduğundan sp2sp^2 hibritleşmesi gerçekleşir.
Pi bağı oluşturan orbital melezleşmeye katılmadığından hibritleşme türü sp2sp^2 olur.
3
Asetilen (HC≡CHHC \equiv CH) molekülündeki karbon atomlarının bağ yapısını inceleme.
Asetilen molekülünde karbonlar arasında üçlü bağ bulunur. Karbon atomu 2 adet sigma bağı ve 2 adet pi bağı yapar. Doğrultu sayısı 2 olduğundan spsp hibritleşmesi gerçekleşir.
İki pi bağı oluşturan orbitaller melezleşmeye dahil edilmediği için geriye kalan orbitaller spsp hibriti oluşturur.

Anahtar Kavram

Karbon atomunun yaptığı pi bağlarının hibritleşmeye katılmadığı kuralı çerçevesinde, doğrultu sayısına bağlı olarak sp3sp^3, sp2sp^2 ve spsp hibritleşme türlerinin belirlenmesi.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 343Soru →

Bir kimyasal tepkimenin deney verilerinden yararlanarak reaktiflerin hız bağıntısındaki derecelerini belirlemek isteyen bir öğrenci, derişim değişimlerinin hız üzerindeki etkisini incelemektedir. Sol sütundaki gözlemler ile sağ sütundaki tepkime derecelerini eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Diğer reaktiflerin derişimi sabitken, bir reaktifin derişimi 2 katına çıkarıldığında tepkime hızının 2 katına çıkması
Diğer reaktiflerin derişimi sabitken, bir reaktifin derişimi 3 katına çıkarıldığında tepkime hızının 9 katına çıkması
Diğer reaktiflerin derişimi sabitken, bir reaktifin derişimi 2 katına çıkarıldığında tepkime hızının değişmemesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Derişimin 2 katına çıkıp hızın da 2 katına çıktığı gözlem 1. dereceyle; derişimin 3 katına çıkıp hızın 9 katına çıktığı gözlem 2. dereceyle; derişimin değişmesine rağmen hızın değişmediği gözlem ise 0. dereceyle eşleşir.
Derişimin 2 katına çıkıp hızın da 2 katına çıktığı gözlem 1. dereceyle; derişimin 3 katına çıkıp hızın 9 katına çıktığı gözlem 2. dereceyle; derişimin değişmesine rağmen hızın değişmediği gözlem ise 0. dereceyle eşleşmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk gözlemdeki hız ve derişim ilişkisini matematiksel olarak ifade etme.
Derişim 2 katına çıkınca hız da 2 katına çıktığından 2a=2⇒a=12^a = 2 \Rightarrow a = 1 bulunur.
Reaktifin hız bağıntısındaki üssünü (derecesini) bulmak için hızdaki değişimin derişimdeki değişime oranı üslü sayı olarak yazılır.
2
İkinci gözlemdeki hız ve derişim ilişkisini analiz etme.
Derişim 3 katına çıkınca hız 9 katına çıktığından 3b=9⇒b=23^b = 9 \Rightarrow b = 2 bulunur.
Hızdaki 9 katlık artış reaktifin derişiminin karesiyle orantılı olduğunu gösterir.
3
Üçüncü gözlemdeki hız ve derişim ilişkisini değerlendirme.
Derişim 2 katına çıktığında hız değişmediğinden (11 katına çıktığından) 2c=1⇒c=02^c = 1 \Rightarrow c = 0 bulunur.
Reaktif derişiminin değişmesi hızı etkilemiyorsa, o reaktif hız bağıntısında yer almaz ve derecesi sıfırdır.

Anahtar Kavram

Reaktiflerin derişimlerindeki değişimlerin hız üzerindeki etkisini inceleyerek her bir reaktifin hız bağıntısındaki derecesini belirleme.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 344Soru →

Aşağıda formülleri verilen moleküller ile bu moleküllerin merkez atomlarının VSEPR gösterimi ve molekül geometrisi eşleştirmelerini doğru şekilde tamamlayınız. (1H_{1}H, 5B_{5}B, 6C_{6}C, 8O_{8}O)

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

BH3BH_3 molekülü
CH4CH_4 molekülü
H2OH_2O molekülü

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

BH3 molekülü AX3 gösterimi ve Düzlem Üçgen geometrisiyle; CH4 molekülü AX4 gösterimi ve Düzgün Dörtyüzlü geometrisiyle; H2O molekülü AX2E2 gösterimi ve Kırık Doğru geometrisiyle eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmede; BH3 molekülü ortaklanmamış elektron içermediğinden AX3 gösterimine ve düzlem üçgen geometrisine sahiptir. CH4 molekülü 4 bağ yaptığı ve ortaklanmamış elektronu olmadığı için AX4 gösterimine ve düzgün dörtyüzlü geometrisine sahiptir. H2O molekülü ise 2 bağ ve 2 ortaklanmamış elektron çifti içerdiğinden AX2E2 gösterimine ve kırık doğru geometrisine sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1
Merkez atomların değerlik elektron sayılarını bulma
Bor (5B_{5}B) 2-3 dizilimiyle 3; Karbon (6C_{6}C) 2-4 dizilimiyle 4; Oksijen (8O_{8}O) 2-6 dizilimiyle 6 değerlik elektronuna sahiptir.
VSEPR gösterimi (AXnEmAX_nE_m) oluşturulurken merkez atomun toplam değerlik elektronlarının kaçının bağa katıldığını ve kaçının ortaklanmamı�� olarak kaldığını belirlemek gerekir.
2
Merkez atomun bağ yaptığı grup sayısını (X) ve ortaklanmamış elektron çifti sayısını (E) belirleme
BH3'te merkez atom 3 bağ yapar (X=3), ortaklanmamış elektronu yoktur (E=0). CH4'te merkez atom 4 bağ yapar (X=4), ortaklanmamış elektronu yoktur (E=0). H2O'da merkez atom 2 bağ yapar (X=2), 2 çift ortaklanmamış elektron taşır (E=2).
VSEPR gösteriminde A merkez atomu, X bağlı atomları (veya grupları), E ise merkez atomun ortaklanmamış elektron çiftlerini temsil eder.
3
Geometrik yapıları ve VSEPR formüllerini eşleştirme
BH3 için VSEPR AX3 olup molekül geometrisi düzlem üçgendir. CH4 için VSEPR AX4 olup molekül geometrisi düzgün dörtyüzlüdür. H2O için VSEPR AX2E2 olup molekül geometrisi kırık doğrudur.
Elde edilen X ve E değerleri doğrudan VSEPR formülünü verir ve bu formül de molekülün uzaydaki geometrik şeklini belirler.

Anahtar Kavram

VSEPR Gösterimi ve Molekül Geometrileri
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 345Soru →

Aşağıda formülleri verilen moleküller ile bu moleküllerin merkez atomlarının VSEPR gösterimi ve molekül geometrisi eşleştirmelerini doğru şekilde tamamlayınız. (1H_{1}H, 4Be_{4}Be, 5B_{5}B, 7N_{7}N, 8O_{8}O, 9F_{9}F, 17Cl_{17}Cl)

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

OF2OF_2 molekülü
NF3NF_3 molekülü
BF3BF_3 molekülü
BeCl2BeCl_2 molekülü

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

OF2OF_2 molekülü AX2E2AX_2E_2 / Kırık doğru, NF3NF_3 molekülü AX3EAX_3E / Üçgen piramit, BF3BF_3 molekülü AX3AX_3 / Üçgen düzlem, BeCl2BeCl_2 molekülü AX2AX_2 / Doğrusal ile eşleşir.
Moleküllerin merkez atomlarının değerlik elektron sayıları ve yaptıkları bağlar incelendiğinde; OF2OF_2 molekülü 2 bağ ve 2 ortaklanmamış elektron çifti içerdiğinden AX2E2AX_2E_2 gösterimine ve kırık doğru geometrisine sahiptir. NF3NF_3 molekülü 3 bağ ve 1 ortaklanmamış elektron çifti içerdiğinden AX3EAX_3E gösterimine ve üçgen piramit geometrisine sahiptir. BF3BF_3 molekülü 3 bağ içerip ortaklanmamış çift barındırmadığından AX3AX_3 gösterimine ve üçgen düzlem geometrisine sahiptir. BeCl2BeCl_2 molekülü ise 2 bağ içerip ortaklanmamış çift barındırmadığından AX2AX_2 gösterimine ve doğrusal geometriye sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen elementlerin atom numaralarından yararlanarak değerlik elektron sayılarını belirleme.
4Be:2_{4}Be: 2, 5B:3_{5}B: 3, 7N:5_{7}N: 5, 8O:6_{8}O: 6, 9F:7_{9}F: 7, 17Cl:7_{17}Cl: 7
Moleküllerin Lewis yapılarını ve VSEPR gösterimlerini bulmak için öncelikle merkez atomların ve bağlı grupların değerlik elektron sayıları belirlenmelidir.
2
Moleküllerin Lewis formüllerini çizerek merkez atomun bağ sayısını ve ortaklanmamış elektron çifti sayısını belirleme.
OF2OF_2 molekülünde merkez atom OO: 2 bağ, 2 ortaklanmamış çift. NF3NF_3 molekülünde merkez atom NN: 3 bağ, 1 ortaklanmamış çift. BF3BF_3 molekülünde merkez atom BB: 3 bağ, 0 ortaklanmamış çift. BeCl2BeCl_2 molekülünde merkez atom BeBe: 2 bağ, 0 ortaklanmamış çift.
VSEPR formülünde AA merkez atomu, XX bağlı atom grubunu, EE ise merkez atom üzerindeki ortaklanmamış elektron çiftini temsil ettiğinden bu sayıların belirlenmesi gerekir.
3
Belirlenen değerlere göre VSEPR gösterimlerini ve buna bağlı molekül geometrilerini eşleştirme.
OF2→AX2E2OF_2 \rightarrow AX_2E_2 (Kırık doğru), NF3→AX3ENF_3 \rightarrow AX_3E (Üçgen piramit), BF3→AX3BF_3 \rightarrow AX_3 (Üçgen düzlem), BeCl2→AX2BeCl_2 \rightarrow AX_2 (Doğrusal).
Her bir VSEPR gösterimi, kendine has bir molekül geometrisine ve bağ açısına sahiptir.

Anahtar Kavram

VSEPR Gösterimi ve Molekül Geometrileri
Soru 346Soru →

Organik bileşiklerin yapısında bulunan ve bu bileşiklere karakteristik fiziksel ve kimyasal özelliklerini kazandıran fonksiyonel gruplar ile bu gruplar�� içeren organik bileşik sınıflarının doğru eşleştirilmesi gerekmektedir.

Buna göre, sol sütunda verilen genel fonksiyonel grup gösterimlerini sağ sütundaki uygun organik bileşik sınıflarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

−OH-\text{OH}
−O−-\text{O}-
−CHO-\text{CHO}
−COOH-\text{COOH}

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki fonksiyonel gruplar sırasıyla şu bileşik sınıflarıyla eşleşir: −OH-\text{OH} grubu Alkoller ile, −O−-\text{O}- grubu Eterler ile, −CHO-\text{CHO} grubu Aldehitler ile ve −COOH-\text{COOH} grubu Karboksilik asitler ile eşleşmektedir.
Organik bileşiklerin sınıflandırılmasında fonksiyonel gruplar esas alınır. −OH-\text{OH} grubu alkolleri, −O−-\text{O}- grubu eterleri, −CHO-\text{CHO} grubu aldehitleri ve −COOH-\text{COOH} grubu ise karboksilik asitleri temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1
−OH-\text{OH} grubunun ait olduğu organik bileşik sınıfını belirleme
Alkoller sınıfı ile eşleşir.
Yapısında hidroksil (−OH-\text{OH}) grubu bulunduran ve bu grubun sp3 hibritleşmesi yapmış bir karbona bağlı olduğu bileşikler alkollerdir.
2
−O−-\text{O}- grubunun ait olduğu organik bileşik sınıfını belirleme
Eterler sınıfı ile eşleşir.
Bir oksijen atomuna iki alkil veya aril grubunun bağlanmasıyla oluşan −O−-\text{O}- yapısı eterlerin fonksiyonel grubudur.
3
−CHO-\text{CHO} grubunun ait olduğu organik bileşik sınıfını belirleme
Aldehitler sınıfı ile eşleşir.
Karbonil grubuna en az bir hidrojen atomunun bağlı olduğu −CHO-\text{CHO} yapısı aldehitleri tanımlar.
4
−COOH-\text{COOH} grubunun ait olduğu organik bileşik sınıfını belirleme
Karboksilik asitler sınıfı ile eşleşir.
Yapısında karboksil (−COOH-\text{COOH}) grubu bulunduran organik bileşikler karboksilik asit olarak sınıflandırılır.

Anahtar Kavram

Organik bileşiklerde fonksiyonel grupların tanınması ve ait oldukları bileşik sınıflarıyla doğru ilişkilendirilmesi.
Soru 347Soru →

Organik ve anorganik bileşiklerin ayırt edilmesinde kullanılan kriterler; içerdikleri bağ türleri, fiziksel ve kimyasal özellikler ile tarihsel sentez süreçleri açısından farklılıklar gösterir.

Buna göre, sol sütunda verilen kimyasal formülleri sağ s��tundaki özellikleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

NH4CNONH_4CNO
CH3COONaCH_3COONa
CCl4CCl_4
CaC2CaC_2

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Amonyum siyanat (NH4CNONH_4CNO) Wöhler sentezinde kullanılan anorganik bileşikle, sodyum asetat (CH3COONaCH_3COONa) organik tuzla, karbon tetraklorür (CCl4CCl_4) yanıcı olmayan polar kovalent bağlı organik bileşikle ve kalsiyum karbür (CaC2CaC_2) suyla asetilen gazı veren anorganik bileşikle eşleşir.
Her bileşik, formülündeki atomların bağ yapısı, fonksiyonel grupları ve kimyasal özellikleri doğrultusunda kendi sınıfına ait ayırt edici açıklamayla eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Amonyum siyanatın (NH4CNONH_4CNO) sınıfını ve tarihsel önemini belirleme.
Amonyum siyanat, yapısında iyonik ve kovalent bağlar içeren anorganik bir tuzdur. Friedrich Wöhler'in bu bileşiği ısıtarak üre elde etmesi, organik kimyanın başlangıcı kabul edilir. Bu nedenle birinci açıklama ile eşleşir.
Bileşiğin anorganik yapıda olmasına rağmen organik kimya tarihindeki sentez rolünü tespit etmek için.
2
Sodyum asetatın (CH3COONaCH_3COONa) kimyasal yapısını ve bağ özelliklerini analiz etme.
Sodyum asetat, asetik asidin sodyum metaliyle oluşturduğu bir organik tuzdur. Karboksilat iyonu (CH3COO−CH_3COO^-) organik kökenli olup sodyum iyonuyla (Na+Na^+) iyonik bağ yapar; kendi içinde ise kovalent bağlar içerir. Bu nedenle ikinci açıklama ile eşleşir.
Organik kökenli tuzların iyonik ve kovalent bağ karakterlerini ayırt etmek için.
3
Karbon tetraklorürün (CCl4CCl_4) yanma eğilimini ve bağ türünü sorgulama.
Karbon tetraklorür, karbonun klor ile oluşturduğu tamamen kovalent bağlı organik bir moleküldür. Karbon atomu bu bileşikte maksimum yükseltgenme basamağına ulaştığından oksijenle tepkimeye girmez (yanmaz). Bu nedenle üçüncü açıklama ile eşleşir.
Organik bileşiklerin genellikle yanıcı olduğu genellemesinin istisnasını belirlemek için.
4
Kalsiyum karbürün (CaC2CaC_2) suyla olan kimyasal tepkimesini inceleme.
Kalsiyum karbür (karpit), iyonik yapılı anorganik bir karbür tuzudur. Suyla reaksiyona girdiğinde asetilen (C2H2C_2H_2) gazı açığa çıkarır. Bu nedenle dördüncü açıklama ile eşleşir.
Anorganik bir karbürün hidrolizi sonucu organik hidrokarbon oluşum sürecini doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Organik ve anorganik bileşiklerin genel özellikleri, bağ yapıları, tarihsel gelişimleri ve istisnai durumlarının karşılaştırılması.
Soru 348Soru →

Aşağıda ikinci periyot elementlerinin oluşturduğu bazı kovalent bileşiklerin ayırt edici özellikleri ile bu bileşiklerin VSEPR gösterimleri ve molekül geometrisi sınıflandırmaları verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki bileşik özellikleri ile sağ sütundaki moleküler yapı özelliklerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

2. periyot 2. grup\text{2. periyot 2. grup} elementinin halojenlerle oluşturduğu, apolar yapılı ve merkez atomunun oktet boşluğuna sahip olduğu kararlı ikili bileşik.
2. periyot 13. grup\text{2. periyot 13. grup} elementinin hidrojenle oluşturduğu, düzlem üçgen geometrisine sahip, merkez atomunun hibritleşmemiş bir tane boş pp orbitali barındırdığı apolar bileşik.
Merkez atomu 2. periyot 14. grupta\text{2. periyot 14. grupta} yer alan, moleküldeki tüm bağları özdeş sigma (σ\sigma) bağları olan ve düzgün dörtyüzl�� geometriye sahip en basit organik bileşik.
2. periyot 15. grup\text{2. periyot 15. grup} elementinin hidrojenle oluşturduğu, polar yapılı, merkez atomunda bir çift ortaklanmamış elektron içeren ve bağ açısı yaklaşık 107,3∘107,3^\circ olan bileşik.
Merkez atomu 2. periyot 16. grupta\text{2. periyot 16. grupta} yer alan, yoğun fazda kendi molekülleri arasında hidrojen bağı kurabilen, kırık doğru geometrisine sahip polar bileşik.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru eşleşmeler şu şekildedir: 2. periyot 2. grup elementinin halojenli apolar bileşiği ile spsp hibritleşmeli AX2AX_2 doğrusal yapı; 2. periyot 13. grup elementinin apolar hidrürü ile sp2sp^2 hibritleşmeli AX3AX_3 düzlem ��çgen yapı; 2. periyot 14. grubun düzgün dörtyüzlü en basit organik bileşiği ile sp3sp^3 hibritleşmeli AX4AX_4 düzgün dörtyüzlü yapı; 2. periyot 15. grubun polar hidrürü ile sp3sp^3 hibritleşmeli AX3EAX_3E üçgen piramit yapı; 2. periyot 16. grubun hidrojen bağlı polar bileşiği ile sp3sp^3 hibritleşmeli AX2E2AX_2E_2 açısal yapı eşleşmektedir.
Bileşiklerin ayırt edici özellikleri ve grup numaraları analiz edildiğinde; berilyum bileşiği doğrusal (AX2AX_2), bor hidrürü düzlem üçgen (AX3AX_3), karbon hidrürü düzgün dörtyüzlü (AX4AX_4), azot hidrürü üçgen piramit (AX3EAX_3E) ve su molekülü ise açısal (AX2E2AX_2E_2) yapıda eşleşir. Bu dağılım merkez atomların değerlik elektron sayıları, bağ sayıları ve ortaklanmamış elektron çiftleri ile tam uyum gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci bileşik özelliği incelenir: 2. periyot 2. grup elementi olan berilyum (BeBe), halojenlerle (örneğin ClCl) iki kovalent bağ yaparak BeCl2BeCl_2 bileşiğini oluşturur.
Berilyumun değerlik kabuğunda ortaklanmamış elektron kalmaz, oktet boşluğu vardır. VSEPR gösterimi AX2AX_2, hibritleşmesi spsp ve molekül geometrisi doğrusal olur.
Merkez atomun bağ yaptığı iki grup doğrusal doğrultuda (180∘180^\circ) konumlanarak en kararlı yapıyı oluşturur.
2
İkinci bileşik özelliği incelenir: 2. periyot 13. grup elementi olan bor (BB), hidrojenle BH3BH_3 oluşturur.
Borun değerlik elektronlarının tamamı (3 adet) bağ yapımında kullanılır. VSEPR gösterimi AX3AX_3, hibritleşmesi sp2sp^2, geometrisi düzlem üçgendir ve hibritleşmeye katılmayan bir tane boş pp orbitali içerir.
Bor atomu üç kovalent bağ yaparak oktetini tamamlayamaz ve apolar karakterli düzlem yapıda kalır.
3
Üçüncü bileşik özelliği incelenir: 2. periyot 14. grup elementi olan karbon (CC), en basit organik molekül olan metanı (CH4CH_4) oluşturur.
Karbon atomu 4 adet tekli σ\sigma bağı yaparak oktetini tamamlar. VSEPR gösterimi AX4AX_4, hibritleşmesi sp3sp^3 ve molekül geometrisi düzgün dörtyüzlüdür.
Simetrik yük dağılımı nedeniyle dipol momenti sıfırdır ve apolar özellik gösterir.
4
Dördüncü bileşik özelliği incelenir: 2. periyot 15. grup elementi olan azot (NN), hidrojenle amonyak (NH3NH_3) molekülünü oluşturur.
Azot atomu 3 bağ yapar ve üzerinde 1 çift ortaklanmamış elektron kalır. VSEPR gösterimi AX3EAX_3E, hibritleşmesi sp3sp^3 ve molekül geometrisi üçgen piramittir.
Merkez atomdaki ortaklanmamış elektron çifti bağ yapan elektronları aşağıya doğru iterek bağ açısını 109,5∘109,5^\circ değerinden 107,3∘107,3^\circ değerine düşürür.
5
Beşinci bileşik özelliği incelenir: 2. periyot 16. grup elementi olan oksijen (OO), hidrojenle su (H2OH_2O) molekülünü oluşturur.
Oksijen atomu 2 bağ yapar ve üzerinde 2 çift ortaklanmamış elektron taşır. VSEPR gösterimi AX2E2AX_2E_2, hibritleşmesi sp3sp^3 ve molekül geometrisi açısal (kırık doğru) şeklindedir.
Oksijenin yüksek elektronegatifliği ve hidrojen atomları sayesinde yoğun fazda moleküller arasında güçlü hidrojen bağları oluşur.

Anahtar Kavram

VSEPR Gösterimi ve Molekül Geometrisi
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 349Soru →

Aşağıda verilen kovalent bağlı moleküller ile bu moleküllerin merkez atomlarının hibritleşme türü, VSEPR gösterimi ve bağ açılarına ait özelliklerini doğru şekilde eşleştiriniz.
(Atom numaraları: 1H_1H, 6C_6C, 7N_7N, 8O_8O, 9F_9F, 16S_{16}S, 17Cl_{17}Cl)

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

CS2CS_2 molekülü
COCl2COCl_2 molekülü
NF3NF_3 molekülü
OF2OF_2 molekülü

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

CS2CS_2 molekülü doğrusal AX2AX_2 VSEPR gösterimi ve spsp hibritleşmesiyle; COCl2COCl_2 molekülü tam 120∘120^\circ olmayan bağ açılarına sahip düzlem üçgen AX3AX_3 geometrisiyle; NF3NF_3 molekülü yüksek elektronegatifliğe sahip flor atomları nedeniyle NH3NH_3 molekülünden daha dar bağ açısına sahip üçgen piramit AX3EAX_3E geometrisiyle; OF2OF_2 molekül�� ise benzer şekilde florun etkisiyle H2OH_2O molekülünden daha dar bağ açısına sahip kırık doğru AX2E2AX_2E_2 geometrisiyle eşleşir.
Eşleştirme sürecinde her molekülün Lewis yapısı çizilip merkez atomun hibritleşme türü, VSEPR gösterimi ve elektronegatifliğin bağ açılarına etkisi incelenmiştir. CS2 için doğrusal AX2, COCl2 için düzlem üçgen AX3, NF3 için üçgen piramit AX3E ve OF2 için açısal AX2E2 eşleştirmeleri doğru bağ açısal ilişkileriyle eşleşmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Merkez ve çevre atomlarının değerlik elektron sayılarının belirlenmesi
Değerlik elektron sayıları; H için 1, C için 4, N için 5, O i��in 6, F için 7, S için 6, Cl için 7 olarak bulunur.
Lewis yapılarını doğru şekilde çizip merkez atomun ortaklanmamış elektron çiftlerini ve bağ sayılarını saptamak için bu sayılara ihtiyaç vardır.
2
Moleküllerin Lewis yapılarının çizilmesi ve merkez atomların etrafındaki elektron gruplarının sayılması
CS2CS_2 için merkez atom C etrafında 2 ikili bağ grubu (ortaklanmamış çift yok); COCl2COCl_2 için C etrafında 1 ikili bağ ve 2 tekli bağ grubu (ortaklanmamış çift yok); NF3NF_3 için N etrafında 3 tekli bağ ve 1 ortaklanmamış çift; OF2OF_2 için O etrafında 2 tekli bağ ve 2 ortaklanmamış çift saptanır.
Elektron grup sayıları merkez atomun hibritleşme türünü ve VSEPR gösterimini doğrudan belirler.
3
Hibritleşme türlerinin, VSEPR formüllerinin ve molekül geometrilerinin eşleştirilmesi
CS2CS_2 doğrusal geometride spsp hibritleşmeli AX2AX_2 olarak; COCl2COCl_2 düzlem üçgen geometride sp2sp^2 hibritleşmeli AX3AX_3 olarak; NF3NF_3 üçgen piramit geometride sp3sp^3 hibritleşmeli AX3EAX_3E olarak; OF2OF_2 kırık doğru geometride sp3sp^3 hibritleşmeli AX2E2AX_2E_2 olarak sınıflandırılır.
VSEPR kurallarına göre doğrusal, düzlem üçgen, üçgen piramit ve kırık doğru geometrilerin teorik altyapısı bu şekilde kurulur.
4
Bağ açılarındaki sapmaların ve elektronegatiflik etkilerinin analiz edilmesi
COCl2COCl_2'de çift bağın yüksek itme gücünden dolayı açılar tam 120∘120^\circ olmaz. NF3NF_3 ve OF2OF_2 moleküllerinde flor atomlarının yüksek elektronegatifliği, bağ elektronlarını kendine çekerek bağlar arası itmeyi azaltır. Merkez atomdaki ortaklanmamış elektron çiftleri bağları daha güçlü iterek bağ açısını sırasıyla NH3NH_3 (107.3∘107.3^\circ) ve H2OH_2O (104.5∘104.5^\circ) referans moleküllerinden daha dar hale getirir (NF3NF_3 için 102∘102^\circ, OF2OF_2 için 103∘103^\circ).
Aynı elektron grubu geometrisine sahip moleküllerin, merkez ve çevre atomlar arasındaki elektronegatiflik farklarına ve çift bağların varlığına bağlı olarak bağ açılarının nasıl sapma gösterdiği tespit edilerek kesin eşleşme tamamlanır.

Anahtar Kavram

VSEPR kuralları çerçevesinde merkez atom üzerindeki ortaklanmamış elektron çiftlerinin ve bağ yapan atomların elektronegatifliklerinin molekül geometrisi ile bağ açıları üzerindeki etkisi
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 350Soru →

Aşağıda verilen denkleştirilmemiş redoks tepkimesini en küçük tam sayılarla denkleştirerek sol tarafta verilen maddeleri, sağ tarafta bu maddelere ait doğru açıklama ve katsayı ifadeleriyle eşleştiriniz.

P4(k)+HNO3(suda)+H2O(s)→H3PO4(suda)+NO(g)P_4(k) + HNO_3(suda) + H_2O(s) \rightarrow H_3PO_4(suda) + NO(g)

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

P4(k)P_4(k)
HNO3(suda)HNO_3(suda)
H2O(s)H_2O(s)
H3PO4(suda)H_3PO_4(suda)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

P4(k) molekülü indirgen maddedir ve katsayısı 3'tür; HNO3(suda) yükseltgen maddedir ve katsayısı 20'dir; H2O(s) yükseltgenme basamağı değişmeyen maddedir ve katsayısı 8'dir; H3PO4(suda) yükseltgenme ürünüdür ve katsayısı 12'dir.
Tepkime en küçük tam sayılarla denkleştirildiğinde katsayılar sırasıyla 3P4+20HNO3+8H2O→12H3PO4+20NO3P_4 + 20HNO_3 + 8H_2O \rightarrow 12H_3PO_4 + 20NO şeklindedir. Fosfor yükseltgenerek indirgen rolü üstlenir, nitrik asitteki azot indirgenerek yükseltgen rolü üstlenir, suyun yapısındaki atomların değerliği değişmez ve fosforik asit yükseltgenme ürünüdür.

Adım Adım Çözüm

1
Reaksiyondaki tüm elementlerin yükseltgenme basamakları belirlenir.
P4P_4'te P=0P = 0, HNO3HNO_3'te H=+1,N=+5,O=−2H = +1, N = +5, O = -2, H2OH_2O'da H=+1,O=−2H = +1, O = -2, H3PO4H_3PO_4'te H=+1,P=+5,O=−2H = +1, P = +5, O = -2, NONO'da N=+2,O=−2N = +2, O = -2.
Hangi elementlerin yükseltgendiğini ve hangilerinin indirgendiğini tespit etmek için bu adım gereklidir.
2
Yükseltgenme ve indirgenme yarı tepkimeleri yazılarak alınan ve verilen elektron sayıları bulunur.
P4→4P5++20e−P_4 \rightarrow 4P^{5+} + 20e^- (Yükseltgenme) ve N5++3e−→N2+N^{5+} + 3e^- \rightarrow N^{2+} (İndirgenme).
P4P_4 molekülündeki 4 fosfor atomunun toplamda 20 elektron verdiğini ve azot atomunun 3 elektron aldığını belirlemek için bu adım gereklidir.
3
Alınan ve verilen elektron sayıları en küçük ortak katta (60) eşitlenir.
3P4+20HNO3→12H3PO4+20NO3P_4 + 20HNO_3 \rightarrow 12H_3PO_4 + 20NO
Redoks reaksiyonlarında elektron korunumunu sağlamak amacıyla alınan elektron sayısını verilen elektron sayısına eşitlemek gerekir.
4
Hidrojen ve oksijen atomlarının sayıları kontrol edilerek suyun (H2OH_2O) katsayısı belirlenir.
Ürünler tarafında 12×3=3612 \times 3 = 36 hidrojen atomu bulunur. Girenler tarafında ise HNO3HNO_3'ten gelen 20 hidrojen atomu vardır. Kalan 16 hidrojen atomunu eşitlemek için girenler tarafındaki suyun (H2OH_2O) katsayısı 8 yapılır. Oksijen atomlarının denkliği de kontrol edilerek tepkime denkleştirilmiş olur.
Kütlenin korunumu kanunu gereği tepkimenin her iki tarafındaki atom sayılarının eşit olması gerekir.

Anahtar Kavram

Redoks tepkimelerinin elektron alışverişi yöntemiyle denkleştirilmesi, indirgen/yükseltgen maddelerin belirlenmesi.
Soru 351Soru →

Aşağıda verilen alkol bileşikleri ile bu bileşiklerin günlük hayattaki kullanım alanları ve temel özelliklerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Metanol
Etandiol (Glikol)
Propantriol (Gliserin)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Metanol, odunun damıtılmasıyla elde edilen zehirli monoalkol açıklamasıyla; Etandiol, otomobillerde antifriz olarak kullanılan diol açıklamasıyla; Propantriol ise kozmetikte nemlendirici olarak kullanılan triol açıklamasıyla eşleşir.
Metanol (CH3OHCH_3OH) tek karbonlu zehirli monoalkoldür; etandiol (C2H4(OH)2C_2H_4(OH)_2) antifriz olarak kullanılan iki değerli alkoldür (diol); propantriol (C3H5(OH)3C_3H_5(OH)_3) ise kozmetikte nemlendirici olarak yararlanılan üç değerli alkoldür (triol).

Adım Adım Çözüm

1
Metanolün yapısını ve özelliklerini incelemek
Metanol (CH3OHCH_3OH) tek karbonlu en basit alkol olup zehirlidir ve odunun damıtılmasıyla elde edilir. Bu durum ikinci açıklama ile eşleşir.
Metanolün kimyasal ve fiziksel özelliklerini tanıyarak doğru açıklamaya ulaşmak.
2
Etandiolün (glikol) yapısını ve kullanım alanını belirlemek
Etandiol (C2H4(OH)2C_2H_4(OH)_2) iki karbonlu bir dioldür ve glikol olarak bilinir. Antifriz olarak kullanılması en önemli ticari özelliğidir. Bu durum üçüncü açıklama ile eşleşir.
Diollerin günlük yaşamdaki en yaygın örneğinin işlevini tespit etmek.
3
Propantriolün (gliserin) yapısını ve kullanım alanını belirlemek
Propantriol (C3H5(OH)3C_3H_5(OH)_3) üç karbonlu bir trioldür ve gliserin adıyla kozmetikte nemlendirici olarak kullanılır. Bu durum birinci açıklama ile eşleşir.
Gliserinin nem çekici özelliğini ve triol sınıfında yer aldığını doğrulamak.

Anahtar Kavram

Alkollerin sınıflandırılması (monoalkol, diol, triol) ve günlük hayattaki önemli temsilcilerinin (metanol, etandiol, propantriol) özellikleri ile kullanım alanları.
Soru 352Soru →

Aşağıda formülleri verilen moleküller ile bu moleküllerin merkez atomlarının VSEPR gösterimlerini ve molekül geometrilerini doğru şekilde eşleştiriniz.

(Elementlerin atom numaraları: 1H_1H, 4Be_4Be, 5B_5B, 7N_7N, 8O_8O)

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

BeH2BeH_2 molekülü
BH3BH_3 molekülü
NH3NH_3 molekülü
H2OH_2O molekülü

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

BeH2BeH_2 molekülü AX2AX_2 (doğrusal), BH3BH_3 molekülü AX3AX_3 (düzlem üçgen), NH3NH_3 molekülü AX3EAX_3E (üçgen piramit) ve H2OH_2O molekülü AX2E2AX_2E_2 (kırık doğru) ile eşleşir.
Verilen kovalent bağlı moleküllerin merkez atomlarının değerlik elektron sayıları ve Lewis yapıları incelendiğinde; BeH2BeH_2 doğrusal (AX2AX_2), BH3BH_3 düzlem üçgen (AX3AX_3), NH3NH_3 üçgen piramit (AX3EAX_3E) ve H2OH_2O kırık doğru (AX2E2AX_2E_2) geometrisine sahiptir. Bu eşleştirmeler moleküllerin kararlı geometrik yapılarıyla tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Merkez atomların katman elektron dizilimlerini yazarak değerlik elektron sayılarını belirleme.
4Be:2,2_{4}Be: 2, 2 (2 değerlik elektronu), 5B:2,3_{5}B: 2, 3 (3 değerlik elektronu), 7N:2,5_{7}N: 2, 5 (5 değerlik elektronu), 8O:2,6_{8}O: 2, 6 (6 değerlik elektronu) olarak bulunur.
VSEPR gösterimi oluşturulurken merkez atomun değerlik elektronlarından kaç tanesinin bağa katıldığını ve kaç tanesinin ortaklanmamış kaldığını bulmak gerekir.
2
Her molekülün Lewis elektron nokta yapısını çizme.
BeH2BeH_2 molekülünde BeBe atomunun her iki yanında tekli bağlar bulunur; BH3BH_3 molekülünde BB atomunun üç çevresinde bağlar bulunur; NH3NH_3 molekülünde NN atomu 3 bağ yapar ve üzerinde 1 çift elektron bulunur; H2OH_2O molekülünde OO atomu 2 bağ yapar ve üzerinde 2 çift elektron bulunur.
Merkez atom etrafındaki yönelimlerin sayısını ve ortaklanmamış elektron çiftlerini doğrudan görebilmek için Lewis yapısı gereklidir.
3
Merkez atoma göre VSEPR parametrelerini (AA, XX, EE) tanımlama ve geometrileri belirleme.
BeH2BeH_2 için AX2AX_2 (doğrusal), BH3BH_3 için AX3AX_3 (düzlem üçgen), NH3NH_3 için AX3EAX_3E (üçgen piramit), H2OH_2O için AX2E2AX_2E_2 (kırık doğru) formülleri ve molekül geometrileri elde edilir.
Değerlik kabuğu elektron çifti itme kuramına göre ortaklanmış ve ortaklanmamış elektron gruplarının birbirini en uzak konuma itmesi bu sonuçları doğurur.

Anahtar Kavram

VSEPR Kuramı ve Molekül Geometrisi Belirleme
Soru 353Soru →

Aşağıda verilen karbon allotropları ve nanoyapılarını, bu yapıların en belirgin kristal/bağ özellikleri ve geometrileriyle doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Grafen
Karbon nanotüp
Fulleren
Elmas

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Grafen iki boyutlu düzlemsel yapıyla, Karbon nanotüp silindirik nanoyapıyla, Fulleren yapay nano kafes yapısıyla ve Elmas üç boyutlu doğal yapıyla eşleşir.
Eşleştirme, allotropların melezleşme türleri (sp2sp^2 ve sp3sp^3), boyutsal özellikleri (2D ve 3D) ve geometrileri dikkate alınarak doğru şekilde tamamlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Grafen özelliklerini belirleme
Grafen, karbonun iki boyutlu, tek atom kalınlığındaki sp2sp^2 hibritleşmiş düzlemsel allotropudur.
Grafenin boyutsal yapısını ve melezleşmesini doğrulamak.
2
Karbon nanotüp özelliklerini belirleme
Karbon nanotüp, grafen tabakasının silindirik rulo haline getirilmesiyle oluşan yapay bir allotroptur.
Silindirik nano yapının nanotüplere ait olduğunu saptamak.
3
Fulleren özelliklerini belirleme
Fulleren, beşgen ve altıgen halkalardan oluşan küresel veya eliptik yapay kafes yapılarıdır.
Yapay kafes yapısının fulleren ile eşleştiğini doğrulamak.
4
Elmas özelliklerini belirleme
Elmas, karbon atomlarının sp3sp^3 hibritleşmesi yaptığı üç boyutlu düzgün dörtyüzlü ağ yapısındaki doğal allotroptur.
Elmasın kristal yapısını ve hibritleşmesini belirlemek.

Anahtar Kavram

Karbon allotropları ve nanoteknolojik yapıların geometrik ve fiziksel özellikleri
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 354Soru →

Aşağıda formülleri verilen moleküller ile bu moleküllerin merkez atomlarının VSEPR gösterimi, hibritleşme türü, molekül geometrisi ve bağ yapısına dair özellikleri doğru şekilde eşleştiriniz.

(Atom numaraları: 4Be_4Be, 5B_5B, 6C_6C, 7N_7N, 8O_8O, 9F_9F, 17Cl_{17}Cl)

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

COCl2COCl_2
NF3NF_3
OF2OF_2
BeCl2BeCl_2
BF3BF_3

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru eşleştirmeler şu şekildedir: COCl2COCl_2 molekülü, yapısında hem sigma hem de pi bağı bulunduran AX3AX_3 yapısıyla eşleşir; NF3NF_3 molekülü, AX3EAX_3E gösterimine sahip üçgen piramit yapısıyla eşleşir; OF2OF_2 molekülü, AX2E2AX_2E_2 gösterimine sahip açısal geometriyle eşleşir; BeCl2BeCl_2 molekülü, spsp hibritleşmesi yapmış doğrusal yapıyla eşleşir; BF3BF_3 molekülü ise yapısındaki tüm bağları tekli olan AX3AX_3 yapısıyla eşleşir.
Doğru eşleştirme, Lewis yapıları üzerinden merkez atomların doğrultu sayıları (sigma bağları + ortaklanmamış elektron çiftleri) hesaplanarak VSEPR formüllerinin ve geometrilerinin çıkarılmasıyla bulunur. COCl2COCl_2 ve BF3BF_3 moleküllerinin her ikisinde de merkez atom AX3AX_3 gösterimine sahip olup üçgen düzlem geometriye sahiptir. Ancak COCl2COCl_2 yapısında çift bağ (pi bağı) içerirken, BF3BF_3 yalnızca tekli bağlar içerir. NF3NF_3 molekülü azot üzerindeki ortaklanmamış elektron çiftinden dolayı AX3EAX_3E (üçgen piramit) gösterimine; OF2OF_2 ise oksijen üzerindeki iki çift ortaklanmamış elektrondan dolayı AX2E2AX_2E_2 (açısal) gösterimine sahiptir. BeCl2BeCl_2 ise oktet boşluğu olan doğrusal (AX2AX_2) bir moleküldür.

Adım Adım Çözüm

1
Molekülleri oluşturan atomların değerlik elektron sayılarını elektron dizilimlerinden yararlanarak belirlemek.
Berilyum (BeBe) 2, Bor (BB) 3, Karbon (CC) 4, Azot (NN) 5, Oksijen (OO) 6, Flor (FF) 7 ve Klor (ClCl) 7 değerlik elektronuna sahiptir.
Lewis formülünü çizebilmek için her atomun sahip olduğu bağ yapımına katılabilecek elektron sayılarını bilmemiz gerekir.
2
Her molekülün Lewis elektron nokta yapısını çizmek ve merkez atomun bağ ile ortaklanmamı�� elektron durumunu incelemek.
COCl2COCl_2: C atomu O ile çift (1 sigma, 1 pi), Cl'ler ile tekli bağ yapar, ortaklanmamış elektronu yoktur. NF3NF_3: N atomu F'ler ile 3 tekli bağ yapar, 1 çift ortaklanmamış elektronu vardır. OF2OF_2: O atomu F'ler ile 2 tekli bağ yapar, 2 çift ortaklanmamış elektronu vardır. BeCl2BeCl_2: Be atomu Cl'ler ile 2 tekli bağ yapar, ortaklanmamış elektronu yoktur. BF3BF_3: B atomu F'ler ile 3 tekli bağ yapar, ortaklanmamış elektronu yoktur.
Molekülün geometrik yapısını belirleyen VSEPR formülünü çıkarmak için merkez atomun çevresindeki elektron gruplarının dağılımını görmemiz gerekir.
3
Her bir molekül için VSEPR gösterimini (AXnEmAX_nE_m), hibritleşme türünü ve molekül geometrisini bulmak.
COCl2COCl_2: AX3AX_3 (üçgen düzlem, sp2sp^2). NF3NF_3: AX3EAX_3E (üçgen piramit, sp3sp^3). OF2OF_2: AX2E2AX_2E_2 (açısal, sp3sp^3). BeCl2BeCl_2: AX2AX_2 (doğrusal, spsp). BF3BF_3: AX3AX_3 (üçgen düzlem, sp2sp^2).
Merkez atomun hibritleşme türü ve elektron çifti itmesi (VSEPR) kuramı, moleküllerin uzaydaki üç boyutlu yönelimini açıklar.
4
Ende edilen geometrik ve bağ özelliklerini sağ sütundaki tanımlarla eşleştirmek.
COCl2COCl_2 ile sp2sp^2 hibritleşmeli pi bağı içeren AX3AX_3; NF3NF_3 ile AX3EAX_3E üçgen piramit; OF2OF_2 ile AX2E2AX_2E_2 açısal; BeCl2BeCl_2 ile spsp hibritleşmeli AX2AX_2 doğrusal; BF3BF_3 ile ise yapısında pi bağı bulunmayan AX3AX_3 eşleşir.
Maddelerin kimyasal yapıları ile geometrik tanımlarının birebir uyumunu doğrulamak.

Anahtar Kavram

VSEPR Gösterimi ve Molekül Geometrileri
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 355Soru →

Aşağıda alkollerin kimyasal tepkimeleri ve özellikleri ile ilgili baz�� ifadeler ve bu ifadelerin karşılığı olan kimyasal maddeler veya nicelikler verilmiştir. Buna göre, solda verilen ifadeleri sağda verilen en uygun kimyasal madde veya niceliklerle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Glikol bileşiğinin asidik ortamda güçlü bir yükseltgenle tam yükseltgenmesi sonucu oluşan dikarboksilik asit
Normal koşullarda 1 mol1\text{ mol} gliserin bileşiğinin yeterli miktarda sodyum (NaNa) metaliyle tam verimli tepkimesinden açığa çıkan H2H_2 gazının hacmi
2-Metil-2-propanol bileşiğinin asidik ortamda 170∘C170^\circ\text{C} sıcaklıkta dehidrasyonu sonucu oluşan kararlı ana ürünün IUPAC adı
2-Butanol bileşiğinin 1 kademe1\text{ kademe} yükseltgenmesiyle oluşan bileşik sınıfının fonksiyonel grup izomeri olan en küçük üyesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Soldaki glikolün tam yükseltgenme ifadesi etandioik asit ile, gliserin tepkimesinden açığa çıkan gaz hacmi ifadesi 33,6 L33,6\text{ L} ile, 2-metil-2-propanolün dehidrasyonu ifadesi 2-metilpropen ile, 2-butanolün yükseltgenme ürünüyle ilgili ifade ise metanal ile eşleşir.
Glikolün yükseltgenmesiyle iki ucu da karboksilik aside dönüşerek etandioik asit oluşur. Gliserinin yapısındaki 3 hidroksil grubu sebebiyle 1 mol1\text{ mol} gliserinden normal koşullarda 33,6 L33,6\text{ L} hidrojen gazı açığa çıkar. Tersiyer alkol olan 2-metil-2-propanolün dehidrasyonuyla alken elde edilir ve bu alkenin adı 2-metilpropendir. 2-Butanolün yükseltgenmesiyle oluşan ketonun fonksiyonel grup izomeri aldehit sınıfı olup en küçük üyesi metanaldir.

Adım Adım Çözüm

1
Glikolün yapısını ve yükseltgenme özelliklerini analiz etme
Glikol (etandiol) iki adet primer −OH-OH grubu içerir ve tam yükseltgendiğinde iki karbonlu dikarboksilik asit olan etandioik aside dönüşür.
Primer alkol gruplarının tam yükseltgenmesi karboksilik asit işlevsel grubunu oluşturur.
2
Gliserinin metal tepkimesinden açığa çıkan gaz hacmini hesaplama
1 mol1\text{ mol} gliserin 3 mol −OH3\text{ mol } -OH grubu içerir. Metal tepkimesinde −OH-OH grubunun yarısı kadar H2H_2 açığa çıkacağından 1,5 mol H21,5\text{ mol } H_2 oluşur. Normal koşullarda bu hacim 1,5×22,4=33,6 L1,5 \times 22,4 = 33,6\text{ L}'dir.
Monollerin veya poliollerin aktif metallerle tepkimesinde açığa çıkan H2H_2 gazının mol sayısı, reaksiyona giren −OH-OH grubunun yarısı kadardır.
3
2-Metil-2-propanolün dehidrasyon reaksiyonunu belirleme
Tersiyer alkol olan 2-metil-2-propanolün asidik ortamda su kaybetmesiyle (dehidrasyon) 2-metilpropen elde edilir.
Alkollerden asidik ortamda yüksek sıcaklıkta su çekilmesi eliminasyon (ayrılma) tepkimesiyle alken oluşturur.
4
2-Butanolün yükseltgenme ürününün fonksiyonel grup izomerini belirleme
2-Butanol sekonder bir alkoldür, yükseltgendiğinde keton (bütanon) sınıfı bir bileşik oluşturur. Ketonların fonksiyonel grup izomeri aldehitler olup en küçük üyeli aldehit metanaldir.
Sekonder alkoller yükseltgendiğinde keton oluştururken, aynı karbon sayılı monoketonlar ve monoaldehitler birbirinin fonksiyonel grup izomeridir.

Anahtar Kavram

Alkollerin sınıflandırılması, yükseltgenme, aktif metallerle tepkimeleri ve dehidrasyon reaksiyonları
Soru 356Soru →

Karbon elementinin doğal ve yapay allotroplarının kristal örgü yapıları, hibritleşme türleri ve buna bağlı olarak gösterdikleri fiziksel/kimyasal özellikler birbirinden farklılık gösterir.

Buna göre, solda verilen karbon allotroplarını sağda verilen ve bu allotroplara ait belirleyici özellik veya yapısal tanımlarla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Grafen
Elmas
Grafit
Fullerene

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleşmeler şu şekildedir: Grafen ile tek atom kalınlığındaki iki boyutlu nanoyapı; Elmas ile sp3sp^3 hibritleşmesine sahip yalıtkan kristal; Grafit ile delokalize pi elektronları sayesinde elektriği ileten tabakalı yapı; Fullerene ile yapay kafes yapılı moleküller.
Doğru eşleştirmede; grafen tek katmanlı ve iki boyutlu düzlemsel yapıya, elmas tüm değerlik elektronlarının lokalize kovalent bağlarda kullanıldığı yalıtkan yapıya, grafit delokalize pi elektronlarına sahip elektriği ileten tabakalı yapıya ve fullerene ise yapay kafes yapılı moleküllere karşılık gelmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Grafen yapısının boyutsal ve hibritleşme özelliklerinin incelenmesi.
Grafenin karbon atomlarının sp2sp^2 hibritleşmesi yaptığı, tek atom kalınlığındaki iki boyutlu düzlemsel yapısı belirlenir.
Grafen, grafitin tek bir tabakası gibidir ve bu iki boyutlu yapısı ona olağanüstü iletkenlik kazandırır.
2
Elmas allotropunun bağ yapısının ve elektriksel iletkenliğinin değerlendirilmesi.
Elmasın tüm karbon atomlarının sp3sp^3 hibritleşmesi yaptığı, serbest veya delokalize elektron içermediğinden elektriği iletmediği ve en sert doğal kristal olduğu belirlenir.
Elmas kristalinde tüm bağlar güçlü kovalent bağlardır (σ\sigma bağları) ve hareketli π\pi elektronu bulunmaz.
3
Grafit tabakalarındaki bağ ve iletkenlik mekanizmasının incelenmesi.
Grafitin sp2sp^2 hibritleşmesi yapmış karbon atomlarından oluşan tabakalı yapıda olduğu, tabakalar arasında zayıf bağlar bulunduğu ve serbest π\pi elektronları sayesinde elektriği ilettiği anlaşılır.
Hibritleşmeye katılmayan yarı dolu pp orbitallerinin yan yana örtüşmesiyle tabakalar arasında delokalize π\pi bağları oluşur ve bu durum elektriksel iletkenliği sağlar.
4
Fullerene yapısının ve kökeninin belirlenmesi.
Fullerenlerin laboratuvar ortamında sentezlenen yapay allotroplar olduğu ve küre, tüp gibi kafes yapılı geometrilerde bulunabildiği görülür.
Fullerenler karbonun doğal olmayan (yapay) allotroplarındandır.

Anahtar Kavram

Karbon allotroplarının (elmas, grafit, grafen, fullerene) yapısal özellikleri ve hibritleşme farkları
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 357Soru →

Aşağıda verilen kovalent bağlı molekülleri, merkez atomlarının VSEPR gösterimi ve molekül geometrileri ile doğru şekilde eşleştiriniz.

(Atom numaraları: 1H_{1}H, 4Be_{4}Be, 5B_{5}B, 7N_{7}N, 8O_{8}O, 9F_{9}F, 17Cl_{17}Cl)

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

BeCl2BeCl_2 molekülü
BH3BH_3 molekülü
NF3NF_3 molekülü
H2OH_2O molekülü

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

BeCl2BeCl_2 molekülü AX2AX_2 gösterimine sahip doğrusal geometriyle; BH3BH_3 molekülü AX3AX_3 gösterimine sahip düzgün üçgen geometriyle; NF3NF_3 molekülü AX3EAX_3E gösterimine sahip üçgen piramit geometriyle; H2OH_2O molekülü ise AX2E2AX_2E_2 gösterimine sahip kırık doğru geometriyle eşleşir.
Moleküllerin merkez atomlarının değerlik elektron sayısı ve yaptıkları bağ sayıları dikkate alınarak VSEPR formülleri belirlenir. BeCl2BeCl_2 molekülünde BeBe atomu 2 bağ yapar ve ortaklanmamış elektronu yoktur (AX2AX_2, doğrusal). BH3BH_3 molekülünde BB atomu 3 bağ yapar ve ortaklanmamış elektronu yoktur (AX3AX_3, düzgün üçgen). NF3NF_3 molekülünde NN atomu 3 bağ yapar ve 1 çift ortaklanmamış elektronu bulunur (AX3EAX_3E, üçgen piramit). H2OH_2O molekülünde OO atomu 2 bağ yapar ve 2 çift ortaklanmamış elektronu bulunur (AX2E2AX_2E_2, kırık doğru).

Adım Adım Çözüm

1
Merkez atomların (BeBe, BB, NN, OO) katman elektron dizilimlerini yazarak değerlik elektron sayılarını belirleyin.
4Be_{4}Be: 2) 2 (Değerlik elektron sayısı: 2), 5B_{5}B: 2) 3 (Değerlik elektron sayısı: 3), 7N_{7}N: 2) 5 (Değerlik elektron sayısı: 5), 8O_{8}O: 2) 6 (Değerlik elektron sayısı: 6).
VSEPR gösterimi oluşturulurken merkez atomun değerlik elektron sayısı ve bağ yapacak elektron çifti sayıları gereklidir.
2
Her bir molekül için merkez atomun yaptığı bağ sayısını (XX) ve ortaklanmamış elektron çifti sayısını (EE) tespit edin.
BeCl2BeCl_2'de BeBe 2 bağ yapar, ortaklanmamış elektron çifti yoktur (AX2AX_2). BH3BH_3'te BB 3 bağ yapar, ortaklanmamış elektron çifti yoktur (AX3AX_3). NF3NF_3'te NN 3 bağ yapar, 1 çift ortaklanmamış elektronu vardır (AX3EAX_3E). H2OH_2O'da OO 2 bağ yapar, 2 çift ortaklanmamış elektronu vardır (AX2E2AX_2E_2).
Merkez atom (AA), bağlı gruplar (XX) ve ortaklanmamış elektron çiftleri (EE) VSEPR formülünü belirler.
3
Belirlenen VSEPR formüllerine göre molekül geometrilerini tayin edin ve eşleştirmeyi tamamlayın.
AX2AX_2 doğrusal, AX3AX_3 düzgün üçgen, AX3EAX_3E üçgen piramit, AX2E2AX_2E_2 ise kırık doğru molekül geometrisine sahiptir.
VSEPR kuramına göre elektron çiftlerinin birbirini itmesi sonucu oluşan en kararlı yönelim molekül geometrisini tanımlar.

Anahtar Kavram

VSEPR Gösterimi ve Molekül Geometrileri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 358Soru →

Aşağıda verilen alkenlerin yarı açık formülleri ile IUPAC adlarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

CH2=CH2CH_2=CH_2
CH2=CH−CH3CH_2=CH-CH_3
CH3−CH=CH−CH3CH_3-CH=CH-CH_3

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Yarı açık formülü CH2=CH2CH_2=CH_2 olan bileşik eten ile, CH2=CH−CH3CH_2=CH-CH_3 olan bileşik propen ile ve CH3−CH=CH−CH3CH_3-CH=CH-CH_3 olan bileşik 2-büten ile eşleşir.
Verilen alkenlerin karbon sayıları ve ikili bağlarının ana zincir üzerindeki konumları IUPAC sistemine göre değerlendirildiğinde; iki karbonlu yapı eten, üç karbonlu yapı propen ve ikili bağı ikinci karbonda olan dört karbonlu düz zincirli yapı 2-büten ile tam olarak örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk formülün karbon sayısı ve bağ yapısının incelenmesi
CH2=CH2CH_2=CH_2 formülünde 2 adet karbon atomu ve bunlar arasında bir adet ikili bağ bulunmaktadır.
Alkenlerin en basit üyesi olan 2 karbonlu hidrokarbonun IUPAC adı eten olarak belirlenir.
2
İkinci formülün karbon sayısı ve bağ yapısının incelenmesi
CH2=CH−CH3CH_2=CH-CH_3 formülünde 3 adet karbon atomu ve bir adet ikili bağ mevcuttur.
3 karbonlu alken yapısı adlandırılırken ikili bağın konumunu belirtmeye gerek yoktur, IUPAC adı propendir.
3
Üçüncü formülün karbon zinciri ve ikili bağ konumunun belirlenmesi
CH3−CH=CH−CH3CH_3-CH=CH-CH_3 formülü 4 karbonlu bir zincire sahiptir ve ikili bağ her iki uçtan da sayıldığında 2. karbon atomundadır.
Zincir uzunluğu 4 karbon olduğundan büten kökü kullanılır, ikili bağın başladığı konum 2. karbon olduğundan IUPAC adı 2-büten olarak yazılır.

Anahtar Kavram

Alkenlerin karbon sayılarına ve ikili bağ konumlarına göre IUPAC kurallarıyla adlandırılması
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 359Soru →

Aşağıda sol sütunda tanımları veya eldesi verilen organik bileşiklerin içerdikleri ya da ait oldukları fonksiyonel grup sınıflarını, sağ sütundaki kavramlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Asetilsalisilik asit (aspirin) molekülünde karboksilik asit dışında yer alan, karbonil grubuna bağlı alkoksi grubundan oluşan fonksiyonel grup sınıfı
Asetamid (CH3CONH2\text{CH}_3\text{CONH}_2) molekülünde karbonil karbonuna bağlı −NH2-\text{NH}_2 grubunun oluşturduğu fonksiyonel grup sınıfı
Etanolün (C2H5OH\text{C}_2\text{H}_5\text{OH}) asidik ortamda güçlü bir yükseltgenle tam yükseltgenmesi sonucu oluşan kararlı organik bileşik sınıfı
Propanal bileşiğinin fonksiyonel grup izomeri olan en küçük karbon sayılı kararlı organik bileşik sınıfı

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki ifadelerin sırasıyla Ester, Amit, Karboksilik asit ve Keton kavramlarıyla eşleşmesi gerekir. Bu durumda doğru eşleşmeler: sol_1-sağ_1, sol_2-sağ_2, sol_3-sağ_3 ve sol_4-sağ_4 şeklindedir.
Sol sütundaki her bir tanım, organik kimyadaki spesifik fonksiyonel grup özelliklerini, yükseltgenme ürünlerini ve izomerlik ilişkilerini doğru şekilde açıklamaktadır. Asetilsalisilik asit ester grubu içerir, asetamid bir amittir, etanolün tam yükseltgenmesiyle karboksilik asit elde edilir ve propanalin izomeri ketondur.

Adım Adım Çözüm

1
Asetilsalisilik asidin (aspirin) kimyasal yapısı incelenir.
Molekülde benzen halkasına bağlı bir karboksilik asit (-COOH\text{-COOH}) grubu ile bir ester (-OCOCH3\text{-OCOCH}_3) grubu olduğu tespit edilir. Bu nedenle ester sınıfıyla eşleşir.
Aspirinin yapısındaki fonksiyonel grupların ayırt edilmesi gerekir.
2
Asetamid bileşiğinin formülü ve yapısı analiz edilir.
CH3CONH2\text{CH}_3\text{CONH}_2 formülüne sahip bu bileşikte karbonil grubuna (−CO−-\text{CO}-) bağlı bir −NH2-\text{NH}_2 grubu bulunur. Bu yapı amit fonksiyonel grubudur.
Azot içeren fonksiyonel grupların sınıflandırılması gerekir.
3
Etanolün tam yükseltgenme basamakları belirlenir.
Birincil alkol olan etanol (CH3CH2OH\text{CH}_3\text{CH}_2\text{OH}), bir basamak yükseltgendiğinde asetaldehit (CH3CHO\text{CH}_3\text{CHO}), bir basamak daha yükseltgendiğinde ise asetik asit (CH3COOH\text{CH}_3\text{COOH}) oluşturur. Son kararlı ürün karboksilik asittir.
Alkollerin yükseltgenme tepkimeleriyle fonksiyonel grup dönüşümlerini anlamak gerekir.
4
Propanalin fonksiyonel grup izomeri araştırılır.
Aldehitlerin fonksiyonel grup izomeri ketonlardır. En küçük keton üyesi 3 karbonlu propanondur (aseton). Bu nedenle keton sınıfıyla eşleşir.
Aldehit ve ketonların izomerlik ilişkisini belirlemek gerekir.

Anahtar Kavram

Organik bileşiklerde fonksiyonel grupların tanımlanması, sınıflandırılması ve temel tepkimelerle/izomerlikle olan ilişkileri.
Soru 360Soru →

Aşağıda adları verilen organik bileşikler ile bu bileşiklerin içerdikleri karakteristik fonksiyonel grup sınıflarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Asetamid (CH3CONH2CH_3CONH_2)
Metil format (HCOOCH3HCOOCH_3)
Etil metil eter (CH3OCH2CH3CH_3OCH_2CH_3)
Propan-2-amin (CH3CH(NH2)CH3CH_3CH(NH_2)CH_3)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Asetamid amit sınıfıyla, metil format ester sınıfıyla, etil metil eter eter sınıfıyla ve propan-2-amin amin sınıfıyla eşleşir.
Asetamid amit sınıfıyla, metil format ester sınıfıyla, etil metil eter eter sınıfıyla ve propan-2-amin amin sınıfıyla eşleşmektedir. Bu eşleştirme bileşiklerin karakteristik fonksiyonel gruplarına dayanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Asetamid bileşiğinin yapısını ve fonksiyonel grubunu belirlemek.
Asetamid (CH3CONH2CH_3CONH_2) yapısında karbonil grubuna bağlı amino grubu bulunduran bir amit türevidir.
Bileşik formülünden yola çıkarak ait olduğu organik sınıfı tayin etmek.
2
Metil format bileşiğinin yapısını ve fonksiyonel grubunu belirlemek.
Metil format (HCOOCH3HCOOCH_3) yapısında karbonil karbonuna bağlı alkoksi grubu bulunduran en basit esterdir.
Ester sınıfı bileşiklerin fonksiyonel grubunu belirlemek.
3
Etil metil eter bileşiğinin yapısını ve fonksiyonel grubunu belirlemek.
Etil metil eter (CH3OCH2CH3CH_3OCH_2CH_3) yapısında oksijen köprüsüne bağlı alkil grupları bulunduran bir eterdir.
Eter sınıfı bileşiklerin fonksiyonel grubunu belirlemek.
4
Propan-2-amin bileşiğinin yapısını ve fonksiyonel grubunu belirlemek.
Propan-2-amin (CH3CH(NH2)CH3CH_3CH(NH_2)CH_3) yapısında alkil zincirine doğrudan bağlı amino grubu bulunduran bir amindir.
Amin sınıfı bileşiklerin fonksiyonel grubunu belirlemek.

Anahtar Kavram

Organik bileşiklerin yapısal formüllerine göre fonksiyonel grup sınıflarının belirlenmesi.
ÖncekiSayfa 18 / 90Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin