Examkin

Tüm alıştırma soruları

842 soru

Tüm türler8,734Çoktan seçmeli4,865Çoklu seçim1Doğru / Yanlış289Sayısal852Eşleştirme1,797Sıralama842Boşluk doldurma63Kısa cevap25
Soru 381Soru →

Ökaryotik bir hücrede gerçekleşen oksijenli solunumun Elektron Taşıma Sistemi (ETS) evresinde, kemiozmotik hipoteze göre ATPATP sentezi sürecinde meydana gelen aşağıdaki olayları gerçekleşme sırasına göre diziniz.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Süreç; elektronların ETS'ye aktarılması, protonların zarlar arası boşluğa pompalanması, elektrokimyasal gradyan oluşumu, protonların ATP sentazdan geçişi ve son olarak ATP sentezi şeklinde gerçekleşir.
Kemiozmotik model uyarınca; oksidatif fosforilasyon süreci yüksek enerjili elektronların ETS'ye girişiyle (yükseltgenme) başlar. Bu elektronların taşınması sırasında oluşan enerji ile protonlar (H+H^+) aktif olarak zarlar arası boşluğa pompalanır. Biriken protonlar bir gradyan oluşturur ve bu potansiyel enerji, protonların ATP sentaz enzimi üzerinden matrise geri akışıyla kinetik enerjiye dönüşerek ATP sentezini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Elektronların sisteme girişi
NADHNADH ve FADH2FADH_2 yükseltgenir.
ETS'nin çalışabilmesi için yüksek enerjili elektronların sisteme dahil edilmesi gerekir.
2
Proton pompalama
Protonlar matriksten zarlar arası boşluğa geçer.
Elektron akışı sırasında açığa çıkan enerji, protonların aktif taşıma ile taşınmasını sağlar.
3
Gradyan oluşumu
Zarlar arası boşlukta asitlik artar ve pozitif yük birikir.
Sürekli pompalama sonucu iç zarın iki tarafı arasında bir derişim ve yük farkı meydana gelir.
4
Kemiozmotik akış
Protonlar ATP sentazdan geçer.
Protonlar dengelenmek için matrise dönmek ister ancak sadece ATP sentaz kanalını kullanabilirler.
5
ATP sentezi
Oksidatif fosforilasyon ile ATPATP üretilir.
Protonların geçiş enerjisi, enzimin katalitik bölgesini aktifleştirerek fosforilasyonu gerçekleştirir.

Anahtar Kavram

Kemiozmotik Hipotez: Mitokondri iç zarındaki proton gradyanının ATP sentezini tetiklemesi sürecidir.
Soru 382Soru →

Modern biyoteknolojik yöntemlerden biri olan ve hayvancılıkta verimi artırmak veya nesli tükenmekte olan türleri korumak amacıyla kullanılan 'somatik hücre çekirdek transferi' (hayvan klonlama) sürecinde gerçekleşen aşağıdaki olayları, uygulama sırasına göre diziniz.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sıralama; somatik çekirdek izolasyonu, yumurta hücresinin hazırlanması, çekirdek transferi, embriyo oluşumu ve taşıyıcıya nakil şeklinde gerçekleşmelidir.
Klonlama süreci genetik materyalin (çekirdek) izolasyonu ile başlar, uygun bir sitoplazmik ortam (çekirdeksiz yumurta) ile birleştirilir, laboratuvarda embriyo haline getirilir ve en son taşıyıcı canlıya aktarılarak tamamlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Genetik kaynağın ve konak hücrenin hazırlanması
Klonlanacak canlının çekirdeği ve çekirdeği çıkarılmış yumurta hücresi elde edilir.
Klonlama işlemi için çekirdek vericisi ve sitoplazma vericisi hücrelerin önceden hazırlanması gerekir.
2
Çekirdek transferinin gerçekleştirilmesi
Somatik çekirdek yumurta hücresine aktarılır.
Yeni canlının genetik bilgisinin konak hücreye yerleştirilmesi sürecidir.
3
Embriyonik gelişim ve implantasyon
Oluşan embriyo taşıyıcı anneye nakledilir.
Laboratuvarda belli bir aşamaya gelen embriyonun yaşam döngüsünü tamamlaması için biyolojik bir ortama geçmesi şarttır.

Anahtar Kavram

Somatik Hücre Çekirdek Transferi (SCNT)
Soru 383Soru →

Denitrifikasyon bakterilerinde gerçekleşen oksijensiz (anaerobik) solunum sürecine ait aşağıda verilen olayları, glikozun tüketiminden itibaren gerçekleşme sırasına göre diziniz.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sıralama; glikozun aktifleşerek pirüvata parçalanması, Krebs döngüsünde CO2CO_2 çıkışı ve koenzimlerin indirgenmesi, elektronların ETS üzerinden taşınması ve son olarak elektronların nitrat (NO3−NO_3^-) iyonuna aktarılması şeklinde gerçekleşir.
Sıralama biyokimyasal yolakların gerçekleşme sırasını takip eder: İlk olarak sitoplazmada glikoliz (glikozun pirüvata yıkımı), ardından Krebs döngüsü (karbon sayısının azalması ve koenzim indirgenmesi), sonra ETS üzerinden elektron taşınımı ve en sonunda elektronların nitrata aktarılarak sürecin sonlanması gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Glikoliz evresinin belirlenmesi
Glikozun pirüvata kadar yıkılması gerçekleşir.
Tüm hücresel solunum çeşitleri glikoliz ile başlar.
2
Krebs döngüsü olaylarının analizi
CO2CO_2 çıkışı ve koenzimlerin (NAD+NAD^+, FADFAD) indirgenmesi sağlanır.
Pirüvatın tamamen inorganiklerine kadar parçalanması bu evrede tamamlanır.
3
Elektron Taşıma Sistemi (ETS) basamağının incelenmesi
Elektronlar ETS elemanları boyunca taşınır.
Enerji eldesi için proton motiv kuvveti oluşturulması gerekir.
4
Son elektron alıcısının tespiti
Elektronlar nitrat (NO3−NO_3^-) tarafından tutulur.
Oksijensiz solunumu fermantasyondan ayıran en temel fark, ETS kullanımı ve son alıcının inorganik olmasıdır.

Anahtar Kavram

Oksijensiz solunum; glikoliz, Krebs döngüsü ve ETS evrelerinden oluşur; son elektron alıcısı oksijen dışında inorganik bir maddedir.

Daha Fazla Pratik

Oksijensiz solunumda son elektron alıcısı olarak sülfat (SO42−SO_4^{2-}) veya karbondioksit (CO2CO_2) kullanılan örnekleri de inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 384Soru →

Bir bira mayası hücresinde (Saccharomyces cerevisiae) gerçekleşen etil alkol fermantasyonu sürecindeki bazı olaylar aşağıda verilmiştir. Bu olayları, reaksiyonun başlangıcından sonuna doğru gerçekleşme sırasına göre diziniz.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Etil alkol fermantasyonu süreci; glikozun aktivasyonu, NAD+NAD^+'nin indirgenmesi, pirüvat oluşumu, CO2CO_2 çıkışı ve NADHNADH'ın yükseltgenmesiyle etil alkol oluşumu sırasını takip eder.
Sıralama, glikozun ATPATP ile aktifleştirilmesiyle başlar, ardından glikoliz sırasında NAD+NAD^+ indirgenir ve pirüvat oluşur. Son ürün evresinde ise önce CO2CO_2 çıkışıyla asetaldehit oluşur, en son basamakta ise NADHNADH yükseltgenerek etil alkol sentezlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Glikoliz hazırlık evresini belirle.
Glikozun aktivasyonu gerçekleşir.
Reaksiyonun başlayabilmesi için gerekli aktivasyon enerjisi ATPATP ile sağlanır.
2
Glikolizdeki yükseltgenme basamağını tespit et.
NAD+NAD^+ molekülü NADHNADH olur.
Substrattan ayrılan hidrojenlerin koenzim tarafından tutulması gerekir.
3
Glikoliz sonunu belirle.
Pirüvat üretilir.
Glikozun parçalanma sürecinin ilk ana aşaması tamamlanır.
4
Son ürün evresinin başlangıcını incele.
CO2CO_2 çıkışı ile asetaldehit oluşur.
Etil alkol fermantasyonuna özgü olan dekarboksilasyon (karbon eksilmesi) olayı gerçekleşir.
5
Son ürünün tamamlanmasını gözlemle.
NADHNADH yükseltgenir ve etil alkol oluşur.
Sürecin devam edebilmesi için NAD+NAD^+ koenzimlerinin serbest kalması (rejenere olması) şarttır.

Anahtar Kavram

Fermantasyon süreçlerinde glikoliz evresi evrenseldir; son ürün evresi ise NAD+NAD^+'nin rejenere edilmesini ve organik son ürünlerin oluşmasını sağlar.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 385Soru →

Bir bitki kökünün boyuna kesitinde yer alan aşağıdaki bölgeleri, kök ucundan (apikal kısımdan) yukarıya doğru (yaşlı dokuların bulunduğu yöne) sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sıralama en uçtan yukarıya doğru şu şekildedir: Kaliptra, Hücre bölünme bölgesi, Uzama bölgesi ve Olgunlaşma bölgesi.
Kökün boyuna kesitinde en uçta koruyucu kaliptra bulunur. Onun hemen gerisinde hücrelerin çoğaldığı meristem (bölünme) bölgesi, ardından yeni oluşan hücrelerin boyca büyüdüğü uzama bölgesi ve en üstte ise hücrelerin farklılaşıp emici tüyleri oluşturduğu olgunlaşma bölgesi yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
Kökün en uç noktasındaki koruyucu yapıyı belirlemek
Kaliptra (Kök şapkası)
Kaliptra, kök ucu meristemini koruyan en uçtaki yapıdır.
2
Yeni hücrelerin üretildiği aktif bölgeyi tespit etmek
Hücre bölünme bölgesi
Kaliptranın hemen arkasında primer meristem hücrelerinin bulunduğu bölge gelir.
3
Hücrelerin hacimce büyüyüp boyuna uzadığı katmanı sıralamak
Uzama bölgesi
Bölünme bölgesinde oluşan hücreler, yukarıya doğru itildikçe boyca uzayarak kökün uzamasını sağlar.
4
Dokulaşmanın ve farklılaşmanın tamamlandığı son bölgeyi eklemek
Olgunlaşma bölgesi
En üst kısımda hücreler artık belli bir doku tipine farklılaşır ve emici tüyler burada oluşur.

Anahtar Kavram

Bitki kökünde büyüme bölgelerinin organizasyonu ve hücrelerin farklılaşma süreci.

Daha Fazla Pratik

Primer meristemden farklılaşan epidermal doku elemanlarını (stoma, tüy, hidatot) ve bunların görevlerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 386Soru →

Genç bir bitki kökünün boyuna kesiti incelendiğinde, kök ucundan başlayarak gövdeye doğru (aşağıdan yukarıya) karşılaşılan bölgeleri doğru bir hiyerarşiyle sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bitki kökünde uçtan gövdeye doğru sıralama; koruyucu yapı olan Kaliptra, aktif bölünen Hücre Bölünme Bölgesi, boyca büyümenin olduğu Uzama Bölgesi ve farklılaşmanın tamamlandığı Olgunlaşma Bölgesi şeklindedir.
Bitki kökünün büyüme ucu incelendiğinde en dışta (uçta) koruyucu kaliptra bulunur. Onun hemen üzerinde aktif bölünen meristem hücrelerinin bulunduğu bölünme bölgesi yer alır. Bölünen hücrelerin hacimce arttığı uzama bölgesi orta kısımda, hücrelerin özelleşip emici tüyleri oluşturduğu olgunlaşma bölgesi ise gövdeye en yakın olan kısımdır.

Adım Adım Çözüm

1
En uçtaki koruyucu yapıyı belirleme
Kaliptra kök ucunu korur.
Toprak direnci meristem dokuya zarar vermesin diye en önde bulunur.
2
Büyüme merkezini konumlandırma
Hücre bölünme bölgesi (uç meristem) kaliptranın hemen üstündedir.
Yeni hücre üretimi bu noktadan başlar.
3
Boyca büyüme alanını saptama
Uzama bölgesi bölünme bölgesinin gerisindedir.
Oluşan hücreler merkezi kofulun büyümesiyle boyca uzar.
4
Farklılaşma ve emici tüylerin olduğu son bölgeyi bulma
Olgunlaşma bölgesi en yukarıdadır.
Hücreler görevlerine göre uzmanlaşır ve epidermis hücreleri emici tüyleri oluşturur.

Anahtar Kavram

Kök ucunun boyuna kesitindeki anatomik bölgeler ve görevleri.
Soru 387Soru →

Genç bir dikotil (çift çenekli) bitki kökünün enine kesitinde rastlanan aşağıdaki yapıları, en dış tabakadan merkeze doğru olacak şekilde sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Dikotil bir bitki kökünde dıştan içe doğru sıralama; Epidermis, Korteks, Endodermis, Perisikl ve Vasküler doku (Ksilem/Floem) şeklindedir.
Genç bir dikotil kökünde tabakalar dıştan içe doğru epidermis, geniş bir korteks bölgesi, merkezi silindiri sınırlayan endodermis, yan kökleri oluşturan perisikl ve en merkezde yıldız şeklinde organize olmuş ksilem ile aralarında bulunan floemden oluşur.

Adım Adım Çözüm

1
En dış koruyucu tabakanın belirlenmesi
Epidermis
Bitkisel organların en dış yüzeyi primer büyüme evresinde epidermis ile örtülüdür.
2
Epidermis ile merkezi silindir arasındaki temel doku bölgesinin belirlenmesi
Korteks
Korteks, epidermisin iç kısmında yer alan ve depo parankiması içeren bölgedir.
3
Korteksin iç sınırının belirlenmesi
Endodermis
Endodermis, suyun merkezi silindire girişini kontrol eden kaspari şeridini içeren tabakadır.
4
Merkezi silindirin başlangıç tabakasının belirlenmesi
Perisikl
Perisikl, endodermisin hemen altında yer alan ve meristematik özellik gösterebilen tabakadır.
5
Merkezi bölgedeki iletim elemanlarının belirlenmesi
Vasküler doku
Dikotil köklerde ksilem ve floem en içteki merkezi silindir bölgesinde organize olmuştur.

Anahtar Kavram

Dikotil bitki kök anatomisi ve doku tabakalarının organizasyonu

Daha Fazla Pratik

Monokotil ve dikotil bitki kökleri arasındaki anatomik farkları (örneğin öz bölgesinin varlığı) karşılaştırınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 388Soru →

Çift çenekli (dikotil) bir bitkinin primer büyüme göstermekte olan kök enine kesiti incelendiğinde, belirli doku tabakalarının dıştan içe doğru düzenli bir dizilim sergilediği görülür. Buna göre, aşağıda verilen kök yapılarını kök yüzeyinden (en dıştan) merkezine (en içe) doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bitki kökünde dıştan içe doğru sıralama; Epidermis, Korteks, Endodermis, Perisikl ve Ksilem şeklinde gerçekleşir.
Kök anatomisinde en dışta koruyucu olan epidermis bulunur. Onun altında geniş korteks bölgesi, korteksin iç sınırında endodermis yer alır. Merkezi silindirin başlangıcı perisikl tabakasıdır ve en merkezde ksilem dokusu bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Kökün en dış koruyucu tabakasının belirlenmesi
Epidermis
Toprakla doğrudan temas eden ve koruma sağlayan en dış tabaka epidermistir.
2
Epidermisin hemen altındaki parankimatik bölgenin tespiti
Korteks
Epidermis ile iletim dokularının bulunduğu merkezi silindir arasındaki geniş depo bölgesi kortekstir.
3
Merkezi silindirin sınır tabakasının bulunması
Endodermis
Korteksi merkezi silindirden ayıran ve Caspari şeridi ile su geçişini denetleyen tabaka endodermistir.
4
İletim demetlerini çevreleyen ilk tabakanın belirlenmesi
Perisikl
Merkezi silindirin en dış tabakası olup yan kök oluşumundan sorumlu olan yapı perisikldır.
5
Merkezi silindirin en içindeki dokunun tespiti
Ksilem
Dikotil bitki köklerinde ksilem dokusu en merkezde yer alarak karakteristik bir yıldız şekli oluşturur.

Anahtar Kavram

Bitki kök anatomisinde doku tabakalarının dıştan içe organizasyonu

Daha Fazla Pratik

Benzer bir sıralamayı tek çenekli (monokotil) gövde yapısı için yaparak merkezi silindir farklarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 389Soru →

Bir kara bitkisinin topraktan aldığı suyun, kök ksilemine (odun borularına) ulaşana kadar geçtiği yapılar ve izlediği yol aşağıda karışık olarak verilmiştir.

Buna göre, suyun izlediği yolu dikkate alarak bu olayları gerçekleşme sırasına göre diziniz.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Su moleküllerinin emici tüylerle alınması, kortekste ilerlemesi, kaspari şeridine ulaşması ve son olarak ksileme aktarılması sırasıyla gerçekleşir.
Bitkilerde suyun kökten alımı dıştan içe doğru bir yol izler. İlk olarak emici tüylerle epidermis geçilir, ardından korteks tabakası kat edilir. Merkezi silindire girişte endodermis tabakasındaki kaspari şeridi bir kontrol noktası işlevi görerek suyun simplast yola girmesini sağlar ve son aşamada su ksilem borularına geçer.

Adım Adım Çözüm

1
Suyun giriş mekanizmasının belirlenmesi
Su, ozmotik basınç farkıyla topraktan kök emici tüylerine geçer.
Topraktaki su potansiyeli kök hücrelerinden daha yüksek olduğu için su ozmozla içeri girer.
2
Korteks tabakasındaki taşımanın incelenmesi
Su, hücrelerin içinden (simplast) veya hücre duvarlarından (apoplast) ilerleyerek endodermise ulaşır.
Korteks tabakası epidermis ile merkezi silindir arasında bir iletim bölgesi görevi görür.
3
Endodermis engelinin aşılması
Apoplast yoldan gelen su, kaspari şeridini geçemez ve hücre zarından geçmeye zorlanır.
Kaspari şeridi süberinleşmiş yapısıyla suyun kontrolsüz geçişini engelleyen bir bariyerdir.
4
İletim dokusuna geçiş
Su, merkezi silindirde bulunan ksilem borularına giriş yapar.
Ksilem, suyun kökten yapraklara taşınacağı ana iletim yoludur.

Anahtar Kavram

Suyun kökten ksileme taşınmasında apoplast ve simplast yollar ile kaspari şeridinin kontrol edici rolü.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 390Soru →

Nemli bir toprakta yetişen karasal bir bitkinin, kökleri vasıtasıyla aldığı suyun yapraklara ulaşıp terleme ile atmosfere verilinceye kadar geçtiği bölgeler aşağıda verilmiştir.

Bu yapıları, suyun izlediği rotayı dikkate alarak dıştan içe ve aşağıdan yukarıya doğru olacak şekilde sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Suyun izlediği yol sırasıyla; kök emici tüyleri, kök korteksi, endodermis (Casparian şeridi), ksilem ve yaprak mezofil tabakası şeklindedir.
Su ilk olarak toprakla temas eden kök emici tüyleri tarafından alınır. Ardından kök parankiması olan korteks tabakasını geçer. Ksileme girmeden hemen önce seçici bir bariyer olan ve Casparian şeridini içeren endodermis tabakasından geçmek zorundadır. Merkezi silindire ulaştıktan sonra ksilem boruları ile yukarı taşınır ve en son yapraklardaki fotosentetik doku olan mezofil tabakasına ulaşır.

Adım Adım Çözüm

1
Topraktan su alımı
Su, topraktan kök emici tüylerine geçer.
Kök emici tüylerindeki ozmotik basıncın toprak suyundan yüksek olması suyun pasif olarak içeri girmesini sağlar.
2
Kök dokularında yatay taşıma
Su, korteks tabakasını geçerek endodermise ulaşır.
Su, kortekste hücre duvarlarından (apoplast) veya sitoplazmalardan (simplast) ilerler.
3
Merkezi silindire giriş kontrolü
Su, endodermis tabakasındaki Casparian şeridini aşarak ksileme girer.
Casparian şeridi mantarlaştığı için suyun hücreler arası boşluktan ilerlemesini durdurur ve suyun hücre zarından geçerek kontrol edilmesini sağlar.
4
Dikey taşıma
Su, ksilem boruları içerisinde yapraklara yükselir.
Terleme ile oluşan çekim kuvveti (gerilim) ve su molekülleri arasındaki hidrojen bağları (kohezyon) suyun kopmayan bir sütun halinde yükselmesini sağlar.
5
Yapraktan uzaklaşma
Su, mezofil hücrelerinden terleme ile stoma boşluğuna ve atmosfere geçer.
Yaprak mezofil hücrelerindeki suyun buharlaşması, bitkinin üst kısımlarında negatif bir basınç (çekim) oluşturur.

Anahtar Kavram

Bitkilerde suyun taşınması, kökten yapraklara doğru ozmotik basınç, kök basıncı ve temel olarak terleme-kohezyon mekanizmasıyla gerçekleşen pasif bir süreçtir.
Soru 391Soru →

Bitkilerde fotosentez ürünlerinin soymuk borularında (floem) taşınmasını açıklayan 'basınç-akış teorisi'ne göre gerçekleşen aşağıdaki olayları, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Basınç-akış teorisine göre sıralama; şekerin kaynak hücreden yüklenmesi, ksilemden floeme su geçişi, turgor basıncı etkisiyle kitle akımı ve şekerin havuzda boşaltılarak suyun ksileme dönmesi şeklindedir.
Basınç-akış teorisi, aktif taşıma ile floeme şeker yüklenmesi, buna bağlı ozmotik emme ile su girişi, oluşan turgor basıncıyla sıvının kitle akımı ve son olarak havuzda şekerin boşaltılmasıyla suyun ksileme dönmesi basamaklarını takip eder.

Adım Adım Çözüm

1
Yükleme evresini belirleme
Glikoz (sükroz), kaynak hücreden floemdeki kalburlu borulara aktif taşıma ile yüklenir.
Taşıma mekanizmasının başlayabilmesi için önce boru içindeki derişimin artması gerekir.
2
Ozmotik etkileri değerlendirme
Kalburlu borulardaki ozmotik basınç artar ve komşu ksilemden su, ozmosla floeme geçer.
Derişim artışı su potansiyelini düşürerek suyun geçişini zorunlu kılar.
3
Basınç farkı ve hareketi inceleme
Giren suyun yarattığı turgor basıncı, floem öz suyunu havuz hücrelerine (kök, meyve vb.) doğru iter (Kitle akımı).
Sıvılar basınç farkının olduğu sistemlerde yüksek basınçtan düşük basınca doğru akar.
4
Boşaltma ve geri dönüşü belirleme
Şeker havuz hücrelerine geçer, floemdeki su ise tekrar ksileme dönerek çevrimi tamamlar.
Şeker ayrılınca su potansiyeli yükselir ve su ksileme geri geçer.

Anahtar Kavram

Basınç-Akış Teorisi (Pressure-Flow Hypothesis)
Soru 392Soru →

Bitkilerde fotosentez ürünlerinin kaynak hücreden havuz hücreye taşınma sürecinde (basınç-akış teorisi) gerçekleşen aşağıdaki olayları, meydana geliş sırasına göre düzenleyiniz.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bitkilerde organik madde taşınması; şekerlerin kalburlu borulara yüklenmesi, ksilemden su girişiyle basıncın artması, kütle akışı ve son olarak havuz hücrede şekerin boşaltılarak suyun ksileme geri dönmesi sırasıyla gerçekleşir.
Basınç-akış teorisine göre süreç, şekerlerin aktif yüklenmesiyle (1) başlar, bunu suyun osmozla girişi (2) takip eder. Oluşan basınç farkı akışı (3) sağlar ve havuzda şekerin boşaltılmasıyla su ksileme (4) döner.

Adım Adım Çözüm

1
Kaynak hücreden kalburlu boruya şeker yüklemesi yapılır.
Kalburlu boru hücrelerinin osmotik basıncı artar.
Aktif taşıma ile sükroz derişimi yükseltilerek su çekme kuvveti oluşturulur.
2
Ksilemden phloeme su girişi gerçekleşir.
Hidrostatik (turgor) basınç artışı sağlanır.
Yoğunluk farkından dolayı H2OH_2O molekülleri osmozla kalburlu boruya geçer.
3
Basınç farkı ile kütle akışı (bulk flow) tetiklenir.
Organik maddeler havuz hücreye doğru taşınır.
Kaynak ve havuz bölgeleri arasındaki basınç gradiyenti akışı sağlar.
4
Şekerler havuz hücreye boşaltılır ve su ksileme geri döner.
Soymuk borusundaki basınç düşer.
Çözünen madde miktarı azaldığı için su potansiyeli artar ve su ksileme geri verilir.

Anahtar Kavram

Basınç-Akış Teorisi (Pressure-Flow Hypothesis)
Soru 393Soru →

Bir bitki fidesinin koleoptil ucuna tek yönlü ışık uyarısı verildiğinde meydana gelen fototropizma (ışığa yönelim) olayının aşamaları aşağıda karışık olarak verilmiştir. Buna göre, bu olayların gerçekleşme sırasını mantıksal ve biyolojik bir dizide düzenleyiniz.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Fototropizma süreci; ışığın algılanması, oksinin gölge tarafa göçü, gölge tarafta biriken oksinin hücre uzamasını hızlandırması ve sonuç olarak asimetrik büyüme ile ışığa yönelim şeklinde gerçekleşir.
Bitkilerde fototropizma mekanizması sırasıyla uyaranın algılanması, oksin hormonunun asimetrik dağılımı (gölgeye göç), hücrelerin asimetrik büyümesi ve görünür bükülme aşamalarından oluşur. Işık önce algılanır, ardından oksin yanal olarak gölge tarafa taşınır. Gölge taraftaki yoğun oksin buradaki hücreleri uzatır ve bitki ışığa yönelir.

Adım Adım Çözüm

1
Uyaranın tespiti
Işığın koleoptil ucu tarafından algılanması
Bitkilerde yönelim hareketleri dış bir uyaranın (ışık) varlığıyla başlar.
2
Hormon iletimi
Oksinin ışık gören taraftan gölge tarafa geçişi
Oksin hormonu ışığa duyarlıdır ve ışık gören kısımlardan uzaklaşma eğilimindedir.
3
Büyüme farklılaşması
Gölge taraftaki hücrelerin daha fazla uzaması
Gövdede yüksek oksin derişimi hücre uzamasını (elongasyon) teşvik eder.
4
Yönelim
Bitkinin ışığa doğru bükülmesi
İki taraf arasındaki büyüme hızı farkı bitki organının bükülmesine neden olur.

Anahtar Kavram

Fototropizma mekanizması oksinin asimetrik dağılımına dayanır.
Soru 394Soru →

Ökaryot bir hücrede gerçekleşen transkripsiyon (yazılım) sürecine ait bazı olaylar aşağıda verilmiştir. Bu olayların transkripsiyon mekanizmasındaki gerçekleşme sırası aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Transkripsiyon süreci; RNA polimerazın promotöre bağlanmasıyla başlar, nükleotitlerin kalıp ipliğe uygun dizilmesi ve aralarında fosfodiester bağlarının kurulmasıyla devam eder, sonlandırıcı diziye ulaşıldığında mRNA'nın ayrılması ve DNA'nın tekrar kapanmasıyla tamamlanır.
Transkripsiyon süreci önce enzimin genin başlangıç bölgesini (promotör) tanımasıyla başlar. Ardından DNA'nın anlamlı zinciri üzerinden nükleotit eşleşmeleri yapılır. Bu eşleşmeyi takiben enzim, nükleotitleri fosfodiester bağlarıyla birleştirerek mRNA zincirini uzatır. Enzim sonlandırıcı bölgeye geldiğinde süreç durur ve enzim ile mRNA ayrılır; sonuçta DNA tekrar sarmal yapısına kavuşur.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıç kompleksinin kurulması
RNA polimerazın promotöre bağlanması ve DNA'nın açılması
Enzim, genin başlangıç noktasını tanımalı ve kalıp ipliği erişilebilir kılmalıdır.
2
Baz eşleşmesi (Hidrojen bağı kurulumu)
Kalıp ipliğe uygun ribonükleotitlerin getirilmesi
Genetik bilginin doğru aktarılması için bazların (A, U, G, C) karşılıklı gelmesi ön şarttır.
3
Polimerizasyon (Fosfodiester bağı kurulumu)
mRNA zincirinin 5′→3′5' \rightarrow 3' yönünde uzaması
RNA polimeraz nükleotitleri birbirine bağlayarak polimer yapıyı oluşturur.
4
Sonlanma ve ayrılma
mRNA'nın kalıptan ve enzimden ayrılması
Durdurucu sinyal (terminasyon), sentezin durması gerektiğini bildirir.
5
DNA'nın re-anneal (yeniden birleşme) süreci
DNA'nın tekrar sarmal hal alması
Hidrojen bağlarının tekrar kurulmasıyla DNA yapısı korunur.

Anahtar Kavram

Transkripsiyon mekanizmasının evreleri (Başlama, Uzama, Sonlanma)
Soru 395Soru →

Ökaryotik bir hücrede gerçekleşen translasyon (okuma) sürecine ait bazı basamaklar aşağıda verilmiştir. Bu olayların gerçekleşme sırasını mantıksal ve kronolojik olarak düzenleyiniz.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru sıralama: mRNA'nın bağlanması, başlangıç tRNA'sının AUG kodonu ile eşleşmesi, büyük alt birimin katılımı, peptit bağlarının kurulması ve translokasyon olayı şeklindedir.
Translasyon süreci, mRNA'nın ribozomun küçük alt birimi tarafından tanınmasıyla başlar (başlama). Ardından ilk tRNA (Met-tRNA) hidrojen bağlarıyla başlangıç kodonuna bağlanır. Bu iki olay gerçekleştikten sonra büyük alt birim komplekse dahil olur ve işlevsel ribozom oluşur. Uzama evresinde ise tRNA'lar sırayla A bölgesine gelir, peptit bağları kurulur ve ribozom her seferinde bir kodon kayarak (translokasyon) süreci devam ettirir.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıç aşamasının ilk adımını belirlemek.
mRNA'nın küçük alt birime bağlanması.
Translasyon, mRNA'nın küçük alt birim tarafından tanınmasıyla başlar.
2
Başlangıç tRNA'sının yerleşimini belirlemek.
Metiyonin taşıyan tRNA'nın başlangıç kodonuna (AUG) bağlanması.
Eukaryotlarda mRNA bağlandıktan sonra tRNA uygun kodonu bulur.
3
Ribozomun tam formuna geçişini belirlemek.
Büyük alt birimin eklenmesi.
Küçük alt birim, mRNA ve tRNA bir araya geldikten sonra büyük alt birim gelerek kompleksi tamamlar.
4
Uzama evresinin ilk kimyasal adımını belirlemek.
Peptit bağı sentezi.
İkinci tRNA A bölgesine geldiğinde, amino asitler arasında peptit bağı kurulur.
5
Ribozomun hareketini belirlemek.
Translokasyon (kayma).
Bağ kurulduktan sonra ribozom bir sonraki kodona geçer.

Anahtar Kavram

Translasyonun Başlama ve Uzama Mekanizması
Soru 396Soru →

Bir bitki hücresindeki kloroplastlarda gerçekleşen fotosentez tepkimeleri sırasında, ışığın soğurulmasından itibaren elektronun fotosistemden ayrılmasına kadar geçen süreçte gözlenen aşağıdaki olayları, gerçekleşme sırasına göre düzenleyiniz.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Işık enerjisinin fotosistemde izlediği yol sırasıyla: Karotenoidler tarafından fotonun yakalanması, anten kompleksindeki pigmentler arası enerji aktarımı, enerjinin tepkime merkezindeki klorofil a molekülüne ulaşması, klorofil a'nın uyarılmasıyla yükseltgenmesi ve son olarak fırlatılan elektronun birincil elektron alıcısı tarafından yakalanması şeklindedir.
Doğru sıralama, fotonların yardımcı pigmentler (karotenoidler) tarafından yakalanmasıyla başlar. Ardından anten kompleksindeki diğer pigmentler arası enerji aktarımı gerçekleşir. Bu enerji tepkime merkezindeki klorofil a'ya odaklanır, onu uyararak yükseltgenmesine (elektron kaybetmesine) neden olur ve son olarak bu elektron birincil alıcıya geçer.

Adım Adım Çözüm

1
Işığın sisteme girişini belirle.
Işığın ilk soğurulması yardımcı pigmentler (karotenoidler) ve anten kompleksi klorofilleri ile başlar.
Fotosentezin ilk fiziksel aşaması ışık kuantlarının (fotonların) pigmentlerce soğurulmasıdır.
2
Enerji transfer mekanizmasını analiz et.
Soğurulan enerji pigment molekülleri arasında rezonans yoluyla aktarılarak tepkime merkezine iletilir.
Anten kompleksinin görevi enerjiyi odaklayarak tepkime merkezine taşımaktır.
3
Tepkime merkezindeki kimyasal değişimi belirle.
Tepkime merkezindeki klorofil a, uyarılmış duruma geçer ve elektronunu fırlatarak yükseltgenir.
Enerji klorofil a'ya ulaştığında, molekülde bulunan elektron bir üst enerji seviyesine çıkarak kopmaya hazır hale gelir.
4
Elektronun son durağını belirle.
Fırlatılan elektron birincil elektron alıcısı tarafından yakalanır.
Elektronun fotosistemden çıkışı, ışığa bağımlı reaksiyonların ETS aşamasına geçişini sağlar.

Anahtar Kavram

Fotosistemlerde ışık enerjisinin yakalanması ve elektron transferi hiyerarşisi.

Daha Fazla Pratik

Klorofilin yapısındaki magnezyum (Mg) atomunun uyarılma sürecindeki rolünü ve klorofilin absorpsiyon spektrumu ile aksiyon spektrumu arasındaki farkları inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 397Soru →

İlk Türk-İslam devletlerinin kuruluş ve kurumsallaşma süreçlerinde yaşanan aşağıdaki gelişmeleri en erken tarihten en geç tarihe doğru kronolojik olarak sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İlk Türk-İslam devletlerine ait gelişmelerin en erken tarihten en geç tarihe doğru doğru sıralaması: Tolunoğulları Devleti'nin kurulması (868), Karahanlılar'ın İslamiyet'i resmi din kabul etmesi (932), Gazneliler Devleti'nin kurulması (963) ve Dandanakan Savaşı (1040) şeklindedir.
Doğru kronolojik sıralama en erken olay olan Tolunoğulları'nın kurulması (868) ile başlar, Karahanlılar'ın İslamiyet'i resmi din olarak benimsemesi (932) ve Gazneliler'in kurulması (963) ile devam edip en son gerçekleşen Dandanakan Savaşı (1040) ile son bulur.

Adım Adım Çözüm

1
İlk Türk-İslam devletlerinin kuruluş ve önemli dönüm noktalarının tarihleri belirlenir.
Tolunoğulları'nın kuruluşu 868, Karahanlılar'ın İslamiyet'i resmi din kabulü 932, Gazneliler'ın kuruluşu 963 ve Dandanakan Savaşı 1040 yılındadır.
Olayların kronolojik sırasını belirlemek için kesin tarihsel aralıkların bilinmesi gerekir.
2
Tespit edilen tarihler en eskiden en yeniye doğru sıralanır.
868 < 932 < 963 < 1040
En erken tarihten en geç tarihe doğru bir sıralama istendiği için matematiksel karşılaştırma yapılır.
3
Olay kimlikleri sıralamaya göre dizilir.
tolunogullari_kurulus, karahanlilar_islamiyet, gazneliler_kurulus, dandanakan_savasi
Doğru kronolojik dizilim elde edilir.

Anahtar Kavram

İlk Türk-İslam Devletlerinin kuruluşu ve siyasi tarih kronolojisi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 398Soru →

Aşağıdaki İslamiyet öncesi Türk destanlarını, ait oldukları toplulukların tarih sahnesine çıkış dönemlerini (eskiden yeniye) dikkate alarak kronolojik olarak sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sıralama; Alp Er Tunga Destanı (Saka), Oğuz Kağan Destanı (Hun), Ergenekon Destanı (Göktürk) ve Türeyiş Destanı (Uygur) şeklinde olmalıdır.
Türk destanları, ait oldukları devletlerin tarihsel sıralamasına uygun olarak gelişir. En eski dönem Sakalar (Alp Er Tunga), ardından Hunlar (Oğuz Kağan), sonrasında Göktürkler (Ergenekon) ve İslamiyet öncesinin son büyük devleti Uygurlar (Türeyiş) gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Destanların ait olduğu toplulukları belirleyiniz.
Alp Er Tunga: Saka, Oğuz Kağan: Hun, Ergenekon: Göktürk, Türeyiş: Uygur.
Kronolojik sıralama yapabilmek için destan-topluluk eşleşmesinin doğru yapılması gerekir.
2
Tespit edilen toplulukları tarihsel gelişim sırasına koyunuz.
Saka -> Hun -> Göktürk -> Uygur.
İslamiyet öncesi Türk tarihi bu toplulukların egemenlik dönemlerine göre evreleşir.
3
Topluluk sırasına göre destanları diziniz.
Alp Er Tunga (Saka) > Oğuz Kağan (Hun) > Ergenekon (Göktürk) > Türeyiş (Uygur).
Soruda istenen kronolojik (eskiden yeniye) sıralama bu şekilde tamamlanır.

Anahtar Kavram

İslamiyet Öncesi Türk Destanlarının Tasnifi ve Kronolojisi
Tahmini Süre:45s
Soru 399Soru →

Mısır ve Doğu Akdeniz medeniyetlerinde yaşanan aşağıdaki gelişmeleri en eskiden en yeniye doğru kronolojik olarak sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Gelişmelerin kronolojik sıralaması: Keops Piramidi'nin inşası (MÖ 2560), Süleyman Mabedi'nin inşası (MÖ 957), Kartaca'nın kuruluşu (MÖ 814) ve Perslerin Mısır'ı fethi (MÖ 525) şeklindedir.
Mısır ve Doğu Akdeniz medeniyetlerine ait bu gelişmeler kronolojik olarak incelendiğinde; Gize'deki Keops Piramidi MÖ 26. yüzyılda (Eski Krallık dönemi), Süleyman Mabedi MÖ 10. yüzyılda (İbraniler), Kartaca kolonisi MÖ 9. yüzyılda (Fenikeliler) ve Mısır'ın Perslerce fethi MÖ 6. yüzyılda (Pelusium Savaşı) gerçekleşmiştir. Bu doğrultuda doğru sıralama Keops Piramidi'nin inşası, Süleyman Mabedi'nin inşası, Kartaca'nın kurulması ve Pers fethi şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Tarihsel olayların ait oldukları dönem ve uygarlıkları belirleyin.
Keops Piramidi Mısır Eski Krallık, Süleyman Mabedi İbraniler, Kartaca Fenike kolonisi, Pers fethi ise Geç Dönem Mısır tarihine aittir.
Doğru kronolojik sıralamayı yapabilmek için her olayın ait olduğu uygarlık ve çağ bilgisi gereklidir.
2
Olayların gerçekleştiği yaklaşık yüzyılları tespit edin.
Keops Piramidi MÖ 26. yüzyıl, Süleyman Mabedi MÖ 10. yüzyıl, Kartaca'nın kuruluşu MÖ 9. yüzyıl, Mısır'ın Pers fethi MÖ 6. yüzyıl (MÖ 525).
Yüzyılları netleştirmek, tarihsel sıralamadaki hataları önler.
3
MÖ (Milattan Önce) tarihlerinin sayısal değeri büyüdükçe günümüzden uzaklaştığını dikkate alarak en eskiden en yeniye sıralayın.
Keops Piramidi (MÖ 2560) -> Süleyman Mabedi (MÖ 957) -> Kartaca'nın kuruluşu (MÖ 814) -> Pers fethi (MÖ 525).
MÖ takvim kuralına göre büyük sayılar daha eski tarihleri temsil eder.

Anahtar Kavram

Mısır ve Doğu Akdeniz medeniyetlerinin gelişim evreleri ile siyasi ve kültürel olayların kronolojisi.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 400Soru →

Türk destan geleneğindeki tarihî ve mitolojik anlatıların temsil ettiği dönemler ile bu anlatıların ait olduğu toplulukların tarih sahnesine çıkış sırası dikkate alındığında; aşağıda olay örgüleri ve temaları özetlenen anlatıların kronolojik olarak en eskiden en yeniye doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sıralama; Alp Er Tunga Destanı (Saka), Oğuz Kağan Destanı (Hun), Ergenekon Destanı (Göktürk) ve Göç Destanı (Uygur) şeklinde en eskiden en yeniye doğru olmalıdır.
Doğru sıralama, destanların temsil ettiği tarihî toplulukların kronolojik gelişimine dayanmaktadır. İlk sırada Saka dönemine ait Alp Er Tunga Destanı, ikinci sırada Hun dönemine ait Oğuz Kağan Destanı, üçüncü sırada Göktürk dönemine ait Ergenekon Destanı ve son sırada Uygur dönemine ait Göç Destanı yer almaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Metinlerde verilen özetlerden yola çıkarak destanların hangileri olduğunu tespit etme.
Birinci metin Alp Er Tunga Destanı, ikinci metin Oğuz Kağan Destanı, üçüncü metin Ergenekon Destanı ve dördüncü metin Göç Destanı'dır.
Sıralama yapabilmek için öncelikle her bir anlatının hangi destana tekabül ettiğini belirlemek gerekir.
2
Belirlenen destanların ait olduğu Türk boylarını veya devletlerini saptama.
Alp Er Tunga Destanı Sakalara, Oğuz Kağan Destanı Hunlara, Ergenekon Destanı Göktürklere, Göç Destanı ise Uygurlara aittir.
Destanlar ait oldukları boyların tarih sahnesindeki kronolojik yerlerine göre konumlandırılacaktır.
3
Bu toplulukların tarih sahnesine çıkış ve egemenlik kuruş dönemlerini kronolojik olarak sıralama.
Saka Dönemi (M.Ö. 7. yy) -> Hun Dönemi (M.Ö. 3. yy - M.S. 5. yy) -> Göktürk Dönemi (M.S. 6-8. yy) -> Uygur Dönemi (M.S. 8-9. yy) şeklinde bir sıralama elde edilir.
En eski dönemden en yeni döneme doğru kronolojik bir akış oluşturmak.
4
Elde edilen kronoloji doğrultusunda destanları sıralama.
Saka (Alp Er Tunga) -> Hun (Oğuz Kağan) -> Göktürk (Ergenekon) -> Uygur (Göç) sıralamasına ulaşılır.
Soru kökünde istenen en eskiden en yeniye sıralama kuralını tamamlamak.

Anahtar Kavram

İslamiyet Öncesi Türk Destanlarının ait olduğu topluluklara ve kronolojilerine göre ayırt edilmesi
Tahmini Süre:3m 0s
ÖncekiSayfa 20 / 43Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin