Examkin

Tüm alıştırma soruları

1797 soru

Tüm türler8,734Çoktan seçmeli4,865Çoklu seçim1Doğru / Yanlış289Sayısal852Eşleştirme1,797Sıralama842Boşluk doldurma63Kısa cevap25
Soru 401Soru →

Karbon atomunun farklı geometrik düzenlemelerle bir araya gelmesi sonucu oluşan doğal ve yapay allotropları bulunmaktadır.

Buna göre, solda verilen karbon allotroplarını sağda verilen ayırt edici yapısal özellikleriyle do��ru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Elmas
Grafit
Grafen
Karbon nanotüp

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Elmas allotropunun 'Her bir karbon atomunun dört başka karbon atomuna kovalent bağlarla bağlanarak d��zgün dörtyüzlü geometri oluşturduğu, elektriği iletmeyen doğal allotrop' tanımıyla; Grafit allotropunun 'Karbon atomlarının altıgen halkalar oluşturacak şekilde dizildiği, tabakaları arasında zayıf fiziksel bağlar bulunan ve elektriği ileten doğal allotrop' tanımıyla; Grafen allotropunun 'Karbon atomlarının iki boyutlu bal peteği örgü yapısında dizilmesiyle elde edilen, tek atom kalınlığındaki düzlemsel yapay allotrop' tanımıyla; Karbon nanotüp allotropunun ise 'Grafen tabakalarının nano boyutta rulo haline getirilmesiyle elde edilen, yüksek esneklik ve iletkenlik gösteren yapay allotrop' tanımıyla eşleşmesi gerekir.
Karbonun en sert doğal allotropu olan elmas, sp3sp^3 hibritleşmesine sahip ve elektriği iletmeyen düzgün dörtyüzlü örgü yapısıyla ilk özellik ile eşleşir. Grafit, sp2sp^2 hibritleşmesine sahip altıgen halkalı tabakalı yapısı ve elektriği iletmesiyle ikinci özellikle eşleşir. Grafen, iki boyutlu ve tek atom kalınlığındaki düzlemsel bal peteği örgüsüyle üçüncü özellikle eşleşir. Karbon nanotüp ise grafen tabakalarının rulo haline getirilmesiyle oluşan silindirik yapısıyla dördüncü özellikle eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Doğal ve yapay allotropların sınıflandırılmasını yapınız.
Elmas ve grafit doğal allotroplardır; grafen ve karbon nanotüp ise yapay (laboratuvar ortamında üretilen) allotroplardır.
Öncelikle allotropların doğal ve yapay olarak ayrılması eşleştirme sürecini kolaylaştıracaktır.
2
Doğal allotropların ayırt edici özelliklerini belirleyin.
Elmas allotropunda karbon atomları sp3sp^3 hibritleşmesi yapar ve elektriği iletmez; grafit allotropunda ise sp2sp^2 hibritleşmesi yapan karbonlar altıgen tabakalar oluşturur ve serbest elektronlar sayesinde elektriği iletir.
Elmas ve grafit arasındaki hibritleşme, örgü yapısı ve elektriksel iletkenlik farkları eşleştirmenin doğru yapılmasını sağlar.
3
Yapay allotropların geometrik formlarını inceleyin.
Grafen, bal peteği örgü yapısına sahip tek atom kalınlığında iki boyutlu düzlemsel bir yapıya sahiptir. Karbon nanotüpler ise grafen tabakalarının silindir şeklinde rulo yapılmasıyla oluşturulur.
Grafen ve karbon nanotüp allotroplarının boyutsal ve geometriksel farkları doğru eşleştirmeyi yapmayı sağlar.

Anahtar Kavram

Karbon allotroplarının (elmas, grafit, grafen, karbon nanotüp) doğal/yapay sınıflandırılması, hibritleşme türleri (sp2sp^2, sp3sp^3), elektriksel iletkenlik özellikleri ve geometrik yapıları.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 402Soru →

İnsanda sindirim sisteminde görev alan bazı düzenleyici hormonlar ve sindirim enzimleri ile bunların temel işlevlerini aşağıda verilen bilgiler doğrultusunda eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Gastrin Hormonu
Sekretin Hormonu
Pepsin Enzimi
Amilaz Enzimi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru eşleştirme; Gastrin hormonu mide özsuyu uyarımıyla, Sekretin hormonu pankreastan bikarbonat salgılanmasıyla, Pepsin enzimi proteinlerin midedeki hidroliziyle ve Amilaz enzimi karbonhidrat sindirimiyle eşleşmelidir.
Gastrin, mide salgılarını uyaran temel hormondur; Sekretin ise ince bağırsaktan salgılanarak pankreası pH düzenlemesi için uyarır. Pepsin protein sindirimini midede başlatan enzim iken, Amilaz karbonhidratların sindiriminden sorumludur. Bu bilgiler ışığında yapılan eşleştirme biyolojik olarak tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Düzenleyici hormonların kaynaklarını ve hedef organlarını belirleyin.
Gastrin'in mideyi, Sekretin'in ise pankreası uyararak sindirimi başlattığını veya düzenlediğini saptayın.
Hormonal kontrol, sindirim salgılarının zamanlaması ve pH dengesi için kritiktir.
2
Pepsin ve Amilaz enzimlerinin etki ettiği substratları (besin maddelerini) analiz edin.
Pepsin'in proteinlere, Amilaz'ın ise karbonhidratlara (nişasta/glikojen) etki ettiğini belirleyin.
Sindirim enzimlerinin substrat özgüllüğü, kimyasal sindirim basamaklarının anlaşılmasını sağlar.
3
Verilen görev tanımlarını moleküllerin işlevleriyle karşılaştırarak eşleştirin.
Gastrin → Mide özsuyu, Sekretin → Bikarbonat, Pepsin → Protein parçalanması, Amilaz → Nişasta sindirimi.
Her molekülün sindirim kanalındaki spesifik bölgesi ve görevi doğrulanmış olur.

Anahtar Kavram

Sindirim Sisteminin Hormonal ve Enzimatik Düzenlenmesi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 403Soru →

İnsan vücudunda homeostatik dengenin korunması amacıyla endokrin bezlerden salgılanan çeşitli hormonlar ve bu hormonların hedef dokular üzerindeki temel fizyolojik etkileri aşağıda verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki hormonları sağ sütundaki uygun işlevlerle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Aldosteron
ADH (Antidiüretik Hormon)
Glukagon
Kalsitonin

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme sonucunda; Aldosteron mineral dengesiyle (Sodyum emilimi/Potasyum atılımı), ADH suyun geri emilimiyle (Ozmotik denge), Glukagon kan şekerinin artırılmasıyla (Glikojen yıkımı) ve Kalsitonin ise kalsiyum seviyesinin düşürülmesiyle (Kandan kemiğe geçiş) ilişkilendirilmiştir.
Verilen eşleştirmelerde her hormon, salgılandığı bezin anatomik konumu ve hedef dokuda başlattığı özgün fizyolojik süreçle (elektrolit dengesi, su geri emilimi, glikoz homeostazisi ve mineral depolanması) tam uyum sağlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Aldosteron hormonunun salgılandığı yeri ve böbreklerdeki elektrolit dengesine etkisini analiz edin.
Aldosteron, böbrek üstü bezinin kabuk kısmından salgılanır ve sodyumun geri emilimini artırırken potasyumun atılımını uyarır.
Hücre dışı sıvı hacminin ve kan basıncının korunması için bu elektrolit dengesi şarttır.
2
Antidiüretik hormonun (vazopressin) sentez, salgılanma ve su tutma mekanizmasını inceleyin.
ADH, hipotalamusta üretilir, hipofizin arka lobunda depolanır ve böbrek kanallarından suyun geri emilimini sağlar.
Vücudun su kaybını önleyerek kanın ozmotik basıncını sabit tutmak için gereklidir.
3
Glukagon hormonunun pankreastaki kaynağını ve şeker metabolizmasındaki rolünü değerlendirin.
Langerhans adacıklarındaki alfa hücrelerinden salınan glukagon, karaciğerde glikojen yıkımını (glikojenoliz) ve glikoz sentezini (glukoneojenez) uyarır.
Açlık sırasında kan şekerinin hayati organlar için yeterli seviyeye çıkarılmasını sağlar.
4
Kalsitonin hormonunun kalsiyum metabolizması üzerindeki etkisini ve hangi durumda salgılandığını belirleyin.
Kalsitonin, kandaki kalsiyum miktarı arttığında tiroit bezinden salgılanır ve kalsiyumun kemiklere depolanmasını sağlar.
Kan kalsiyumunun normal değerler içinde kalmasını sağlamak (homeostazi) için parathormonla zıt çalışır.

Anahtar Kavram

Hormonların hedef organlardaki spesifik homeostatik etkileri ve salgılandıkları bezler arasındaki ilişki.
Soru 404Soru →

İnsan endokrin sisteminde görev alan bazı hormonlar ile bu hormonların vücuttaki birincil fizyolojik etkileri aşağıda verilmiştir. Hormonlar ile bu hormonların hedef dokuları üzerindeki etkilerini doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Oksitosin
ADH (Antidiüretik Hormon)
TSH (Tiroit Uyarıcı Hormon)
Parathormon

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Oksitosin rahim kasılması ve süt boşaltımıyla; ADH böbreklerde su geri emilimiyle; TSH tiroit bezinin tiroksin salgılamasıyla; Parathormon ise kemik ve böbreklerden kalsiyum geçişiyle eşleşir.
Hormonların işlevleri tam olarak doğru tanımlanmıştır: Oksitosin doğum ve süt salgılanmasını, ADH suyun geri emilimini, TSH tiroit aktivitesini, Parathormon ise kalsiyum artışını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Hormonların salgılandığı bezleri ve temel işlevlerini belirlemek.
Oksitosin ve ADH arka hipofizden, TSH ön hipofizden, Parathormon ise paratiroit bezinden salgılanır.
Her hormonun özgül bir salgılanma noktası ve hedef organı vardır.
2
Hormonların hedef dokular üzerindeki etkilerini analiz etmek.
Oksitosin uterus düz kaslarını, ADH böbrek kanallarını, TSH tiroit foliküllerini, Parathormon ise kemik ve böbrekleri etkiler.
Hedef dokudaki reseptör özgüllüğü, hormonun işlevini belirler.
3
Tanımlardaki fizyolojik süreçleri hormon isimleriyle eşleştirmek.
L1-R2, L2-R1, L3-R4 ve L4-R3 eşleşmeleri tamamlanır.
Fizyolojik tanımlar ile hormon görevleri tam uyumluluk göstermektedir.

Anahtar Kavram

Hormon-Hedef Hücre İlişkisi ve Feedback Mekanizmaları
Soru 405Soru →

Hücrede gerçekleşen transkripsiyon (yazılım) sürecinde rol oynayan temel bileşenler ile bu bileşenlerin işlevsel özelliklerini eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

RNA Polimeraz
Promotör
Kalıp İplik
Terminatör

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

RNA Polimeraz: DNA'yı açan ve RNA sentezleyen enzim; Promotör: Enzimin bağlandığı başlangıç dizisi; Kalıp İplik: 3′→5′3' \rightarrow 5' yönünde okunan şablon zincir; Terminatör: Süreci sonlandıran dizi.
Transkripsiyon süreci, RNA polimeraz enziminin promotör bölgesine bağlanmasıyla başlar, kalıp iplik üzerindeki bazları 3′→5′3' \rightarrow 5' yönünde okuyarak 5′→3′5' \rightarrow 3' yönünde yeni bir RNA ipliği sentezler ve terminatör bölgesine ulaştığında sona erer.

Adım Adım Çözüm

1
Enzimin tanınması
RNA polimerazın işlevi belirlendi.
Transkripsiyonun gerçekleşmesi için DNA sarmalının açılması ve nükleotitlerin eklenmesi gerekir; bu görev RNA polimerazındır.
2
Başlangıç bölgesinin tespiti
Promotör dizisi tanımlandı.
Hangi genin yazılacağı, enzimin DNA üzerindeki özel bir bölgeye (promotör) bağlanmasıyla belirlenir.
3
Okuma yönünün belirlenmesi
Kalıp ipliğin özellikleri netleştirildi.
RNA sentezi daima 5′→3′5' \rightarrow 3' yönünde olur, bu nedenle kalıp DNA zinciri 3′→5′3' \rightarrow 5' yönünde okunmalıdır.
4
Sonlanma mekanizmasının analizi
Terminatör bölgesi eşleştirildi.
Transkripsiyonun kontrolden çıkmaması için DNA üzerinde sonlanma sinyali veren bir bölge bulunmalıdır.

Anahtar Kavram

Transkripsiyon, DNA üzerindeki genetik bilginin RNA polimeraz aracılığıyla RNA molekülüne aktarılmasıdır ve belirli başlangıç (promotör) ile bitiş (terminatör) noktaları arasında gerçekleşir.

Daha Fazla Pratik

Prokaryot ve ökaryot hücrelerde transkripsiyonun gerçekleştiği hücresel kısımların (sitoplazma vs çekirdek) karşılaştırılması konusuna çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 406Soru →

İnsan fizyolojisinde duyu organlarının işleyişi; reseptörlerin uyarılması, impuls oluşumu ve bu impulsların merkezi sinir sistemine taşınması süreçlerini kapsar. Aşağıda verilen duyu organı yapılarını, bu yapıların temel işleyiş özellikleri veya ayırt edici fizyolojik görevleri ile doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Korti organı
Otolit taşları
Sarı bölge
Kornea

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Duyu organlarındaki özelleşmiş yapılar şu şekilde eşleşir: Korti organı işitme impulsunu başlatır, otolit taşları statik denge ve doğrusal ivmeyi algılar, sarı bölge impulsları talamusa uğramadan iletir, kornea ise ışığı ilk kez kıran saydam tabakadır.
Duyu organlarının her biri spesifik bir uyaran tipine duyarlıdır ve bu uyaranları farklı mekanizmalarla impulsa dönüştürür. Korti organı sesin mekanik etkisini, otolitler kütle çekim etkisini, sarı bölge kimyasal maddeleri, kornea ise ışığı fiziksel olarak işler. Koku duyusunun talamusa uğramaması ve korneanın ışığı ilk kıran yapı olması, konunun en ayırt edici akademik detaylarıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kulak içi yapıların işlevsel ayrımını yapınız.
Korti organı işitme ile, otolit taşları ise denge ile ilişkilidir.
Duyu organlarının kendi içindeki alt birimleri farklı reseptör tiplerine ve görevlere sahiptir.
2
Duyu sinirlerinin beyne iletim yollarını karşılaştırınız.
Koku duyusunun (sarı bölge) talamusa uğramadığı belirlenir.
Koku yolu, tüm diğer duyusal yollardan farklı olarak talamik röle istasyonunu pas geçer.
3
Gözdeki ışık kırılma mekanizmasını analiz ediniz.
Işığın ilk kırıldığı yerin kornea olduğu doğrulanır.
Göz merceği kırıcılığı ayarlar (akomodasyon), ancak asıl büyük kırılma hava-kornea sınırında gerçekleşir.

Anahtar Kavram

Duyu Organlarının Reseptör ve İletim Fizyolojisi

Daha Fazla Pratik

Duyu reseptörlerinin eşik değerleri ve adaptasyon süreçlerini (örneğin koku duyusunun çabuk yorulması) inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 407Soru →

İnsan vücudunda iskelet kaslarının kasılma mekanizması, bir dizi biyokimyasal ve elektriksel olayın ardışık gerçekleşmesini gerektirir. Aşağıda bu süreçte görev alan bazı moleküller ve bunların kasılma sürecindeki temel işlevleri verilmiştir. Bu molekülleri, kas kasılmasındaki spesifik fizyolojik rolleriyle en uygun şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Asetilkolin
Kalsiyum iyonları (Ca2+Ca^{2+})
ATPaz enzimi
Kreatin fosfat

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Asetilkolin - Sarkolemma depolarizasyonu; Kalsiyum iyonları - Aktin bağlanma bölgelerinin açılması; ATPaz enzimi - ATP hidrolizi ve enerji açığa çıkarma; Kreatin fosfat - Hızlı ATP rejenerasyonu.
Eşleştirme, kasılma sürecinin elektriksel uyarımından (Asetilkolin), moleküler düzenlenmesine (Kalsiyum), enerjinin serbest kalmasına (ATPaz) ve enerji devamlılığının sağlanmasına (Kreatin fosfat) kadar olan fizyolojik sırayı ve mekanizmaları doğru şekilde tanımlar.

Adım Adım Çözüm

1
Asetilkolinin rolünü belirleme
Sinaps boşluğuna salınan asetilkolin, kas hücresi zarındaki reseptörlere bağlanarak sodyum kanallarını açar ve uyarılmayı başlatır.
Kas kasılmasının başlaması için elektriksel uyarının kimyasal bir aracıyla hücre zarına iletilmesi gerekir.
2
Kalsiyum iyonlarının (Ca2+Ca^{2+}) işlevini analiz etme
Sitoplazmaya çıkan kalsiyum, aktin üzerindeki troponine bağlanarak bağlanma bölgelerini örten tropomiyozini uzaklaştırır.
Miyozin başlarının aktine bağlanabilmesi için troponin-tropomiyozin engelinin kaldırılması zorunludur.
3
ATPaz enziminin aktivitesini değerlendirme
Miyozin başındaki ATPaz, ATP'yi ADP ve PiP_i şeklinde parçalayarak miyozin başını yüksek enerjili konuma getirir.
Miyozin filamentinin aktin üzerinde kayabilmesi için gerekli olan kinetik enerji, ATP'nin kimyasal bağ enerjisinden sağlanır.
4
Kreatin fosfatın yedek enerji kaynağı olarak rolünü saptama
Hücredeki ATP tükendiğinde, kreatin fosfat kinaz enzimi yardımıyla kreatin fosfattan ADP'ye fosfat aktarılır.
Kas dokusu, ani enerji ihtiyacını karşılamak için glikoliz ve solunum süreçleri hızlanana kadar bu yedek depoyu kullanır.

Anahtar Kavram

Huxley'in Kayan İplikler Modeli ve Kasılmanın Biyokimyası
Soru 408Soru →

İnsan sindirim sisteminin hormonal düzenlenmesinde görev alan aşağıdaki hormonları, gerçekleştirdikleri temel işlevler ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Gastrin
Sekretin
Kolesistokinin

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Gastrin hormonu mide özsuyu salgısını uyarırken, sekretin bikarbonat salgısını, kolesistokinin ise safra kesesi kasılmasını ve enzim salgısını kontrol eder.
Gastrin mideyi, sekretin pankreası (bikarbonat için), kolesistokinin ise hem safra kesesini hem de pankreası (enzimler için) uyarır. Bu eşleşme sindirim sisteminin fizyolojik çalışma prensiplerine tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Hormonların salgılandığı ve etki ettiği yerleri belirleyin.
Gastrin mideden salgılanıp mideyi etkiler; Sekretin ve Kolesistokinin onikiparmak bağırsağından salgılanıp pankreas ve karaciğer/safra kesesini etkiler.
Sindirim sistemi hormonları hedef organlarına kan yoluyla taşınır ve spesifik işlevleri başlatır.
2
Gastrin hormonunun işlevini analiz edin.
Mide aktivitesini artıran temel hormon olduğu görülür.
Protein sindiriminin başlaması için mide özsuyuna ihtiyaç vardır.
3
Sekretin ve Kolesistokinin arasındaki işlev farkını ayırt edin.
Sekretin temel olarak pH düzenlemesi (bikarbonat), kolesistokinin ise kimyasal sindirim araçları (safra ve enzimler) ile ilgilidir.
Onikiparmak bağırsağındaki sindirim için hem uygun pH hem de gerekli enzimlerin bulunması şarttır.

Anahtar Kavram

Sindirim sisteminin hormonal kontrolü ve geri bildirim mekanizmaları.

Daha Fazla Pratik

Karaciğerin sindirimdeki rolü ve safra sıvısının içeriği hakkında bir soru çözerek yardımcı organların işlevlerini pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 409Soru →

Belirli bir sıcaklıkta saf suyun buhar basıncı 120 mmHg120\text{ mmHg}'dir. Buna göre, aşağıda verilen sulu çözeltileri aynı sıcaklıktaki buhar basınçları ile doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

(H2O=18 g/molH_2O = 18\text{ g/mol}, NaCl=58,5 g/molNaCl = 58,5\text{ g/mol}, CO(NH2)2 (u¨re)=60 g/molCO(NH_2)_2 \text{ (üre)} = 60\text{ g/mol}, CaCl2=111 g/molCaCl_2 = 111\text{ g/mol}; katıların tamamının çözündüğü ve iyonik katıların suda tamamen iyonlaştığı varsayılacaktır.)

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

162 g162\text{ g} saf suda 29,25 g29,25\text{ g} NaClNaCl katısının çözünmesiyle hazırlanan çözelti
144 g144\text{ g} saf suda 120 g120\text{ g} üre katısının çözünmesiyle hazırlanan çözelti
162 g162\text{ g} saf suda 111 g111\text{ g} CaCl2CaCl_2 katısının çözünmesiyle hazırlanan çözelti

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sodyum klorür çözeltisi 108 mmHg108\text{ mmHg} buhar basıncına sahip olan seçenekle, üre çözeltisi 96 mmHg96\text{ mmHg} buhar basıncına sahip olan seçenekle, kalsiyum klorür çözeltisi ise 90 mmHg90\text{ mmHg} buhar basıncına sahip olan seçenekle eşleşir.
Her bir çözeltideki toplam tanecik sayıları doğru belirlenip suyun mol kesirleri (0,900,90; 0,800,80 ve 0,750,75) hesaplandığında, çözeltilerin buhar basınçları sırasıyla 108 mmHg108\text{ mmHg}, 96 mmHg96\text{ mmHg} ve 90 mmHg90\text{ mmHg} olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Çözeltilerde bulunan çözücü (su) ve çözünen maddelerin mol sayılarını hesaplayınız.
n=ku¨tle/MAn = \text{kütle} / M_A formülünden; su için nsu=162/18=9 moln_{\text{su}} = 162 / 18 = 9\text{ mol} (sodyum klorür ve kalsiyum klorür çözeltilerinde) ve nsu=144/18=8 moln_{\text{su}} = 144 / 18 = 8\text{ mol} (üre çözeltisinde) bulunur. Çözünenler için nNaCl=29,25/58,5=0,5 moln_{NaCl} = 29,25 / 58,5 = 0,5\text{ mol}, nu¨re=120/60=2 moln_{\text{üre}} = 120 / 60 = 2\text{ mol} ve nCaCl2=111/111=1 moln_{CaCl_2} = 111 / 111 = 1\text{ mol} olarak bulunur.
Raoult Yasası uygulanırken çözücü ve çözünen taneciklerinin mol miktarlarının bilinmesi gerekir.
2
Çözünen maddelerin sulu ortamdaki tanecik mol sayılarını belirleyiniz.
Sodyum klorür NaCl→Na++Cl−NaCl \rightarrow Na^+ + Cl^- şeklinde 22 iyon verdiğinden toplam iyon molü 0,5×2=1,0 mol0,5 \times 2 = 1,0\text{ mol}'dür. Üre moleküler çözündüğü için tanecik molü 2 mol2\text{ mol}'dür. Kalsiyum klorür CaCl2→Ca2++2Cl−CaCl_2 \rightarrow Ca^{2+} + 2Cl^- şeklinde 33 iyon verdiğinden toplam iyon molü 1×3=3 mol1 \times 3 = 3\text{ mol}'dür.
Buhar basıncı düşmesi bir koligatif özelliktir ve çözünen tanecik sayısına bağlıdır.
3
Her bir çözelti için suyun mol kesrini (XsuX_{\text{su}}) ve çözeltilerin buhar basınçlarını (Pc¸o¨zelti=Psu∘×XsuP_{\text{çözelti}} = P^\circ_{\text{su}} \times X_{\text{su}}) hesaplayınız.
Sodyum klorür çözeltisi için: Xsu=9/(9+1,0)=0,90  ⟹  P=120×0,90=108 mmHgX_{\text{su}} = 9 / (9 + 1,0) = 0,90 \implies P = 120 \times 0,90 = 108\text{ mmHg}. Üre çözeltisi için: Xsu=8/(8+2)=0,80  ⟹  P=120×0,80=96 mmHgX_{\text{su}} = 8 / (8 + 2) = 0,80 \implies P = 120 \times 0,80 = 96\text{ mmHg}. Kalsiyum klorür çözeltisi için: Xsu=9/(9+3)=0,75  ⟹  P=120×0,75=90 mmHgX_{\text{su}} = 9 / (9 + 3) = 0,75 \implies P = 120 \times 0,75 = 90\text{ mmHg} bulunur.
Raoult Yasası'na göre çözeltinin buhar basıncı, saf çözücünün buhar basıncı ile çözücünün mol kesrinin çarpımıdır.

Anahtar Kavram

Raoult Yasası kullanılarak çözeltilerin buhar basıncı hesaplanırken çözünen maddenin türüne (moleküler veya iyonik) ve sudaki tanecik (iyon) sayısına dikkat edilmelidir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 410Soru →

Karbon atomlarının farklı geometrik düzenlemelerle bir araya gelmesi sonucu oluşan allotroplar, kendilerine has benzersiz yapısal ve fiziksel özelliklere sahiptir. Aşağıda verilen karbon allotroplarını karşılarında belirtilen temel karakteristik özellikleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Elmas
Grafit
Grafen
Karbon nanotüp

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Elmas, sp3sp^3 hibritleşmesi yapan ve elektrik akımını iletmeyen üç boyutlu dev kovalent örgü yapısıyla; Grafit, sp2sp^2 hibritleşmesi yapan, elektrik ileten yumuşak ve kaygan tabakalı yapısıyla; Grafen, tek atom kalınlığındaki iki boyutlu bal peteği örgülü tabakasıyla; Karbon nanotüp ise grafen tabakalarının silindir şeklinde bükülmesiyle elde edilen yapay yapısıyla eşleşir.
Karbon allotroplarının karakteristik özellikleri doğru eşleştirildiğinde; elmas sp3sp^3 hibritleşmeli iletken olmayan yapıyla, grafit sp2sp^2 hibritleşmeli iletken tabakalı yapıyla, grafen tek atom kalınlığındaki iki boyutlu yapıyla ve karbon nanotüp ise silindirik nano yapıyla eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Elmasın bağ yapısı ve hibritleşme türü incelenir.
Elmas allotrobunda tüm karbon atomlarının sp3sp^3 hibritleşmesi yaptığı ve serbest elektron kalmadığı için elektrik iletkenliğinin olmadığı belirlenir.
Elmasın elektriksel iletkenlik özelliğini ve kovalent örgü yapısını tanımlamak.
2
Grafitin tabakalı yapısı ve fiziksel özellikleri incelenir.
Grafit tabakalarında karbon atomlarının sp2sp^2 hibritleşmesi yaptığı, tabakalar arası zayıf van der Waals bağları nedeniyle yumuşak olduğu ve delokalize pi elektronları sayesinde elektriği ilettiği tespit edilir.
Grafitin elektriksel ve mekanik özelliklerinin kaynağını belirlemek.
3
Grafenin boyutsal özellikleri değerlendirilir.
Grafenin sadece tek bir karbon tabakasından oluşan iki boyutlu bal peteği yapısı olduğu belirlenir.
Grafenin iki boyutlu yapısını tanımlamak.
4
Karbon nanotüpün morfolojisi analiz edilir.
Karbon nanotüplerin grafen tabakasının silindir şeklinde rulo haline getirilmesiyle oluşan yapay nano yapılar olduğu belirlenir.
Karbon nanotüpün yapısal kökenini açıklamak.

Anahtar Kavram

Karbon allotroplarının bağ özellikleri, hibritleşme türleri ve yapı-özellik ilişkileri.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 411Soru →

İnsan sindirim sisteminin hormonal ve enzimatik kontrolünde görev alan bazı maddeler ile bu maddelerin temel işlevleri aşağıda verilmiştir. Bu maddeleri ilgili işlevleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Gastrin
Sekretin
Enterokinaz
Pepsin

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Gastrin mideyi uyarma işleviyle, Sekretin pankreastan bikarbonat salgılatma işleviyle, Enterokinaz tripsinojeni aktifleştirme işleviyle ve Pepsin proteinleri parçalama işleviyle eşleşir.
Gastrin mideyi, Sekretin ise pankreası etkileyen temel hormonlardır. Enterokinaz bir aktivatör enzim olarak tripsinojeni etkilerken; Pepsin proteinlerin midedeki hidrolizinden sorumlu aktif enzimdir.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen maddelerin kimyasal doğasını (hormon veya enzim) ve üretim yerlerini belirleyiniz.
Gastrin ve Sekretin hormondur; Enterokinaz ve Pepsin ise sindirimde rol oynayan protein yapılı moleküllerdir.
Sindirim sisteminde düzenleme hem hormonlar hem de enzimler aracılığıyla gerçekleşir.
2
Her bir maddenin hedef organını veya etki mekanizmasını analiz ediniz.
Gastrin mideyi uyarır, Sekretin pankreası uyarır, Enterokinaz başka bir enzimi aktifleştirir, Pepsin ise doğrudan substrata (protein) etki eder.
Hormonlar kan yoluyla taşınarak hedef organları uyarırken, enzimler sindirim boşluğuna salgılanarak etkisini gösterir.
3
Tanımlardaki anahtar kelimelerle (pH düzenleme, aktivasyon, hidroliz) eşleştirme yapınız.
Bikarbonat iyonu (HCO3−HCO_3^-) ile Sekretin, mide öz suyu ile Gastrin, tripsinojen aktivasyonu ile Enterokinaz ve polipeptit oluşumu ile Pepsin eşleşir.
Her bir maddenin sindirim sürecindeki görevi spesifiktir.

Anahtar Kavram

Sindirim sisteminin hormonal ve enzimatik mekanizmalarla düzenlenmesi.

Daha Fazla Pratik

Kolesistokinin hormonunun pankreas ve safra kesesi üzerindeki etkilerini inceleyerek hormonal düzenleme konusunu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 412Soru →

İnsan sindirim sisteminde görev alan bazı düzenleyici moleküller (hormonlar ve aktivatör enzimler) ile bunların temel işlevleri aşağıda verilmiştir. Bu molekülleri, gerçekleştirdikleri doğru biyolojik işlevlerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Gastrin
Sekretin
Kolesistokinin
Enterokinaz

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sindirim sistemi düzenleyicileri ile işlevleri şu şekilde eşleşir: Gastrin - Mide özsuyu salgısı, Sekretin - Bikarbonat salgısı, Kolesistokinin - Safra ve enzim salgısı, Enterokinaz - Tripsinojen aktivasyonu.
Gastrin mideyi uyarır; Sekretin pankreastan bikarbonat salgılatır; Kolesistokinin safra kesesini kasar ve pankreas enzimlerini salgılatır; Enterokinaz ise tripsinojeni aktifleştirir. Bu eşleşmeler sindirim fizyolojisinin temel düzenleme mekanizmalarıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Mide hormonunun belirlenmesi
Gastrin
Gastrin, midenin kendi çalışmasını düzenleyen tek ana hormondur.
2
İnce bağırsak hormonlarının ve etkilerinin ayırt edilmesi
Sekretin ve Kolesistokinin
Sekretin temel olarak pH düzenlemesine (bikarbonat) odaklanırken, kolesistokinin mekanik (safra kesesi kasılması) ve enzimatik süreçlere odaklanır.
3
Enzim aktivasyon basamağının tanımlanması
Enterokinaz
İnce bağırsak yüzeyinden salgılanan bu enzim, pankreastan gelen pasif enzimleri aktif hale getirerek zincirleme reaksiyonu başlatır.

Anahtar Kavram

Sindirim Sisteminin Hormonal ve Enzimatik Düzenlenmesi

Daha Fazla Pratik

İnce bağırsaktaki emilim mekanizmalarını (aktif taşıma ve difüzyon) tekrar ederek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 413Soru →

Sağlıklı bir insanda kalbin ritmik çalışmasını düzenleyen iletim sistemine ait aşağıdaki yapıları, bu yapıların temel fonksiyonlarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Sinoatriyal (SA) Düğüm
Atriyoventriküler (AV) Düğüm
His Demetleri
Purkinje Lifleri

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sinoatriyal düğüm elektriksel sinyalleri başlatır, Atriyoventriküler düğüm sinyali geciktirir, His demetleri sinyali karıncıklar arası bölmede taşır ve Purkinje lifleri sinyali karıncık kaslarına yayar.
Doğru eşleştirme, kalbin iletim sırasını (SA → AV → His Demetleri → Purkinje Lifleri) ve her yapının bu sıradaki özgün işlevini (uyartı başlatma, geciktirme, septumda iletme ve miyokarda yayma) tam olarak yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Sinoatriyal (SA) düğümün konumu ve görevinin belirlenmesi.
Uyartı SA düğümünden başlar ve kulakçıklar kasılır.
SA düğümü otonom sinir sisteminden bağımsız olarak impuls üretebilen doğal pacemaker'dır.
2
Atriyoventriküler (AV) düğümdeki gecikmenin amacının anlaşılması.
Uyartı AV düğümünde bekletilir.
Kulakçıkların kasılması tamamlanmadan karıncıkların kasılmasını önlemek için 010{}1 saniyelik bir gecikme yaşanır.
3
Uyartının karıncıklara iletim yolunun takip edilmesi.
Uyartı His demetleri üzerinden Purkinje liflerine geçer.
His demetleri septumda ilerlerken, Purkinje lifleri miyokarda dağılarak karıncıkların kasılmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Kalbin İletim Sistemi

Daha Fazla Pratik

Kalbin iletim sistemindeki bozuklukların EKG (elektrokardiyogram) üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 414Soru →

İnsan vücudundaki kan ve lenf dolaşımında görev alan damar çeşitlerini, bu damarların temel görevleri ve yapısal özellikleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Atardamarlar
Toplardamarlar
Kılcal damarlar
Lenf kılcalları

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Atardamarlar kanı kalpten dokulara taşırken, toplardamarlar kalbe geri getirir; kılcal damarlar madde alışverişini sağlar, lenf kılcalları ise doku sıvısını toplayarak ödem oluşumunu engeller.
Atardamarların kalpten çıkan yüksek basınçlı kanı taşıması, toplardamarların kapakçıklar yardımıyla kanı kalbe döndürmesi, kılcalların ince yapısıyla madde alışverişini sağlaması ve lenf kılcallarının ucu kapalı yapısıyla doku sıvısını emmesi biyolojik gerçeklerle tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Damarların kanı taşıma yönlerini belirlemek.
Atardamarlar kalpten uzaklaştırır, toplardamarlar kalbe getirir.
Dolaşım sisteminin temel yön tayinini yapmak eşleştirmenin ilk adımıdır.
2
Madde alışverişi ve ödem kontrolü mekanizmalarını ayırt etmek.
Kan kılcalları alışveriş yapar, lenf kılcalları fazla sıvıyı toplar.
Dokular arası sıvı dengesinin nasıl korunduğunu anlamak gerekir.
3
Yapısal farkları (kapakçık, epitel tabakası, uç yapısı) kontrol etmek.
Lenf kılcallarının uçlarının kapalı olması ve kan kılcallarının tek katlı epitelden oluşması karakteristik özelliklerdir.
Fonksiyon ile yapı arasındaki ilişkiyi doğrulamak doğru eşleşmeyi sağlar.

Anahtar Kavram

Damarların Yapısı ve Görevleri
Soru 415Soru →

İnsan vücudundaki dolaşım ve lenf sistemlerinde yer alan bazı yapılar ile bu yapıların temel işlevlerini aşağıda verilen listelerden uygun şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kılcal damarlar
Lenf düğümleri
Küçük kan dolaşımı
Pek sarnıcı

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kılcal damarlar madde alışverişiyle, lenf düğümleri savunma ve süzme işlemiyle, küçük kan dolaşımı kanın temizlenmesiyle ve pek sarnıcı lenf sıvısının toplanmasıyla eşleşmelidir.
Yapılan eşleştirmede; kılcal damarlar madde alışverişiyle, lenf düğümleri lenfosit üretimi ve süzme göreviyle, küçük dolaşım kanın akciğerde temizlenmesiyle ve pek sarnıcı lenf toplama göreviyle doğru şekilde ilişkilendirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Kan damarlarının yapı ve görevlerini değerlendirme
Kılcal damarların tek katlı yassı epitel yapısının madde alışverişi için özelleştiği belirlenir.
Damar tabakalarından sadece kılcallarda kas ve bağ doku bulunmaz, bu da difüzyonu kolaylaştırır.
2
Lenf sisteminin anatomik yapılarını inceleme
Lenf düğümlerinin süzme ve lenfosit üretimi yaptığı, pek sarnıcının ise lenf toplama merkezi olduğu saptanır.
Lenf sistemi hem bağışıklık hem de doku sıvısının kana geri kazandırılmasında görevlidir.
3
Dolaşım yollarını analiz etme
Küçük kan dolaşımının sağ karıncıktan başlayıp sol kulakçıkta bittiği doğrulanır.
Dolaşım sisteminde karıncıklardan kan çıkar, kulakçıklara kan döner.

Anahtar Kavram

İnsan dolaşım ve lenf sisteminin temel yapısal ve fonksiyonel birimleri

Daha Fazla Pratik

Lenf sıvısının kana karıştığı ilk yer olan sol köprücük altı toplardamarını ve Starling hipotezini gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 416Soru →

İnsan solunum sisteminde karbondioksitin (CO2CO_2) doku kılcallarından alveollere taşınması sürecinde gerçekleşen biyokimyasal olaylar ile bu olaylarda doğrudan işlev gören moleküller aşağıda verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki olay tanımlarını sağ sütundaki doğru moleküllerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Doku kılcallarında alyuvara giren karbondioksitin, karbonik anhidraz enzimi yardımıyla su ile birleşmesi sonucu sentezlenen kararsız ara ürün
Doku kılcallarında üretilen bikarbonat iyonlarının (HCO3−HCO_3^-) plazmaya difüzyonuna karşılık, hücre içi elektriksel yükü korumak adına alyuvara giren iyon
Akciğer kılcal damarlarından geçerken alveol boşluğuna verilecek olan karbondioksitin, plazmadan alyuvara dönen bikarbonattan geri üretilmesi sırasında açığa çıkan son ürün
Doku kılcallarındaki karbondioksit hidrasyonu sonucu serbest kalan hidrojen iyonlarının (H+H^+), kan pHpH'ını ölümcül düzeyde düşürmesini engellemek üzere bağlandığı molekül

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki olay tanımları ile sağ sütundaki moleküller sırasıyla şu şekilde eşleşir: Doku kılcallarındaki kararsız ara ürün Karbonik asit (H2CO3H_2CO_3) molekülüdür; elektriksel yükü korumak için alyuvara giren iyon Klorür (Cl−Cl^-) iyonudur; akciğer kılcallarında açığa çıkan son ürün Serbest karbondioksit (CO2CO_2) gazıdır; serbest hidrojen iyonlarını bağlayan molekül ise Hemoglobin (HbHb) proteinidir.
Karbondioksitin kanda taşınması sırasında alyuvar içinde gerçekleşen ardışık reaksiyonlarda; karbondioksit ve suuyun birleşmesiyle karbonik asit oluşur, bikarbonatın plazmaya çıkışıyla klorür içeri girerek elektriksel dengeyi korur, açığa çıkan serbest hidrojen iyonları hemoglobin tarafından tamponlanır ve akciğer kılcallarında bu süreçler tersine işleyerek serbest karbondioksit gazı üretilip alveole verilir.

Adım Adım Çözüm

1
Doku kılcallarında karbondioksit taşınmasının ilk basamağını analiz etmek
Doku kılcallarında hücrelerden kana geçen CO2CO_2, alyuvar içine girer ve karbonik anhidraz enzimi yardımıyla su ile birleşerek karbonik asidi (H2CO3H_2CO_3) oluşturur. Bu nedenle 1. tanım Karbonik asit (H2CO3H_2CO_3) ile eşleşir.
CO2CO_2 ve H2OH_2O birleşimi solunum gazlarının kimyasal taşınma sürecindeki ilk ana basamaktır.
2
Alyuvardaki elektriksel yük dengesinin nasıl korunduğunu incelemek
Oluşan karbonik asit H+H^+ ve HCO3−HCO_3^- iyonlarına ayrışır. Bikarbonat (HCO3−HCO_3^-) plazmaya difüzyonla geçerken alyuvarın elektrik yük dengesini korumak için plazmadan alyuvar içine klorür (Cl−Cl^-) iyonları girer. Bu nedenle 2. tanım Klorür (Cl−Cl^-) iyonu ile eşleşir.
Negatif yüklü bir iyonun hücre dışına çıkışı, yük denkliği için başka bir negatif iyonun içeri girmesini gerektirir.
3
Akciğer kılcallarında tersine dönen reaksiyonları ve nihai gaz çıkışını belirlemek
Akciğer kılcallarında plazmadaki bikarbonat alyuvara girer, H+H^+ ile birleşerek karbonik asidi oluşturur. Karbonik asit ise karbonik anhidrazla su ve karbondiokside parçalanır. Açığa çıkan karbondioksit alveollere geçerek soluk vermeyle dışarı atılır. Bu nedenle 3. tanım Serbest karbondioksit (CO2CO_2) gazı ile eşleşir.
Solunum sisteminin temel amacı vücuttaki atık karbondioksiti serbest gaz halinde vücuttan uzaklaştırmaktır.
4
Serbest hidrojen iyonlarının tamponlanma mekanizmasını saptamak
Karbonik asidin iyonlaşmasıyla oluşan serbest hidrojen (H+H^+) iyonları, kanın asitliğini (pHpH'ını) bozmamak için alyuvar içindeki hemoglobin (HbHb) pigmentine bağlanarak HbHHbH şeklinde taşınır. Bu nedenle 4. tanım Hemoglobin (HbHb) proteini ile eşleşir.
Kan pHpH'ının dar bir aralıkta (7,4) sabit tutulması homeostasi için hayati önem taşır.

Anahtar Kavram

Karbondioksitin (CO2CO_2) kanda bikarbonat iyonları şeklinde taşınma mekanizması ve tamponlama reaksiyonları
Soru 417Soru →

İnsan solunum sisteminde görev alan aşağıdaki yapıları, bu yapıların temel işlevleri ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Alveol
Hemoglobin
Diyafram
Epiglottis

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Alveol yapısı gaz değişimi yüzeyiyle, hemoglobin protein yapılı taşıyıcı pigmentle, diyafram soluk alıp vermeyi sağlayan kasla, epiglottis ise soluk borusunu koruyan kapakçıkla eşleşir.
Solunum sistemindeki yapıların her biri kendine özgü bir fonksiyona sahiptir: Alveol gaz değişim birimidir, hemoglobin taşıyıcıdır, diyafram solunum kasıdır ve epiglottis koruyucu kapakçıktır.

Adım Adım Çözüm

1
Yapıların temel tanımlarını belirle.
Alveol bir kesecik, hemoglobin bir protein, diyafram bir kas, epiglottis ise bir kapakçıktır.
Eşleştirme yapabilmek için yapıların anatomik ve fizyolojik kategorilerini belirlemek gerekir.
2
İşlevlerle eşleştir.
Kesecik (Alveol) -> Gaz değişimi; Protein (Hemoglobin) -> Gaz taşıma; Kas (Diyafram) -> Hacim değişikliği; Kapakçık (Epiglottis) -> Koruma.
Solunum sistemindeki her bir parçanın sistem bütünlüğündeki spesifik görevi birbiriyle doğrudan ilişkilidir.

Anahtar Kavram

Solunum sistemi organlarının yapı ve görev ilişkisi.
Soru 418Soru →

İnsan vücudundaki sistemik dolaşım ve lenf dolaşımında görev yapan bazı damarlar ile bu damarların belirli fizyolojik koşullardaki karakteristik özellikleri aşağıda listelenmiştir.

Buna göre, sol sütunda verilen damarları sağ sütunda verilen doğru fizyolojik özellikleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kapı toplardamarı
Karaciğer üstü toplardamarı
Böbrek toplardamarı
Göğüs lenf kanalı

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kapı toplardamarı ile iki kılcal damar ağı arasında bulunan ve toklukta monomerce zengin olan damar özelliği; Karaciğer üstü toplardamarı ile açlıkta glikoz veren ve üre derişimi en yüksek olan damar özelliği; Böbrek toplardamarı ile üre derişimi en düşük ve karbondioksitçe zengin olan damar özelliği; Göğüs lenf kanalı ile şilomikron taşıyan ve lenfatik sistemin en büyük toplama damarı olan yapı özelliği eşleşir.
Sol sütundaki damarların işlevleri ve taşıdıkları kanın metabolik bileşenleri incelendiğinde; kapı toplardamarı iki kılcal ağ arasında yer alıp sindirim sonrası suda çözünen besinleri taşır. Karaciğer üstü toplardamarı açlıkta glikoz sağlar ve en yüksek üre derişimine sahiptir. Böbrek toplardamarı üre derişimi en düşük damardır. Göğüs lenf kanalı ise lenfatik sistemin en büyük toplama damarı olup şilomikron taşır.

Adım Adım Çözüm

1
Kapı toplardamarının özelliklerini analiz etmek
Kapı toplardamarı, sindirim organlarından (mide, bağırsak, pankreas vb.) gelen kanı karaciğere taşır. Bu nedenle iki kılcal damar yatağı (sindirim organ�� kılcalları ve karaciğer kılcalları) arasındadır. Yemek sonrasında (toklukta) emilen suda çözünen besin monomerleri (glikoz, amino asit) en yüksek oranda bu damarda bulunur.
Sindirim sistemi organlarından emilen besinlerin karaciğerde işlenmeden önce buraya ulaştırılması gerekir.
2
Karaciğer üstü toplardamarının özelliklerini analiz etmek
Karaciğer üstü toplardamarı, karaciğerde üretilen ürenin kana karıştığı ilk damardır. Karaciğer amonyağı ornitin döngüsü ile üreye çevirir, bu yüzden bu damardaki üre derişimi vücuttaki en yüksek değerdedir. Ayrıca uzun süreli açlıkta karaciğer glikojen depolarını yıkarak veya diğer organik moleküllerden glikoz sentezleyerek kana verir; bu durumda karaciğer üstü toplardamarındaki glikoz seviyesi kapı toplardamarından daha yüksek olur.
Karaciğer, vücudun glikoz homeostasisini ve üre sentezini kontrol eden ana organdır.
3
Böbrek toplardamarının özelliklerini analiz etmek
Böbrek atardamarı ile böbreğe gelen ürenin yaklaşık yarısı nefronlarda süzülerek idrarla atılır. Bu nedenle böbrekten süzülmüş olarak çıkan kanı taşıyan böbrek toplardamarında üre derişimi sistemik dolaşımdaki en düşük düzeydedir. Aynı zamanda böbrek hücrelerinin hücresel solunumu nedeniyle bu damardaki karbondioksit (CO2CO_2) miktarı fazladır ve deoksijenize kan taşır.
Böbreklerin temel görevi kanı süzerek üre gibi metabolik atıkları uzaklaştırmaktır.
4
Göğüs lenf kanalının özelliklerini analiz etmek
İnce bağırsaktan emilen yağ asitleri, gliserol ve yağda çözünen vitaminler (AA, DD, EE, KK), bağırsak epitelinde şilomikronlara dönüştürülür ve lenf kılcalları (peke sarnıcı vb.) ile toplanarak göğüs lenf kanalına iletilir. Göğüs lenf kanalı, vücudun alt kısımlarından gelen lenf sıvısını taşıyan ve lenfatik sistemin en büyük kanalı olup sol köprücük altı toplardamarına dökülür.
Yağ kökenli maddelerin emilimi ve taşınması lenf sistemi üzerinden gerçekleştirilir.

Anahtar Kavram

İnsan dolaşım ve lenf sistemindeki ana damarların taşıdıkları maddelerin (üre, glikoz, şilomikron) metabolik durumlara göre derişim farkları ve anatomik özellikleri.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 419Soru →

Aşağıda yarı açık formülleri verilen alken bileşiklerini, IUPAC sistemine uygun doğru adlandırmaları ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

cis−CH3CH=CHCH2CH3cis-CH_3CH=CHCH_2CH_3
trans−CH3CH=C(CH3)CH2CH3trans-CH_3CH=C(CH_3)CH_2CH_3
CH2=C(CH3)CH2CH3CH_2=C(CH_3)CH_2CH_3
CH3CH=C(CH3)2CH_3CH=C(CH_3)_2

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bileşiklerin doğru eşleştirmeleri sırasıyla: cis-2-penten, trans-3-metil-2-penten, 2-metil-1-bütün ve 2-metil-2-bütün adlandırmalarıdır.
Bileşiklerin adları IUPAC adlandırma kurallarına göre çift bağın yeri, ana zincir uzunluğu ve dallanmalar esas alınarak belirlenmiştir. Cis-trans izomerliği gösterenler için uygun geometrik izomer ön ekleri (cis/trans) eklenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
En uzun karbon zincirlerini belirleyin.
cis−CH3CH=CHCH2CH3cis-CH_3CH=CHCH_2CH_3 ve trans−CH3CH=C(CH3)CH2CH3trans-CH_3CH=C(CH_3)CH_2CH_3 için en uzun zincir 5 karbonlu (penten); CH2=C(CH3)CH2CH3CH_2=C(CH_3)CH_2CH_3 ve CH3CH=C(CH3)2CH_3CH=C(CH_3)_2 için 4 karbonludur (büten).
IUPAC kurallarına göre alkenler adlandırılırken çift bağı içeren en uzun karbon zinciri seçilmelidir.
2
Ana zincirleri, çift bağın en küçük numarayı alacağı uçtan başlayarak numaralandırın. Çift bağ eşit mesafedeyse dallanmanın yakın olduğu ucu seçin.
İlk iki bileşik soldan, üçüncü bileşik soldan ve dördüncü bileşik sağdan numaralandırılır. Böylece dördüncü bileşikteki metil grubu 3 yerine 2 numaralı karbona bağlı olur.
Numaralandırma kuralları dallanmaların ve çift bağın yerini en düşük sayılarla belirtmek için uygulanır.
3
Çift bağlı karbonlara bağlı grupları cis-trans izomerliği yönünden inceleyin.
Penten türevlerinde çift bağlı karbonların her birine iki farklı grup bağlı olduğundan geometrik izomeri vardır. Büten türevlerinde ise çift bağlı karbonlardan birinde aynı iki grup (iki hidrojen veya iki metil) bağlı olduğu için cis-trans izomerliği yoktur.
Cis-trans izomerliği gösteren alkenlerin adlandırılmasında geometrik izomeri ön eklerinin doğru kullanılması gerekir.

Anahtar Kavram

Alkenlerin IUPAC kurallarına göre adlandırılması ve cis-trans izomerliği koşulları
Soru 420Soru →

İnsan sindirim sisteminin hormonal düzenlenmesinde görev alan aşağıdaki hormonları, hedef organları üzerinde gerçekleştirdikleri temel fizyolojik etkilerle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Gastrin
Sekretin
Kolesistokinin
Enterogastron

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Gastrin hormonu mide bezlerinden HClHCl salınımını uyarırken; Sekretin pankreastan bikarbonat iyonu ve karaciğerden safra üretimi sağlar. Kolesistokinin safra kesesinin kasılmasını ve pankreastan enzim salınımını tetikler; Enterogastron ise mideyi inhibe eder.
Gastrin, mide asidini (HClHCl) artırarak protein sindirimini başlatır. Sekretin, asidik kimusu nötralize etmek için pankreastan bikarbonat (HCO3−HCO_3^-) ve karaciğerden safra üretimi sağlar. Kolesistokinin, yağların sindirimi için safra kesesini kasarak safrayı boşaltır ve pankreastan sindirim enzimlerini salgılatır. Enterogastron ise midenin aşırı çalışmasını baskılayarak sindirim hızını düzenler.

Adım Adım Çözüm

1
Midenin kendi kendini uyarma mekanizmasını belirlemek.
Gastrin hormonunun mide bezlerini uyararak asit ve özsu salgılattığı sonucuna ulaşılır.
Sindirim midede başladığında veya mide dolduğunda yerel bir uyarı gereklidir.
2
Onikiparmak bağırsağından (duodenum) salgılanan sekretin ve kolesistokinin hormonlarının rollerini ayırt etmek.
Sekretin ortam pH'ını düzenlerken (HCO3−HCO_3^-), kolesistokinin kimyasal sindirimi (enzim ve safra salınımı) sağlar.
Sekretin pankreastaki kanal hücrelerini, kolesistokinin ise asinar (enzim üreten) hücreleri etkiler.
3
Sekretin ve kolesistokininin karaciğer ve safra kesesi üzerindeki farklı etkilerini analiz etmek.
Sekretin karaciğerde safra üretimini uyarır, kolesistokinin ise depolanmış safranın keseden boşaltılmasını sağlar.
Safra üretimi karaciğerde, depolanması ve salınımı ise safra kesesinde gerçekleşir; bu iki süreç farklı hormonlarla kontrol edilir.
4
Midenin durdurulma mekanizmasını (inhibisyon) tanımlamak.
Enterogastron etkisiyle midenin boşalmasının ve asit salgısının yavaşlatıldığı anlaşılır.
İnce bağırsaktaki sindirim hızının mide boşalmasıyla dengelenmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Sindirim Sisteminin Hormonal Kontrolü
ÖncekiSayfa 21 / 90Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin