Tüm alıştırma soruları

Soru 1501Soru →

Yusuf Has Hacib tarafından kaleme alınan Kutadgu Bilig, Türk edebiyatının ilk alegorik eseri olarak kabul edilir. Eserde dört temel şahsiyet, insanı dünyada ve ahirette mutluluğa ulaştıracak kavramları temsil etmektedir. Sol tarafta verilen alegorik şahsiyetleri, sağ tarafta temsil ettikleri kavramlar ve üstlendikleri rollerle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme şu şekildedir: Kün Togdı - Adalet kavramını temsil eden hükümdar; Ay Togdı - Saadet ve devlet kavramlarını temsil eden vezir; Ögdülmiş - Akıl ve bilgi kavramlarını temsil eden vezirin oğlu; Odgurmış - Akıbet ve kanaat kavramlarını temsil eden derviş.

Kutadgu Bilig'deki alegorik karakterler şunlardır: Kün Togdı adaleti, Ay Togdı saadeti (devleti), Ögdülmiş aklı, Odgurmış ise akıbeti temsil eder. Eşleştirme bu bilgilere dayanarak hatasız şekilde yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Eserdeki kahramanların rollerini ve temsil ettikleri soyut kavramları belirleme.

Kün Togdı hükümdardır ve adaleti temsil eder; Ay Togdı vezirdir ve saadeti temsil eder; Ögdülmiş vezirin oğludur ve aklı temsil eder; Odgurmış ise derviştir ve hayatın sonunu (akıbeti) temsil eder.

Kutadgu Bilig'deki alegorik yapının çözümlenmesi için karakter-kavram ilişkisinin bilinmesi gerekir.

2

Karakterleri tanımlarıyla eşleştirme.

Kün Togdı ile adalet kavramı (hükümdar), Ay Togdı ile saadet/devlet kavramı (vezir), Ögdülmiş ile akıl/bilgi kavramı (vezirin oğlu) ve Odgurmış ile akıbet/kanaat kavramı (derviş) eşleşir.

Sol ve sağ sütunlardaki bilgilerin birbiriyle tutarlı bir şekilde örtüşmesini sağlamak.

Anahtar Kavram

Kutadgu Bilig'deki dört alegorik şahsiyetin temsil ettiği kavramlar ve toplumsal rolleri.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 1502Soru →

Aşağıda, dünya üzerindeki bazı kültür bölgeleri ile bu bölgelerin oluşumunda ve mekansal yapısında belirleyici olan temel coğrafi özellikler verilmiştir. Kültür bölgelerini, kendilerine ait coğrafi açıklamalarla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleşme şu şekildedir: Latin Amerika Kültür Bölgesi ile İber Yarımadası kökenli Katolik sentezi; Pasifik Kültür Bölgesi ile takımadalardaki denizci izole yapı; Slav-Rus Kültür Bölgesi ile Ortodoks-Bizans ve Kuzey Avrasya karasal sentezi; Afrika Kültür Bölgesi ile Sahra Altı'ndaki yüksek etnik çeşitliliğe sahip yapay sınırlı bölge.

Kültür bölgeleri belirlenirken dil, din, coğrafi konum ve tarihi miras gibi kriterler dikkate alınır. Latin Amerika İber sömürgeciliğiyle, Pasifik takımadaların sunduğu izole denizci yaşamla, Slav-Rus bölgesi Ortodoks Hristiyanlık inancı ve Kuzey Avrasya düzlükleriyle, Afrika ise Sahra Çölü'nün güneyindeki etnik ve dilsel çeşitlilikle doğrudan uyuşmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Kültür bölgelerinin ayırt edici coğrafi ve beşeri kriterlerini belirleme

Latin Amerika için İber Yarımadası (İspanya/Portekiz) sömürgeciliği ve Katoliklik, Pasifik için okyanusal adalar ve denizcilik, Slav-Rus için Ortodoksluk ve Kuzey Avrasya karasallığı, Afrika için kabile yapısı ve Sahra Çölü'nün güneyindeki etnik çeşitlilik ayırt edici temel özelliklerdir.

Her bir kültür bölgesinin coğrafi sınırları ve beşeri dokusu arasındaki neden-sonuç ilişkisini kurmak.

2

Sol sütundaki terimleri sağ sütundaki tanımlarla eşleştirme

Sol sütundaki her kültür bölgesi, coğrafi konum ve kültürel özelliklerin eşleştiği doğru tanım ile ilişkilendirilir.

Kültür bölgelerinin oluşum faktörleri ile mekansal yayılışlarını doğru şekilde bağdaştırmak.

Anahtar Kavram

Kültür Bölgelerinin Oluşumu, Yayılışı ve Türk Kültürü

Soru 1503Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen dinî-tasavvufî Türk edebiyatı temsilcilerini, sağ sütundaki en belirgin özellikleri ve edebî şahsiyetleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru eşleştirme şu şekildedir: Aziz Mahmud Hüdâyî, Celvetiye tarikatının kurucusu olmasıyla; Niyâzî-i Mısrî, Halvetiyye'nin Mısriyye kolunun kurucusu ve Limni sürgün�� olmasıyla; Kazak Abdal, Alevi-Bektaşi edebiyatında şathiye ve taşlamalarıyla öne çıkmasıyla; Hatayî ise Safevi Devleti kurucusu olması ve coşkulu nefesler yazmasıyla eşleşmektedir.

Şairlerin belirleyici özellikleri incelendiğinde; Aziz Mahmud Hüdâyî Celvetiye tarikatının kurucusu olarak hece ve aruzla ilahiler yazmıştır. Niyâzî-i Mısrî, Halvetiyye'nin Mısriyye kolunun kurucusu olup Limni adasına sürgün edilmiştir. Kazak Abdal, alaycı üslubu, şathiyeleri ve taşlamaları ile tanınır. Hatayî takma adını kullanan Şah İsmail ise Safevi Devleti'nin kurucusudur ve coşkulu nefesleriyle Alevi-Bektaşi edebiyatını etkilemiştir. Bu bilgiler doğrultusunda eşleştirme eksiksiz tamamlanır.

Adım Adım Çözüm

1

Temsilcilerin yüzyıllarını ve temel özelliklerini belirleme

Aziz Mahmud Hüdâyî (16-17. yy, Celvetiye kurucusu), Niyâzî-i Mısrî (17. yy, Mısriyye kolu, Limni sürgünü), Kazak Abdal (17. yy, şathiye ve taşlama) ve Hatayî (16. yy, Safevi kurucusu, nefesler) şairlerinin kimlikleri ve özellikleri tespit edilir.

Eşleştirmenin doğru yapılabilmesi için her şairin kendine has biyografik ve edebî özelliklerinin bilinmesi gerekir.

2

Şairler ile açıklamaları eşleştirme

Aziz Mahmud Hüdâyî ile Celvetiye kurucusu olma bilgisi; Niyâzî-i Mısrî ile Halvetiyye/Mısriyye kolu kurucusu ve Limni sürgünü olma bilgisi; Kazak Abdal ile şathiye/taşlama yazarı olma bilgisi; Hatayî ile Safevi Devleti kurucusu olma bilgisi eşleştirilir.

Şairlerin edebî portrelerinde yer alan ayırt edici ipuçları doğru seçeneğe ulaşmayı sağlar.

Anahtar Kavram

Tekke (Dinî-Tasavvufî) Edebiyatı Temsilcileri ve Edebî Özellikleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1504Soru →

Hinduizm'in inanç sistemi, kutsal metinleri ve toplumsal yapısını oluşturan bazı temel kavramlar ile bu kavramların açıklamalarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Upanişadlar kavramı Vedaların son kısmını oluşturan felsefi kutsal metinlerle, Vaişya kavramı kast sistemindeki tüccar ve esnaf tabakasıyla, Dharma kavramı ahlaki ve dini görevler bütünüyle, Brahman kavramı ise mutlak yüce varlıkla eşleşir.

Eşleştirme yapıldığında Upanişadlar kutsal metin açıklamasıyla, Vaişya kast sistemi tabakasıyla, Dharma ahlaki görevlerle ve Brahman mutlak varlıkla doğru biçimde örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Kutsal metin olan Upanişadlar kavramının tanımını belirleme.

Upanişadlar, Vedaların son kısmında yer alan felsefi metinlerdir, dolayısıyla felsefi konuları içeren kutsal metinler tanımıyla eşleşir.

Kutsal kitaplar kategorisindeki kavramın işlevini doğru saptamak.

2

Kast sistemine ait bir tabaka olan Vaişya kavramının tanımını belirleme.

Vaişya, tüccar ve çiftçileri kapsayan üçüncü kast tabakasıdır, bu nedenle tüccar ve esnafın yer aldığı tabaka tanımıyla eşleşir.

Toplumsal hiyerarşideki kastların mesleki karşılıklarını bulmak.

3

Ahlaki ve dini yaşama kılavuzluk eden Dharma kavramının tanımını belirleme.

Dharma, bireyin üzerine düşen ahlaki ve dini ödevleri ifade eder, bu yüzden ahlaki ve dini görevler bütünü tanımıyla eşleşir.

Hindu inancındaki temel ahlaki ve kozmik düzen ilkesini kavramak.

4

Yaratıcı ilke veya yüce varlık olan Brahman kavramının tanımını belirleme.

Brahman, evrenin nihai gerçeği ve kaynağı olan mutlak varlıktır, bu sebeple her şeyin kaynağı kabul edilen yüce varlık tanımıyla eşleşir.

Teolojik inanç esasını doğru anlamlandırmak.

Anahtar Kavram

Hinduizm'in temel kavramları, kutsal kitapları ve kast yapısının içeriksel analizi.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 1505Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen 15. ve 16. yüzyıl Divan edebiyatı şairlerine ait özellikleri, sağ sütundaki şair isimleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Necâtî Bey mahallileşme akımı ve darb-ı mesel kullanımıyla; Ahmet Paşa Fatih Sultan Mehmet dönemindeki 'Kerem Kasidesi' ile; Taşlıcalı Yahya Şehzade Mustafa Mersiyesi ve hamsesiyle; Hayâlî Bey ise Kanuni dönemi rindane-tasavvufi gazelleri ve özgün imajlarıyla eşleşir.

Verilen eşleştirmelerde Necâtî Bey atasözü ve deyimlerle mahallileşme akımının öncüsü olmasıyla, Ahmet Paşa Fatih dönemindeki 'Kerem Kasidesi' ile affedilmesiyle, Taşlıcalı Yahya Şehzade Mustafa Mersiyesi ve hamsesiyle, Hayâlî Bey ise imaj zenginliği ve rindane-tasavvufi gazelleriyle doğrudan eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Atasözü ve deyim kullanımına dayalı yerlileşme özelliğini analiz etme.

Şiir dilini Türkçeleştirme çabası ve darb-ı mesel kullanımı 15. yüzyıl şairi Necâtî Bey'e işaret eder. Bu özellik ilk açıklamayla eşleşir.

Necâtî Bey, Türkçenin şiir dili olmasında atasözlerini şiire sokarak öncü olmuştur.

2

Fatih Sultan Mehmet dönemindeki tarihi olay ve 'Kerem Kasidesi' ipucunu değerlendirme.

Zindana atılıp 'Kerem Kasidesi' ile kurtulan şairin 15. yüzyılın ünlü ismi Ahmet Paşa olduğu belirlenir. Bu özellik ikinci açıklamayla eşleşir.

Ahmet Paşa, Fatih döneminde hem sarayda yükselmiş hem de idam tehlikesinden bu kasideyle kurtulmuştur.

3

Asker kökenli olma, hamse sahibi olma ve Şehzade Mustafa Mersiyesi'ni inceleme.

Bu özelliklerin tamamı 16. yüzyıl şairi Taşlıcalı Yahya ile örtüşmektedir. Bu özellik üçüncü açıklamayla eşleşir.

Taşlıcalı Yahya yeniçeri şairlerdendir ve Kanuni'nin oğlu Şehzade Mustafa'nın ölümü üzerine yazdığı mersiye edebiyat tarihinde çok ünlüdür.

4

Kanuni dönemi, imaj dünyası (hayaller) ve rindane-tasavvufi tarzı değerlendirme.

Tezkireci Âşık Çelebi'nin övdüğü ve 'Hayâl-i cihân' olarak anılan şairin Hayâlî Bey olduğu tespit edilir. Bu özellik dördüncü açıklamayla eşleşir.

Hayâlî Bey, tasavvufi neşveyi rindane bir üslupla gazellerine yansıtmıştır.

Anahtar Kavram

15. ve 16. Yüzyıl Divan Edebiyatı Şairlerinin Biyografik ve Üslupsal Özellikleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1506Soru →

İbadetler, bireyin ahlaki gelişimine katkı sağladığı gibi toplumsal birlik, dayanışma ve adaletin tesis edilmesinde de önemli roller üstlenir. Aşağıda verilen ayet ve hadis meallerini, ibadetlerin doğrudan işarette bulunduğu ahlaki veya toplumsal kazanımlarla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru eşleşme I-4, II-1, III-3, IV-2 şeklindedir.

Doğru eşleştirme sırasıyla namazın ahlaki arınma ve kötülükten uzaklaşma sağlaması, zekâtın nefis tezkiyesi ve maddi hırslardan kurtarması, oruç hadisinin ibadetin samimi davranış kontrolüyle olan ilişkisini belirtmesi, haccın ise küresel düzeyde toplumsal ortak bilinç oluşturması ilkelerine dayanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Namazla ilgili olan Ankebût Suresi 45. ayet analiz edilir.

Namazın insanı kötülükten koruma yönünün, kişinin kötülüklerden uzaklaşarak ruhsal ve ahlaki arınma yaşaması ifadesiyle uyuştuğu tespit edilir ve I numaralı ifade 4 ile eşleştirilir.

Ayet metnindeki hayâsızlık ve kötülükten alıkoyma ifadesi doğrudan bireysel ahlaki arınma anlamına gelmektedir.

2

Zekâtla ilgili olan Tevbe Suresi 103. ayet analiz edilir.

Zekâtın insanı temizleme ve arındırma yönünün, bireyin nefis tezkiyesi ve maddi hırslardan kurtulması ifadesiyle uyuştuğu belirlenerek II numaralı ifade 1 ile eşleştirilir.

Zekât ve sadaka, kişiyi cimrilik ve mal hırsından arındırarak cömertlik kazandırır.

3

Oruç ibadetinin amacına değinen hadis-i şerif analiz edilir.

Ahlaki gelişimle desteklenmeyen bir orucun (sadece aç kalmanın) değersiz kalacağının belirtilmesinin, bireysel ahlaki gelişimin ve samimi davranış kontrolünün ibadetin kabulüyle ilişkisi ifadesiyle eşleştiği görülerek III numaralı ifade 3 ile eşleştirilir.

Hadis, ibadetlerin yalnızca şekilsel olarak yerine getirilmesinin yeterli olmadığını, ahlakla bütünleşmesi gerektiğini vurgular.

4

Hac ibadetiyle ilgili olan Hac Suresi 27-28. ayetler analiz edilir.

Uzak yollardan insanların bir araya gelmesi ve ortak yararlara şahit olmasının, toplumsal/küresel düzeyde ortak bilinç ve ümmet dayanışması ifadesiyle uyuştuğu görülerek IV numaralı ifade 2 ile eşleştirilir.

Hac ibadeti, dünyanın dört bir yanından Müslümanları bir araya getirerek evrensel kardeşliği pekiştirir.

Anahtar Kavram

İbadetlerin bireysel ahlaki olgunlaşma ve toplumsal birlik üzerindeki etkileri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1507Soru →

Aşağıda sol sütunda verilen toplumsal değişme türlerini, sağ sütunda yer alan sosyolojik senaryolarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Toplumsal Evrim, tarım teknolojilerindeki kademeli gelişmelerle yüzyıllar içinde kendiliğinden gerçekleşen değişimle; Toplumsal Devrim, mevcut anayasal ve hukuki düzenin tamamen ortadan kaldırılarak yeni bir yönetim biçiminin kurulmasıyla; Toplumsal Reform, mevcut sistem içinde müfredat ve atama kriterlerindeki iyileştirmelerle; Toplumsal İlerleme ise yaşam kalitesinin ve refahın daha ileri bir düzeye taşınmasıyla eşleşir.

Toplumsal evrim kademeli ve kendiliğinden gerçekleşen değişimleri; toplumsal devrim mevcut yapının kökten yıkılıp yeniden kurulmasını; toplumsal reform mevcut sistem içindeki anayasal ve yasal düzenlemelerle yapılan iyileştirmeleri; toplumsal ilerleme ise değer yüklü olumlu gelişmeleri ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1

Toplumsal evrim kavramı analiz edilir.

Toplumsal evrimin uzun süreli, plansız ve kendiliğinden gerçekleşen süreçleri tanımladığı belirlenir.

Yüzyıllara yayılan kademeli tarımsal dönüşümün toplumsal evrim olduğunu saptamak için.

2

Toplumsal devrim kavramı analiz edilir.

Toplumsal devrimin mevcut yapının kökten ve hızlı bir biçimde yıkılarak yeni bir düzenin kurulmasını ifade ettiği saptanır.

Hukuki ve anayasal düzenin tamamen ortadan kaldırılarak yeni yönetim kurulması senaryosunu toplumsal devrimle eşleştirmek için.

3

Toplumsal reform kavramı analiz edilir.

Reformun mevcut düzenin sınırları içinde kalarak aksayan yönlerin düzeltilmesi olduğu belirlenir.

Mevcut anayasal yapı korunarak yapılan eğitim müfredatı iyileştirmesini reformla eşleştirmek için.

4

Toplumsal ilerleme kavramı analiz edilir.

İlerlemenin nesnel değişimden farklı olarak değer yargıları içeren olumlu yöndeki gelişmeleri kapsadığı anlaşılır.

Bilimsel gelişmeler, refah ve insan haklarındaki iyileşmeleri toplumsal ilerleme ile ilişkilendirmek için.

Anahtar Kavram

Toplumsal değişme türlerinin (evrim, devrim, reform, ilerleme) tanımları ve sosyolojik senaryolar üzerinden ayırt edilmesi.

Soru 1508Soru →

Divan edebiyatında şairler, yaşadıkları yüzyılın edebî eğilimleri doğrultusunda kendilerine has üslup özellikleri geliştirmiş ve önemli eserler vermişlerdir. Aşağıda verilen şairler ile bu şairlerin özelliklerini ve eserlerini içeren açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Şairlerin yaşadıkları yüzyıl, edebi yönelimleri ve eserleri dikkate alınarak yapılan doğru eşleştirme: Nef'î - Sihâm-ı Kazâ (XVII. yüzyıl), Şeyh Galip - Hüsn ü Aşk (XVIII. yüzyıl), Enderunlu Fazıl - Zenannâme ve Hubannâme (XVIII. yüzyıl), Neşâtî - Hilye-i Enbiya (XVII. yüzyıl) şeklindedir.

Nef'î, XVII. yüzyılda yaşamış olup Türkçe ve Farsça divanlarının yanı sıra hicivlerini topladığı Sihâm-ı Kazâ eseriyle tanınan bir kaside üstadıdır. Şeyh Galip, XVIII. yüzyılda Sebk-i Hindî (Hint üslubu) akımının en büyük temsilcisi olup Hüsn ü Aşk adlı alegorik mesnevinin yazarıdır. Enderunlu Fazıl, XVIII. yüzyılın sonlarında mahallîleşme eğiliminin örneklerini veren, kadınları anlattığı Zenannâme ve erkek güzellerini anlattığı Hubannâme gibi mesnevileriyle tanınan bir şairdir. Neşâtî ise XVII. yüzyılda yaşamış Mevlevi şairlerindendir; peygamberlerin fiziksel ve ahlaki özelliklerini anlatan Hilye-i Enbiya mesnevisinin yazarıdır ve gazellerinde Sebk-i Hindî tarzının ince hayallerine yer vermiştir.

Adım Adım Çözüm

1

Nef'î'nin eserlerini ve yüzyılını belirleyin.

Nef'î, XVII. yüzyılda yaşamış olup ünlü hiciv eseri Sihâm-ı Kazâ'nın yazarıdır.

Şairin en önemli eseri ve yüzyıl bilgisiyle eşleştirme yapılır.

2

Şeyh Galip'in edebi yönelimini ve yüzyılını inceleyin.

Şeyh Galip, XVIII. yüzyılda yaşamış ve Sebk-i Hindî akımının zirve eseri olan Hüsn ü Aşk'ı yazmıştır.

Sebk-i Hindî akımının zirve eseri ve şairin yüzyılı belirlenerek eşleştirilir.

3

Enderunlu Fazıl'ın eserlerini ve edebi tarzını değerlendirin.

Enderunlu Fazıl, XVIII. yüzyılda yaşamış, mahallîleşme eğilimiyle Zenannâme ve Hubannâme gibi mesnevileri kaleme almıştır.

Sosyal hayatı gerçekçi anlatan mesnevileriyle şair eşleştirilir.

4

Neşâtî'nin eserlerini ve tasavvufi kimliğini tespit edin.

Neşâtî, XVII. yüzyıl Mevlevi şairi olup peygamberlerin özelliklerini anlatan Hilye-i Enbiya mesnevisini yazmıştır.

Mevlevi kimliği ve Hilye-i Enbiya eseriyle şair eşleştirilir.

Anahtar Kavram

17. ve 18. Yüzyıl Divan Edebiyatı Şairleri ve Eserleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1509Soru →

İslam ahlakında sırat-ı müstakim (dosdoğru yol); her türlü aşırılıktan uzak, dengeli bir yaşam sürmeyi ifade eder. Bu denge durumu ve bu dengeden sapma biçimleri bazı temel kavramlarla açıklanmaktadır.

Buna göre, sırat-ı müstakim kavramıyla doğrudan ilişkili olan aşağıdaki kavramları dinî ve ahlaki hayattaki karşılıklarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İfrat kavramı dinî hayatta aşırıya kaçmayı (aşırı titizlik ve helallerden kendini mahrum etmeyi); tefrit kavramı dinî görevlerde gevşeklik göstermeyi (duyarsızlaşma ve ihmalkarlığı); itidal kavramı ise sırat-ı müstakim'e uygun olan dengeli yaşamı (aşırılık ve gevşeklikten uzak durmayı) ifade eder.

İfrat aşırılığı, tefrit gevşekliği ve ihmalkarlığı, itidal ise sırat-ı müstakim'e karşılık gelen dengeli orta yolu ifade ettiği için eşleştirme bu doğrultuda gerçekleştirilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1

Kavramların sözlük ve terim anlamlarını analiz etmek.

İfrat kelimesinin 'aşırılık', tefrit kelimesinin 'gevşeklik/ihmalkarlık' ve itidal kelimesinin 'denge/orta yol' olduğunu belirlemek.

Kavramsal eşleştirme yapabilmek için terimlerin doğru tanımlanması gerekir.

2

Tanımları sırat-ı müstakim bağlamıyla ilişkilendirerek eşleştirmek.

İfrat kavramının dinî kurallarda aşırılığa gitme tanımıyla, tefrit kavramının dini kuralları ihmal etme tanımıyla, itidal kavramının ise dengeli ve dosdoğru yaşam tanımıyla eşleştiğini doğrulamak.

Sırat-ı müstakim kavramının aşırılıklardan uzak olan orta yol (itidal) olduğunu saptamak.

Anahtar Kavram

Sırat-ı Müstakim kavramının ifrat, tefrit ve itidal boyutları

Soru 1510Soru →

Aşağıda sol sütunda Tanzimat Dönemi Türk şiirine ait bazı önemli eserler, sağ sütunda ise bu eserlerin edebiyat tarihindeki önemini belirten açıklamalar yer almaktadır. Sol sütundaki eserleri sağ sütundaki doğru açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sahra eseri doğa ve kır hayatını işleyen pastoral şiir açıklamasıyla; 19. Asır Manzumesi akıl, bilim ve medeniyeti ele alan açıklamayla; Vâveylâ vatan sevgisi ve millet bilinci açıklamasıyla; Ateşpare ise eski edebiyat savunucusunun yeni tarz sade şiirleri açıklamasıyla eşleşir.

Tanzimat Dönemi Türk şiirinde eserlerin tematik ve yapısal özellikleri incelendiğinde; Sahra'nın Türk edebiyatındaki ilk pastoral şiir olması, 19. Asır Manzumesi'nin akıl ve bilimi yücelten felsefi yapısı, Vâveylâ'nın vatan sevgisi ve millet bilincini coşkulu şekilde işlemesi, Ateşpare'nin ise eski şiir savunucusu Muallim Naci'nin yeni tarz sade şiirlerini içermesi doğru birer edebi tespittir ve eşleşmeler bu doğrultuda kurulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1

Eserlerin yazarlarını ve edebi yönelimlerini belirleme

Sahra'nın Abdülhak Hamit Tarhan'a, 19. Asır Manzumesi'nin Sadullah Paşa'ya, Vâveyl��'nın Namık Kemal'e, Ateşpare'nin ise Muallim Naci'ye ait olduğu tespit edilir.

Eşleştirmeyi doğru yapabilmek için öncelikle eser-yazar ilişkisi kurulmalıdır.

2

Eserlerin içeriksel ve yapısal niteliklerini çözümleme

Sahra'nın ilk pastoral şiir olduğu, 19. Asır Manzumesi'nin bilim ve aklı öne çıkardığı, Vâveylâ'nın coşkulu vatan temalı olduğu, Ateşpare'nin ise Muallim Naci'nin yeni tarzdaki sade şiirlerini barındırdığı belirlenir.

Eserlerin içerik özelliklerini bilmek, sağ sütundaki tanımlarla örtüştürmeyi sağlar.

3

Eserler ile açıklamaları doğru biçimde eşleştirme

Sol taraftaki her bir eser sağ taraftaki benzersiz ve doğru edebi özellikle eşleştirilir.

Tüm veriler analiz edilerek nihai eşleştirme tablosu oluşturulur.

Anahtar Kavram

Tanzimat Dönemi şairlerinin eserleri, bu eserlerin tematik/biçimsel özellikleri ve edebiyat tarihindeki yenilikçi yönleri

Soru 1511Soru →

Sol tarafta yer alan şiir parçalarında belirgin olarak kullanılan edebî sanatları, sağ taraftaki kavramlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Şiir parçalarında yer alan edebi sanatların doğru eşleşmesi şu şekildedir: Birinci dize Hüsn-i Tâlîl, ikinci dize Tezat, üçüncü dize Mübalağa ve dördüncü dize İstiare ile eşleşmektedir.

Verilen dizelerdeki anahtar kelimeler ve anlam yönelimleri incelendiğinde; rüzgârın esme sebebinin güzel bir nedene bağlanması hüsn-i tâlîl, gülmek ve ağlamak kelimelerinin zıtlığı tezat, tarihe sığmama ifadesi mübalağa ve canın kuşa benzetilip kuşun söylenmemesi kapalı istiare kavramlarıyla birebir örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci dizedeki temel anlam ilişkisini analiz etme

Rüzgârın esmesi doğa olayıdır ancak şair bunu 'ateşten kızaran bir gül arama' amacına bağlamıştır. Bu durum hüsn-i tâlîl sanatıdır.

Doğal bir olayı gerçek nedeninin dışında, güzel ve hayalî bir nedene bağlama sanatını tespit etmek için.

2

İkinci dizedeki zıt kavramları belirleme

'Gülmek' ve 'ağlamak' kelimeleri karşıt durumları ifade eder ve tezat sanatı oluşturur.

Anlamı kuvvetlendirmek amacıyla zıt kavramların bir arada kullanılması kuralını doğrulamak için.

3

Üçüncü dizedeki abartılı anlatımı değerlendirme

Şehidin mezara ve tarihe sığmayacağının söylenmesi, gerçeğin çok üstünde bir anlatım içerdiği için mübalağa sanatıdır.

Sözün etkisini artırmak için bir durumu aşırı derecede büyütme eğilimini belirlemek için.

4

Dördüncü dizedeki benzetme ilişkisini inceleme

'Can' sözcüğü kafeste yaşayan ve uçan bir kuşa benzetilmiş fakat 'kuş' kelimesi dizede geçmemiştir. Sadece uçma özelliğiyle sezdirildiğinden kapalı istiare yapılmıştır.

Benzetmenin temel ögelerinden (benzeyen-benzetilen) sadece biriyle yapılan eğretilemeyi saptamak için.

Anahtar Kavram

Şiirlerdeki Edebi Sanatları (Söz Sanatlarını) Belirleme

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1512Soru →

Aşağıda sol sütunda verilen 13. ve 14. yüzyıl Divan edebiyatı şairleri ile sağ sütunda karışık olarak sunulan belirgin edebi özellik veya eserleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Şeyyad Hamza - Anadolu sahasında kaleme alınan ilk Yusuf u Züleyha mesnevisinin yazarı olması; Sultan Veled - Mevlevilik tarikatını teşkilatlandırarak Türkçe manzumeleri de içeren Rebabnâme'yi kaleme alması; Gülşehrî - Mantıku't-Tayr adlı alegorik eseri Türkçeye uyarlayarak dil bilincini ve Türkçenin gücünü savunması; Kadı Burhaneddin - Sivas'ta kurduğu devletle bilinen, tuyuğ nazım şeklinin edebiyatımızdaki ilk büyük temsilcilerinden biri olan hükümdar-şair olması

Şeyyad Hamza, Anadolu sahasında ilk Yusuf u Züleyha mesnevisini yazan kişidir. Sultan Veled, Mevleviliği sistemleştiren ve Rebabnâme'yi kaleme alan şairdir. Gülşehrî, Mantıku't-Tayr'ı Türkçeye çevirerek dil bilincini ortaya koymuştur. Kadı Burhaneddin ise tuyuğlarıyla ünlü olan ve Sivas'ta devlet kuran hükümdar-şairdir. Bu durum tüm eşleştirmelerin doğruluğunu gösterir.

Adım Adım Çözüm

1

Eşleştirmedeki şairlerin biyografilerini ve edebiyat tarihindeki kurucu rollerini analiz edin.

Tüm şairlerin 13. ve 14. yüzyıl Anadolu sahası şairleri olduğu ve kendilerine has kurucu özellikleri bulunduğu görülür.

Şairlerin ayırt edici edebi niteliklerini doğru tespit edebilmek için tarihsel arka planı belirlemek gerekir.

2

Şeyyad Hamza'nın edebi mirasını ve önemli eserlerini inceleyin.

Şeyyad Hamza'nın Anadolu sahasında yazılmış ilk Yusuf u Züleyha mesnevisinin sahibi olduğu bilgisiyle 'Anadolu sahasında kaleme alınan ilk Yusuf u Züleyha mesnevisinin yazarı olması' ifadesi eşleşir.

Bu mesnevi, Anadolu sahasında bu temanın işlendiği ilk örnek olması bakımından büyük önem taşır.

3

Sultan Veled'in Mevlevilik tarihindeki rolünü ve kaleme aldığı eserleri belirleyin.

Mevlânâ'nın oğlu Sultan Veled'in Mevleviliği tarikatlaştırdığı ve Türkçe beyitler barındıran Rebabnâme'yi yazdığı bilgisiyle eşleşir.

Sultan Veled, Mevlevilik öğretilerini yaymak adına İbtidaname, Rebabname ve İntihaname gibi eserleri tasavvufi çizgide yazmıştır.

4

Gülşehrî'nin Türk dili ve tasavvuf edebiyatına katkılarını değerlendirin.

Gülşehrî'nin en bilinen eseri Mantıku't-Tayr aracılığıyla Türkçenin gücünü kanıtlama çabası gösterdiği bilgisiyle eşleşir.

Mantıku't-Tayr eseri, 14. yüzyılda Türkçenin edebi dil olarak yükselişinin en somut örneklerinden biridir.

5

Kadı Burhaneddin'in siyasi ve edebi kişiliğini inceleyin.

Sivas'ta hükümdarlık yapan Kadı Burhaneddin'in, tuyuğ türünün kurucularından ve en önemli ustalarından olduğu bilgisiyle eşleşir.

Kadı Burhaneddin, divan şiirinde hem savaşçı kimliğini hem de lirik-tasavvufi yönünü tuyuğ nazım biçimiyle ortaya koymuştur.

Anahtar Kavram

13. ve 14. Yüzyıl Anadolu Sahası Divan Şairleri ve Eserleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1513Soru →

Aşağıda sol sütunda verilen manzum parçaları, sağ sütunda yer alan şiir türleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci parça Satirik, ikinci parça Pastoral, üçüncü parça Didaktik ve dördüncü parça Lirik şiir türüyle eşleşmektedir.

Verilen parçalar temalarına göre incelendiğinde; adaletsizlik ve yozlaşmayı eleştiren birinci parça satirik, çoban ve dağ yaşamını anlatan ikinci parça pastoral, ahlak ve edep öğüdü veren üçüncü parça didaktik, doğa tasvirleri üzerinden sevgiliye olan aşkı işleyen dördüncü parça ise lirik şiir türleriyle doğru bir şekilde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci parçanın tema ve üslubunu analiz etmek.

Dörtlükteki 'adalet kalmadı', 'zulüm doldu' ve 'günü güne satar oldu kadı' ifadeleri, dönemin adalet sistemine ve din/hukuk görevlilerine yönelik açık bir eleştiri barındırmaktadır. Toplumsal yergiler satirik şiir kapsamına girer.

Parçadaki temel amacın bir eleştiri veya hiciv olup olmadığını saptamak.

2

İkinci parçanın tema ve üslubunu analiz etmek.

'Çoban çocuğu', 'dağlar' ve 'kayalık, katırsırtı yerler' gibi kelimeler doğrudan kır yaşamını ve doğayı tasvir etmektedir. Kır ve doğa sevgisini, çoban hayatını anlatan şiirler pastoraldir.

Şiirde doğa ve kır yaşamına ait somut imgelerin baskın olup olmadığını belirlemek.

3

Üçüncü parçanın tema ve üslubunu analiz etmek.

Beyitte 'ilim aramak' ve 'edep' kavramları üzerinden okuyucuya doğrudan bir ahlak dersi ve öğüt verilmektedir. Bilgi vermeyi veya ahlaki dersler aşılamayı amaçlayan şiirler didaktiktir.

Şiirin öğretici veya öğüt verici bir tona sahip olup olmadığını anlamak.

4

Dördüncü parçanın tema ve üslubunu analiz etmek.

Dörtlükte geçen 'gövel ördek' gibi doğa tasvirleri yanıltıcı olabilir; ancak son dizelerde yer alan 'fidan boylum' ve 'yâra yola karşı' ifadeleri şiirin asıl konusunun aşk ve sevgiliye duyulan hasret olduğunu gösterir. Coşkulu ve duygusal temaları işleyen şiirler liriktir.

Şiirdeki doğa ögelerinin sadece birer araç olduğunu, asıl temanın bireysel duygular (aşk, özlem) olduğunu fark etmek.

Anahtar Kavram

Şiir türleri; şiirin işlediği konuya, temaya ve şairin takındığı üsluba göre belirlenir. Lirik (duygu), didaktik (öğretici), satirik (eleştirel) ve pastoral (doğa/kır) şiirler bu sınıflamanın en temel örnekleridir.

Soru 1514Soru →

Hz. Muhammed'in hayatından verilen örnek olaylar ile O'nun sahip olduğu örnek ahlaki erdemleri doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Taif halkının bağışlanmasını dilemesi 'Merhameti' ile, zahmetsiz olanı seçmesi 'Kolaylaştırıcılığı' ile, Necran Hristiyanlarının ibadetine izin vermesi ise 'Hoşgörüsü' erdemi ile eşleşmektedir.

Taif halkına şefkatle yaklaşılması merhamet; en kolay olanın tercih edilmesi kolaylaştırıcılık; Hristiyan heyetin ibadetine izin verilmesi ise hoşgörü kavramlarıyla tam uyum gösterir.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci örnek olayı analiz etmek.

Taif halkının taşlamasına rağmen beddua etmeyip bağışlanmalarını istemesi, doğrudan sevgi ve şefkat duygusunu yansıtır. Bu durum merhamet kavramı ile ilişkilidir.

Kötülüğe karşı affedicilik ve acıma hissi merhametin temel unsurudur.

2

İkinci örnek olayı analiz etmek.

Zor olanın yerine uygulanabilir, zahmetsiz ve hafif olanın tercih edilmesi dindeki pratikliği gösterir. Bu durum kolaylaştırıcılık ilkesi ile ilişkilidir.

Dinin uygulanmasında zorluğu gidermek kolaylaştırıcılığın tanımıdır.

3

Üçüncü örnek olayı analiz etmek.

Farklı dine mensup insanların inançlarına saygı gösterilerek ibadetlerine alan açılması dinî serbestlik ve anlayış durumudur. Bu durum hoşgörü kavramı ile ilişkilidir.

Başkalarının hak ve inançlarına saygı duymak hoşgörü ahlakıdır.

Anahtar Kavram

Hz. Muhammed'in merhamet, kolaylaştırıcılık ve hoşgörü erdemlerinin pratikteki yansımalarını doğru yorumlama.

Soru 1515Soru →

Dinî-tasavvufî Türk edebiyatı (tekke edebiyatı) geleneğinde eser vermiş şairler ile onların edebî yönlerini veya eserlerini yansıtan açıklamaların doğru eşleştirmesini yapınız.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Said Emre - 14. yüzyılda Yunus Emre'nin takipçisi olup hece ve aruzla yazan şair; Süleyman Çelebi - Vesiletü'n-Necat adlı mevlid mesnevisinin yazarı; Aziz Mahmud Hüdayi - Celvetiyye tarikatının kurucusu ve ilahi şairi; Kul Himmet - Pir Sultan Abdal'ın müridi olan 16. yüzyıl nefes şairi.

Doğru eşleştirmede Said Emre 14. yüzyılda Yunus Emre'nin izinden giden şair özelliğiyle; Süleyman Çelebi Vesiletü'n-Necat eseriyle; Aziz Mahmud Hüdayi Celvetiyye tarikatı kuruculuğu ve ilahileriyle; Kul Himmet ise 16. yüzyılda Pir Sultan Abdal'ın etkisiyle yazdığı nefesleriyle doğru bir şekilde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Vesiletü'n-Necat adlı eserin sahibini belirleme

Süleyman Çelebi ile eşleştirilir.

Türk edebiyatında mevlid türünün en önemli eseri olan Vesiletü'n-Necat, Süleyman Çelebi'ye aittir.

2

Celvetiyye tarikatının kurucusunu belirleme

Aziz Mahmud Hüdayi ile eşleştirilir.

Celvetiyye tarikatının kurucusu olan ve ilahileriyle tanınan mutasavvıf Aziz Mahmud Hüdayi'dir.

3

Yunus Emre'nin takipçisi olan şairi belirleme

Said Emre ile eşleştirilir.

14. yüzyılda Yunus Emre'nin tarzında hece ve aruzla şiirler yazan takipçisi Said Emre'dir.

4

Pir Sultan Abdal'ın müridi olan nefes şairini belirleme

Kul Himmet ile eşleştirilir.

16. yüzyılda yaşayan, Pir Sultan Abdal'ın müridi olup lirik nefesler yazan şair Kul Himmet'tir.

Anahtar Kavram

Tekke (Dinî-Tasavvufî) Edebiyatı Temsilcileri ve Eserleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1516Soru →

Aşağıda sol sütunda Budizm inancına ait temel kavramlar, sağ sütunda ise bu kavramların a��ıklamaları karışık olarak verilmiştir. Kavramları doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Dört Yüce Hakikat öğretisi birinci açıklama ile, Sangha rahipler topluluğu ikinci açıklama ile, Tripitaka kutsal metinleri üçüncü açıklama ile ve Karma ahlak yasası dördüncü açıklama ile eşleşmelidir.

Budizm'deki temel öğretiler, topluluk yapıları, kutsal metinler ve ahlaki yasalar kendilerine özgü kavramlarla tanımlanmıştır. Dört Yüce Hakikat hayatın ızdırap boyutunu ve kurtuluşu ele alırken, Sangha manastır topluluğunu, Tripitaka üç kısımdan oluşan kutsal yazıları, Karma ise kast sisteminden bağımsız ahlaki etki-tepki yasasını açıklar.

Adım Adım Çözüm

1

Kavramların doktrin, topluluk, kutsal metin ve ahlak yasası olarak sınıflandırılması.

Budizm'in inanç ve pratik alanına dair temel terimler belirlenmiştir.

Soruda yer alan kavramların kapsamını netleştirmek ve doğru kategoriye yerleştirmek için.

2

Terimlerin açıklamalarla tek tek karşılaştırılarak doğru eşleştirmenin yapılması.

Dört Yüce Hakikat öğretisinin acı ve kurtuluş tespitiyle; Sangha'nın rahipler topluluğuyla; Tripitaka'nın 'Üç Sepet' kutsal metinleriyle; Karma'nın ise kast sisteminden bağımsız ahlak yasasıyla eşleştiği saptanmıştır.

Her bir kavramın kendi tanımıyla örtüşen doğru açıklamayı bulması için.

Anahtar Kavram

Budizm'in Temel Kavramları ve Öğretileri

Soru 1517Soru →

Bireysel ve toplumsal yaşamı düzenleyen kurallar bütünü içinde yer alan ahlak ve değer kavramlarının doğru kavranması, bu kavramların kuramsal sınırlarının iyi çizilmesini gerektirir. Aşağıda verilen ahlak ve değer alanına ait temel kavramlar��, karşılarında yer alan tanımlarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Değer kavramı soyut inanç ve ilkelerle, ahlak kavramı manevi özellikler ve iradeli davranışlarla, örf kavramı gelenekselleşmiş uygulamalarla, âdet kavramı ise dar çerçeveli alışkanlıklarla eşleşmelidir.

Değer soyut inanç ve ilkelerle, ahlak manevi özellikler ve iradeli davranışlarla, örf gelenekselleşmiş uygulamalarla, âdet ise dar çerçeveli alışkanlıklarla eşleştiğinde tüm kavramlar doğru tanımlarına kavuşmuş olur.

Adım Adım Çözüm

1

Değer kavramının tanımını belirleme.

Değer kavramının, bir toplumda ortak birliği sağlayan ve arzulanan ilkeler olduğu belirlenerek ikinci tanım ile eşleştirilir.

Değerin soyut niteliği ve toplumsal kabule dayalı yapısı bu eşleştirmeyi zorunlu kılar.

2

Ahlak kavramının tanımını belirleme.

Ahlakın insan huyu, manevi özellikleri ve iradeli eylemleri ile ilişkili olduğu tespit edilerek birinci tanım ile eşleştirilir.

Ahlak kavramı özü itibarıyla bireyin manevi melekeleri ve iradi seçimleriyle doğrudan ilgilidir.

3

Örf ve âdet kavramlarının tanımlarını belirleme.

Yazısız kurallar ve dinen sakıncası olmayan genel uygulamaların örf (üçüncü tanım), dar çerçeveli alışkanlıkların ise âdet (dördüncü tanım) olduğu belirlenerek eşleştirilir.

Örfün toplumsal yaptırım gücü ve dinle uyumu, âdetin ise daha dar kapsamlı ve alışkanlığa dayalı niteliği iki kavramı birbirinden ayırır.

Anahtar Kavram

Ahlak, Değer, Örf ve Âdet kavramlarının tanımları ve aralarındaki farklar.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1518Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen 15. ve 16. yüzyıl Divan şairlerini, sağ sütunda açıklamaları verilen ve bu şairlerin edebî kimlikleriyle özdeşleşen mesnevi konularıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Şeyhî - Harnâme (tımar olayı ve eşek alegorisi); Fuzûlî - Leylâ vü Mecnûn (beşerî aşktan ilahî aşka geçiş); Taşlıcalı Yahya - Yusuf u Züleyha (kıssaların en güzeli); Zâtî - Şem' ü Pervâne (mum ve pervane aşkı).

Şeyhî'nin Harnâme'si hicivli eşek alegorisiyle; Fuzûlî'nin Leylâ vü Mecnûn'u ilahî aşk felsefesiyle; Taşlıcalı Yahya'nın Yusuf u Züleyha'sı Kuran kıssası uyarlamasıyla; Zâtî'nin Şem' ü Pervâne'si ise mum ve pervane sembolizmiyle doğrudan ilişkilidir.

Adım Adım Çözüm

1

Şeyhî'nin mesnevi konusunu ve olay örgüsünü incelemek

Tımar olayı sonrasında yazılan ve toplumsal hiciv içeren Harnâme ile eşleştirilir.

Şeyhî'nin hekimlik yaptığı Tokat/Kütahya civarındaki tımar anlaşmazlığı Harnâme eseriyle doğrudan ilgilidir.

2

Fuzûlî'nin Leylâ vü Mecnûn mesnevisinin felsefesini analiz etmek

Istırap ve platonik aşkın ilahi aşka dönüşmesini işleyen eserle eşleştirilir.

Fuzûlî'nin tasavvufi aşk anlayışı Leylâ vü Mecnûn mesnevisinin temelini oluşturur.

3

Taşlıcalı Yahya'nın hamse içeriğini ve mesnevisini belirlemek

Yusuf u Züleyha mesnevisinin Kuran kıssasına dayanması bilgisiyle eşleştirilir.

Taşlıcalı Yahya, hamse sahibi olup Yusuf u Züleyha mesnevisini Türkçede özgün bir dille yazmıştır.

4

Zâtî'nin en önemli mesnevisini tespit etmek

Şem' ü Pervâne mesnevisinin şairi Zâtî ile eşleştirilir.

Zâtî, Şem' ü Pervâne mesnevisiyle tanınır ve bu eser mum ile pervanenin tasavvufi aşkını anlatır.

Anahtar Kavram

15. ve 16. Yüzyıl Divan Şairlerinin Mesnevi Temaları ve Konuları

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1519Soru →

Aşağıda sol sütunda verilen Divan edebiyatı edebî akım ve eğilimlerini, sağ sütunda yer alan ve bu akımların zihniyet ve üslup özelliklerini temsil eden beyitlerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sebk-i Hindî akımı 'Biz nihâl-i hayretiz...' beytiyle, Mahallîleşme Akımı 'Gidelim serv-i revânım...' beytiyle, Hikemî Tarz 'Bağ-ı dehrin hem hazânın...' beytiyle, Türk-i Basit Akımı ise 'Kırmızı yanak üstüne...' beytiyle eşleşmelidir.

Doğru eşleştirmede; Sebk-i Hindî soyut ve girift imgeli beyitle, Mahallîleşme Akımı yerel unsurlar ve İstanbul Türkçesi barındıran Nedîm beytiyle, Hikemî Tarz didaktik-bilgece söyleyişe sahip Nâbî beytiyle, Türk-i Basit Akımı ise yabancı tamlama içermeyen yalın Türkçe beyitle eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

Sebk-i Hindî akımının belirgin özelliklerini taşıyan beyti belirlemek.

'Biz nihâl-i hayretiz bî-berg ü bârız yârsız / Mevc-i tûfân-ı gamız bî-ihtiyârız yârsız' beytinin Sebk-i Hindî akımıyla eşleştiği saptanır.

Beyit, Hint üslubuna özgü soyut imgeleme, ağır dil ve 'nihâl-i hayret' gibi alışılmamış bağdaştırmalar barındırmaktadır.

2

Mahallîleşme Akımının özelliklerini taşıyan beyti belirlemek.

'Gidelim serv-i revânım yürü Sa'd-âbâd'a / Gülelim oynayalım kâm alalım dünyâdan' beytinin Mahallîleşme Akımıyla eşleştiği saptanır.

Nedîm'e ait olan beyit, İstanbul'un somut bir mekânı olan Sa'd-âbâd'ı anması, sade ve yerel konuşma dilini kullanması bakımından mahallîleşme eğilimini gösterir.

3

Hikemî Tarzın özelliklerini taşıyan beyti belirlemek.

'Bağ-ı dehrin hem hazânın hem bahârın görmüşüz / Biz neşâtın da gamın da rüzgârın görmüşüz' beytinin Hikemî Tarz ile eşleştiği saptanır.

Nâbî'ye ait olan bu beyit, hayata dair bilgece tecrübeleri ve ahlaki-felsefi bir duruşu didaktik bir üslupla ifade etmektedir.

4

Türk-i Basit Akımının özelliklerini taşıyan beyti belirlemek.

'Kırmızı yanak üstüne ol saçları anber / Çözülse sabâ yiliyle her yanı kokar' beytinin Türk-i Basit Akımıyla eşleştiği saptanır.

Beyit, aruz ölçüsüyle yazılmasına rağmen tamamen sade Türkçe kelimelerden oluşması ve yabancı tamlamalardan arındırılmış olmasıyla sade Türkçe eğilimini temsil eder.

Anahtar Kavram

Divan Edebiyatındaki Edebî Akımlar ve Eğilimler

Soru 1520Soru →

Aşağıda sol sütunda verilen Divan edebiyatı nesir yazarlarını, sağ sütunda verilen kendilerine ait eserlerin açıklamalarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Seydi Ali Reis, Hindistan dönüşü yolculuğunu anlatan ilk seyahatname örneğiyle; Mercimek Ahmet, Farsçadan çevrilen ahlaki öğüt kitabı Kâbusnâme ile; Evliya Çelebi, çok yönlü coğrafya ve kültür birikimini aktaran Seyahatnâme ile; Veysi ise rüya motifiyle toplumsal eleştiri yapan süslü nesir eseri Hâbnâme ile eşleşmelidir.

Seydi Ali Reis denizcilik maceralarını anlatan Mir'atü'l-Memalik ile, Mercimek Ahmet 15. yüzyıl sade nesri olan Kâbusnâme tercümesiyle, Evliya Çelebi gezi kültürünün dev eseri Seyahatnâme ile, Veysi ise süslü nesrin eleştirel yapıtı Hâbnâme ile doğru biçimde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Seydi Ali Reis'in denizcilik kariyeri ve Hindistan'dan dönüş yolculuğunu ele alan eseri belirlemek.

Yazarın Hindistan'dan İstanbul'a dönerken yaşadıklarını aktardığı eser Mir'atü'l-Memalik'tir ve ilk seyahatname örneğidir.

Temsilci ile eser içeriğini doğrudan ilişkilendirmek.

2

15. yüzyılda sade nesir üslubuyla ahlaki öğütlerin yer aldığı tercüme eseri saptamak.

Mercimek Ahmet tarafından çevrilen Kâbusnâme, ahlaki-didaktik nitelikli sade nesrin en önemli örneğidir.

Yüzyıl ve üslup özellikleri üzerinden doğru eseri bulmak.

3

Divan nesrinde orta nesir diliyle yazılmış, geniş bir coğrafyanın kültürünü yansıtan devasa eseri bulmak.

Evliya Çelebi'nin Seyahatnâme'si bu özellikleri taşıyan en meşhur eserdir.

Seyahatnâme'nin coğrafya ve kültür tarihi açısından önemini tespit etmek.

4

Süslü nesirle yazılmış, rüya motifi barındıran eleştirel eseri belirlemek.

Veysi'nin Hâbnâme'si rüya motifiyle toplumsal yozlaşmayı eleştiren süslü nesir örneğidir.

Süslü nesrin önemli bir temsilcisini eseriyle eşleştirmek.

Anahtar Kavram

Divan Nesri ve Temsilcileri

Tahmini Süre:2m 0s

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram